18 Noyabr 2026 09:05
64
Mədəniyyət
A- A+
Xalçaçılığa ürəkdən bağlandı, ilmələrlə möcüzələr yaratdı

Xalçaçılığa ürəkdən bağlandı, ilmələrlə möcüzələr yaratdı


İnsanları sehrinə salan qədim sənət sahələrindən biri də xalçaçılıqdır. Araşdırmalar göstərir ki, bu sənətin kökləri xeyli qədimlərə gedib çıxır. O səbəbdən dünya nə qədər müasirləşsə də, bu qədim sənət unudulmur. Yeni çalarları, rəngləri ilə insanları heyran qoymaqda davam edir. 

Azərbaycanda bu sahənin inkişafı Orta əsrlərdə xalçaçılıq məktəblərini  formalaşdırmışdır. Həmin məktəblərdə bacarıqlı ustalarla yanaşı, tərtibatçı rəssamlar da yetişmişdir ki, bu da xalçaçılığın inkişafına yeniliklər gətirmişdir. Belə sənətkarlardan biri də Kamil Əliyevdir. Xalçaçılığın incə sirlərinə bələd olan K.Əliyev yaşadığı və işlədiyi illər ərzində bir-birindən gözəl, bənzərsiz, görənlərin zövqünü oxşayan xalçalar yaratmışdır. Bu, belə də olmalıydı, çünki Kamil Əliyev sənətinin vurğunu idi, bu sənətə ürəkdən bağlanmışdı. Sənətə ürəkdən bağlananda isə möcüzələr yaranır.

Xalçaçılıq sənətinin inkişafına böyük töhfələr vermiş Kamil Əliyev həmişə işinə böyük məsuliyyətlə yanaşırmış. Çalışırmış ki, araya-ərsəyə gətirdiyi xalçalarda bütün ilmələr, rənglər yerində olsun. Buna görə də rəssamın təxəyyülündən yaranmış xalçaların heç birində yad təsir doğuran naxışa da rast gəlinmir, bütün ilmələr, naxışlar və rənglər öz yerindədir. 

Görkəmli xalçaçı rəssam Kamil Müseyib oğlu Əliyev 1921-ci il oktyabrın 22-də Qərbi Azərbaycanın İrəvan şəhərində anadan olub. Atalar yaxşı deyib ki, göz gördüyünü götürər. Hələ kiçik yaşlarından evlərində nənəsi Gülsüm xanımın, anası Xanımın xalça toxuduqlarını görüb. Kamil Əliyevin ürəyində özü də hiss etmədən bu sənətə sevgi yaranıb və bu sevgi, bu istək demək olar ki, hər gün ilmə-ilmə artıb. Gördüyü hər kiçik ilmə onu görkəmli xalça ustası kimi yetişdirib. 

1936-cı ildə Bakı Rəssamlıq Məktəbinə qəbul olunan Kamil Əliyev xalçaçılıq sənətini dərindən öyrənir. 3 il Bakı Rəssamlıq Məktəbində "Dekorasiya" şöbəsində təhsil alır. Gələcəyinə güvənən müəllimlərinin məsləhəti ilə Kamil Əliyev "Azərxalça"da eksperimental laboratoriyada köçürücü rəssam kimi əmək fəaliyyətinə başlayır. Burada Lətif Kərimov, Qəzənfər Xaliqov, Kazım Kazımzadə və başqa görkəmli sənət adamları ilə birlikdə işləyir. Həftələr, aylar keçdikcə təcrübəsi artan rəssam Nizami Gəncəvinin 800 illik yubileyinə həsr olunan süjetli xalçaların toxunmasında yaxından iştirak edir. Həmin illər Kamil Əliyev görkəmli xalça ustası Lətif Kərimovdan xalçaçılığın sirlərini dərindən öyrənir. 

