Azərbaycanın Xarici İşlər Nazirliyinin (XİN) Mətbuat xidməti idarəsindən AZƏRTAC-a bildirilib ki, məsləhətləşmələrdə Azərbaycan nümayəndə heyətinə XİN-in Konsulluq idarəsinin rəisi Emil Səfərov, Özbəkistan nümayəndə heyətinə isə Konsulluq və hüquq idarəsinin rəis müavini Abduvaxit Tursunov rəhbərlik edib.

Görüşdə, həmçinin Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyinin, Elm və Təhsil Nazirliyinin, Dövlət Miqrasiya Xidmətinin, Dövlət Sərhəd Xidmətinin, o cümlədən Özbəkistan Respublikasının ölkəmizdəki səfirliyinin nümayəndələri iştirak ediblər.

Konsulluq məsləhətləşmələri zamanı iki ölkə arasında konsulluq sahəsində əməkdaşlığın cari vəziyyəti və inkişaf perspektivləri barədə fikir mübadiləsi aparılıb.

Tərəflər arasında ədliyyə, təhsil, sərhəd, miqrasiya və digər vacib sahələr üzrə əməkdaşlıq məsələləri nəzərdən keçirilib, o cümlədən vətəndaşların hüquq və müdafiəsinin təmin edilməsi üçün qarşılıqlı müqavilə-hüquq bazasının möhkəmləndirilməsinin əhəmiyyəti vurğulanıb.

Danışıqların sonunda iki ölkənin nümayəndə heyətlərinin rəhbərləri tərəfindən görüşün protokolu imzalanıb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, oktyabrın 11-dək davam edəcək sərgidə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin və Berlindəki Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin təşkilatçılığı ilə ölkəmizin qədim tarixi və zəngin ədəbi irsi xüsusi dizaynla hazırlanmış milli stenddə müxtəlif kitab nümunələri vasitəsilə təqdim edilir.

Sərgidə Azərbaycanın yazar və nəşriyyat nümayəndələrindən ibarət geniş heyət iştirak edir. Beynəlxalq sərginin birinci günündə Azərbaycan stendi çoxsaylı yerli və xarici ziyarətçilərin diqqət mərkəzində olub. Ziyarətçilər milli stenddə yer alan kitablarla yaxından tanış olub, nəşrlərimizə böyük maraq göstəriblər. Eyni zamanda, bir sıra ölkələrin nəşriyyat nümayəndələri ilə Azərbaycan nəşriyyat təmsilçiləri arasında müəllif hüquqları və əməkdaşlıq məsələlərinə dair məhsuldar görüşlər keçirilib.

Sərgi çərçivəsində “Azərbaycan Mədəniyyəti – 2040” Konsepsiyasının müvafiq hədəflərinə uyğun olaraq, ilk dəfə oktyabrın 9-da “Global səhnə” adlı təqdimat zonasında “Azərbaycan ədəbiyyatı xaricdə” mövzusunda panel müzakirəsi keçiriləcək. Paneldə Azərbaycan ədəbiyyatının xaricdə nəşri və beynəlxalq auditoriyaya tanıdılması məsələləri müzakirə olunacaq. Tədbirdə ədəbiyyatımızın görkəmli nümayəndələri, həmçinin son illərdə Azərbaycan kitabının tanıtımı ilə bağlı görülən işlər barədə məlumat veriləcək. Müzakirədən sonra Azərbaycanın uşaq yazarları ilə imza saatı təşkil olunacaq.

Qeyd edək ki, builki sərginin fəxri qonaq ölkəsi Çex Respublikasıdır.

AZƏRTAC Xarici İşlər Nazirliyinin yaydığı məlumata istinadən xəbər verir ki, səfir K.Xasiyev Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin salamlarını və ən xoş arzularını Aleksander Van der Bellenə çatdırıb.

Təqdimetmə mərasimindən sonra Prezident A. Van der Bellen Azərbaycan-Avstriya münasibətlərinin müxtəlif aspektlərinə toxunub, xüsusilə iqtisadi sferada əməkdaşlıq üçün böyük potensialın olduğunu bildirib, habelə ölkəmizin müxtəlif coğrafiyalarda yerləşməsinə baxmayaraq coğrafi miqyasına və əhali sayına görə bənzərlik təşkil etdiklərini qeyd edib.

Səfir K.Xasiyev ölkəmizin indiyədək həyata keçirmiş olduğu regional və qlobal miqyaslı layihələrdən bəhs edib, ölkəmizdə investisiya qoyuluşları üçün əlverişli olan sahələr haqda məlumat verib, həmçinin Avropanın və Avstriyanın enerji təchizinə ölkəmizin töhfəsi, münasibətlərimizin aktual gündəliyində duran məsələlər və qarşıda duran səfərlər haqda bəhs edib.

Təqdimetmə mərasimi Prezident iqamətgahının yerləşdiyi Hofburq sarayında Azərbaycan və Avstriyanın Dövlət himnlərinin sədaları altında fəxri qarovul qarşısında keçidlə sona çatıb.

Qazaxıstanın paytaxtı Astanada “Süni intellekt dövründə rəqəmsal transformasiya, həmkarlar ittifaqlarının rolu və əmək hüquqlarının müdafiəsi” mövzusunda beynəlxalq forum təşkil olunub.

Bu barədə Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasından məlumat verilib.

Qeyd olunub ki, Qazaxıstan Həmkarlar İttifaqları Federasiyasının təşkilatçılığı ilə keçirilən tədbirdə Beynəlxalq Əmək Təşkilatının və Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının nümayəndələri, bir sıra ölkələrin həmkarlar ittifaqlarının rəhbərləri iştirak ediblər.

Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının sədri Sahib Məmmədov forum çərçivəsində təşkil olunan “Avtomatlaşdırma və məşğulluq. Ədalətli keçid” panel sessiyasında çıxış edərək rəqəmsal transformasiya prosesində insan amilinin önəmini, işçilərin əmək hüquqlarının və sosial müdafiəsinin vacibliyini diqqətə çatdırıb. Qeyd olunub ki, texnoloji tərəqqi sosialyönümlü olmalı, yeni texnologiyalar insanların daha səmərəli, təhlükəsiz və layiqli şəraitdə işləməsinə xidmət etməlidir.

S.Məmmədov bildirib ki, Azərbaycanda rəqəmsal və yaşıl transformasiyanın yaratdığı çağırışlara uyğun olaraq, işçilərin peşəkar inkişafı, yeni bacarıqların formalaşdırılması istiqamətində sistemli tədbirlər görülür və bu mühüm məsələ daim dövlətimizin başçısının diqqət mərkəzindədir. Vurğulanıb ki, “Azərbaycan Respublikasının 2025-2028-ci illər üçün süni intellekt Strategiyası” qəbul edilib. Strategiyanın həyata keçirilməsi, ölkədə rəqəmsallaşma, innovasiya və süni intellekt sahələrinə idarəetmə və nəzarəti təşkil etmək məqsədilə Birinci vitse-prezidentin rəhbərliyi ilə Rəqəmsal İnkişaf Şurası yaradılıb.

Tədbirdə qlobal əmək bazarında mövcud vəziyyət, məşğulluğun yeni formaları, peşə hazırlığı, süni intellekt və rəqəmsal transformasiya şəraitində işçilərin əmək hüquqları və sosial müdafiəsi, həmkarlar ittifaqlarının qarşısında duran yeni vəzifələr, onların bu prosesdə iştirakı və beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi məsələləri ilə bağlı fikir mübadiləsi aparılıb.

Azərbaycan cüdoçusu Zelim Tçkayev Bakıda keçirilən dünya çempionatında gümüş medal qazanıb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, 81 kiloqram çəki dərəcəsində çıxış edən idmançı finalda gürcüstanlı Tato Qriqalaşviliyə uduzub.

Bununla da Azərbaycan millisinin dünya çempionatında qazandığı medalların sayı 4-ə çatıb. Daha əvvəl Əhməd Yusifov (60 kiloqram) qızıl, Rəşid Məmmədəliyev (73 kiloqram) və Ömər Rəcəbli (81 kiloqram) isə bürünc mükafat əldə ediblər.

Qeyd edək ki, dünya çempionatına oktyabrın 11-də yekun vurulacaq.

Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin tabeliyində Sosial Xidmətlər Agentliyi tərəfindən Ukraynadan ölkəmizə gətirilmiş daha 30 uşaqla bağlı reabilitasiya tədbirləri davam etdirilir.

Bu barədə AZƏRTAC-a nazirliyin İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsindən məlumat verilib.

Bildirilib ki, reabilitasiya proqramı çərçivəsində uşaqlar üçün Qəbələ, Şamaxı və Şəki turu təşkil olunub.

Ekskursiya zamanı uşaqlar Qəbələdə Tufandağ İstirahət Kompleksini və Qəbələnd Əyləncə Mərkəzini, Şamaxıda Alpaka fermasını və Şəkidə Xan Sarayını ziyarət ediblər. Onlar Azərbaycanın zəngin mədəni-tarixi irsi və təbiəti ilə yaxından tanış olublar.

Həmçinin uşaqlar DOST İnklüziv İnkişaf və Yaradıcılıq Mərkəzinin İsmayıllı “DOST Evi” filialını ziyarət edərək, burada müxtəlif master-klaslara qatılıblar.

Qeyd edək ki, 10 günlük sosial reabilitasiya proqramı uşaqların emosional vəziyyətlərinin stabilləşməsinə, eləcə də cəmiyyətə inteqrasiyalarının təmin edilməsinə dəstək məqsədi daşıyır.

Oktyabrın 7-də Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Türkmənistana işgüzar səfəri çərçivəsində “Avaza” Milli Turizm Zonasında keçirilən Mərkəzi Asiya dövlətləri və Azərbaycanın xarici işlər nazirlərinin müşavirəsində iştirak edib.

Xarici İşlər Nazirliyindən AZƏRTAC-a bildirilib ki tədbirdə çıxış edən nazir Ceyhun Bayramov müşavirənin ali səviyyəli Sammit ərəfəsində keçirilməsinin əməkdaşlığın əsas istiqamətləri üzrə ilkin müzakirələrin aparılması baxımından əhəmiyyətini vurğulayıb. Çıxışda ötən il Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşü formatına tamhüquqlu üzv qəbul edilməsinin ölkələrimiz arasında tarixi və mədəni bağlara, qarşılıqlı etimada və birgə strateji maraqlara əsaslanan dərin inteqrasiya proseslərinin göstəricisi olduğu qeyd edilib.

Müasir dövrdə artan qlobal qeyri-sabitlik, geosiyasi rəqabət və təchizat zəncirlərinin pozulması fonunda dövlətlərin iqtisadi və enerji təhlükəsizliyi üçün regional əməkdaşlığın dərinləşdirilməsinin zəruriliyi vurğulanıb. Bu çərçivədə C6 formatı iştirakçıları arasında bərabərhüquqlu və etimada əsaslanan siyasi dialoqun, ticarət və qarşılıqlı investisiyaların genişləndirilməsinin önəmi diqqətə çatdırılıb.

Nazir strateji əhəmiyyət kəsb edən nəqliyyat və enerji sahələrindəki əməkdaşlığa toxunaraq, Şərqlə Qərb arasında dayanıqlı əlaqələrin formalaşmasında və beynəlxalq ticarətdə Orta Dəhlizin artan rolunu qeyd edib. Həmçinin yaşıl enerjinin istehsalı və ötürülməsi sahəsində ölkələrimiz arasında inkişaf edən strateji tərəfdaşlığın, eləcə də nəqliyyat və rəqəmsal bağlantı layihələrinin regionun potensialının tam reallaşdırılması üçün əhəmiyyəti vurğulanıb.

Çıxışda ekoloji gündəliyə xüsusi diqqət ayrılıb. İqlim dəyişikliyinin fəsadları, Aral dənizi və su problemləri ilə yanaşı, Xəzər dənizinin səviyyəsinin davamlı şəkildə aşağı düşməsinin sahil infrastrukturuna və ekoloji vəziyyətə mənfi təsiri qeyd olunaraq ciddi narahatlıq ifadə edilib. Bu problemlərin həlli üçün sistemli elmi yanaşma, məlumat mübadiləsi və regional əməkdaşlığın vacibliyi diqqətə çatdırılıb.

Sonda nazir Ceyhun Bayramov müşavirənin yekunlarına əsasən qəbul ediləcək sənədlərin və əldə olunacaq razılaşmaların gələcək uzunmüddətli əməkdaşlıq üçün aydın istiqamət olacağına əminliyini ifadə edib.

Azərbaycanın bu formatın möhkəmlənməsinə və qarşıya qoyulan vəzifələrin icrasına fəal töhfə verməyə hazır olduğu bir daha təsdiqlənib.

Milli Məclisin Aqrar siyasət komitəsinin ictimai dinləmə formatında iclası keçirilib. İclasda birinci oxunuşda olan iki məsələ - “Aqrar sahə haqqında” və “Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsində, “Kredit ittifaqları haqqında”, “Büdcə sistemi haqqında”, “Fitosanitar nəzarəti haqqında” və “Ekoloji təmiz kənd təsərrüfatı haqqında” qanunlarda dəyişiklik edilməsi barədə” qanun layihələri müzakirəyə çıxarılıb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, komitə sədri Tahir Rzayev Prezident İlham Əliyevin hazırkı dövrdə aqrar sektorun dayanıqlı inkişafını, ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsini, kənd təsərrüfatı torpaqlarından istifadənin səmərəliliyini artırmaqla aqrar məhsulların istehsalı və emalı üçün lazımi şəraitin yaradılmasını, məhsuldarlığın yüksəldilməsini başlıca vəzifə kimi qarşıya qoyduğunu vurğulayıb.

O, “Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı, balıqçılıq və akvakultura məhsullarının istehsalı və emalı sahələrinin inkişafına dair 2026-2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı”nın təsdiq edildiyini, “Toxumçuluq haqqında” və “Balıqçılıq haqqında” qanunların qəbul edildiyini, “Məhsul şəhadətnaməsi haqqında” qanun layihəsinin müzakirədən keçdiyini söyləyib.

Tahir Rzayev bu gün təqdim olunan “Aqrar sahə haqqında” qanun layihəsinin sözügedən Dövlət Proqramında nəzərdə tutulan tədbirlərdən irəli gələrək hazırlandığını bildirib. O, sənədin aqrar sahədə dövlət tənzimlənməsi və dəstəyinin hüquqi, təşkilati, sosial və iqtisadi əsaslarını müəyyən etdiyini deyib. Qeyd edib ki, aqrar sahədə müxtəlif və çoxsaylı qanunlar mövcud olsa da, müasir dövrdə onların sistemləşdirilməsi, bu istiqamətdə vahid qanunvericilik bazasının yaradılması və hüquqi çərçivədə vahid yanaşmanın tətbiqi zəruridir. Bu baxımdan müzakirəyə çıxarılan qanun layihəsi baza qanunu kimi xarakterizə olunur. Qanunun qəbulu ilə “Taxıl haqqında”, “Çayçılıq haqqında”, “Pambıqçılıq haqqında”, “Kənd təsərrüfatı kooperasiyası haqqında” qanunlar ləğv olunur, onların aktual müddəaları yeni qanuna daxil edilir.

Komitə sədri dövlətimizin başçısı tərəfindən həyata keçirilən mühüm tədbirlərin, əldə olunan nəticələrin, imzalanan sənədlərin və qəbul edilən qanunların geniş təşviq olunmasının əhəmiyyətindən danışıb. O, Prezident İlham Əliyevin Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII qurultayındakı çağırışını xatırladaraq, Azərbaycan reallıqlarının, ölkədə görülən işlərin və mövcud müsbət ab-havanın daim ictimai müzakirələrdə saxlanılmasının vacibliyini vurğulayıb.

Kənd təsərrüfatı naziri Məcnun Məmmədov çıxışında müzakirəyə təqdim edilən qanun layihəsinin aqrar sahənin, ərzaq təhlükəsizliyinin və kənd yerlərinin dayanıqlı inkişafı, sahənin iqlim dəyişmələrinə adaptasiyası və torpaqlardan səmərəli istifadə üçün dövlət tənzimləməsi və dəstəyinin hüquqi əsaslarını müəyyən etdiyini bildirib.

Nəzərə çatdırılıb ki, sənəddə 47 əsas anlayış qanun səviyyəsində vahid sistem şəklində təsbit olunur. İlkin emalla sənaye emalı arasındakı sərhəd konkret texnoloji əməliyyatlarla müəyyən edilir.

Daha bir mühüm yenilik dövlət dəstəyi ilə bağlıdır. Belə ki, aqrar məhsul istehsalçıları sahibkarlıq məqsədli fermerlər və ailə-kəndli təsərrüfatlarını əhatə edən digər istehsalçılar olmaqla iki kateqoriyaya ayrılır. Subsidiyadan güzəştli kreditə, sığortadan dövlət-özəl tərəfdaşlığına qədər 12 dəstək aləti ilk dəfə olaraq qanunda təsbit edilir. Bildirilib ki, dəstək informasiya sistemindəki məlumatlar və istehsalçıların reytinqi əsasında göstəriləcək. Layihədə dövlətin aqrar sahədəki 32 istiqamət üzrə vəzifələri müəyyən edilir. Bunların sırasına vergi intizamı və maliyyə şəffaflığı, qeyri-formal məşğulluğun azaldılması, qadınların və gənclərin aqrar fəaliyyətə cəlb edilməsi və sair daxildir.

Nazir bildirib ki, sənəddə torpaq dövlət tərəfindən qorunan əsas istehsal vasitəsi elan olunur. Xırdalanmanın vahid əkin, konsolidasiya və kooperativləşmə yolu ilə azaldılması nəzərdə tutulur. İstifadəyə yararlı torpaqların istifadəsiz saxlanılmasının və əkin yerlərinin yandırılmasının qarşısı alınır. Bununla yanaşı, su itkilərini azaldan suvarma sistemləri, bitki növləri üzrə suvarma normaları və sututarların yaradılması tənzimlənir. Aqrar qanunvericilikdə ilk dəfə iqlim dəyişmələrinin təsirinin azaldılması və adaptasiya tədbirləri tənzimlənir.

Layihədə kənd yerlərinin inkişafına da xüsusi yer ayrılır. Aqroparklar və aqroklasterlər, logistika infrastrukturu və aqroturizm kompleks yanaşma əsasında tənzimlənir. Bazar, yarmarka, fermer mağazası, səyyar satış yerləri, elektron platformalar kimi satış yerlərinin növləri müəyyən edilir. Aqrar kooperativlərə satış yerləri təşkil etmək hüququ verilir.

Qeyd edilib ki, qanunun qəbulu aqrar sahədə normativ tənzimləmənin vahidləşdirilməsini, dövlət dəstəyinin ünvanlı və şəffaf olmasını, resurslardan səmərəli istifadəni təmin edəcək.

Çıxışlarda sənədin əhəmiyyəti, gətirdiyi yeniliklər və sahənin gələcək tənzimlənməsi barədə söhbət açılıb. Həmçinin ölkəmizdə kənd təsərrüfatının mövcud vəziyyəti, aqrar sahənin inkişafı və ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunması istiqamətində aparılan ardıcıl islahatlara toxunulub. Qanun layihəsinin torpaq və su resurslarından səmərəli istifadə, bərpaolunan enerji, ekoloji tarazlıq, istehsalın davamlılığı, kəndlərin tərəqqisi, eləcə də yaşıl texnologiyaların tətbiqi baxımından xüsusi önəm kəsb etdiyi vurğulanıb.

