Azərbaycan güc mərkəzləri ilə qarşılıqlı hörmət və etimad əsasında tərəfdaşlıq qurmağı bacaran nadir ölkələrdəndir
"...Bizim xarici siyasətlə bağlı addımlarımız dünyada böyük təqdirlə qarşılanır. Nüfuzumuz artır. Biz bir çox yeni formatlara qoşuluruq. Bu gün Azərbaycan qədər çoxşaxəli beynəlxalq əlaqələr quran və bir çox ölkələrlə, deyə bilərəm ki, bütün qütblərlə təmasda olan, öz maraqlarını müdafiə edən ikinci ölkə çətin tapılsın, bəlkə də var. Amma hər halda bu bir nadir təcrübədir".
Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi bu fikirlərdə olduğu kimi, dünyanın kəskin qütbləşməyə məruz qaldığı, dövlətlərin fərqli geosiyasi bloklar arasında seçim etmək məcburiyyətində qaldığı bir dövrdə rəsmi Bakı öz milli maraqlarını hər şeydən üstün tutaraq tamamilə müstəqil güc kimi çıxış edir.
Bəli, ərazisi və əhalisi böyük olmasa da, Azərbaycan heç bir hərbi-siyasi düşərgəyə qoşulmadan bütün güc mərkəzləri ilə qarşılıqlı hörmət və etimad əsasında tərəfdaşlıq qurmağı bacaran nadir ölkələrdəndir.
Artan nüfuzun göstəricisi
Azərbaycanın qlobal müstəvidə artan nüfuzunun təməlində ilk növbədə bölgədə yaratdığı yeni geostrateji reallıqlar dayanır. İkinci Qarabağ müharibəsindən dərhal sonra Bakının irəli sürdüyü beş təməl prinsip əsasında formalaşan sülh gündəliyi artıq real nəticələr verir. Tranzit məhdudiyyətlərinin aradan qaldırılması, ABŞ Prezidenti Donald Trampın iştirakı ilə Vaşinqtonda Ermənistanla Birgə Bəyannamənin imzalanması, sülh sazişi layihəsinin paraflanması Cənubi Qafqazda dayanıqlı sabitliyin əsasını qoyub. Zəngəzur dəhlizinin (TRIPP) açılması istiqamətində əldə olunan razılaşmalar isə bölgəni vahid nəqliyyat-kommunikasiya məkanına çevirir.
Qətiyyətli və uzaqgörən siyasəti Azərbaycanı dünyanın iki əsas supergücü - ABŞ və Çin üçün əvəzsiz tərəfdaşa çevirib. Prezident İlham Əliyevin ötən ilin avqustunda Vaşinqtona səfəri zamanı ABŞ lideri Donald Trampın "Azadlığı Müdafiə Aktı"na 907-ci düzəlişin icrasını dayandırması, Ağ Evin rəmzi açarını dövlətimizin başçısına təqdim etməsi bu super gücün Bakıya olan dostluq münasibətini özündə əks etdirirdi.
Bu il fevralın 10-da paytaxtımızda imzalanan "Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Amerika Birləşmiş Ştatları Hökuməti arasında Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyası" isə xüsusi əhəmiyyət kəsb etdi. Çünki, bu sənəd iki ölkə arasında münasibətlərin yeni mərhələyə yüksəlməsi ilə yanaşı, regionun gələcək taleyinə təsir göstərə biləcək mühüm siyasi hadisə oldu.
Tarixi İpək yolunun birləşdirdiyi Azərbaycan və Çin hər zaman bir-birilərinin suverenliyini dəstəkləyiblər. Bakı hər zaman bəyan edir ki, Azərbaycan daim "Vahid Çin" siyasətini dəstəkləyir. Son dövrlər iki ölkə arasında əlaqələr daha da şaxələnərək dinamik inkişaf edir. Prezident İlham Əliyevin bu ölkəyə dövlət və işgüzar səfərləri, iki ölkə arasında mühüm sənədlərin imzalanması münasibətlərin dərinliyini göstərir.
Dünyanın iki supergücü arasında rəqabətin mövcud olduğu bir şəraitdə hər ikisi ilə eyni səviyyədə əlaqələr yaratmağın, strateji sənədlər imzalamağın sirrini Prezident İlham Əliyev belə izah edib: "Çinlə hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq bəyannaməsi imzalanmışdır, Amerika Birləşmiş Ştatları ilə Strateji Xartiya imzalanmışdır. Bunlar dünyanın iki supergücüdür, üçüncüsü yoxdur. O da həqiqətdir, bu ölkələr arasında təbii ki, məsələlər müzakirə edilir və müəyyən rəqabət də var... ...Bax bu iki supergüclə Azərbaycan strateji tərəfdaşdır... ...Nədir bu? Bax bizə olan inam, bizə olan münasibət, bizim sözümüzə olan inam. Artıq dünyada bilməyən yoxdur ki, sözümüz imzamız qədər dəyərlidir. Nəyi deyiriksə, onun üstündə dururuq".