Gələcək həyat yollarını hələ gənclik illərindən müəyyənləşdirən Kamil Əliyev yaradıcılığının əsasını Təbriz elit rəssamlıq məktəbi və Bakı məktəbinin xovlu xalça toxunuş üslubu təşkil edir. Bu üslüb hər addımda ona uğurlar gətirir. Sənətkarın özünün də etiraf etdiyi kimi, o, rənglər dünyasında qızılı rəngə daha çox üstünlük verir. Sevdiyi bu rəngin bir-birinə bənzəməyən tonlarına ilk dəfə miniatur kitablarında rast gələn Kamil Əliyev uzun və gərgin çalışmalardan, sınaqlardan sonra həmin effekti xalçalar üzərində də tətbiq etməyi bacarır. Bu, Kamil Əliyevin sənətin zirvələrinə gedən yolda atdığı uğurlu addımlardan biri olur. 

Kamil Əliyevin taleyinə hitlerçilərə qarşı müharibədə iştirak etmək də yazılıbmış. 1941-ci ildə könüllü olaraq orduya yollanan Kamil Əliyev Gürcüstandakı hərbi məktəbdə təlim keçdikdən sonra cəbhəyə yola düşmüşdür. O, Maykopdan Berlinə qədər şərəfli döyüş yolu keçmişdir. Göstərdiyi qəhrəmanlığa görə 22 orden və medala layiq görülmüşdür. 

1946-cı ildə müharibədən qayıdan görkəmli xalça ustası sevimli peşəsində çalışmağa başlamışdır. Bir müddət Respublika Bədii Fonduna rəhbərlik etmişdir. Sonrakı illər Bakı zərgərlik fabrikində direktor vəzifəsində işləmişdir. Həmin illərdə o, yalnız xalı, parça kimi toxuma materiallarında deyil, qızıl, gümüş və digər metallarda da özünün mahir bədii tərtibatçı kimi məharətini göstərmişdir.

1950-ci illərdən sonra Kamil Əliyevin yaradıcılığında süjetli xalıların və portret-xalçaların yaradılması əsas yerlərdən birini tutur. Həmin illər sənətkar yüksək peşəkarlıqla Azərbaycan klassiklərinin, görkəmli dövlət xadimlərinin portretlərini yaratmağa başlayır. Tanınmış siyasi və ictimai xadimlərin, klassik şair və mütəfəkkirlərin obrazlarını xalça üzərinə köçürür. Kamil Əliyev ilk portret-xalçasını böyük Azərbaycan şairi Məhəmməd Füzulinin anadan olmasının 400 illiyinə həsr etmək qərarına gəlir. O, bu işin öhdəsindən bacarıqla gələrək sənət dünyasında əbədi qalacaq möhtəşəm bir əsər yaradır. 

Sənətinin vurğunu olan Kamil Əliyev sonrakı illərdə qalereyasını daha da zənginləşdirir. Onun Heydər Əliyev, İlham Əliyev, Məmmədəmin Rəsulzadə, Mustafa Kamal Atatürk, Turqut Özal, Süleyman Dəmirəl, İndira Qandi, Boris Yeltsin, Bill və Hillari Klintonlar, Mirzə Fətəli Axundzadə, Aleksandr Sergeyeviç Puşkin, Şota Rustavelli, Rabindranat Taqor və başqa görkəmli şəxsiyyətlərə həsr etdiyi xalçaları bu gün də böyük heyranlıqla baxılır. 

Xalq rəssamı Kamil Əliyevin fərdi sərgiləri yalnız respublikamızda deyil, dünyanın bir çox ölkəsində keçirilib. Paris, London, Tokio, Dehli, Ankara, İstanbul, Tehran, Moskva, Kiyev və digər şəhərlərin aparıcı muzey və qalereyaları qapılarını Kamil Əliyevin üzünə həmişə böyük sevgi ilə açıb. Böyük sənətkarın müəllifi olduğu xalçalar bu gün də dünyanın məşhur muzeylərində və şəxsi kolleksiyalarda etibarlı şəkildə qorunub saxlanılır. 