Sonra komitədə “Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsində, “Kredit ittifaqları haqqında”, “Büdcə sistemi haqqında”, “Fitosanitar nəzarəti haqqında” və “Ekoloji təmiz kənd təsərrüfatı haqqında” qanunlarda dəyişiklik edilməsi barədə” qanun layihəsi birinci oxunuşda nəzərdən keçirilib.

Bildirilib ki, layihə “Aqrar sahə haqqında” qanun layihəsinə uyğun olaraq hazırlanıb və onun normalarının, o cümlədən həmin qanunda istifadə olunan anlayışların müvafiq sahəvi qanunlarda əks etdirilməsi məqsədi daşıyır.

Müzakirəyə çıxarılan hər iki qanun layihəsi birinci oxunuşda Milli Məclisin plenar iclasına tövsiyə olunub.

Rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat naziri Rəşad Nəbiyev Estoniya Parlamentinin Xarici Əlaqələr Komitəsinin sədri Marko Mihkelson ilə görüşüb.

Nazirlikdən AZƏRTAC-a bildirilib ki, görüşdə Azərbaycan–Estoniya əlaqələrinin inkişaf perspektivləri, xüsusilə rəqəmsal inkişaf, süni intellekt, innovasiya və texnologiyalar sahəsində əməkdaşlıq imkanları müzakirə edilib.

Həmçinin iki ölkə arasında ticarət-iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi, qarşıdakı Hökumətlərarası Komissiyanın iclası və Estoniya texnologiya şirkətləri ilə əməkdaşlıq perspektivləri barədə fikir mübadiləsi aparılıb.

Milli Məclisin Ailə, qadın və uşaq məsələləri komitəsinin iclası keçirilib. Komitə sədri Hicran Hüseynova gündəliyə bir məsələnin daxil edildiyini bildirib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, komitə sədri Mülki Prosessual Məcəlləsində, Cinayət-Prosessual Məcəlləsində, Cəzaların İcrası Məcəlləsində, "Şəhid adının əbədiləşdirilməsi və şəhid ailələrinə edilən güzəştlər haqqında", "Veteranlar haqqında", "Qaçqınların və məcburi köçkünlərin (ölkə daxilində köçürülmüş şəxslərin) statusu haqqında", "Valideynlərini itirmiş və valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqların sosial müdafiəsi haqqında", "Vəkillər və vəkillik fəaliyyəti haqqında", "Yetkinlik yaşına çatmayanlarınbaxımsızlığının və hüquq pozuntularının profilaktikası haqqında", "İnsan alverinə qarşı mübarizə haqqında", "Ünvanlı dövlət sosial yardımı haqqında", "Məişət zorakılığının qarşısının alınması haqqında", "Əlilliyi olan şəxslərin hüquqları haqqında" və "Uşaq hüquqları haqqında" qanunlarda dəyişiklik edilməsi barədə qanun layihəsi (birinci oxunuş) barədə məlumat verib.

Qeyd edilib ki, təqdim olunan qanun layihəsi “Pulsuz hüquqi yardım haqqında” yeni qanun layihəsinin hazırlanması zərurətindən yaranıb. Qanun layihəsinin əsas məqsədi həssas əhali qruplarının pulsuz hüquqi yardımdan yararlanmaq hüququnu genişləndirmək və onların hüquqlarının daha etibarlı müdafiəsini təmin etməkdir. Layihə şəhid ailələri, veteranlar, qaçqınlar, valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqlar, yetkinlik yaşına çatmayanlar, insan alveri və məişət zorakılığı qurbanları, sosial yardım alan ailələrin üzvləri və digər müəyyən edilmiş şəxslərin pulsuz hüquqi yardım alma hüququnu təsbit edir. Bununla əlaqədar “Vəkillər və vəkillik fəaliyyəti haqqında” Qanuna da müvafiq dəyişikliklər edilərək vəkillərin və Vəkillər Kollegiyasının pulsuz hüquqi yardım sahəsində vəzifə və fəaliyyətləri müəyyənləşdirilir.

Qanun layihəsi müzakirələrdən sonra birinci oxunuşda Milli Məclisin plenar iclasına tövsiyə olunub.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə telefon danışığı aparıb.

AZƏRTAC Türkiyə Prezident Administrasiyasının Kommunikasiya İdarəsinə istinadla xəbər verir ki, iki ölkənin liderləri qarşılıqlı münasibətlərin vəziyyətini və perspektivlərini, həmçinin regional və qlobal gündəmi müzakirə ediblər.

Türkiyə Prezidenti Qara dənizdə gəmiçiliyin təhlükəsizliyinin təmin olunmasının əhəmiyyətini vurğulayıb, həmçinin Moskva ilə Kiyev arasında birbaşa təmasların bərpa olunmasına Ankaranın töhfə verməyə hazır olduğunu qeyd edib.

Türkiyə lideri sülh səylərinin nəticə verməsinə yönəlmiş diplomatik təmasların vacibliyini vurğulayıb.

Sərin havaların gəlişi ilə dəriyə qulluq rejimini yenidən nəzərdən keçirmək vacibdir. Rusiyalı gözəllik sənayesi üzrə top-menecer Mariya Veriçenko “NEWS.ru” saytına verdiyi müsahibədə bildirib ki, payız fəsli turşular və retinol tərkibli vasitələrdən istifadə etmək üçün ən uğurlu zaman hesab olunur. Bu dövrdə günəş aktivliyi azaldığı üçün dərinin yay yükündən sonra bərpa olunması daha asan baş verir. Lakin həmin aktiv komponentləri rejimə dərhal deyil, dərinin uyğunlaşmasına imkan yaratmaq üçün aşağı konsentrasiyalardan başlayaraq həftədə bir neçə dəfə olmaqla tədricən daxil etmək lazımdır.

Qulluq rejimində ilk növbədə təmizləmə mərhələsi dəyişdirilməlidir. Yayda üstünlük verilən sərinləşdirici gel və köpüklər soyuq havada dərini həddindən artıq qurutduğu üçün onları daha yumşaq teksturalı vasitələrlə - kremli gellər, süd və ya hidrofil yağlarla əvəz etmək tövsiyə olunur. Yuyunma zamanı qaynar deyil, ilıq sudan istifadə edilməlidir. Təmizləmədən sonra isə nəmləndirmə vasitələrinə diqqət yetirilməlidir. İsti havalarda kifayət edən yüngül flüid və gelləri daha sıx teksturalı kremlərlə əvəzləmək olar. Quru və həssas dəri üçün qoruyucu baryeri dəstəkləyən məhsullar, yağlı və kombinasiyalı dəri üçün isə həddən artıq ağır olmayan, lakin qidalandırıcı formulası olan yüngül kremlər uyğundur.

Mütəxəssis həmçinin vurğulayır ki, payızda günəşdən qoruyucu (SPF) vasitələrdən imtina etmək olmaz. Hətta buludlu havalarda belə dəri ultrabənövşəyi şüalara məruz qalır. Xüsusilə tərkibində turşular və retinol olan vasitələrdən istifadə edildikdə günəşdən qorunmaq dərinin sağlamlığı üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Yasəmən MUSAYEVA, 

“Azərbaycan”

“Anthropic” şirkətinin keçmiş əməkdaşı Ceykob Kokson süni intellektin inkişafı ilə bağlı həyəcan təbili çalıb. “Lenta.ru” saytının məlumatına görə, Nyu-York Şəhər Şurasında keçirilən dinləmələrdə çıxış edən mütəxəssis texnologiyanın sürətli inkişafının bəşəriyyətin tamamilə məhvinə gətirib çıxara biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Koksonun sözlərinə görə, əsas təhlükə İT şirkətlərinin superintellekt yaratmaq yarışında məsuliyyətsiz addımlar atması və yaradılan sistemlər üzərində nəzarəti təmin edə bilməməsidir. O bildirib ki, mütəxəssislər süni intellektin daxili məntiqini və qərarlarının səbəblərini hələ də tam anlamırlar. Keçmiş əməkdaş həmçinin vurğulayıb ki, süni intellekt artıq kənar şəbəkələri yarmaq kimi təhlükəli əməllər törədir. Bu cür əməllərə görə isə insanları cinayət məsuliyyəti gözləyir.

Yasəmən MUSAYEVA, 

“Azərbaycan”

Almaniyanın keçmiş kəşfiyyat rəhbəri Avqust Hanninqlə bağlı araşdırmanın Azərbaycanla heç bir əlaqəsi yoxdur. Bu, Almaniyanın “Spiegel” dərgisinin və digər beynəlxalq media qurumları tərəfindən ilk yayımlanan, Azərbaycanı bu işlə əlaqələndirən məlumatlarla birbaşa ziddiyyət təşkil edir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, AnewZ-nin əsaslı mənbələrə istinadla yaydığı məlumatda Almaniya kəşfiyyat orqanlarının apardığı işin digər ölkələrlə bağlı olduğu bildirilib.

Mənbələr, həmçinin vurğulayıblar ki, Hanninq əldə etdiyi məxfi materiallardan analitik hesabatlar yazmaq üçün istifadə edib. O, həmin materialları üçüncü tərəflərə ötürməyib.

Almaniya prokurorları Hanninqin casusluqla əlaqələndirilən işində qeyd olunan xarici kəşfiyyat xidmətlərinin və ya ölkələrin adlarını ictimaiyyətə açıqlamayıblar.

Xatırladaq ki, Azərbaycanın Media və Yayım Şurası ölkəmizi bu işlə əlaqələndirən məlumatları dezinformasiya kimi qiymətləndirib.

“Pinterest” platforması gözəllik sahəsində istifadəçilərin bəyəndikləri nümunələri daha konkret şəkildə reallaşdırmasına kömək edən “Beauty Guides” adlı yeni süni intellekt funksiyasını istifadəyə verib. Yeni alət istifadəçinin saç və dırnaqla bağlı yadda saxladığı paylaşımları təhlil edərək onları gözəllik salonunda tətbiq oluna biləcək ətraflı tövsiyələrə çevirir.

“Beauty Guides” görüntüləri analiz edən texnologiya ilə “Pinterest Intelligence” süni intellekt sisteminin imkanlarını birləşdirir. Alət seçilmiş fotodakı üslubun əsas xüsusiyyətlərini müəyyənləşdirir və onları saç ustalarının, eləcə də manikür mütəxəssislərinin istifadə etdiyi peşəkar terminlərlə ifadə edir. Bunun sayəsində istifadəçi “balayage”, “root melt” və ya “almond nails” kimi anlayışların mənasını əvvəlcədən bilməsə belə, arzuladığı görünüşü ustaya daha aydın izah edə bilər.

Funksiyadan istifadə etmək üçün paylaşım üzərində “Get the Guide” seçimini aktivləşdirmək kifayətdir. Bundan sonra istifadəçiyə seçdiyi görünüşlə bağlı ətraflı məlumat təqdim olunur. Bələdçidə salonda hansı xidmətlərin tələb olunacağı, prosedurun mümkün müddəti və ehtimal olunan xərc barədə məlumat yer alır. Bundan başqa, əldə edilən nəticənin uzun müddət saxlanılması üçün qulluq qaydaları və müəyyən prosedurların hansı intervalla təkrarlanmasının məqsədəuyğun olduğu da göstərilir.

İlk versiyada sistem saç kəsimi, saç rəngi, dırnaq dizaynı və ümumi görünüşlə bağlı məzmunları əhatə edir. İstifadəçi nümunədə hansı detalları olduğu kimi saxlamaq, hansılarında isə dəyişiklik etmək istədiyini bələdçinin təqdim etdiyi təsvirlər əsasında müəyyənləşdirə bilər.

Beləliklə, istifadəçi gözəllik salonuna yalnız bəyəndiyi bir foto ilə getmək əvəzinə, istədiyi nəticə, tələb olunan prosedurlar, mümkün xərc və sonrakı qulluq barədə əvvəlcədən təsəvvür formalaşdıra bilir. Yeni funksiya xüsusilə bəyəndiyi görünüşü sözlə ifadə etməkdə çətinlik çəkən şəxslər üçün daha rahat ünsiyyət imkanı yaradır.

Ülkər XASPOLADOVA,

“Azərbaycan”

Oktyabrın 6-da Cenevrədə keçirilən BMT İnsan Hüquqları Şurasının 63-cü sessiyası çərçivəsində Azərbaycan tərəfindən həmmüəllif qismində dəstəklənən və fəal şəkildə irəlilədilən “Piyadaəleyhinə minaların insan hüquqlarından tam istifadəyə təsiri: Zərərçəkənlərə yardımın gücləndirilməsi” adlı qətnamə qəbul edilib.

Bu barədə AZƏRTAC-a Xarici İşlər Nazirliyindən məlumat verilib.

Bildirilib ki, qətnaməyə 70 dövlət həmmüəllif qismində qoşulub və sənəd səsvermə keçirilmədən qəbul edilib.

Azərbaycan sessiya çərçivəsində bu mühüm birgə təşəbbüsün gündəmdə saxlanılması və təşviqi məqsədilə ictimai dialoq təşkil edib, habelə mövzuya həsr olunmuş yan tədbirin həmtəşkilatçısı qismində çıxış edib.

“Dünyada mina ilə ən ciddi şəkildə çirklənmiş ölkələrdən biri olan Azərbaycan piyadaəleyhinə minaların yaratdığı kəskin problemdən əziyyət çəkir. Piyadaəleyhinə minalar və partlamamış hərbi sursatlar insan hüquqlarından tam istifadəyə uzunmüddətli və ağır təsir göstərməklə, zərərçəkənlərin, onların ailə üzvlərinin həyatına ciddi fəsadlar törədir. Bu baxımdan qətnamədə zərərçəkənlərə yardım məsələsinə xüsusi diqqət yetirilməsini alqışlayırıq.

Mina fəaliyyəti davamlı sülhün təməl elementlərindən biridir və münaqişədənsonrakı bərpa prosesində mühüm rol oynayır. Mina təmizlənməsi keçmiş məcburi köçkünlərin öz evlərinə təhlükəsiz və ləyaqətli qayıdışına şərait yaratmaqla yanaşı, münaqişədən zərər çəkmiş ərazilərin və icmaların bərpasına, habelə sosial-iqtisadi inkişafın təmin olunmasına mühüm töhfə verir.

Qətnamədə mina fəaliyyəti, sülh və Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə nail olunması arasında qarşılıqlı əlaqəyə mühüm diqqət yetirilməsini təqdir edirik. Mina təmizlənməsi, həmçinin iqlimlə bağlı risklərə daha səmərəli uyğunlaşmanın təmin edilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu baxımdan qətnamənin insan hüquqları kontekstində mina fəaliyyəti ilə iqlim risklərinə uyğunlaşma arasındakı əlaqəyə dair anlayışın formalaşdırılması və dərinləşdirilməsinə töhfə verməsini vacib hesab edirik.

Minaların törətdiyi itkilərin miqyası, xüsusilə mina fəaliyyəti və zərərçəkənlərə yardım üçün daha güclü beynəlxalq dəstəyin, tərəfdaşlıqların və davamlı maliyyələşmənin səfərbər edilməsinin vacibliyini bir daha nümayiş etdirir. Bu baxımdan BMT İnsan Hüquqları Şurasının üzv dövlətləri mina təmizlənməsi və zərərçəkənlərə yardım üçün maliyyələşməni artırmağa, o cümlədən alternativ maliyyələşdirmə mənbələrindən və dövlət-özəl tərəfdaşlıqlardan istifadə etməyə çağırmasını alqışlayırıq.

Azərbaycan mina təhlükəsi ilə mübarizədə beynəlxalq əməkdaşlığın, həmrəyliyin və davamlı dəstəyin gücləndirilməsinin vacibliyini bir daha vurğulayır və mina fəaliyyətinin insan hüquqlarının qorunması, davamlı sülh və inkişafın təmin olunmasına verdiyi töhfəni yüksək qiymətləndirir”, - deyə məlumatda diqqətə çatdırılıb.

Avropa və Avstraliyadan olan alimlər Amazon hövzəsinin aşağı atmosfer qatında ozonun toplanmasının yerli meşələrin hər il udduğu karbon qazının miqdarını əhəmiyyətli dərəcədə azaltdığını müəyyən ediblər. Böyük Britaniyanın Ekseter Universitetinin məlumatına görə, bu təsirin miqyası quraqlıq dövrlərində iki dəfəyə qədər artır.

Ekseter Universitetinin tədqiqatçısı Florens Braun bildirib ki, meşə yanğınları atmosferə yalnız böyük miqdarda CO₂ buraxmır, həm də aşağı atmosfer qatında ozonun səviyyəsini artırır. Ozon isə bitkilərin yarpaqlarına zərər vuraraq onların karbon qazını udmaq qabiliyyətini zəiflədir. Tədqiqatçıların hesablamalarına görə, bu itkilər meşə yanğınları zamanı hər il məhv olan biokütlənin təxminən dörddə birinə bərabərdir.

Alimlər qeyd edirlər ki, son illərdə dünyada ekstremal hava hadisələrinin tezliyi və intensivliyi artıb. ABŞ-nin qərbi, Avstraliya və Braziliyada müşahidə olunan uzunmüddətli quraqlıqlar və onların ardınca baş verən meşə yanğınları buna nümunədir. Bu hadisələr geniş meşə sahələrinin məhv olması ilə yanaşı, çoxsaylı heyvanların tələf olmasına da səbəb olub. Alimlərin fikrincə, ekstremal hava hadisələrinin artmasının əsas səbəblərindən biri qlobal istiləşmədir.

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, meşə yanğınları atmosferə yalnız karbon qazı deyil, həm də müxtəlif azot oksidləri buraxır. Bu maddələr atmosferdə digər birləşmələrlə reaksiyaya girərək ozonun əmələ gəlməsinə səbəb olur. Stratosferdə yerləşən və Yer kürəsini ultrabənövşəyi şüalanmadan qoruyan ozon təbəqəsindən fərqli olaraq, aşağı atmosferdəki ozon bitkilər üçün zərərli çirkləndirici hesab olunur. O, yarpaqlardakı stomatalara zərər vurur və bitkilərin CO₂-ni mənimsəmək qabiliyyətini zəiflədir.

Bu təsiri qiymətləndirmək üçün alimlər 1997–2024-cü illərdə Amazon hövzəsində baş verən meşə yanğınları zamanı ozonun yaranmasının bitkilərin məhsuldarlığına təsirini araşdırıblar. Bunun üçün onlar həmin dövrdə NASA-nın peyk sistemləri vasitəsilə əldə edilmiş atmosfer azot oksidləri ilə bağlı məlumatları Terra peykinin topladığı bitki məhsuldarlığı göstəriciləri ilə müqayisə ediblər.

Nəticələr göstərib ki, meşə yanğınlarının bitki örtüyünün məhsuldarlığına mənfi təsiri əvvəlki hesablamalarda, xüsusilə uzunmüddətli quraqlıq və istilik dalğalarının müşahidə olunduğu dövrlərdə əhəmiyyətli dərəcədə az qiymətləndirilib. Alimlərin hesablamalarına görə, quraqlıq və yüksək temperatur ozonun bitkilərin yarpaqlarına mənfi təsirini təxminən iki dəfə gücləndirir. Bu təsir nəzərə alınmadıqda, Amazon meşələrinin karbon qazını udma qabiliyyəti ildə təxminən 77 milyon ton CO₂ artıq qiymətləndirilə bilər.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, əldə olunan nəticələr Amazon meşələrinin karbon balansını və onun qlobal iqlim sisteminə təsirini qiymətləndirərkən nəzərə alınmalıdır.

