“2025-ci ildə Azərbaycanın Mərkəzi Asiyanın beş ölkəsi ilə ticarət dövriyyəsi 1,8 milyard dollara çatıb. Bu göstərici 2024-cü illə müqayisədə 53 faiz artım deməkdir”. 

Bu sözləri iqtisadçı ekspert Eldəniz Əmirov deyib. O, Prezident İlham Əliyevin də çıxışında ticarətin 50 faizdən çox artdığını xüsusi vurğuladığını xatırladıb.

Ekspert bildirib ki, ötən il Azərbaycanın ümumi xarici ticarət dövriyyəsi 48,9 milyard dollar olub. Mərkəzi Asiya ölkələrinin bu göstəricidə payı isə təxminən 3,7 faiz təşkil edir.Yəni artım sürətlidir, lakin mövcud iqtisadi potensialla müqayisədə ticarətin həcmi hələ də böyük deyil. “Digər mühüm məsələ ticarətin strukturudur. Qarşılıqlı dövriyyədə idxal üstünlük təşkil edir. Azərbaycanın bu ölkələrə qeyri-neft-qaz ixracı isə 2025-ci ildə cəmi 5 faizdən bir qədər çox artıb. Deməli, ümumi ticarətin sürətli artması hələ Azərbaycan məhsullarının həmin bazarlarda eyni sürətlə möhkəmlənməsi demək deyil. Amma növbəti illərdə ticarət dövriyyəsinin artması üçün kifayət qədər əsas var. İlk növbədə, siyasi münasibətlər yüksək səviyyədədir. Azərbaycanda Mərkəzi Asiya kapitalı ilə 400-dən çox şirkət fəaliyyət göstərir. Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanla birgə investisiya fondları yaradılıb”, – deyə o əlavə edib.

İqtisadçı qeyd edib ki, ən böyük imkanlardan biri nəqliyyat və logistikadır. Mərkəzi Asiyanın Avropaya çıxışında Azərbaycanın tranzit imkanlarının genişlənməsi ölkəmizə həm əlavə gəlir, həm də yeni iqtisadi tərəfdaşlıqlar qazandıra bilər. Azərbaycan Mərkəzi Asiya ilə münasibətlərdə yalnız tranzit ölkə və hazır məhsul alıcısı olmaqla kifayətlənmək istəmir. Birgə investisiya fondlarından istifadə etməklə, ölkəmizdə istehsal müəssisələrinin yaradılması, həmin müəssisələrin həm Mərkəzi Asiya, həm də Avropa bazarlarına işləməsi daha böyük iqtisadi nəticə verə bilər.

Ekspert vurğulayıb ki, Azərbaycanın 5 ölkə üzrə ixrac imkanları ayrıca araşdırılmalı, hansı məhsulların hansı bazarlarda rəqabət üstünlüyünə malik olduğu əsaslandırılmış şəkildə müəyyən edilməlidir. Çünki məqsəd təkcə 1,8 milyard dollarlıq dövriyyəni artırmaq yox, həmin dövriyyədə Azərbaycan istehsalının və əlavə dəyərinin payını yüksəltmək olmalıdır.

E.Əmirovun fikrincə, Mərkəzi Asiya ilə iqtisadi münasibətlərin növbəti mərhələsində əsas uğur göstəricisi də məhz bu olacaq.

Əsmər QARDAŞXANOVA,

“Azərbaycan”

“İtkin düşmüş şəxslər probleminin həllində etimadın gücləndirilməsi və effektiv mexanizmlərin inkişaf etdirilməsi” mövzusunda Bakı Dialoqu formatında IV beynəlxalq konfransın iştirakçıları oktyabrın 9-da Şuşa şəhərinə səfər ediblər.

AZƏRTAC-ın bölgə müxbiri xəbər verir ki, nümayəndə heyəti əvvəlcə Şuşa şəhərindəki yaşayış kompleksinə gəlib. Qonaqlar daha sonra şəhərin müxtəlif yerləri ilə tanış olacaqlar.

Milli Məclisin növbəti plenar iclası oktyabrın 13-də keçiriləcək.