Görkəmli xalça ustası Kamil Əliyevin xalqımız və dövlətimiz qarşısındakı xidmətləri zaman-zaman layiqincə qiymətləndirilib. O, 1982-ci ildə Azərbaycan SSR-in "Xalq rəssamı" adına layiq görülmüşdür. Sonrakı illər "İstiqlal" və "Şərəf nişanı" ordenləri ilə təltif edilmişdir. 

Azərbaycan xalçaçılıq sənətini daim inkişaf etdirən, ona yeni çalar və rənglər qatan Kamil Əliyev 1 mart 2005-ci ildə dünyasını dəyişmişdir. 


Vahid MƏHƏRRƏMOV,

"Azərbaycan"

Digər Xəbərlər

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

Azadlıq carçısı, inqilab şairi

09:10
18 Noyabr

Xalçaçılığa ürəkdən bağlandı, ilmələrlə möcüzələr yaratdı

09:05
18 Noyabr

"Əxbari" - Qubada nəşr edilən ilk qəzet

09:00
18 Noyabr

Qlobal istiləşmə dağların "buz yaddaşı"nı əridir

08:55
18 Noyabr

Yazıçı-jurnalistin sözü ictimaiyyətin bütün təbəqələrinədir

08:50
18 Noyabr

Müdafiə və milli təhlükəsizlik sistemi büdcə siyasətinin prioritet istiqamətlərindəndir

08:45
18 Noyabr

Əsas hədəf qeyri-neft sektorunun inkişafı olaraq qalacaq 

08:40
18 Noyabr

Azərbaycan və Latviya: ortaq maraqlar və tərəfdaşlıq körpüsü

08:35
18 Noyabr

BTC-nin uzun yolunun başlanğıcı 

08:30
18 Noyabr

COP31: İqlim böhranına qarşı qlobal həmrəylik

08:25
18 Noyabr

Dublin Sammiti Azərbaycanın yüksək beynəlxalq nüfuzunu bir daha təsdiqlədi

08:20
18 Noyabr

İlham Əliyevin güclü Azərbaycan strategiyası

08:15
18 Noyabr

Bakıya olan yüksək etimad Prezident İlham Əliyevin güclü siyasi iradəsinin nəticəsidir

08:10
18 Noyabr

Azərbaycan-Böyük Britaniya strateji tərəfdaşlığı: siyasi, iqtisadi və sosial perspektivlər

08:05
18 Noyabr

Çoxqütblü dünyada müstəqil siyasət

08:00
18 Noyabr

Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində və "Aviasiya haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə

00:23
18 Noyabr

"Azərbaycan Respublikası ilə Özbəkistan Respublikası arasında əbədi dostluq haqqında Müqavilə"nin təsdiq edilməsi barədə

00:20
18 Noyabr

"Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Özbəkistan Respublikası Hökuməti arasında pensiya təminatı sahəsində əməkdaşlıq haqqında Saziş"in təsdiq edilməsi barədə

00:19
18 Noyabr

"Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə

00:18
18 Noyabr

"Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində və "Aviasiya haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə" Azərbaycan Respublikasının 2026-cı il 27oktyabr tarixli 499-VIIQD nömrəli Qanununun tətbiqi və "Aviasiya haqqında" Azərbaycan Respublikasının 2023-cü il 22 dekabr tarixli 1058-VIQ nömrəli Qanununun tətbiqi barədə" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2024-cü il 15 fevral tarixli 1 nömrəli Fərmanında dəyişiklik edilməsi haqqında

00:16
18 Noyabr

"Bir pəncərə" informasiya sistemi haqqında Əsasnamə"nin təsdiq edilməsi barədə

00:14
18 Noyabr

ÇOX OXUNANLAR

OXUCU MƏKTUBLARI

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!