Ülkər XASPOLADOVA,

“Azərbaycan”

"Meta" şirkəti, "Instagram"da "Snapchat" tipli yeni funksiyanı istifadəyə verdikdən sonra Böyük Britaniyanın rəqəmsal təhlükəsizlik qanunlarını potensial şəkildə pozması səbəbindən araşdırmaya cəlb edilib.

Rabitə sahəsində tənzimləyici qurum olan "Ofcom" bazar dəyəri 1,9 trilyon dollar  olan şirkətin "Instagram Instants" məhsulunun qanunsuz məzmun nümayiş etdirə biləcəyi və ya uşaqların ona çıxış əldə edə biləcəyi ilə bağlı lazımi yoxlamaları həyata keçirməməklə "Onlayn Təhlükəsizlik Aktı"nı pozub-pozmadığını araşdırır.

Qeyd olunub ki, sosial media şirkətləri xidmətlərinin dizaynında və ya əməliyyatında əhəmiyyətli dəyişikliklər etməzdən əvvəl risk qiymətləndirmələri aparmalıdırlar. "Onlayn Təhlükəsizlik Aktı"nın pozulması rəsmi xəbərdarlıqdan tutmuş, qlobal gəlirin 10%-ə qədər cəriməyə cəlb olunmasını əhatə edə bilər.  

Ofcom-un icraçı direktoru Corc Lusti risk qiymətləndirmələrinin texnologiya platformalarının istifadəçilərinin təhlükəsizliyini təmin etmək baxımından vacib bir addım olduğunu deyib. "Yeni bir avtomobili düzgün sınaqdan keçirmədən işə sala bilməzsiniz və onlayn xidmətlər üçün də bu, eynidir", - deyə o bildirib.

“Meta”nın sözçüsü isə deyib ki,  bu funksiyanı istifadəyə verməzdən əvvəl "Instants" ilə bağlı risk təhlili aparıb. Qeyd olunub ki, funksiya mesajların başqasına ötürülməsinin qarşısının alınması kimi müdafiə tədbirlərini ehtiva edir,həmçinin “Instagram”, “Facebook” və “Messenger”də 18 yaşdan aşağı olan şəxslər üçün standart rejim olan yeniyetmə hesabları parametrlərindəki bütün təhlükəsizlik tədbirlərini özündə birləşdirir.

Bununla belə araşdırma zamanı “Ofcom” ilə əməkdaşlıq edəcəklərini vurğulayıb.

Qeyd edək ki, “Instagram”ın "Instants" funksiyası istifadəçilərə baxıldıqdan sonra yox olan şəkilləri göndərməyə imkan verir.

Əsmər QARDAŞXANOVA,

“Azərbaycan”

 “Səbail”də yeni transfer həyəcanı yaşanır. Paytaxt klubu hücum xəttini Mboup Babakarla gücləndirib. Klubun mətbuat xidmətinin yaydığı məlumata görə, 24 yaşlı hücumçu ilə 1 illik müqavilə imzalanıb. Sözləşmədə tərəflərin razılığı ilə müqavilənin daha bir il uzadılması da nəzərdə tutulub. Beləliklə, “Səbail”in hücum xəttində yeni sima peyda olur. Gənc forvard üçün Bakı karyerasında yeni səhifə, “Səbail” üçün isə hücumda əlavə alternativ deməkdir.

Mboup Babakarın son ünvanı Serbiya olub. O, son olaraq Serbiyanın “Radniçki” komandasında çıxış edib. İndi isə serb meydanlarından Xəzərin sahilinə gələn hücumçunun qarşısında yeni missiya var: “Səbail” forması ilə qapıları silkələmək və azarkeşlərin yaddaşında qalmaq.

Bir sözlə, “Səbail” hücum xəttinə yeni “patron” gətirib. İndi söz meydandadır. 

Züleyxa ƏLİYEVA, 

“Azərbaycan"

Oktyabrın 7-də Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Türkmənistana işgüzar səfəri çərçivəsində “Avaza” Milli Turizm Zonasında keçirilən Müstəqil Dövlətlər Birliyinin (MDB) Xarici İşlər Nazirləri Şurasının iclasında iştirak edib.

Xarici İşlər Nazirliyindən AZƏRTAC-a bildirilib ki, iclasdakı çıxışında C.Bayramov artan qlobal gərginlik fonunda beynəlxalq hüququn fundamental norma və prinsiplərinə riayət olunmasının xüsusi əhəmiyyət kəsb etdiyini, qarşılıqlı hörmət və maraqlar əsasında ölkələrarası əməkdaşlığın regional sabitlik, təhlükəsizlik və dayanıqlı inkişaf üçün mühüm amil olduğunu vurğulayıb.

Çıxışda, həmçinin MDB-nin yaranmasının 35 illiyi və Dövlətlərarası Humanitar Əməkdaşlıq Fondunun 20 illiyi qeyd edilərək, Birliyin bərabərhüquqlu dialoq və çoxtərəfli əməkdaşlıq platforması kimi rolu vurğulanıb. Humanitar əməkdaşlığın gündəlikdəki mühüm yerindən bəhs edən nazir 2027-2028-ci illər üzrə iki yüzdən çox tədbiri özündə cəmləşdirən Prioritet Tədbirlər Planının önəmini diqqətə çatdırıb. Eyni zamanda, Azərbaycanda keçirilmiş III MDB Oyunları və Laçın şəhərində “2025-ci il MDB-nin Mədəniyyət paytaxtı” çərçivəsində həyata keçirilən tədbirlərin Birlik məkanında mədəniyyət, gənclər və idman sahələrində əməkdaşlığa mühüm töhfə verdiyi qeyd olunub.

Azərbaycanın MDB dövlətləri ilə iqtisadi-ticari və nəqliyyat sahələrində qarşılıqlı fəaliyyətin inkişafına böyük əhəmiyyət verdiyi bildirilib. Ticarət dövriyyəsinin müsbət dinamikası, eləcə də ölkəmizin əlverişli coğrafi mövqeyi və infrastruktura yatırılan irimiqyaslı sərmayələr nəticəsində Şərq-Qərb və Şimal-Cənub beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin, liman və dəmir yolu infrastrukturunun ardıcıl şəkildə inkişaf etdirildiyi diqqətə çatdırılıb. Bu addımların regionun tranzit və iqtisadi potensialının tam reallaşdırılmasına kömək edəcəyi qeyd olunub.

Sonda nazir Ceyhun Bayramov Azərbaycanın bütün MDB dövlətləri ilə mehriban qonşuluq və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq prinsiplərinə sadiq qaldığını bir daha təsdiqləyib.

Tədbir çərçivəsində, həmçinin bir sıra qarşılıqlı maraq doğuran çoxtərəfli və regional məsələlər ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb, dövlət və hökumət başçıları tərəfindən qəbul ediləcək bir sıra qərar layihələri nəzərdən keçirilib.

Rusiya ordusunun oktyabrın 7-də Prilukiyə endirdiyi zərbə nəticəsində ölənlərin sayı 14 nəfərə çatıb. Ölənlər arasında dörd uşaq var, 50-dən çox insan yaralanıb.

Bu barədə AZƏRTAC Çerniqov vilayət dövlət administrasiyasının rəhbəri Vyaçeslav Çausun bəyanatına istinadla xəbər verir.

O qeyd edib ki, axtarış-xilasetmə əməliyyatı davam edir, zərərçəkənlərin hamısına zəruri yardım göstərilir: “Bu zərbələrin nəticələrinin operativ şəkildə aradan qaldırılması üçün vəzifələr müəyyən edilib”.

Bu gün səhər saatlarında Rusiya qoşunları Prilukiyə raket zərbəsi endirib. Raketlərdən biri birbaşa çoxmərtəbəli yaşayış binasına düşüb.

Texnologiya nəhəngi Google ilə ABŞ-nin atom elektrik stansiyalarının operatoru “Constellation Energy” fəaliyyətdə olan 11 reaktorun modernləşdirilməsi üzrə 20 illik müqavilə bağlayıblar. “The Wall Street Journal”ın məlumatına görə, bu layihə reaktorların ümumi gücünü 890 MVt artırmağa imkan verəcək və əldə olunan əlavə enerji yeni data mərkəzlərinin elektrik təchizatına yönəldiləcək.

Atom reaktorlarının yenilənməsi nəticəsində əldə ediləcək əlavə enerji həcmi yeni bir böyük reaktorun istehsal etdiyi gücə bərabərdir. Saziş fəaliyyətdə olan reaktorların gücünün artırılması üzrə tarixdəki ən böyük layihə kimi qiymətləndirilir. “Constellation” şirkəti modernləşdirməyə 4,3 milyard dollardan çox investisiya qoymağı planlaşdırdığını və maliyyə dəstəyinin birbaşa “Google” tərəfindən təmin edildiyini bildirib.

Layihənin ilk mərhələsinin 2028-ci ildə, bütün 11 reaktor üzrə işlərin isə 2032 və ya 2033-cü ildə yekunlaşdırılması nəzərdə tutulur. Tərəflər həmçinin ABŞ-nin Orta Atlantik və Orta Qərb regionlarında enerji bazarına 2700 MVt elektrik enerjisinin tədarükü haqqında əlavə 15 illik saziş imzalayıblar. Şirkətlər həmçinin şəbəkə həddindən artıq yükləndikdə istehlakı tənzimləyən yeni generasiya və saxlanma sistemlərinin işlənib hazırlanmasını planlaşdırırlar.

Müqavilə elan edildikdən dərhal sonra “Constellation” şirkətinin səhmləri 12% bahalaşıb və bu addım digər enerji isteisalçılarının da kotirovkalarının yüksəlməsinə təkan verib. Analoji olaraq “Talen Energy” səhmləri 12%, “Vistra” 11%, “NRG Energy” isə 7% artım göstərib.

Yasəmən MUSAYEVA, 

“Azərbaycan”

Bakıda Azərbaycan və Slovakiya arasında turizm əlaqələrinin genişləndirilməsi üçün yeni imkanlar müzakirə olunub. Slovakiyanın mədəniyyəti, mətbəxi, şərabçılıq bölgələri və SPA turizmi Azərbaycanlı səyahətçilər üçün təqdim edilərkən, iki ölkəni birləşdirən yeni birbaşa hava marşrutunun bu əlaqələrə əlavə təkan verəcəyi vurğulanıb.

Bunlar Bakıda keçirilən  Slovakiya-Azərbaycan Turizm və SPA Sektoru Forumu söylənilib. Tədbirdə hər iki ölkənin turizm sahəsində fəaliyyət göstərən dövlət qurumlarının, şirkət və biznes dairələrinin nümayəndələri iştirak ediblər. Forumun əsas gündəmində iki ölkə arasında turizm əməkdaşlığının genişləndirilməsi, qarşılıqlı səfərlərin artırılması və biznes əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi olub.

Slovakiya səfirliyinin birinci katibi Sona Krajcova bildirib ki, Azərbaycanla Slovakiya arasında yeni hava marşrutunun istifadəyə verilməsi münasibətlərdə yeni mərhələnin başlanğıcına çevrilə bilər. Onun sözlərinə görə, Slovakiyanın zəngin mədəniyyəti, qastronomiyası, slavyan mətbəxi, şərabçılıq bölgələri və qonaqpərvərliyi ölkəni turistlər üçün cəlbedici istiqamətlərdən birinə çevirir.

Yeni hava əlaqəsinin isə sadəcə iki şəhəri birləşdirməklə kifayətlənməyəcəyi, turizm səfərləri ilə yanaşı, mədəni mübadilə və humanitar əlaqələrin də genişlənməsinə imkan yaradacağı qeyd olunub. Forum çərçivəsində Slovakiyanın turizm imkanları təqdim edilib, həmçinin Azərbaycan və Slovakiya nümayəndələri arasında B2B görüşlər keçirilib. Görüşlərdə turizm şirkətləri arasında birbaşa əməkdaşlıq imkanları müzakirə olunub.

Tədbirin diqqət çəkən mövzularından biri də Bakı-Bratislava birbaşa hava əlaqəsi olub. Qeyd edilib ki, oktyabrın 28-dən etibarən Bakı ilə Bratislava arasında başlayan uçuşlar üzrə turizm operatorları üçün xüsusi əməkdaşlıq imkanları yaradılıb. Belə ki, qrup biletlərinin alınması, eləcə də müntəzəm əməkdaşlıq çərçivəsində sabit qiymətlərlə bilet bronlaşdırılması imkanları təqdim olunur. Bu isə Slovakiyaya səyahəti planlaşdıran turistlər, eləcə də iki ölkə arasında turizm məhsulları formalaşdıran şirkətlər üçün yeni imkanlar deməkdir.

Forumun sonunda Azərbaycan və Slovakiya arasında turizm əməkdaşlığının daha da genişləndirilməsi, qarşılıqlı turist axınının artırılması və biznes əlaqələrinin möhkəmləndirilməsi ilə bağlı fikir mübadiləsi aparılıb. Bir sözlə, Bratislava ilə Bakı arasında məsafə artıq yalnız xəritədə ölçülməyəcək. Yeni hava xətti ilə bu iki şəhər turistlər üçün daha yaxın istiqamətə çevrilir.

 “Azərbaycan"

Oktyabrın 7-də Milli Məclisin Əmək və sosial siyasət komitəsinin növbəti iclası keçirilib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, komitə sədri Musa Quliyev gündəliyə 4 məsələnin daxil edildiyini bildirib.

Əvvəlcə komitə sədri “Dövlət vergi orqanlarında xidmət haqqında Əsasnamə"nin təsdiq edilməsi barədə", "Əmək pensiyaları haqqında", "Hərbi qulluqçuların statusu haqqında", "Hərbi xidmətkeçmə haqqında" Əsasnamənin təsdiq edilməsi barədə", "Əmək pensiyaları haqqında" və "Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında" Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə” 2023-cü il 22 dekabr tarixli 1074-VIQD nömrəli və "Diplomatik xidmət haqqında" qanunlarda dəyişiklik edilməsi barədə qanun layihəsini (ikinci oxunuş) müzakirəyə çıxarıb. Komitə sədri sənədi Azərbaycanda sosial sığorta prinsiplərinə əsaslanan pensiya təminatı mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi və pensiya təyinatı şərtlərinin müasir tələblərə uyğunlaşdırılması istiqamətində atılan növbəti addım kimi dəyərləndirib. Qeyd olunub ki, dəyişikliklərlə bağlı birinci oxunuşda ətraflı məlumat verilib və layihə deputatlar tərəfindən dəstəklənib. Vurğulanıb ki, sənəd pensiya təminatı sistemində sosial ədalətin daha da gücləndirilməsinə xidmət edir.

Musa Quliyev gündəliyin ikinci məsələsi - Mülki Prosessual Məcəllədə, Cinayət-Prosessual Məcəlləsində, Cəzaların İcrası Məcəlləsində, “Şəhid adının əbədiləşdirilməsi və şəhid ailələrinə edilən güzəştlər haqqında”, “Veteranlar haqqında”, “Qaçqınların və məcburi köçkünlərin (ölkə daxilində köçürülmüş şəxslərin) statusu haqqında”, “Valideynlərini itirmiş və valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqların sosial müdafiəsi haqqında”, “Vəkillər və vəkillik fəaliyyəti haqqında”, “Yetkinlik yaşına çatmayanların baxımsızlığının və hüquq pozuntularının profilaktikası haqqında”, “İnsan alverinə qarşı mübarizə haqqında”, “Ünvanlı dövlət sosial yardımı haqqında”, “Məişət zorakılığının qarşısının alınması haqqında”, “Əlilliyi olan şəxslərin hüquqları haqqında” və “Uşaq hüquqları haqqında” qanunlarda dəyişiklik edilməsi barədə qanun layihəsi (birinci oxunuş) ilə bağlı diqqətə çatdırıb ki, sənəd “Pulsuz hüquqi yardım haqqında” yeni qanun layihəsinin müddəalarından irəli gələrək hazırlanıb. Sözügedən qanun layihəsi əsasən həssas əhali qruplarının hüquqi yardım alma imkanlarını genişləndirməyə və onların konstitusion hüquqlarını daha etibarlı qorumağa yönəldiyindən, həmin şəxslərin hüquqi statusunu müəyyən edən əlaqəli qanunlara da müvafiq dəyişikliklərin edilməsini zəruri edir.

Bildirilib ki, gündəliyin üçüncü məsələsi - Əmək Məcəlləsində, Vergi Məcəlləsində, Cinayət-Prosessual Məcəlləsində, "Cinayət prosesində iştirak edən şəxslərin dövlət müdafiəsi haqqında", "Vəkillər və vəkillik fəaliyyəti haqqında", "Korrupsiyaya qarşı mübarizə haqqında", "İnformasiya əldə etmək haqqında", "Fərdi məlumatlar haqqında" və "Vətəndaşların müraciətləri haqqında” qanunlarda dəyişiklik edilməsi barədə qanun layihəsi (birinci oxunuş) də hazırda Milli Məclisin müzakirəsində olan “Korrupsiya ilə əlaqədar hüquqpozmalarla bağlı məlumat verən şəxslərin həvəsləndirilməsi və müdafiəsi haqqında” yeni qanun layihəsində nəzərdə tutulan mexanizmlərin müvafiq hüquqi aktlarda təsbit olunması məqsədilə hazırlanıb. Vurğulanıb ki, layihə korrupsiya ilə mübarizənin qanunverici əsaslarının gücləndirilməsinə xidmət edir.

Gündəliyin sonuncu məsələsi olan Mülki Prosessual Məcəllədə, Vergi Məcəlləsində, Cinayət-Prosessual Məcəlləsində, “Sosial sığorta haqqında”, “Tibbi sığorta haqqında”, “Məhkəmə ekspertizası fəaliyyəti haqqında”, “İnzibati icraat haqqında”, “Lisenziyalar və icazələr haqqında” və “Məşğulluq haqqında” qanunlarda dəyişiklik edilməsi barədə qanunun layihəsi (birinci oxunuş) barədə də komitə sədri məlumat verib. Qeyd olunub ki, təklif olunan qanun layihəsi özəl ekspertiza fəaliyyəti ilə bağlıdır və sənəddə özəl məhkəmə ekspertlərinin vergi, sosial və tibbi sığorta münasibətləri dəqiqləşdirilir, onların peşə fəaliyyətinin təşkilinə dair müddəalar təsbit olunur.

Müzakirələrdən sonra gündəlikdəki qanun layihələri Milli Məclisin plenar iclasına tövsiyə edilib.

“Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC (ADY) bu ilin yanvar-sentyabr aylarında 14 milyon tona yaxın yük daşıyıb.

ADY-dən AZƏRTAC-a bildirilib ki, bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 11 faiz çoxdur.

Qeyd olunan dövrdə tranzit yükdaşımaların həcmi 15 faiz artaraq 5,7 milyon tona çatıb. Tranzit daşımalarında Şərq-Qərb dəhlizi üzrə 20 faiz, Şimal-Cənub istiqaməti üzrə isə 26 faiz artım qeydə alınıb.