Avropa ilə enerji və siyasi dialoq körpüsü
Azərbaycanın balanslaşdırılmış xarici siyasət kursunda Avropa İttifaqı (Aİ) və qitənin aparıcı dövlətləri ilə əməkdaşlıq xüsusi yer tutur. Bu gün Azərbaycan təbii qazı dünyanın 14 ölkəsinə, o cümlədən Aİ-yə üzv olan 10 dövlətə ixrac edilir. Ənənəvi karbohidrogen resursları ilə yanaşı, ölkəmiz külək və günəş enerjisi potensialı ilə də Avropanın "yaşıl enerji" keçidində açar rol oynayır.
Ölkəmizin Aİ-nin 10 üzv dövləti ilə strateji tərəfdaşlıq sənədləri mövcuddur. 2020-ci ildə İtaliya ilə imzalanmış Çoxölçülü Strateji Tərəfdaşlığın Gücləndirilməsinə dair Birgə Bəyannamənin ardınca bu ilin iyul ayında Prezident İlham Əliyevin Berlində Almaniya Federal Kansleri Fridrix Mertslə imzaladığı "İkitərəfli tərəfdaşlıq üçün strateji gündəliyə dair Birgə Bəyannamə" Avropanın əsas siyasi-iqtisadi mərkəzləri ilə münasibətlərin yeni yol xəritəsini müəyyənləşdirdi.
Cari il ərzində Avropa İttifaqının ali rəsmiləri - Antonio Koşta, Kaya Kallas və Ursula fon der Lyayenin Bakıya ardıcıl səfərləri, Aİ ilə 2026-2030-cu illər üzrə Tərəfdaşlıq Prioritetlərinin razılaşdırılması və noyabrın 12-də İrlandiyanın paytaxtı Dublində keçirilən "Avropa Siyasi Birliyinin" 9-cu Zirvə Toplantısında diplomatik fəallıq Azərbaycanın Avropa siyasətindəki yerini daha da möhkəmləndirdi.
Prezident İlham Əliyev Dublin Sammiti çərçivəsində gün ərzində Avropa İttifaqı Şurasının prezidenti Antonio Koşta, həmçinin Ukrayna, Moldova, Bolqarıstan, Yunanıstan, Çexiya, Rumıniya, Litva, Böyük Britaniya və Ermənistanın dövlət və hökumət başçıları da daxil olmaqla, ümumilikdə 10 ikitərəfli görüş keçirdi. Qarşı tərəflərin istəyi ilə keçirilən bu görüşlər Azərbaycan liderinə və dövlətimizə göstərilən qlobal etimadın, həmçinin ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunun göstəricisi idi.
Bununla yanaşı, Dublində Böyük Britaniyanın Baş naziri Endi Börnhem ilə keçirilən görüşdə "Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə"nin mübadilə olunması 30 ildən artıq davam edən enerji əməkdaşlığını yüksək texnologiyalar və süni intellekt müstəvisinə keçirdi.
Şərqlə Qərbin qovşağında yerləşən Azərbaycan qlobal təchizat zəncirinin ən təhlükəsiz halqası olan Orta dəhlizin əsas təminatçısıdır. Bu logistik üstünlük və siyasi etimad ölkəmizə qonşu regionlarla da unikal inteqrasiya imkanları yaradıb. Ötən ilin noyabrında Cənubi Qafqazda yerləşməsinə baxmayaraq, Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Məşvərət Görüşlərinə tamhüquqlu üzv qəbul edilməsi tarixi zərurətdir.
Ölkəmizin MDB üzvləri, o cümlədən Rusiya ilə də sıx əlaqələri var. 2022-ci ilin fevralında Prezident İlham Əliyevin Rusiya Federasiyasına rəsmi səfəri çərçivəsində ölkəmizin rəhbəri ilə Rusiya Prezidenti Vladimir Putin tərəfindən "Rusiya Federasiyası və Azərbaycan Respublikası arasında müttəfiqlik qarşılıqlı fəaliyyəti haqqında Bəyannamə" imzalanıb. Bu, şimal qonşumuzla əlaqələrin sabit inkişafına xidmət edir.
Türk Dövlətləri Təşkilatının aparıcı gücü olan ölkəmizin xarici siyasətində islam dünyası ilə həmrəylik də dəyişməz prioritetdir. Azərbaycanın 30 il ərzində heç bir yeni üzv qəbul etməyən D-8 təşkilatına üzv seçilməsi və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının qarşıdakı Zirvə görüşünə evsahibliyi etməyə hazırlaşması ölkəmizin birləşdirici missiyasının göstəricisidir.
Gətirdiyimiz nümunələrdən də göründüyü kimi, müxtəlif qütblər arasında məharətlə tarazlıq yaradan, yalnız milli maraqlara və beynəlxalq hüquqa söykənən Azərbaycan diplomatiyası artıq regional çərçivələri aşaraq qlobal miqyasda qəbul edilən müstəqil dövlətçilik modelinə çevrilib. Bu fəalyönümlü və uzaqgörən siyasət ölkəmizin gələcək tərəqqisinin və beynəlxalq arenadakı sarsılmaz mövqeyinin ən böyük təminatıdır.
Yasəmən MUSAYEVA,
"Azərbaycan"