Sentyabr ayında isə ADY-nin ümumi yükdaşıma həcmi əvvəlki ilin eyni ayı ilə müqayisədə 29 faiz artıb. Bu dövrdə tranzit daşımaların həcmi 37 faiz yüksəlib.

“Bugünlərdə Azərbaycan daha bir mötəbər beynəlxalq idman yarışına ev sahibliyi edir. Söhbət cüdo üzrə dünya çempionatından gedir. Tədbirin oktyabrın 5-də Bakıda, Milli Gimnastika Arenasında  keçirilən açılış mərasimində  Prezident İlham Əliyevin iştirak etməsi dövlətimizin idman sahəsinə və onun inkişafına göstərdiyi xüsusi diqqətin nümunəsidir”. 

Bu fikirləri Milli Məclisin deputatı Samir Vəliyev deyib. Onun sözlərinə görə, beynəlxalq miqyasda böyük populyarlığa malik cüdo üzrə növbəti dünya çempionatına ev sahibliyi hüququnun Azərbaycana verilməsi təsadüfi deyil. Bu, beynəlxalq idman ictimaiyyətinin ölkəmizə artan inamının əyani göstəricisidir. Azərbaycan dövləti, şəxsən Prezident İlham Əliyev daim qlobal həmrəylik təşəbbüslərindən çıxış edir ki, bu da dünyada böyük təqdirlə qarşılanır. Bundan başqa, ölkəmizin müsbət reallıqları – uzunmüddətli sabitlik, cəmiyyətdəki tolerantlıq, güclü iqtisadi potensial beynəlxalq idman ictimaiyyətinin Azərbaycana artan inamını şərtləndirən amillər sırasında yer alır.  İndiyədək respublikamız Birinci Avropa Oyunlarına, IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarına, III MDB Oyunlarına böyük uğurla ev sahibliyi etməklə bu sahədə yaxşı təcrübə qazanıb. Ötən il ölkəmizdə həmçinin ilk dəfə olaraq UFC üzrə beynəlxalq turnir keçirilib.

“Ölkəmizdə ənənəvi olaraq keçirilən Formula 1 yarışı bu il də Bakının ev sahibliyi ilə uğurla baş tutdu. Hazırda isə Azərbaycanda  ilk dəfə keçiriləcək 15 yaşadək oğlan futbolçular arasında (FIFA U-15) dünya çempionatına və festivalına, həmçinin 2027-ci ildə keçiriləcək 20 yaşadək kişi futbolçular arasında dünya çempionatına (FIFA U-20 World Cup) hazırlıq işləri yüksək səviyyədə davam etdirilir. Bütün bunlar Azərbaycanın  beynəlxalq idman ictimaiyyəti ilə sıx əməkdaşlığının və ölkəmizin töhfələrinin dünyada yüksək dəyərləndilməsinin göstəricisidir” – deyən deputat əlavə edib ki, cənab İlham Əliyevin ilk dəfə 1997-ci il 31 iyul tarixində Milli Olimpiya Komitəsinin (MOK) prezidenti seçilməsi ilə idmanın inkişafında keyfiyyətcə yeni mərhələ başlayıb. Onun milli təəssübkeşliyi, idmançılara böyük qayğı ilə yanaşması, klubların, federasiyaların maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi, bütövlükdə ölkənin idman həyatında yüksəliş dalğası yaradıb. Ötən dövrdə paytaxt Bakıda və regionlarda beynəlxalq standartlara cavab verən müasir idman infrastrukturu qurulub. Hazırda ölkəmiz idman infrastrukturu təminatı baxımından dünyanın inkişaf etmiş ölkələrindən geri qalmır. Təkcə belə bir faktı qeyd edək ki, son 22 ildə Bakıda və regionlarda 50-dək müasir Olimpiya İdman Kompleksi tikilərək istifadəyə verilib.

“Öz növbəsində geniş əhatə dairəsinə malik olan dövlət qayğısı ölkəmizdə idmanın inkişafına və bunun nəticəsi olaraq idmançılarımızın yüksək nəticələr qazanmalarına güclü stimul verir. Qürurverici haldır ki, idmançılarımızın mötəbər beynəlxalq yarışlarda qazandıqları medalların sayı ilbəil artır” – deyə, deputat bildirib.

“Azərbaycan”

Prezident İlham Əliyevin tapşırıqlarına uyğun olaraq, prokurorluq orqanları tərəfindən vətəndaşların qəbulu daim diqqətdə saxlanılmaqla onların ərizə və şikayətlərinin yerində dinlənilərək həll edilməsi üçün müvafiq tədbirlər görülür.

Baş Prokurorluğun mətbuat xidmətindən AZƏRTAC-a verilən məlumata görə, oktyabrın 7-də Baş prokuror Kamran Əliyev Gəncə Şəhər Prokurorluğunun inzibati binasında Gəncədən olan vətəndaşları qəbul edib.

Qəbuldan əvvəl Baş prokuror xalqımızın Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin şəhərin mərkəzində ucaldılmış abidəsini ziyarət edərək, əziz xatirəsini ehtiramla yad edib.

Daha sonra Baş prokuror Gəncə Memorial Kompleksini ziyarət edib, memorial lövhənin önünə gül dəstələri qoyub.

Qəbulda iştirak etmiş 17 vətəndaşın müraciətində konkret cinayət işlərinin istintaqı və törədilmiş cinayətlər barədə məlumatların araşdırılması zamanı yol verilmiş qanun pozuntuları, məhkəmədə baxılan cinayət işləri üzrə dövlət ittihamının müdafiəsi, habelə mülki xarakterli mübahisələr və sosial problemlərə dair qeyd olunan məsələlərin bilavasitə prokurorluqda və ya aidiyyəti icra orqanlarında operativ həlli üçün müvafiq göstərişlər verilib.

Qəbuldan sonra Gəncə şəhərində xidmət aparan prokurorluq əməkdaşlarının istifadəsi üçün nəzərdə tutulmuş yeni xidməti mənzillər istifadəyə verilib.

Baş prokuror mənzillərə baxış keçirərək yaradılmış şəraitlə tanış olub, əməkdaşların sosial-məişət təminatının yaxşılaşdırılması istiqamətində görülən işlərlə bağlı müvafiq tapşırıq və tövsiyələrini verib.

Baş prokuror yaradılmış şəraitin dövlətimizin başçısı İlham Əliyevin prokurorluq əməkdaşlarına göstərdiyi diqqət və qayğının növbəti təzahürü olduğunu qeyd edib, göstərilən diqqətə görə təşəkkürünü bildirib. Qeyd olunub ki, həyata keçirilən tədbirlər regionlarda xidmət aparan prokurorluq əməkdaşlarının yaşayış və xidmət şəraitinin yaxşılaşdırılmasına, onların xidməti vəzifələrini səmərəli və layiqincə yerinə yetirmələri üçün zəruri şəraitin təmin olunmasına xidmət edir.

Məlumatda, həmçinin bildirilib ki, prokurorluq əməkdaşlarının sosial təminatının gücləndirilməsi, onların yaşayış və xidmət şəraitinin daha da yaxşılaşdırılması, eləcə də müvafiq infrastrukturun inkişaf etdirilməsi istiqamətində tədbirlər davam etdiriləcək.

Azərbaycan ilə Ermənistan arasında aparılan sülh prosesində bu günədək əldə edilmiş irəliləyişləri məmnuniyyətlə qarşılayırıq. Cənubi Qafqazda davamlı sülhün bərqərar olmasının regionun sabitliyinə və rifahına mühüm töhfə verəcəyinə inanırıq.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bunu Türkiyənin ailə və sosial xidmətlər nazirinin müavini Zəfər Tarıkdaroğlu Bakı Dialoqu formatında IV beynəlxalq konfransın plenar sessiyasında çıxışı zamanı deyib.

"Sülh və normallaşma proseslərində irəliləyiş əldə edilərkən keçmişdə baş vermiş münaqişələrin geridə qoyduğu humanitar nəticələrin də nəzərdən keçirilməsinin böyük əhəmiyyət daşıdığını düşünürük. Davamlı sülhün bərqərar olması yalnız gələcəyə yönəlmiş siyasi tənzimləmələrin yaradılması ilə təmin edilə bilməz. Keçmişin geridə qoyduğu humanitar məsələlərin də mümkün qədər həll olunması böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan, bu gün burada itkin şəxslər məsələsini müzakirə etməyimiz xüsusi məna kəsb edir. Çünki bu məsələ yalnız keçmişdə baş vermiş bir hadisənin aydınlaşdırılması deyil. Hər bir itkin şəxsin arxasında illərlə davam edə bilən qeyri-müəyyənlik və yaxınlarından xəbər gözləyən ailələr dayanır. İtkin şəxslərin taleyinin aydınlaşdırılması, ilk növbədə, bu ailələrin qeyri-müəyyənliyinə son qoymaq baxımından hamımızın humanitar məsuliyyətidir. Bununla yanaşı, bu istiqamətdə atılacaq addımların cəmiyyətlər arasında qarşılıqlı etimadın gücləndirilməsinə və davamlı sülhün ictimai əsaslarının möhkəmləndirilməsinə də töhfə verəcəyi bir həqiqətdir", - deyə nazir müavini bildirib.

Azərbaycan Respublikasının Dövlət Ehtiyatları Agentliyinin (ADEA) İdarə Heyəti və struktur bölmələrinin rəhbərləri agentliyin yaranmasının 5-ci ildönümü münasibətilə Fəxri xiyabanı və Şəhidlər xiyabanını ziyarət ediblər.

ADEA-dan AZƏRTAC-a bildirilib ki, Fəxri xiyabanda xalqımızın Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin əziz xatirəsi dərin ehtiramla yad edilib, məzarüstü abidəsi önünə gül dəstələri düzülüb.

Daha sonra görkəmli oftalmoloq alim, akademik Zərifə Əliyevanın xatirəsi ehtiramla yad edilib, məzarı önünə gül dəstələri qoyulub.

Agentliyin nümayəndələri Şəhidlər xiyabanında Azərbaycanın müstəqilliyi, suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda şəhidlik zirvəsinə ucalmış qəhrəmanların unudulmaz xatirəsini ehtiramla yad edib, məzarları üzərinə qərənfillər düzüblər.

Əlamətdar yubiley münasibətilə edilən bu ziyarətlər agentliyin keçdiyi inkişaf yoluna, formalaşdırdığı institusional imkanlara və qarşıdakı dövr üçün müəyyən etdiyi strateji hədəflərə nəzər salmaq üçün də mühüm fürsətdir.

Prezident İlham Əliyevin 7 oktyabr 2021-ci il tarixli Fərmanı ilə yaradılan agentlik ötən beş il ərzində dövlət ehtiyatlarının idarə olunması sahəsində vahid və müasir sistemin formalaşdırılması istiqamətində mühüm inkişaf yolu keçib. Bu dövrdə dövlət ehtiyatlarının yaradılması və idarə olunması mexanizmləri təkmilləşdirilib, riskəsaslı yanaşma, təhlil, planlaşdırma və monitorinq mexanizmləri tətbiq olunub, anbar infrastrukturunun texniki imkanları və rəqəmsal idarəetmə sistemləri inkişaf etdirilib.

Beşillik fəaliyyətin mühüm nəticələrindən biri dövlət ehtiyatlarının idarə olunmasının müasir hüquqi bazasının yaradılması olub.

Dövlət başçısının tapşırığına əsasən ADEA tərəfindən hazırlanmış “Dövlət ehtiyatları haqqında” Qanun 19 dekabr 2023-cü ildə qəbul edilib. Qanunun tətbiqi çərçivəsində strateji, fövqəladə və səfərbərlik ehtiyatlarının yaradılması və idarə olunması üzrə müvafiq mexanizmlər formalaşdırılıb. 2026-cı il ADEA-nın fəaliyyətində yeni inkişaf mərhələsinin başlanğıcı olub. Ölkə başçısının 25 iyun 2026-cı il tarixli Fərmanı ilə agentliyin mərkəzi icra hakimiyyəti orqanı kimi yenidən təşkili dövlət ehtiyatlarının idarə olunmasına verilən strateji əhəmiyyətin və agentliyə göstərilən yüksək etimadın təzahürüdür.

Qarşıdakı dövrdə əsas hədəflər dövlət ehtiyatlarının idarə olunması sisteminin daha da təkmilləşdirilməsi, innovativ yanaşmaların tətbiqi, institusional potensialın və insan kapitalının gücləndirilməsi, ölkənin mümkün risklərə hazırlığının və dayanıqlılığının artırılmasıdır. Əldə olunan nəticələrin arxasında, ilk növbədə, ölkə rəhbərliyinin göstərdiyi diqqət və qayğı, dövlət və özəl qurumlarla səmərəli tərəfdaşlıq, eyni zamanda ADEA komandasının peşəkarlığı və məsuliyyəti dayanır. Beş il ərzində formalaşan təcrübə və yaradılan potensial ADEA-nın qarşıdakı yeni hədəflərinin möhkəm əsasını təşkil edir.

Oktyabrın 7-də Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Bahar Muradova BMT-nin Qadınlar üzrə Agentliyinin (UN Women) Gürcüstandakı nümayəndəsi və Cənubi Qafqaz üzrə əlaqələndiricisi Kaori İşikava ilə görüşüb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, görüşdə qadınların hüquq və imkanlarının genişləndirilməsi, rəqəmsal mühitdə qadınların təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, gender bərabərliyinin təşviqi və digər məsələlər müzakirə olunub.

B.Muradova bildirib ki, Azərbaycanda gender bərabərliyi və qadın hüquqlarının təşviqi istiqamətində Agentliklə bir sıra mühüm layihələr həyata keçirilib. O, dövlət qurumları və vətəndaş cəmiyyəti ilə birgə reallaşdırılan təşəbbüslərin müvafiq mexanizmlərin formalaşdırılmasına, eləcə də qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsinə töhfə verdiyini vurğulayıb.

2026–2028-ci illər üçün “Gender (kişi və qadınların) bərabərliyi üzrə Milli Fəaliyyət Planı”nın aidiyyəti qurumlarla birgə icra edildiyini vurğulayan Bahar Muradova rəqəmsal transformasiyanın yaratdığı yeni imkanlarla yanaşı, qadınlar üçün meydana çıxan yeni çağırış və təhlükələrə də diqqət çəkib. Bu istiqamətdə Dövlət Komitəsi tərəfindən müvafiq tədbirlərin həyata keçirildiyini bildirən sədr qadınların rəqəmsal mühitdə üzləşə biləcəyi risklərdən qorunması və onların təhlükəsizliyinin təmin edilməsi istiqamətində birgə səylərin vacibliyini qeyd edib.

Kaori İşikava Azərbaycan ilə BMT-nin Qadınlar üzrə Agentliyinin arasında əməkdaşlığın mövcud səviyyəsini yüksək qiymətləndirərək bu sahədə fəaliyyətin davam etdirilməsində maraqlı olduqlarını bildirib.

Kaori İşikava rəqəmsal zorakılığın, o cümlədən süni intellektdən istifadə ilə bağlı yarana biləcək risklərin hazırda aktual məsələlərdən olduğunu qeyd edib. O, bu istiqamətdə 16 günlük fəallıq kampaniyası çərçivəsində birgə tədbirlərin həyata keçirilməsinin mümkünlüyünü vurğulayıb.

Görüşdə, həmçinin regional və qlobal tədbirlərdə iştirak və təmaslardan maksimum yararlanmağın əhəmiyyəti, eləcə də qarşılıqlı maraq doğuran digər məsələlər ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb, gələcək əməkdaşlıq perspektivləri müzakirə edilib.

Oktyabrın 7-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Rusiya Federasiyasının Prezidenti Vladimir Putinə zəng edib.

Dövlətimizin başçısı İlham Əliyev Prezident Vladimir Putini ad günü münasibətilə təbrik edib, ona möhkəm cansağlığı, uzun ömür və dövlətçilik fəaliyyətində yeni uğurlar arzulayıb.

Rusiya Prezidenti təbrikə və göstərilən diqqətə görə Prezident İlham Əliyevə minnətdarlığını bildirib.

Telefon danışığı zamanı dövlət başçıları Azərbaycan-Rusiya münasibətlərinin inkişafından məmnunluqlarını ifadə edib, ölkələrimiz arasında əməkdaşlığın müxtəlif sahələrdə inkişaf perspektivləri ilə bağlı fikir mübadiləsi aparıblar.

Polşada məktəbdə baş verən bıçaqlı hücum nəticəsində azı 7 nəfər yaralanıb.

AZƏRTAC RMF radiostansiyasına istinadla xəbər verir ki, yaralananlardan ikisinin vəziyyəti ağırdır. Bildirilib ki, xəsarət alanların əksəriyyəti şagird, biri isə müəllimdir.

Məlumata görə, hücumda şübhəli bilinən 19 yaşlı şagird hadisə yerindən qaçsa da, daha sonra polis tərəfindən saxlanılıb.

Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Aqrar Xidmətlər Agentliyi tərəfindən işğaldan azad olunmuş ərazilərdə məskunlaşan sakinlərlə sahə görüşləri davam etdirilir.

Nazirlikdən AZƏRTAC-a bildirilib ki, növbəti görüşlər Ağdərə rayonunun Həsənriz kəndində baş tutub.

Sahə görüşlərinin əsas məqsədi təsərrüfatlarda aparılan işlərlə yerində tanış olmaq və onların praktiki bacarıqlarının artırılmasına dəstək göstərmək olub. Həmçinin təsərrüfatların daha səmərəli idarə olunması, məhsuldarlığın artırılması, heyvan və bitki sağlamlığının qorunması, xəstəlik və zərərvericilərin qarşısının alınması ilə bağlı məsləhət və tövsiyələr verilib.

Proqram çərçivəsində sakinlərin təsərrüfatlarına baxış keçirilib, iri və xırdabuynuzlu heyvanların sağlamlıq vəziyyəti qiymətləndirilib, ilkin baytarlıq yardımı göstərilib. Sakinlərə heyvanların düzgün yemlənməsi və saxlanması, xəstəliklərin qarşısının alınması və profilaktik tədbirlərin vaxtında həyata keçirilməsi ilə bağlı tövsiyələr verilib.

Təsərrüfat sahibləri ilə görüşlərdə həyətyanı sahələrdə əkinlərin vəziyyəti də qiymətləndirilib, zərərvericilərə qarşı mübarizə tədbirləri aparılıb və bitkilərin mühafizəsi, aqrotexniki qulluq və xəstəliklərin erkən aşkarlanması ilə bağlı ətraflı məlumat verilib. Təsərrüfatların daha səmərəli idarə olunması, mövcud resurslardan düzgün istifadə və məhsuldarlığın artırılması məqsədilə fermerlərə məsləhətlər verilib.

FIFA milli komandaların reytinq cədvəlini yeniləyib.

AZƏRTAC ali futbol qurumunun rəsmi saytına istinadən xəbər verir ki, Azərbaycan yığmasının mövqeyində dəyişiklik olub. Ayxan Abbasovun baş məşqçisi olduğu kollektiv 1138,96 xalla bir pillə geriləyərək 127-ci sıraya enib.

Qeyd edək ki, reytinqə 2011,57 xalla son dünya çempionu İspaniya millisi başçılıq edir. İkinci sırada Argentina (1972,80), üçüncü pillədə isə Fransa (1958,86) yer alıb.

Milli Məclisin Təbii ehtiyatlar, energetika və ekologiya komitəsinin növbəti iclası keçirilib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, komitə sədri Sadiq Qurbanov gündəliyə üç məsələnin daxil edildiyini bildirib.

İlk növbədə, “Azərbaycan Respublikasının Hökuməti ilə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının, Kioto Protokolunun və Paris Sazişinin katibliyi arasında İqlim Həftəsi-4 və Adaptasiya Komitəsinin 30-cu iclası barədə Anlaşma Memorandumu”nun təsdiq edilməsi haqqında qanun layihəsi müzakirəyə təqdim edilib. Bildirilib ki, qanun layihəsi Azərbaycanın beynəlxalq iqlim gündəliyi üzrə fəaliyyətinin davam etdirilməsi və BMT-nin aidiyyəti qurumları ilə əməkdaşlığın daha da inkişaf etdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Sonra komitə sədri “Sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların dayandırılması haqqında” və “Ətraf mühitə təsirin qiymətləndirilməsi haqqında” qanunlarda dəyişiklik edilməsi barədə qanun layihəsi (üçüncü oxunuş) haqqında danışıb. O, dəyişikliklərin balıqçılıq sahəsində dövlət nəzarətinin daha operativ və davamlı həyata keçirilməsinə, eləcə də aqrar sektorda ətraf mühitə təsirin qiymətləndirilməsi (ƏMTQ) ilə bağlı öhdəliklərin riskəsaslı yanaşma və konkret kəmiyyət meyarları əsasında müəyyənləşdirilməsinə xidmət edəcəyini vurğulayıb.

Gündəliyin sonuncu məsələsi - Mülki Məcəlləsində, “Kredit İttifaqları haqqında”, “Büdcə sistemi haqqında”, “Fitosanitar nəzarəti haqqında” və “Ekoloji təmiz kənd təsərrüfatı haqqında” qanunlarda dəyişiklik edilməsi barədə qanun layihəsi (birinci oxunuş) ilə bağlı məlumat verən Sadiq Qurbanov qeyd edib ki, sənəd “Aqrar sahə haqqında” qanun layihəsinə uyğun hazırlanıb və həmin qanunda nəzərdə tutulan normaların, eləcə də istifadə edilən anlayışların aidiyyəti sahəvi qanunvericilik aktlarında öz əksini tapmasını nəzərdə tutur.

Müzakirələrdən sonra təqdim olunan qanun layihələrinin hamısı Milli Məclisin plenar iclasına tövsiyə edilib.

Oktyabrın 7-də İsveç Kral Elmlər Akademiyası kimya üzrə Nobel mükafatı laureatlarının adlarını açıqlayıb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, laureatlar Fransanın Pari-Syud Universitetinin fəxri professoru Anri Kaqan və Yaponiyanın Tokio Elmi Universitetinin fəxri professoru Kenso Saidir. Mükafat alimlərə “asimmetrik üzvi sintezdə qeyri-xətti effektləri və avtokatalizi kəşf etdiklərinə görə” verilib.

Amin turşuları kimi bəzi molekullar bir-birinin güzgü görüntüləri olan iki formada mövcuddur. Lakin bu güzgü görüntülərindən yalnız biri canlı orqanizmlərdə tapılır. Bunun səbəbi Kaqan və Sai cavabı tapana qədər uzun müddət elm üçün sirr olaraq qalırdı. “Anri Kaqan və Kenso Sai 100 ildən çox yaşı olan kimyəvi bir sirrə həll yolu təklif etdilər, homoxirallığın necə öz-özünə yarana biləcəyini aşkarladılar. Onların hazırladıqları kimyəvi reaksiyalar təsirlidir”, - deyə Kimya üzrə Nobel Komitəsinin sədri Hayner Linke mətbuata açıqlamasında bildirib.

Oktyabrın 7-də Bakıda Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasının təşkilatçılığı ilə “İtkin düşmüş şəxslər probleminin həllində etimadın gücləndirilməsi və effektiv mexanizmlərin inkişaf etdirilməsi” mövzusunda Bakı Dialoqu formatında IV beynəlxalq konfrans işə başlayıb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, tədbirdə sabiq dövlət və hökumət başçıları, beynəlxalq təşkilatların və xarici ölkələrin yüksəkvəzifəli nümayəndələri, itkin düşmüş şəxslərlə iş üzrə qurumların rəhbərləri, ekspertlər, qeyri-hökumət təşkilatlarının təmsilçiləri və insan hüquqları sahəsində mütəxəssislər, həmçinin Azərbaycanda akkreditə olunmuş xarici ölkələrin səfirləri, hərbi attaşeləri və digər şəxslər iştirak edirlər.

Tədbir Dövlət Himninin səsləndirilməsi və ərazi bütövlüyümüz və suverenliyimiz naminə canından keçmiş qəhrəmanların əziz xatirəsinin bir dəqiqəlik sükutla yad edilməsi ilə başlayıb.

Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin rəisi, Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasının sədri general-polkovnik Əli Nağıyev Prezident İlham Əliyevin konfrans iştirakçılarına müraciətini oxuyub.

Çıxış edən general-polkovnik Əli Nağıyev bildirib ki, 2026-cı il oktyabrın 1-nə Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasında hərbi təcavüz nəticəsində itkin düşmüş 4010 nəfər qeydiyyatdadır. Onlardan 4004 nəfəri Birinci Qarabağ müharibəsində, 6 nəfəri isə 2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsində itkin düşüb. İtkinlərin 3228 nəfəri hərbçi, 782 nəfəri mülki şəxsdir. Mülki şəxslər arasında 71 uşaq, 288 qadın və 319 ahıl şəxs var: “Həmin rəqəmlər faciənin miqyasını göstərir. Bizim vəzifəmiz isə hər bir insanın taleyinə aydınlıq gətirməkdir”.

Xidmət rəisinin sözlərinə görə, Vətən müharibəsində qazanılmış tarixi Zəfər və 2023-cü ilin antiterror tədbirləri nəticəsində suverenliyimizin tam bərpası axtarışlar üçün yeni imkanlar yaradıb. Dövlət Komissiyası aidiyyəti qurumlarla birlikdə məzarların yerlərinin müəyyənləşdirilməsi, qazıntı, ekshumasiya və qalıqların eyniləşdirilməsi işlərini genişləndirib. İtkinlərin yaxın qohumlarından, ümumilikdə 11 min 566 donordan bioloji nümunələr toplanaraq sistemləşdirilib. Həmin məlumatlar şəxsiyyətin elmi əsaslarla müəyyənləşdirilməsi üçün mühüm bazadır.

"2026-cı il oktyabrın 1-dək 913 itkin şəxsə aid olduğu ehtimal edilən meyit qalıqları aşkarlanaraq götürülüb. Azad edilmiş ərazilərdə aşkar olunan 32 kütləvi məzarlıqdan 253 şəxsə aid olduğu ehtimal edilən qalıqlar ekshumasiya olunub. İnsan qalıqları üzərində aparılmış ekspertizalar qətlə yetirilmiş azərbaycanlıların işgəncələrə məruz qaldığını göstərir. Əsir və girovların beynəlxalq təşkilatlardan gizlədilməsi, işgəncə ilə öldürülməsi və cinayətlərin izlərinin ört-basdır edilməsi beynəlxalq hüququn kobud pozuntularıdır. Bu əməllərə hüquqi qiymət verilməlidir. Məhkəmə molekulyar-genetik ekspertizaları nəticəsində Birinci Qarabağ müharibəsində itkin düşmüş 328 nəfərin şəxsiyyəti müəyyənləşdirilib. Onlardan 273 nəfərin qalıqları ailələrinə təhvil verilərək milli və dini ənənələrə uyğun dəfn edilib. Dəfn olunanların 225 nəfəri hərbçi, 48 nəfəri mülki şəxsdir. Mülki şəxslərdən 15 nəfəri qadın, 2 nəfəri azyaşlıdır. Həmin nəticələr Prezident İlham Əliyevin xüsusi diqqəti, dövlət səviyyəsində aparılan sistemli iş və mütəxəssislərimizin əməyi sayəsində əldə edilib. Hər bir eyniləşdirmə bir ailənin illərlə cavabsız qalmış sualına cavabdır. Ailələrlə həssas ünsiyyət, onların müntəzəm məlumatlandırılması və dəstəklənməsi də işimizin ayrılmaz hissəsidir", - deyə general-polkovnik Əli Nağıyev diqqətə çatdırıb.

Çıxışında Azərbaycanın iki müharibədən sonra 4 mindən çox vətəndaşının itkin düşdüyünü xatırladan xarici işlər nazirinin müavini Fariz Rzayev əlavə edib: “Minlərlə ailə üçün qeyri-müəyyənlik illər, hətta onilliklərdir davam edir. Azərbaycanın əraziləri işğaldan azad olunduqdan sonra insan qalıqlarının aşkarlandığı bir sıra kütləvi məzarlıqlar müəyyən edilib. Qalıqlar ekspertizadan keçirilib, şəxslərin kimliyi müəyyənləşdirilib və onlar layiqli şəkildə dəfn olunublar. Bu nəticələr aidiyyəti ailələr üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Bununla belə, itkin düşmüş şəxslərin böyük əksəriyyətinin taleyi hələ də məlum deyil. Minalar və müharibənin partlayıcı qalıqları ərazilərdə aparılan işləri hələ də təhlükəli edir. Beynəlxalq humanitar hüquq bu istiqamətdə səylərimiz üçün hüquqi əsas yaradır. Silahlı münaqişə tərəfləri itkin düşdüyü bildirilən şəxslərin qeydiyyata alınması, müvafiq məlumatların toplanması və paylaşılması, həlak olanların axtarılması, eləcə də insan qalıqlarına hörmətlə yanaşılması üçün mümkün tədbirləri görməlidirlər. Ailələrin yaxınlarının taleyi barədə məlumat almaq hüququ xoşməramlılıq çərçivəsində göstərilən könüllü bir jest deyil. Araşdırma aparmaq və cavablar təqdim etmək öhdəliyi hərbi əməliyyatlar başa çatdıqdan uzun müddət sonra da qüvvədə qalır. Etimad məlumatdan başlayır”.

İtkin düşmüş şəxslər üzrə Beynəlxalq Komissiyanın baş direktoru Katrin Bomberqer dünyada itkin düşmüş şəxslərin sayının artdığını qeyd edib. “Norveç Sülh Araşdırmaları İnstitutunun məlumatına görə, hazırda 1946-cı ildən bəri ən çox münaqişənin yaşandığı dövrdəyik. Bundan əlavə, qlobal istiləşmə nəticəsində də insanların itkin düşməsi halları artır. Beləliklə, məsələ texnoloji imkanlarla bağlı deyil. Əsas sual hökumətlərin texnologiyaya çıxış əldə etmək və ondan səmərəli istifadə etmək üçün zəruri siyasi iradəyə, institutlara, qanunlara, ekspertlərə, məlumat sistemlərinə və əməkdaşlıq mexanizmlərinə malik olub-olmamasıdır. Çünki itkin düşmüş şəxslərin taleyinin müəyyənləşdirilməsi ailələrə və cəmiyyətə etibarlı və dəqiq məlumat təqdim etmək deməkdir. Lakin bu, həm də ədalət, məsuliyyət, həqiqət və kompensasiya hüquqlarının bərpası deməkdir. Bu, eyni zamanda, hüququn aliliyinin möhkəmləndirilməsi və zəruri hallarda məsuliyyətin təmin olunmasına töhfə verməkdir. Nəhayət bu, sülh və təhlükəsizliyə yatırılan sərmayədir", - deyə Katrin Bomberqer vurğulayıb.

Ukraynanın sabiq Prezidenti Viktor Yuşşenko, Türkiyə Böyük Millət Məclisinin üzvü, sabiq xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu, Türkiyənin Böyük Millət Məclisinin üzvü Şamil Ayrım, Beynəlxalq Humanitar Hüquq İnstitutunun baş katibi Gian Luka Beruto, Gürcüstanın barışıq və vətəndaş bərabərliyi üzrə dövlət naziri Tea Axvlediani, Böyük Britaniya parlamentinin Lordlar Palatasının üzvü Qraham Stüart Breydi, Moldovanın sabiq Baş naziri, Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin üzvü Kiril Qaburiç, Bosniya və Herseqovinanın Rəyasət Heyətinin sabiq sədri Mladen İvaniç, Küveytin xarici işlər nazirinin köməkçisi Saad Al-Adsani çıxış edərək bildiriblər ki, itkin şəxslər məsələsi ayrı-ayrı ölkələrin sərhədlərini aşaraq müxtəlif münaqişə və humanitar böhranlarla üzləşən cəmiyyətlərə təsir göstərən qlobal humanitar problemə çevrilib. Hər bir itkin şəxsin arxasında illərlə cavab gözləyən ailə dayanır. Bu səbəbdən problemin həlli yalnız texniki və hüquqi məsələ deyil, həm də ailələrin uzunmüddətli intizarına son qoymağa yönəlmiş humanitar öhdəlikdir. Çıxışlarda beynəlxalq humanitar hüquq, aidiyyəti beynəlxalq təşkilatlar, humanitar mexanizmlər və vətəndaş cəmiyyəti təşəbbüslərinin mövcud olmasına baxmayaraq, itkin şəxslərin sayının artmaqda davam etdiyi diqqətə çatdırılıb. Bunun beynəlxalq humanitar hüquqa hörmətin gücləndirilməsinin və mövcud mexanizmlərin tətbiqinin təkmilləşdirilməsinin vacibliyini göstərdiyi vurğulanıb. Qeyd olunub ki, itkin şəxslərin tapılması prosesinin uğurlu nəticələnməsi üçün əsas amillərdən biri etimaddır. Ailələr arasında, aidiyyəti qurumlara və siyasi mühitə etimad bu istiqamətdə aparılan işlərin səmərəliliyində mühüm rol oynayır.

Bildirilib ki, Bakı Dialoqu kimi təşəbbüslər hüquqi çərçivələrin praktiki təcrübə ilə birlikdə nəzərdən keçirilməsinə, milli və beynəlxalq yanaşmaların əlaqələndirilməsinə, eləcə də itkin şəxslərin axtarışı istiqamətində əməkdaşlığın gücləndirilməsinə imkan yaradır.

Daha sonra dünyaşöhrətli fotojurnalist Reza Deqatinin müxtəlif vaxtlarda müharibə və münaqişə zonalarında lentə aldığı fotoşəkillərdən ibarət təqdimat nümayiş etdirilib.

Tədbir plenar sessiya və işgüzar müzakirələrlə davam edir.

Prezident İlham Əliyevin tapşırığına və bölgələr üzrə vətəndaş qəbulu cədvəlinə uyğun olaraq daxili işlər naziri general-polkovnik Vilayət Eyvazov oktyabrın 6-da və 7-də Şəki şəhərində növbəti vətəndaş qəbulu keçirib.

Bu barədə AZƏRTAC-a Daxili İşlər Nazirliyinin mətbuat xidmətindən məlumat verilib.

Bildirilib ki, nazir əvvəlcə Şəki şəhərində Ümummilli Lider Heydər Əliyevin abidəsini ziyarət edərək, əziz xatirəsini dərin hörmət və ehtiramla yad edib.

Sonra Şəhər Rayon Polis Şöbəsinin inzibati binasında Şəki, Balakən, Zaqatala, Qax, Oğuz və Qəbələ rayonlarından, eləcə də digər bölgələrdən qəbula gələn 263 vətəndaşın müxtəlif məsələlərlə bağlı müraciətləri dinlənilib.

Vətəndaşların müraciətlərinin operativ və qanunvericiliyin tələblərinə uyğun həlli, habelə vətəndaş məmnunluğunun təmin olunması məqsədilə nazirliyin aidiyyəti baş idarə və idarə rəislərinə müvafiq tapşırıqlar verilib.

Müraciətlərin böyük əksəriyyəti yerindəcə həll olunub, digərləri nəzarətə götürülüb.

Səfər çərçivəsində general-polkovnik Vilayət Eyvazov polis və daxili qoşunlarda xidmət etmək arzusunda olan gənclərin sıra baxışını da keçirib.

Sıra baxışında xidmətə qəbulun şərtlərinə uyğun gələn 258 nəfər seçim turunun növbəti mərhələsinə buraxılıb.

Azərbaycanın müstəqillik yolu asan olmayıb. İlk illərdə müharibə, işğal, iqtisadi böhran, bir milyona yaxın qaçqın və məcburi köçkün problemi ilə üzləşən Azərbaycan qarşısındakı çətinlikləri öz imkanlarına arxalanaraq dəf edib. Sonrakı illərdə güclü iqtisadiyyatın qurulması, ordunun müasir tələblərə uyğun formalaşdırılması, beynəlxalq mövqelərin möhkəmləndirilməsi, ərazi bütövlüyünün və suverenliyin bərpası uğurlu dövlət siyasətinin nəticəsidir.

Oktyabrın 2-də Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında çıxış edən Prezident İlham Əliyev ölkəmizin keçdiyi bu yolun mahiyyətini bir daha diqqətə çatdırdı: “Azərbaycan özü təkbaşına həm işğala son qoymuşdur, eyni zamanda, bölgədə yeni reallıqlar yaratmışdır. O vaxtdan - İkinci Qarabağ müharibəsindəki Zəfərimizdən bu günə qədər bu reallıqlar bütün dünya tərəfindən qəbul edilir”.

Bu reallıqların yaranmasına aparan yol isə nə qısa, nə də asan olub. Azərbaycan təxminən 30 il ərzində ərazilərinin işğalı faktı ilə yaşamaq məcburiyyətində qalıb. Beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi sənədlər, verilən bəyanatlar və aparılan uzunmüddətli danışıqlar işğalın aradan qaldırılmasını təmin etmədi. Münaqişənin həlli üçün yaradılmış mexanizmlər illər keçdikcə nəticəsiz diplomatik prosesə çevrilirdi. Azərbaycan isə bu müddəti yalnız gözləməklə keçirmədi. İqtisadi imkanlar genişləndirildi, ordumuz gücləndirildi, müdafiə sənayemiz formalaşdırıldı, beynəlxalq tərəfdaşlıqlar quruldu və milli maraqlarımızı qoruyan siyasət həyata keçirildi. Bu siyasətin qarşısında maneələr də az olmayıb. Prezident İlham Əliyevin qurultaydakı çıxışında bildirdiyi kimi: “Bu illər ərzində çox ciddi müqavimətlə üzləşmişdik. Azərbaycana qarşı istiqamətlənmiş yalan, iftira ilə dolu kampaniyalarla üzləşmişdik. Bizə qarşı sanksiyaların tətbiq edilməsi məsələsini bəzi ölkələr ciddi müzakirə edirdi. Ancaq bizim qətiyyətimiz, dönməz fəaliyyətimiz, siyasi addımlarımız və ilk növbədə, Azərbaycan xalqının vahid mövqedə olması bütün bu bəd niyyətləri alt-üst etmişdir”.

Xalq-dövlət birliyi Azərbaycanın əsas güc mənbələrindən birinə çevrildi. Bunun ən aydın təzahürü 2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan Vətən müharibəsi oldu. Ordumuz 44 gün ərzində ermənilərin illərlə möhkəmləndirdiyi müdafiə xətlərini yararaq şəhər və kəndləri işğaldan azad etdi. Noyabrın 8-də Şuşanın azad edilməsi isə müharibənin taleyini müəyyənləşdirən hadisələrdən oldu. Bu səbəbdən 8 Noyabr təkcə hərbi qələbənin tarixi deyil, uzun illər ərzində formalaşdırılan milli gücün nəticəsinin rəmzinə çevrildi.

2023-cü il sentyabrın 20-də Azərbaycanın suverenliyinin tam təmin edilməsi ilə müstəqillik tarixinin ən mühüm mərhələlərindən biri başa çatdı. Buna görə 20 Sentyabr da 8 Noyabr qədər böyük tarixi məna daşıyır.

Azərbaycanın yaratdığı yeni reallıqlar beynəlxalq müstəvidə qəbul edilir. Vaxtilə mövcud vəziyyətin dəyişməyəcəyini düşünən dairələr artıq fərqli siyasi reallıqla üzləşdilər. Bu dəyişimin mahiyyətini dövlət başçısı belə ifadə edib: “Azərbaycan xalqı yumruq kimi birləşərək öz haqqını tələb edirdi və Azərbaycan iqtidarı da bu şərəfli missiyanı yerinə yetirdi. Azərbaycan ciddi bir geosiyasi dəyişikliklərə yol açdı. Vaxtilə “Qarabağ Ermənistandır və nöqtə” deyənlər artıq “Qarabağ Azərbaycandır!” deyirlər”.

Bugünkü Azərbaycanı düzgün qiymətləndirmək üçün ölkənin hansı şəraitdən başladığını da xatırlamaq lazımdır. 1990-cı illərin əvvəllərində idarəetmədəki qüsurlar  iqtisadi tənəzzül, müharibə və sosial böhran ölkəni ağır vəziyyətə salmışdı. Yüz minlərlə insan doğma yurdundan didərgin düşmüş, çadır şəhərciklərində, yataqxanalarda, yarımçıq tikililərdə məskunlaşmışdı. Bu humanitar fəlakətin ağırlığını Azərbaycan uzun illər öz üzərində daşıdı. Həmin dövrün ağır mənzərəsini Prezident İlham Əliyev belə ifadə edərək deyib: “Səkkiz milyon əhalimiz var idi, onlardan 1 milyonu qaçqın-köçkün, evsiz-eşiksiz, çadırlarda. Bu bir humanitar fəlakət idi və biz təkbaşına qalmışdıq. Heç kim bizə kömək etmirdi, 1990-cı illərdə müharibədə də heç kim kömək etmirdi. Müharibədən sonra da heç kim kömək etmirdi. Biz bu çətinlikləri təkbaşına arxada qoyduq və bu gün ayaqda möhkəm dayanmışıq. Azərbaycan xalqının iradəsi, Ulu Öndərə olan inamı, onun siyasi xətti bax, bütün bu uğurlu addımlara səbəb oldu”.

Əslində, ölkəmizin bugünkü gücünün kökləri məhz həmin ağır illərdə qəbul edilmiş strateji qərarlara gedib çıxır. Ulu Öndər Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsi, daxili sabitliyin təmin olunması və iqtisadi inkişaf üçün əsasların yaradılması ölkənin sonrakı yüksəlişinə yol açdı. Sonrakı mərhələdə bu siyasi xətt yeni dövrün tələblərinə uyğun davam etdirildi. Enerji layihələrindən əldə edilən imkanların ölkənin inkişafına yönəldilməsi, strateji valyuta ehtiyatlarının yaradılması, nəqliyyat və enerji infrastrukturlarının qurulması Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyini möhkəmləndirdi. İqtisadi müstəqillik isə siyasi qərarların sərbəst qəbul edilməsinin əsas dayaqlarından birinə çevrildi.

Bu yanaşmanın mühüm istiqamətlərindən biri hərbi gücün yaradılması idi. Azərbaycan  müdafiə qabiliyyətini artırdı, müasir silah və texnika aldı, eyni zamanda, yerli hərbi sənayeni inkişaf etdirdi. Prezident İlham Əliyevin qurultaydakı fikirləri bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır: “Bizə heç kimin köməyi də lazım deyil, himayədarlığı da lazım deyil. Bizə lazım olan vaxtda bizə heç kim kömək etməyib. Bir milyon qaçqınımız olanda heç kim bizə əl uzatmayıb. Nə almışıqsa, pulla almışıq. O cümlədən bütün silahları da pulla almışıq, özü də dünya qiymətinə - son gülləyə qədər”.

İndi isə eyni prinsip azad edilmiş ərazilərin bərpasında özünü göstərir. Müharibənin başa çatmasından sonra Qarabağ və Şərqi Zəngəzur nəhəng quruculuq meydanına çevrilib. Şəhərlər və kəndlər yenidən salınır, yollar, tunellər, körpülər, hava limanları, məktəblər, xəstəxanalar, enerji infrastrukturu yaradılır, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı təmin edilir. Və bu proses Azərbaycanın öz maliyyə imkanları hesabına həyata keçirilir. Lakin quruculuq yalnız işğaldan azad olunmuş ərazilərlə məhdudlaşmır. Ölkəmizin hər bölgəsində genişmiqyaslı işlərin aparılması müharibədən çıxmış dövlət üçün mühüm göstəricidir. Azərbaycan bir tərəfdən dağıdılmış əraziləri yenidən qurur, digər tərəfdən ölkənin ümumi inkişaf tempini qoruyur.

Bütün bunların fonunda milli maraqlara söykənən müstəqil xarici siyasət ölkəmizin əsas prinsiplərindən biri kimi önə çıxır. Dövlətimizin başçısının “Xarici siyasəti biz elə qururuq və bundan sonra da qurmalıyıq ki, heç kim bizim işimizə müdaxilə etməsin” fikri də bu xəttin mahiyyətini ifadə edir. Söhbət dünyadan təcrid olunmaqdan deyil, bərabərhüquqlu əməkdaşlıqdan, qarşılıqlı hörmətdən və ölkənin taleyi ilə bağlı qərarların yalnız Azərbaycan xalqının iradəsi əsasında qəbul edilməsindən gedir.

Məhz buna görə Azərbaycanın son onilliklərdə keçdiyi yol ağır vəziyyətdə olan bir dövlətin öz iqtisadi, siyasi və hərbi imkanlarını tədricən artıraraq taleyini özü müəyyənləşdirə biləcək gücə çevrilməsinin tarixidir. Qələbənin də, suverenliyin də, Böyük Qayıdışın da arxasında eyni prinsip dayanır: öz gücünə arxalanmaq.

Prezident İlham Əliyevin “...Biz həm Qələbəmizlə fəxr edirik, həm cəsarətimizlə fəxr edirik, iradəmizlə fəxr edirik, xalqımızla fəxr edirik, dövlətimizlə fəxr edirik” sözləri bu tarixi yolun siyasi və mənəvi təcəssümüdür. Azərbaycan keçmişin ən ağır sınaqlarından başqasının onun əvəzinə qərar verməsini gözləməklə deyil, öz imkanlarını səfərbər etməklə çıxdı.

Ülkər XASPOLADOVA,

“Azərbaycan”

Cari ildə “Brent” markalı xam neftin bir barelinin orta qiymətinin 96,32 dollar olacağı gözlənilir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə ABŞ-nin Enerji İnformasiya Administrasiyasının (EIA) məlumatında deyilir. Qurumun ötənaykı proqnozu 91,01 dollar idi.

EIA-ya görə, “Light” markalı xam neftin bir barelinin orta qiyməti isə bu il 88,21 dollar olacaq. Əvvəlki proqnoz 84,65 dollar idi.

Gələn il “Brent” neftinin bir barelinin qiymətinin orta hesabla 83,74 dollar, “Light”ın bir barelinin qiymətinin isə 79,74 dollar olacağı proqnozlaşdırılır. Əvvəlki proqnozlar müvafiq olaraq 73,74 dollar və 69,74 dollar idi.

EIA-nın məlumatına əsasən, beynəlxalq etalon hesab edilən “Brent” neftinin orta qiyməti sentyabr ayında barel üçün 114 dollar olub. Bu, avqust ayının orta göstəricisindən 23 dollar yüksəkdir. “Brent”in spot qiymətinin cari ilin dördüncü rübündə orta hesabla barel üçün 105 dollar olacağı gözlənilir ki, bu da ötən ayın hesabatındakı proqnozdan 14 dollar yüksəkdir.

Qiymət proqnozlarının yuxarıya doğru yenidən nəzərdən keçirilməsi Yaxın Şərqdə tədarükün pozulmasının qlobal neft ehtiyatlarının azalmasına və dizel bazarındakı sıxlığın qiymətləri yüksək saxlamasına səbəb olması ilə əlaqələndirilir.

Ov Məsələləri üzrə Koordinasiya Şurasının növbəti iclası keçirilib və  oktyabrın 10-dan etibarən ov mövsümünün açıq elan edilməsinə qərar verilib.

Bioloji Müxtəlifliyin Qorunması Xidmətinin rəsmisi Rəşad Allahverdiyev AZƏRTAC-a bildirib ki, ov etmək istəyən vətəndaşlar ovlanmasına icazə verilən vəhşi heyvan və quşların ovlanma müddətləri və normaları barədə məlumatları Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin eco.gov.az rəsmi internet səhifəsinin “Elanlar” bölməsindən əldə edə bilərlər.

Ov həvəskarlarına müraciət olunur ki, ov zamanı ov qaydalarının mövcud normativlərinə əməl etsinlər, yalnız ovçuluq təsərrüfatlarından və ov üçün müəyyən edilmiş ərazilərdən istifadə etsinlər.

Kənd təsərrüfatı təyinatlı obyektlərdə və əsasən də artezianlarda Günəş panellərinin güzəştlə qurulması müzakirə olunur.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bunu kənd təsərrüfatı naziri Məcnun Məmmədov Milli Məclisdə “Aqrar sahə haqqında” qanun layihəsinə dair ictimai dinləmədə çıxışı zamanı deyib.

Artezian quyularının istismarı ilə bağlı ortaya çıxan çətinliklərdən danışan nazir bildirib ki, bunun kökündə iqtisadi səbəblər dayanır.

“Elektrik enerjisi sərfiyyatı yüksək olduğundan artezian quyularının istismarı baha başa gəlir. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi həll yolu olaraq təklif irəli sürüb. Subsidiya Şurası da bununla bağlı qərar verib. 2027-ci il yanvarın 1-dən kənd təsərrüfatı təyinatlı obyektlərdə, eləcə də artezianlarda Günəş panellərinin qurulmasına 50 faiz dövlət güzəşti tətbiq edəcək. Belə olan halda elektrik enerjisi xərcləri xeyli aşağı düşəcək”, - deyə nazir qeyd edib.

İnsan ləyaqətinin, ağrının, həqiqəti bilmək hüququnun milliyyəti yoxdur.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bunu Bosniya və Herseqovinanın insan hüquqları və qaçqınlar üzrə naziri Sevlid Hurtiç Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasının (DK) təşkilatçılığı ilə keçirilən “İtkin düşmüş şəxslər probleminin həllində etimadın gücləndirilməsi və effektiv mexanizmlərin inkişaf etdirilməsi” mövzusunda Bakı Dialoqu formatında IV beynəlxalq konfransın plenar sessiyasında çıxışı zamanı deyib.

Sevlid Hurtiç bildirib ki, itkin düşmüş şəxslər məsələsi yalnız statistika, hesabatlar və beynəlxalq sənədlərdən ibarət deyil. Bu məsələnin arxasında ailə süfrələrindəki boş stullar, ailələrin qoruyub saxladıqları fotoşəkillər, cavab gözləyə-gözləyə qocalan analar və valideynləri olmadan böyüyən uşaqlar dayanır. O vurğulayıb ki, ailənin itkin düşmüş üzvünün taleyini bilmək hüququ siyasi şəraitdən, zamanın keçməsindən, dövlətlər arasındakı sərhədlərdən və ayrı-ayrı şəxslərin maraqlarından asılı olmamalıdır.

Nazir qeyd edib ki, Bosniya və Herseqovina müharibənin ağır nəticələrinə baxmayaraq, itkin düşmüş şəxslərin axtarışı və identifikasiyası prosesində mühüm addımlar atıb. Onun sözlərinə görə, beynəlxalq dəstək, məhkəmə-tibbi metodlar, DNT analizi, məlumat mübadiləsi və axtarışları davam etdirmək əzmi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Lakin texnologiyanın özü kifayət deyil. “DNT şəxsiyyəti təsdiq edə bilər, amma yalnız insan ailəyə ləyaqətini qaytara bilər”, – deyə o bildirib.

Sevlid Hurtiç etimadın vacibliyini xüsusi vurğulayıb. “Etimad olmadan zəruri əməkdaşlıq yoxdur, əməkdaşlıq olmadan məlumat mübadiləsi yoxdur, məlumat olmadan yeni izlər yoxdur, yeni izlər olmadan isə ailələr qeyri-müəyyənlik içində qalırlar”, – deyə nazir bildirib. O, itkin düşmüş şəxslərin ailələrinin prosesin mərkəzində olmasının, onların dinlənilməsinin, həqiqətin onlara çatdırılmasının və məlumatlara çıxış imkanlarının təmin edilməsinin vacibliyini qeyd edib.

Nazir beynəlxalq və regional əməkdaşlığın həlledici əhəmiyyət daşıdığını bildirib. Onun sözlərinə görə, qurumlar əməkdaşlıq etməli, məlumatlar mübadilə olunmalı, işlər bir-biri ilə əlaqələndirilməli və dövlətlər birgə fəaliyyət üçün imkan yaratmağa hazır olmalıdır. “Onları axtaraq, nə qədər ki, bir iz var. Onların adlarını qoruyaq, nə qədər ki, yaddaş var. Həqiqəti danışaq, nə qədər ki, sual var və hər bir ailə cavab alana qədər dayanmayaq”, – deyə Sevlid Hurtiç vurğulayıb.

Müasir siyasi tariximizdə proqram xarakterli elə çıxışlar var ki, onların məzmunu konkret tədbirin gündəliyindən kənara çıxaraq böyük bir dövlətçilik baxışını ifadə edir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayındakı çıxışı da ölkəmizin qarşıdakı inkişaf mərhələsinin strateji istiqamətlərini müəyyənləşdirmiş oldu. 

Bu gün Azərbaycan tarixinin yeni mərhələsini yaşayır. Dövlətimizin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası ilə ölkəmizin qarşısında dayanan başlıca tarixi vəzifələrdən biri artıq həll olunub. Xalqımızın onilliklər boyu gözlədiyi böyük milli hədəf gerçəkliyə çevrilib. İndi isə əsas məsələ əldə edilmiş tarixi nailiyyətlərin əbədi və dönməz xarakter almasını təmin etmək, dövlətimizin təhlükəsizliyini yeni dünya reallıqları şəraitində daha etibarlı əsaslar üzərində qurmaqdır.

Dövlətimizin rəhbərinin də qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan İkinci Qarabağ müharibəsi nəticəsində yalnız işğala son qoymadı, həm də regionda yeni reallıqlar yaratdı və sonrakı dövrdə bu reallıqların beynəlxalq səviyyədə qəbul edilməsinə nail oldu. Məhz bu yeni tarixi reallıq dövlət siyasətinin də yeni mərhələsini şərtləndirir. Belə ki, əgər əvvəlki onilliklərdə milli strategiyanın başlıca məqsədi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası idisə, bu gün qarşıda daha geniş və vacib vəzifə dayanır: tarixi Zəfərimizlə formalaşmış güclü Azərbaycan dövlətini dəyişən dünya nizamının mümkün risklərindən qorumaq və onun gələcək inkişafını təmin etmək. Bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin qurultaydakı çıxışının ümumi fəlsəfəsini üç əsas strateji istiqamət üzrə ümumiləşdirmək mümkündür.

Birinci istiqamət: güclü dövlət, güclü ordu və etibarlı milli təhlükəsizlik

Yeni reallıqların Azərbaycan qarşısında qoyduğu əsas zərurətlərdən biri dövlətimizin bundan sonra da hərbi baxımdan daim güclənməsidir. Dünya artıq bir neçə il əvvəlki dünya deyil. Ölkəmizin yaxın coğrafiyasının demək olar ki, bütün istiqamətlərində ciddi geosiyasi qarşıdurmalar müşahidə olunur. Azərbaycanın şimalında da, cənubunda da, Yaxın Şərqdə də müharibələr və münaqişələr davam edir, yeni qarşıdurma ocaqları yaranır, beynəlxalq hüququn effektivliyi isə getdikcə zəifləyir. Belə bir dünyada milli təhlükəsizliyi yalnız beynəlxalq hüquqi mexanizmlərə həvalə etmək mümkün görünmür. Azərbaycanın son otuz ildən artıq müddətdə yaşadığı tarix də bunu təsdiqləyib. Dövlətimiz uzun illər beynəlxalq hüquqa əsaslanaraq öz ərazi bütövlüyünün bərpasını tələb etdi. BMT Təhlükəsizlik Şurasının müvafiq qətnamələri mövcud idi, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü bütün dünya tərəfindən tanınırdı. Lakin həmin hüquqi sənədlərin real icrası yalnız dövlətimizin öz siyasi iradəsi və hərbi gücü nəticəsində mümkün oldu. Bu tarixi təcrübə milli təhlükəsizlik haqqında yeni düşüncə modelinin əsasını təşkil edir: təhlükəsizliyinin əsas təminatçısı ilk növbədə Azərbaycan özü olmalıdır.

Məhz buna görə Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın hər zaman mümkün hərbi təxribatlara cavab verməyə hazır olmasının vacibliyini irəli sürür. Dövlətimizin rəhbərinin strateji baxışına görə, Azərbaycan elə bir gücə sahib olmalıdır ki, ölkəmizə qarşı hər hansı təxribat törətmək heç kimin ağlına belə gəlməsin. Burada sülhün güc vasitəsilə ən etibarlı şəkildə təmin edilməsi nəzərdə tutulur. Güclü ordu, müasir silahlanma, etibarlı sərhəd sistemi və yüksək müdafiə qabiliyyəti artıq respublikamızın yeni milli təhlükəsizlik modelinin daimi elementləridir. Bu modelin başlıca prinsipi də sadədir, Azərbaycan heç kimə təhlükə yaratmır, lakin özünə qarşı təhlükənin yaranmasına da imkan verməyəcək. Ölkəmizin təhlükəsizlik konsepsiyasının mahiyyəti məhz çəkindirmə gücünün daim yüksək səviyyədə saxlanılmasından ibarətdir.

Bu baxımdan dövlət büdcəsində hərbi və təhlükəsizlik xərclərinin yenə də prioritet istiqamətlər sırasında olması uzunmüddətli dövlət siyasətinin məntiqi davamıdır. Azərbaycan xalqının bu gün sülh, sabitlik və əmin-amanlıq şəraitində yaşaması özü böyük strateji nailiyyətdir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında da bu xüsusilə vurğulanır: müasir dünyada sabit və təhlükəsiz həyat artıq özü böyük sərvətə çevrilib. Deməli, yeni mərhələnin birinci milli vəzifəsi aydındır. Bu vəzifə Zəfəri qorumaqdan, suverenliyi dönməz etməkdən və Azərbaycanın təhlükəsizliyinə qarşı hər hansı təhdidin yaranmasını hələ başlanğıc mərhələdə mümkünsüz etməkdən ibarətdir.

İkinci istiqamət: ideoloji təhlükəsizlik, milli yaddaş və informasiya suverenliyi

Prezident İlham Əliyevin Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayındakı çıxışının ən mühüm və mahiyyət etibarilə yeni istiqamətlərindən biri də ideoloji təhlükəsizlik məsələsinin milli təhlükəsizliyin ayrılmaz hissəsi kimi müəyyənləşdirilməsidir. Azərbaycan liderinin fikirlərində ölkə vətəndaşları olaraq hər birimizin nəzərə almalı olduğumuz çox mühüm bir tezis ifadəsini tapır: ideoloji təhlükəsizlik fiziki təhlükəsizlik qədər əhəmiyyətlidir. Bu da müasir dünyamızın reallıqlarından irəl gəlir. XXI əsrdə dövlətlərə qarşı təhdidlərin xarakteri əsaslı şəkildə dəyişib. Əvvəllər təhlükənin əsas simvolu sərhədi keçən ordu idisə, bu gün ölkələrin siyasi və ictimai sabitliyinə minlərlə kilometr uzaqdan informasiya, sosial şəbəkələr, rəqəmsal platformalar, kiberhücumlar və manipulyativ texnologiyalar vasitəsilə təsir göstərmək mümkündür. Süni intellekt texnologiyalarının sürətli inkişafı bu prosesi daha da mürəkkəbləşdirir.

Sərhədlərin müasir texnologiyalar vasitəsilə qorunması mümkündür, ideoloji risklərsə əsla sərhəd tanımır. İnternet, kiberhücumlar və süni intellekt dünyasında ideoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu, əslində, Azərbaycanın milli təhlükəsizlik anlayışına informasiya və ideoloji suverenlik kimi yeni ölçünün əlavə olunmasıdır.

Burada isə diqqətçəkən daha bir mühüm məqam var. Prezident ideoloji təhlükələrlə mübarizənin ilk vasitəsi kimi hər hansı sərt qadağaları, məhdudlaşdırmaları deyil, təhsili və vətənpərvərliyi göstərir. Dövlətimizin rəhbərinin vurğuladığı kimi, xalq nə qədər savadlı və bilikli olarsa, yalanlara, şayiələrə və ideoloji təxribatlara bir o qədər az məruz qalar. Bu yanaşma ideoloji təhlükəsizlik məsələsinə müasir baxışdır. İnformasiya dövründə insanı bütün məlumatlardan təcrid etmək mümkün deyil və buna ehtiyac da yoxdur. Əsas məsələ vətəndaşda informasiyanı qiymətləndirmək, manipulyasiyanı həqiqətdən ayırmaq bacarığı formalaşdırmaqdır. Başqa sözlə, ən güclü ideoloji müdafiə savadlı, məlumatlı, dövlətçilik düşüncəsinə malik vətəndaşla bağlıdır.

Burada tarixi yaddaş da mühüm rol oynayır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında XX əsrin sonlarında Azərbaycanın keçdiyi mürəkkəb tarixi yolun gənc nəsillərə çatdırılmasının zəruriliyi xüsusi vurğulanır. Bu, keçmişi sadəcə xatırlamaq çağırışından daha çox tarixi yaddaşın dövlətçilik immuniteti kimi təqdim olunmasıdır. Öz tarixini bilən cəmiyyət hansı proseslərin dövləti zəiflətdiyini, hansı qərarların milli faciələrə səbəb olduğunu və hansı amillərin Azərbaycanı güclü dövlətə çevirdiyini daha aydın dərk edir. Bu mənada yeni ideoloji siyasətin üç mühüm dayağı görünür: tarixi yaddaş, vətənpərvərlik və dövlətçilik düşüncəsi.

Cənab İlham Əliyev çıxışında ideoloji fəaliyyətin özünün də müasirləşdirilməsi vəzifəsini qarşıya qoydu. İdeoloji işdə şablonlardan və formal xarakter daşıyan tədbirlərdən uzaqlaşmağın vaxtının çatdığını bildirdi. Azərbaycanın süni əfsanələr yaratmağa ehtiyacının olmadığını, əsas vəzifənin ölkədəki real prosesləri və həqiqətləri vətəndaşlara düzgün çatdırmaqdan ibarət olduğunu vurğuladı.  Bu da, son dərəcə mühüm tezisdir. Yeni dövrün ideoloji siyasəti şüar siyasəti sayılmır, yeni ideoloji siyasət məhz həqiqəti ifadə etməlidir.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası, şəhər və kəndlərimizin yenidən qurulması, Qarabağda, Şərqi Zəngəzurda Böyük Qayıdışın həyata keçirilməsi, ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunun getdikcə artması, iqtisadi və hərbi gücümüzün möhkəmlənməsi uzun illər ərzində aparılan dövlət siyasətinin real nəticələridir. Yeni ideoloji fəaliyyətin əsas vəzifəsi isə reallığı şişirtmək deyil, onu müasir kommunikasiya vasitələri ilə, inandırıcı və faktlara əsaslanan şəkildə cəmiyyətə təqdim etməkdən ibarət olmalıdır. Beləliklə, Azərbaycanın yeni milli təhlükəsizlik doktrinasında ideoloji dayanıqlılıq dövlətin müdafiə qabiliyyətinin mənəvi və intellektual cəbhəsinə çevrilir.

Üçüncü istiqamət: müstəqil siyasət və milli özünəyetərlilik

Prezident İlham Əliyevin qurultaydakı çıxışından irəli gələn üçüncü böyük strateji istiqamət Azərbaycanın siyasi, iqtisadi və geosiyasi müstəqilliyinin qorunmasıdır. Bu istiqamətin əsas fəlsəfəsi Azərbaycanın heç bir xarici gücün siyasi iradəsindən asılı olmamasıdır. Prezident çıxışında xarici siyasətin elə qurulmasının vacibliyini bildirir ki, heç kim Azərbaycanın daxili işlərinə müdaxilə edə bilməsin. Dövlətimizin rəhbəri həmçinin respublikamızın öz təhlükəsizliyini və inkişafını hansısa xarici himayədarlığa bağlamadığını vurğulayır. Bu yanaşma Azərbaycanın son illərdə formalaşdırdığı xarici siyasət modelinin ideoloji mahiyyətini açır. Ölkəmiz müxtəlif güc mərkəzləri ilə əməkdaşlıq edir, lakin heç bir güc mərkəzinin peykinə çevrilmir. Avropa ilə tərəfdaşlıq edir, Türk dünyasında inteqrasiyanı gücləndirir, İslam dünyasında fəal rol oynayır, Mərkəzi Asiya ilə strateji bağlarını genişləndirir, ABŞ və Çin kimi qlobal güclərlə münasibətlər qurur, lakin bütün bu münasibətlərin əsasında Azərbaycanın milli maraqları  dəyişməz prinsip kimi durur. 

Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın müxtəlif siyasi qütblərlə əlaqələr qurmasının nadir təcrübə olduğunu qeyd edir, ölkəmizin heç bir siyasi düşərgəyə qoşulmadığını və gələcəkdə də belə bir niyyətinin olmadığını bildirir. Bu, Azərbaycanın xarici siyasətinin klassik mənada balans siyasətindən də daha geniş məna daşıdığını göstərir. Söhbət hər hansı iki güc arasında seçim aparmaqdan yox, Azərbaycanın özünün ayrıca siyasi subyekt və müstəqil güc mərkəzi kimi çıxış etməsindən gedir. Dövlətimizin rəhbərinin ifadə etdiyi kimi, ərazisi və əhalisi baxımından böyük olmayan dövlətin dünya miqyasında müstəqil amil kimi dayanması və hörmət qazanması asan deyil, Azərbaycansa məhz belə bir mövqe formalaşdırmağı bacarıb. Bunun arxasında isə yalnız diplomatiya dayanmır, müstəqil xarici siyasətin iqtisadi dayaqları da mütləq olmalıdır.

Ulu Öndər Heydər Əliyevin irəli sürdüyü və Prezident İlham Əliyevin uğurla davam etdirdiyi inkişaf kursu dövlətimiz üçün bu zəruri dayaqları formalaşdırıb. Bu, Azərbaycanın təhlükəsizlik fəlsəfəsinin fundamental formuludur. Ölkəmizin siyasi müstəqilliyi ilə iqtisadi müstəqilliyi bir-birini tamamlayır. İqtisadi müstəqillik isə maliyyə dayanıqlılığı, enerji təhlükəsizliyi, strateji infrastrukturlar və diversifikasiya olunmuş beynəlxalq əlaqələr tələb edir. Məhz bu amili nəzərə alaraq Prezidentin çıxışında xarici borcun aşağı səviyyəsi və Azərbaycanın böyük valyuta ehtiyatlarının olması xüsusi vurğulanır.

Enerji məsələləri də eyni strateji məntiqin tərkib hissəsidir. Azərbaycan bu gün neft, təbii qaz, elektrik enerjisi, neft məhsulları və digər enerji əsaslı məhsullar istehsal və ixrac edən dövlət kimi regionda və daha geniş coğrafiyada mühüm mövqeyə malikdir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında enerji təhlükəsizliyinin birbaşa milli təhlükəsizliklə əlaqələndirilməsi xüsusilə diqqətəlayiqdir. Dövlətimizin başçısı Azərbaycanın enerji resursları ilə zəngin olmasının ölkəmizi ciddi geosiyasi və təhlükəsizlik faktoruna çevirdiyini bildirir. Buna nəqliyyat imkanları da əlavə olunur.

Orta Dəhlizin, Şimal-Cənub marşrutunun və digər beynəlxalq nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı Azərbaycanın tranzit gəlirlərini artırmaqla bərabər ölkəmizin Avropa ilə Asiya arasında strateji əhəmiyyətini də yüksəldir. Beləliklə, enerji və nəqliyyat coğrafiyası Azərbaycanın siyasi müstəqilliyinin əlavə təminatına çevrilir. Bu mənzərə belə bir reallığı aydın şəkildə göstərir ki, Azərbaycan dünya üçün nə qədər güvənli tərəfdaşdırsa, onun strateji çəkisi də bir o qədər böyükdür.

Ölkəmiz artıq yeni dünya nizamında gələcək onilliklərin çağırışlarına hazırlaşan, təhlükəsizliyini çoxşaxəli şəkildə quran və öz inkişaf modelini özü müəyyən edən dövlətdir. Tarixi Zəfərimizlə başa çatmış tarixi dönəm Azərbaycan qarşısında yeni üfüqlər açıb. İndi əsas vəzifə qazanılmış Zəfərin siyasi, hərbi, iqtisadi və ideoloji nəticələrini uzunmüddətli dövlət gücünə çevirməkdir. Cənab İlham Əliyevin Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayındakı çıxışı məhz bu yeni mərhələnin siyasi-ideoloji konturlarını müəyyənləşdirir və Azərbaycanın postmünaqişə dövrü üçün milli təhlükəsizlik fəlsəfəsinin əsas istiqamətlərini ortaya qoyaraq dövlətimizin, cəmiyyətimizin gələcək inkişaf yolunu aydınladır.

İradə ƏLİYEVA,

“Azərbaycan”

Müasir dünyada baş verən geosiyasi dəyişikliklər, hərbi-siyasi böhranlar və güclər nisbətinin sürətlə dəyişməsi fonunda hər bir dövlətdən çevik, eyni zamanda milli maraqlara söykənən prinsipial xarici siyasət kursu tələb olunur. Bu mənada Azərbaycan yalnız regional müstəvidə lider dövlət statusunu möhkəmləndirməklə kifayətlənməyib, həm də qlobal miqyasda öz sözü, çəkisi və nüfuzu olan müstəqil, çoxşaxəli və ləyaqətli diplomatik model formalaşdırmağa müvəffəq olub. Ölkəmizin yürütdüyü xarici siyasət, eyni zamanda beynəlxalq aləmdə sülhün, təhlükəsizliyin və əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə xidmət edir. 

Ehtiramla qarşılanan siyasət 

Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) VIII Qurultayında Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, Azərbaycanın xarici siyasətlə bağlı addımları dünyada böyük təqdirlə qarşılanır: “Nüfuzumuz artır. Biz bir çox yeni formatlara qoşuluruq. Bu gün Azərbaycan qədər çoxşaxəli beynəlxalq əlaqələr quran və bir çox ölkələrlə, deyə bilərəm ki, bütün qütblərlə təmasda olan, öz maraqlarını müdafiə edən ikinci ölkə çətin tapılsın, bəlkə də var. Amma hər halda bu bir nadir təcrübədir”.

Dövlətimizin başçısının bu fikirləri Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə qazandığı böyük siyasi nailiyyətlərin, qlobal güclər arasında oynadığı birləşdirici və balanslaşdırılmış rolun, eləcə də gələcək geosiyasi prioritetlərin bariz xülasəsidir.

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində bir çox dövlətlərin müxtəlif hərbi-siyasi düşərgələrə sığınmağa çalışdığı bir şəraitdə, Azərbaycan öz suverenliyini və müstəqil siyasətini qoruyub saxlayan nadir ölkələrdəndir. Dövlət başçısı çıxışında bu reallığı xüsusi vurğuladı: “Biz isə heç bir düşərgəyə qoşulmuruq və qoşulmayacağıq, bu bizə lazım deyil. Ərazisi və əhalisi o qədər də böyük olmayan ölkə üçün müstəqil bir amil kimi dünya miqyasında dayanmaq və hörmət qazanmaq, əlbəttə ki, asan deyil. Bunun bir çox səbəbləri var, bu barədə çox danışmaq istəməzdim. Sadəcə olaraq, bundan sonra da vəzifələr sırasında xarici siyasətimizin müdafiəyönümlü yox, həm aktiv, daha çox fəalyönümlü olması lazımdır”.

Bu gün hətta bir-birinə düşmənçilik edən ölkələrin yüksəkvəzifəli nümayəndələri beynəlxalq tədbirlər çərçivəsində Azərbaycanda görüşürlər. O cümlədən Azərbaycanda müəyyən beynəlxalq risklərin azaldılması üçün görüşlər, tədbirlər keçirilir. Azərbaycanın müxtəlif geopolitik qütblər tərəfindən etibarlı tərəfdaş kimi qəbul edilməsi təsadüfi deyil. Bütün bunlar məhz ölkəmizə olan böyük inamın və verdiyi vədlərə sadiqliyinin nəticəsidir.

Beynəlxalq siyasətdə şəxsi etimad və nüfuz çətin əldə edilir. Prezident İlham Əliyev müasir dünyada sözü imzası qədər kəsərli olan, prinsiplərindən geri çəkilməyən və vədlərinə sadiq qalan lider imici formalaşdırıb. Dünya liderlərinin Azərbaycan Prezidenti haqqında səsləndirdiyi yüksək fikirlər də bu etimadın əyani göstəricisidir. ABŞ lideri Donald Tramp, “Siz güclü və ağıllı insansınız” ifadəsi ilə Prezident İlham Əliyevin şəxsi məziyyətlərini və sülh prosesindəki rolunu yüksək qiymətləndirib.

Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpin Çinin Tiencin şəhərindəki görüşdə Prezident İlham Əliyevi “mənim əziz dostum” deyərək salamlamaqla, Pekinin Bakı ilə strateji münasibətlərə və Azərbaycan liderinin şəxsiyyətinə verdiyi ali dəyəri göstərib.

Bəli, heç şübhəsiz, Bakının balanslaşdırılmış siyasətinin zirvə nöqtəsi dünyanın iki əsas güc mərkəzi olan ABŞ və Çin ilə eyni vaxtda strateji tərəfdaşlıq münasibətləri qurmasıdır. Avropa İttifaqının 10 üzv dövləti ilə strateji tərəfdaşlıq bəyannamələri olan Bakı, eyni zamanda qlobal geostrateji arenada əsas oyunçularla dialoq aparır. 

Qurultaydakı nitqində Prezident İlham Əliyev bu mühüm məqamla bağlı dedi: “Çin və Amerika ilə strateji tərəfdaşlıq münasibətləri qurduq. Çinlə hərtərəfli strateji tərəfdaşlıq bəyannaməsi imzalanmışdır, Amerika Birləşmiş Ştatları ilə Strateji Xartiya imzalanmışdır. Bunlar dünyanın iki supergücüdür, üçüncüsü yoxdur. O da həqiqətdir, bu ölkələr arasında təbii ki, məsələlər müzakirə edilir və müəyyən rəqabət də var. Bu ölkələrin vahid anlaşma əsasında qaydaların müəyyən edilməsi bütün dünya üçün çox önəmli amil ola bilər. Bax, bu iki supergüclə Azərbaycan strateji tərəfdaşdır”.

Beynəlxalq təşkilatlardakı liderlik 

Azərbaycanın xarici siyasətinin aktiv xarakter daşıması onun beynəlxalq platformalardakı fəaliyyətində özünü aydın göstərir. BMT-dən sonra ikinci ən böyük təsisat olan Qoşulmama Hərəkatına 4 il uğurla sədrlik etməsi, həmçinin Cənubi Qafqazda yerləşməsinə baxmayaraq Mərkəzi Asiya Məşvərət Görüşlərinə tamhüquqlu üzv seçilməsi ölkəmizin mühüm diplomatik nailiyyətidir.

Bundan əlavə, 30 il ərzində tərkibi genişlənməyən D-8 təşkilatına yeganə yeni üzv kimi Azərbaycanın qəbul edilməsi və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatında birləşdirici rol oynaması ölkəmizin islam dünyasındakı xüsusi rolunu nümayiş etdirir.

Dövlətimizin başçısı qurultayda bəyan etdi ki, artıq dünyada bilməyən yoxdur ki, sözümüz imzamız qədər dəyərlidir: “Nəyi deyiriksə, onun üstündə dururuq. Heç vaxt ikibaşlı oyun oynamamışıq. Heç vaxt hansısa ölkəyə qarşı ikiüzlülük, riyakarlıq göstərməmişik. Halbuki belə münasibətlərlə dəfələrlə üzləşmişdik, bu gün də üzləşirik. Amma biz heç vaxt onlar kimi ola bilmərik. Biz özümüzə hörmət edən insanlarıq, biz ləyaqətlə yaşayırıq, siyasətimizi də ləyaqətlə aparırıq”.

Göründüyü kimi, hər hansı ölkənin beynəlxalq aləmdə hörmət qazanmaq üçün mütləq böyük əraziyə, milyardlarla əhaliyə və ya nəhəng hərbi arsenala sahib olması şərt deyil. Əsas məsələ, tutduğun düzgün yoldan dönməmək, siyasi vəziyyətə görə mövqe dəyişməmək və verdiyin vədə sadıq qalmaqdır.

Azərbaycan məhz bu sadə, amma riayət olunması çətin qaydanı xarici siyasətinin təməl prinsipinə çevirə bilib. Dünya siyasətində ikili standartların, pərdəarxası oyunların tüğyan etdiyi bir vaxtda Bakının açıq, səmimi və ləyaqətli davranması ölkəmizi həm Qərb, həm Şərq, həm də bir-biri ilə barışmaz mövqedə duran supergüclər üçün arzulanan, etibarlı tərəfdaşa çevirib.

Prezident İlham Əliyevin YAP-ın VIII qurultayındakı çıxışı bir daha göstərdi ki, Azərbaycan bundan sonra da heç kimin diktəsi ilə hərəkət etməyəcək, heç bir düşərgənin tərkib hissəsi olmayacaq. Ölkəmiz müstəqil siyasi xəttini qoruyaraq, həm  milli maraqlarını qətiyyətlə müdafiə edəcək, həm də qlobal miqyasda barışdırıcı, birləşdirici və nüfuzlu dövlət kimi addımlamaqda davam edəcək. 

Yasəmən MUSAYEVA, 

“Azərbaycan”

Ümumdünya Xərçəng Araşdırmaları Fondunun İngiltərə, ABŞ və Niderlanddakı xərçəng göstəriciləri üzrə apardığı təhlil nəticəsində erkən yaşlarda müşahidə olunan xərçəng hallarında əhəmiyyətli artım müəyyən edilib. Bu artım İngiltərədə 7, ABŞ-də 5 və Niderlandda 4 xərçəng növü üzrə qeydə alınıb.Bu vəziyyət həyat tərzinin hər il minlərlə insanın həyatı bahasına başa gəldiyinə dair xəbərdarlıqlara səbəb olub. 

Bildirilib ki, İngiltərədə 2001-ci ildən bəri prostat xərçəngi diaqnozu qoyulan 50 yaşdan aşağı insanların sayı dörd dəfə artıb, eyni zamanda, erkən yaşda müşahidə olunan bağırsaq, böyrək və uşaqlıq xərçəngi diaqnozlarının sayı iki dəfədən çox yüksəlib. Belə ki, 50 yaşdan aşağı kişilərdə prostat vəzi xərçənginə yoluxma halları 2001-ci ildə hər 100 000 nəfərə bir hal təşkil etdiyi halda, 2023-cü ildə bu rəqəm 3,6-ya yüksəlib. Eyni dövr ərzində bağırsaq xərçəngi göstəriciləri 2001-ci ildə hər 100 000 nəfərə 3,9 haldan 8,4-ə çatıb, erkən yaşda müşahidə edilən uşaqlıq və böyrək xərçəngi halları isə iki dəfə artıb.Həmçinin 50 yaşdan aşağı şəxslər arasında süd vəzi xərçəngi göstəricisi də hər 100 000 nəfərə düşən 42 haldan 47,5-ə yüksəlib. Erkən yaşda müşahidə edilən mədəaltı vəzi və qaraciyər xərçəngi hallarının sayında da artım qeydə alınıb.

Qeyd edək ki, ABŞ ilə bağlı vəziyyət də ürəkaçan deyil. ABŞ-də 2000-ci ildən bəri mövcud olan rəsmi məlumatların təhlili göstərib ki, 50 yaşdan aşağı şəxslər arasında böyrək xərçəngi halları iki dəfədən çox artıb.  Bununla yanaşı, bağırsaq, uşaqlıq və mədəaltı vəzi xərçəngi hallarının hər biri 50%-dən çox, süd vəzi xərçəngi halları isə təxminən 20% artıb. Artım halları Niderlandda da müşahidə edilib. 

Bu növ xərçəng xəstəlikləri əvəzinə hər üç ölkədə 50 yaşdan aşağı şəxslər arasında ağciyər xərçəngi göstəriciləri azalıb ki, bu da həmin ölkələrdə siqaret çəkmə hallarının davamlı azalması ilə bağlıdır.

Dünya miqyasında xərçəng xəstəliyi bütün yaş qruplarında artsa da, erkən yaşlarda yaranan halların artım tempi digər yaş qruplarındakından daha yüksəkdir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu rəqəmlər qlobal miqyasda artan piylənmə epidemiyası, qeyri-sağlam qidalanma və fiziki aktivliyin azlığı, eləcə də xərçənglə bağlı məlumatlılığın artması və xəstəliyin daha erkən mərhələdə aşkarlanması ilə əlaqədardır.

Ümumdünya Xərçəng Araşdırmaları Fondunun tədqiqat və siyasət üzrə icraçı direktoru Dr. Giota Mitrou bu tendensiyanı narahatedici olduğunu deyərək əlavə edib: “Hər bir rəqəmin arxasında xərçənglə özlərinin, ailələrinin və çox vaxt həkimlərinin gözlədiyindən daha tez üzləşən bir insan dayanır. Xərçəngə hələ də daha çox yaşlı insanlarda rast gəlinsə də, gənc nəsillər arasında müşahidə olunan bu dəyişik hallar ciddi tədqiqat və xərçəngin qarşısının alınması prioriteti kimi qəbul edilməlidir”.

Tədqiqatın nəticələrini şərh edən Belfastdakı “Queen’s” Universitetinin rəqəmsal səhiyyə üzrə professoru və translyasiyaedici xərçəng genomikası kafedrasının rəhbəri Mark Louler bu problemi "mümkün qədər tez zərərsizləşdirməli olduğumuz saatlı bomba" adlandırıb və əlavə edib ki, əks təqdirdə rəqəmlər artmağa davam edəcək.

Ümumdünya Xərçəng Araşdırmaları Fondu qeyd edir ki, piylənmə səviyyəsinin artması, qeyri-sağlam qidalanma, fiziki fəallığın azlığı, spirtli içki və tütün məhsullarından istifadə, həmçinin ətraf mühit amilləri (çirkləndiricilər, kimyəvi maddələr, plastik materiallar, su və hava çirkliliyi ) bu tendensiyaya təsir göstərə bilər. Xərçəng xəstəliklərinin təxminən 40%-i məhz bu cür qarşısı alına və ya dəyişdirilə bilən risk amilləri ilə əlaqəlidir. Bununla belə, xərçəngin əlamətləri barədə məlumatlılığın artması həm də o deməkdir ki, insanlarda xəstəliyin daha erkən mərhələdə aşkar edilməsi ehtimalı yüksəlir.

Əsmər QARDAŞXANOVA,

“Azərbaycan”

Azərbaycan Ukraynaya həyati əhəmiyyətli enerji avadanlıqlarından ibarət növbəti humanitar yardım göndərib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bunu Ukraynanın Azərbaycandakı səfiri Yuriy Husyev jurnalistlərə açıqlamasında deyib.

Səfir bildirib ki, Azərbaycanın göndərdiyi enerji avadanlıqları Ukrayna üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.

“Azərbaycanın dəstəyini çox yüksək qiymətləndiririk. Prezident İlham Əliyevə, Azərbaycan hökumətinə və bütün Azərbaycan xalqına ölkəmizə göstərilən bu qardaş köməyinə görə minnətdarıq. Biz bunu heç vaxt unutmayacağıq və Azərbaycanın göstərdiyi qardaş dəstəyini daim xatırlayacağıq”, - deyə diplomat vurğulayıb.

Tərtər rayonunda pambıq yığımına başlanılıb.

Bu il rayonda 1014,6 hektarı “Prime Cotton” MMC, 774 hektarı “Azərpambıq” MMC və 343,8 hektarı isə digər şirkətlərlə müqavilə əsasında olmaqla ümumilikdə 2132,4 hektar sahədə pambıq becərilib.

Yığımın ilk günündə tarlalardan 40 tona yaxın məhsul toplanıb.

Azərbaycanın müasir tarixində elə siyasi hadisələr var ki, onların əhəmiyyəti yalnız keçirildiyi dövrlə məhdudlaşmır. Belə hadisələr həm də ötən dövrün siyasi yekunlarını ortaya qoyur, əldə edilmiş nəticələri qiymətləndirir və qarşıdakı mərhələnin əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirir. Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayı da məhz belə mühüm siyasi hadisələrdən biridir.

Milli Məclisin deputatı Azər BADAMOV qəzetimizə açıqlamasında deyib ki, yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayı Azərbaycanın yeni ictimai-siyasi və geosiyasi reallıqları şəraitində keçirildi. Qurultayın xüsusi əhəmiyyəti həm də onunla bağlıdır ki, bu, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və dövlət suverenliyinin tam bərpasından sonra keçirilən ilk YAP qurultayıdır. Bu baxımdan VIII Qurultay, ilk növbədə, Azərbaycanın keçdiyi mürəkkəb və şərəfli tarixi yolun nəticələrinə nəzər salmaq, əldə olunan nailiyyətləri qorumaq və yeni dövrün qarşıya qoyduğu vəzifələri müəyyənləşdirmək baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. “Partiyanın sədri, Prezident İlham Əliyevin qurultayın açılış mərasimində etdiyi geniş nitq də məhz bu baxımdan diqqəti cəlb edir. Dövlət başçısının çıxışında Azərbaycanın son onilliklər ərzində keçdiyi yol, qarşıya qoyulan strateji məqsədlər, onların reallaşdırılması istiqamətində görülən işlər və yeni mərhələdə qarşıda dayanan vəzifələr geniş şəkildə ifadə olundu. Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranması Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin ilk illərinin mürəkkəb siyasi şəraitinə təsadüf edirdi. Ölkə ağır sosial-iqtisadi böhranla, siyasi qarşıdurma və idarəçilik problemləri ilə üz-üzə qalmışdı. Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqlarımızın işğal edilməsi vəziyyəti daha da ağırlaşdırmışdı. Belə bir tarixi mərhələdə Yeni Azərbaycan Partiyasının yaranması cəmiyyətdə sabitlik, dövlətçilik və milli birlik tələbinin siyasi ifadələrindən biri kimi meydana çıxdı”, – deyə o əlavə edib.

Deputat qeyd edib ki, Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışından sonra ölkənin qarşısında duran əsas məsələlər dövlət idarəçiliyinin möhkəmləndirilməsi, sabitliyin təmin olunması, iqtisadiyyatın dirçəldilməsi və Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi inkişafının əsaslarının yaradılması idi. 1993-2003-cü illər ərzində görülən işlər sonrakı inkişaf üçün mühüm siyasi, iqtisadi və institusional baza formalaşdırdı. Atəşkəsin əldə olunması, “Əsrin müqaviləsi”nin imzalanması, Konstitusiyanın qəbul edilməsi, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsi, ordu quruculuğu və iqtisadi müstəqilliyin əsaslarının yaradılması Azərbaycanın gələcək inkişafında mühüm rol oynadı.

A.Badamov bildirib ki, 2003-cü ildən etibarən Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasət nəticəsində ölkənin iqtisadi və hərbi potensialı daha da gücləndirildi. Azərbaycanın beynəlxalq mövqeləri möhkəmləndi, enerji və nəqliyyat layihələri ölkənin geoiqtisadi əhəmiyyətini artırdı, ordu quruculuğu istiqamətində ardıcıl tədbirlər görüldü: “Bütün bunlar 2020-ci ildə 44 günlük Vətən müharibəsində Azərbaycanın tarixi Zəfəri ilə nəticələndi. 2023-cü ildə isə ölkəmizin bütün ərazisində dövlət suverenliyinin bərpa olunması Azərbaycan tarixinin yeni mərhələsinin başlanğıcını qoydu. Bu baxımdan VIII Qurultayın siyasi mahiyyəti daha aydın görünür. Əgər əvvəlki qurultaylarda qarşıya qoyulan əsas məqsədlərdən biri ərazi bütövlüyümüzün bərpası idisə, bu gün həmin strateji hədəf artıq reallığa çevrilib. Qarşıda isə yeni vəzifələr dayanır. Azərbaycanın əldə etdiyi tarixi nəticələr yeni imkanlarla yanaşı, yeni məsuliyyətlər də yaradır. Ərazi bütövlüyünün və suverenliyin bərpası böyük tarixi nailiyyətdir. Lakin bu nailiyyətlərin qorunması və möhkəmləndirilməsi bundan sonrakı mərhələnin başlıca vəzifələrindən biridir. Müasir dünyanın mürəkkəb geosiyasi mənzərəsi bunu xüsusilə zəruri edir. Dünyanın müxtəlif bölgələrində münaqişələrin davam etdiyi, yeni təhlükəsizlik çağırışlarının meydana çıxdığı bir vaxtda dövlətin müdafiə qabiliyyətinin yüksək səviyyədə saxlanılması mühüm amildir”.

Deputat deyib ki, Azərbaycanın son illərdə formalaşdırdığı hərbi potensialın daha da gücləndirilməsi bu baxımdan strateji əhəmiyyət daşıyır. Güclü ordu dövlətin müstəqilliyinin və suverenliyinin mühüm təminatlarından biridir. Azərbaycan öz təhlükəsizliyini təmin etməklə yanaşı, regionda sülhün və sabitliyin qorunmasına da töhfə vermək imkanına malikdir. Bu gün ölkəmizin əsas məqsədlərindən biri güc amilindən istifadə etməklə, qarşıdurmanı dərinləşdirmək deyil, əksinə, güclü dövlət olaraq sülh və əməkdaşlıq üçün daha əlverişli şərait yaratmaqdır. Yeni dövrün çağırışları yalnız hərbi və siyasi müstəvi ilə məhdudlaşmır. Rəqəmsal texnologiyaların inkişafı informasiya məkanını da dövlət təhlükəsizliyinin mühüm istiqamətlərindən birinə çevirib. Sosial şəbəkələr və rəqəmsal platformalar insanların informasiya əldə etmək imkanlarını genişləndirir. Eyni zamanda, həmin imkanlardan dezinformasiya, manipulyasiya və cəmiyyət daxilində qarşıdurma yaratmaq məqsədilə istifadə edilməsi də mümkündür. Belə şəraitdə Azərbaycanın qarşısında mühüm vəzifələrdən biri informasiya təhlükəsizliyinin gücləndirilməsidir. Cəmiyyətin informasiya savadlılığının artırılması, insanların saxta məlumatı həqiqətdən ayırmaq bacarığının formalaşdırılması və milli maraqlara əsaslanan informasiya siyasətinin gücləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bunun yolu isə ilk növbədə təhsildən keçir. Bilikli və savadlı cəmiyyət istənilən informasiya təsirinə daha dayanıqlı olur. Deməli, insan kapitalına qoyulan sərmayə həm də dövlətin uzunmüddətli təhlükəsizliyinə qoyulan sərmayədir.

A.Badamov qeyd edib ki, Azərbaycanın son illərdə əldə etdiyi uğurların təməlində iqtisadi müstəqillik mühüm yer tutur: “Güclü iqtisadi baza olmadan müstəqil siyasi kurs həyata keçirmək, müdafiə qabiliyyətini artırmaq, sosial proqramları genişləndirmək və işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpasını sürətləndirmək çətin olardı. Ötən illər ərzində ölkə iqtisadiyyatına böyük həcmdə investisiyaların yatırılması, enerji və nəqliyyat layihələrinin həyata keçirilməsi, qeyri-neft sektorunun inkişaf etdirilməsi Azərbaycanın iqtisadi imkanlarını genişləndirib. Bu gün qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri həmin iqtisadi potensialı yeni reallıqlara uyğun şəkildə daha da inkişaf etdirməkdir. Yaşıl enerji, rəqəmsal iqtisadiyyat, süni intellekt, aqrobiznes, turizm, nəqliyyat-logistika və digər sahələr Azərbaycanın gələcək iqtisadi inkişafının mühüm istiqamətləri sırasında yer alır. Xarici investisiyaların cəlb edilməsi də bu prosesdə mühüm rol oynayır. İnvestor üçün siyasi sabitlik, təhlükəsizlik, iqtisadi dayanıqlılıq və etibarlı tərəfdaşlıq mühiti əsas şərtlərdəndir. Azərbaycanın son illərdə formalaşdırdığı iqtisadi və siyasi sabitlik bu baxımdan ölkənin investisiya imkanlarını genişləndirir”.

Onun sözlərinə görə, iqtisadi inkişafın mühüm nəticələrindən biri də əhalinin sosial rifahının yüksəldilməsidir. Son illərdə həyata keçirilən sosial paketlər, əməkhaqlarının və pensiyaların artırılması, sosial müavinətlərin genişləndirilməsi dövlətin sosial siyasətinin əsas istiqamətlərindən birini təşkil edir. Lakin sosial siyasətin davamlı olması üçün güclü iqtisadi baza lazımdır. Bu baxımdan iqtisadi inkişafla sosial rifah bir-birini tamamlayan proseslərdir. İqtisadiyyat böyüdükcə dövlətin sosial imkanları da genişlənir. Qarşıdakı dövrdə də əsas məqsəd yalnız iqtisadi göstəriciləri artırmaq deyil, bu artımın vətəndaşların gündəlik həyatında hiss olunmasını təmin etməkdir.

A.Badamov vurğulayıb ki, Azərbaycanın yeni mərhələsinin ən mühüm istiqamətlərindən biri işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpasıdır: “Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda genişmiqyaslı quruculuq işləri aparılır. Yeni yaşayış məntəqələri salınır, məktəblər, xəstəxanalar, yollar və digər infrastruktur obyektləri inşa edilir. Keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışı mərhələli şəkildə davam etdirilir. Bu proses Azərbaycanın əldə etdiyi zəfərin mahiyyətini daha aydın göstərir. Müharibədən sonra əsas məqsəd yalnız dağıdılmış əraziləri bərpa etmək deyil, burada müasir və dayanıqlı yaşayış mühiti yaratmaqdır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur qarşıdakı illərdə ölkənin iqtisadi inkişafının yeni mərkəzlərindən birinə çevrilə bilər. Burada kənd təsərrüfatı, turizm, energetika, logistika və digər sahələrin inkişafı üçün böyük imkanlar mövcuddur”.

Deputat bildirib ki, YAP-ın VIII Qurultayı Azərbaycanın artıq tamamilə fərqli reallıqda fəaliyyət göstərdiyini nümayiş etdirir. Əvvəlki dövrdə əsas hədəf ərazi bütövlüyünün və suverenliyin bərpası idisə, bu gün həmin nailiyyətlərin qorunması və Azərbaycanın davamlı inkişafının təmin edilməsi qarşıda duran əsas vəzifələr sırasındadır. Bu vəzifələr yalnız bir siyasi təşkilatın və ya dövlət qurumlarının deyil, bütövlükdə, cəmiyyətin qarşısında dayanır. Dövlətçilik ənənələrinin qorunması, milli həmrəyliyin möhkəmləndirilməsi, iqtisadi inkişafın davam etdirilməsi, ordunun gücləndirilməsi, təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsi və informasiya təhlükəsizliyinin təmin olunması ümumi məsuliyyətdir. “VIII Qurultay bu mənada yalnız siyasi təşkilatın növbəti qurultayı deyil, Azərbaycanın yeni tarixi mərhələsinin əsas çağırışlarının müzakirə edildiyi platforma kimi diqqəti cəlb edir. Azərbaycan artıq zəfər qazanmış ölkədir. İndi qarşıda həmin zəfərin nəticələrini qorumaq, suverenliyi daha da möhkəmləndirmək, iqtisadi gücü artırmaq və insanların rifahını yüksəltmək vəzifəsi dayanır. Tarixin bir mərhələsi başa çatıb. Yeni mərhələ isə daha böyük məsuliyyət tələb edir. Bu mərhələnin əsas hədəfi güclü dövlət, dayanıqlı iqtisadiyyat, təhlükəsiz cəmiyyət və firavan vətəndaş konsepsiyasını daha da möhkəmləndirməkdir”, – deyə A.Badamov əlavə edib.

Əsmər QARDAŞXANOVA,

“Azərbaycan”