Parlamentin Mətbuat və ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsindən AZƏRTAC-a bildirilib ki, iclasın gündəliyinə aşağıdakı 13 məsələ daxil edilib:

1. “Azərbaycan Respublikasının Hökuməti ilə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının, Kioto Protokolunun və Paris Sazişinin katibliyi arasında İqlim Həftəsi-4 və Adaptasiya Komitəsinin 30-cu iclası barədə Anlaşma Memorandumu”nun təsdiq edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi;

2. “Azərbaycan Respublikası ilə Qırğız Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə”nin təsdiq edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi;

3. “Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Qırğız Respublikası Nazirlər Kabineti arasında beynəlxalq avtomobil əlaqələri haqqında Saziş”in təsdiq edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi;

4. “Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Qırğız Respublikası Nazirlər Kabineti arasında Azərbaycan-Qırğız İnkişaf Fondunun yaradılması haqqında 2022-ci il 11 oktyabr tarixli Sazişə dəyişikliklərin edilməsi haqqında İkinci Əlavə Saziş”in təsdiq edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi;

5. “Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Qoşulmama Hərəkatı Gənclər Təşkilatı arasında Qoşulmama Hərəkatı Gənclər Təşkilatı Katibliyi haqqında Ev Sahibi Ölkə Sazişi”nin təsdiq edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi;

6. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsində, Azərbaycan Respublikasının Gömrük Məcəlləsində, “Xidməti və mülki silah haqqında”, “Polis haqqında”, “Əməliyyat-axtarış fəaliyyəti haqqında”, “Mülki dövriyyənin müəyyən iştirakçılarına mənsub ola bilən və dövriyyədə olmasına xüsusi icazə əsasında yol verilən (mülki dövriyyəsi məhdudlaşdırılmış) əşyaların siyahısı haqqında”, “Ovçuluq haqqında”, “İxrac nəzarəti haqqında” və “Telekommunikasiya haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi;

7. “Sahibkarlıq sahəsində aparılan yoxlamaların dayandırılması haqqında” və “Ətraf mühitə təsirin qiymətləndirilməsi haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi (üçüncü oxunuş);

8. Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsində və “Aviasiya haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi (birinci oxunuş);

9. “Texniki tənzimləmə haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi (birinci oxunuş);

10. “İcra haqqında” və “Qiymətli kağızlar bazarı haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi (birinci oxunuş);

11. “Azərbaycan Respublikası Dövlət Qulluğu Məcəlləsinin təsdiq edilməsi, qüvvəyə minməsi və bununla bağlı hüquqi tənzimləmə haqqında” Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi (ikinci oxunuş);

12. “Dövlət vergi orqanlarında xidmət haqqında Əsasnamə”nin təsdiq edilməsi barədə”, “Əmək pensiyaları haqqında”, “Hərbi qulluqçuların statusu haqqında”, “Hərbi xidmətkeçmə haqqında” Əsasnamənin təsdiq edilməsi barədə”, “Əmək pensiyaları haqqında” və “Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə” 2023-cü il 22 dekabr tarixli 1074-VIQD nömrəli və “Diplomatik xidmət haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi (ikinci oxunuş);

13. Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsində, “Hərbi qulluqçuların statusu haqqında”, “Polis haqqında”, “Gömrük orqanlarında xidmət haqqında” Əsasnamənin təsdiq edilməsi barədə”, “Prokurorluq orqanlarında qulluq keçmə haqqında”, “Azərbaycan Respublikasının daxili işlər orqanlarında xidmət keçmə haqqında Əsasnamənin təsdiq edilməsi barədə”, “Kəşfiyyat və əks-kəşfiyyat fəaliyyəti haqqında”, “Ədliyyə orqanlarında qulluq keçmə haqqında”, “Miqrasiya orqanlarında qulluq keçmə haqqında Əsasnamənin təsdiq edilməsi barədə” və “Fövqəladə hallar orqanlarında xidmətkeçmə haqqında” Azərbaycan Respublikasının qanunlarında dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi (ikinci oxunuş).

Oktyabrın 9-da Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin İran İslam Respublikasının Prezidenti Məsud Pezeşkian ilə görüşü keçirilib.

Aydındır ki, Xəzərin səviyyəsinin aşağı düşməsi yalnız iqlim dəyişmələri ilə bağlı deyil. Əsas səbəblərdən biri çay axınının azalması və kənd təsərrüfatı fəaliyyəti ilə bağlı antropogen amillərdir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu fikirləri Prezident İlham Əliyev Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Xəzər Ekoloji Sammitinin geniş tərkibdə iclasında səsləndirib.

Bununla yanaşı, dövlətimizin başçısı davam edən dəyişikliklərin potensial uzunmüddətli nəticələrinin qiymətləndirilməsinin və bu gün qərarlar qəbul olunarkən nəzərə alınmasının vacibliyini qeyd edib. O, belə bir yanaşmanın zəruri tədbirlərin vaxtında həyata keçirilməsinə və dəniz səviyyəsinin daha da aşağı düşməsinin təsirini minimuma endirməyə imkan verəcəyini vurğulayıb.

“İnanırıq ki, zəruri hüquqi baza, elmi potensial və qarşılıqlı fəaliyyət təcrübəsi konkret praktik nəticələrə nail olmaq üçün güclü təməl yaradacaq”, - deyə Prezident bildirib.

Xorvatiyanın Split şəhərində Avropa Olimpiya Komitələrinin (AOC) 46-cı Seminarı və Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin (IOC) Olimpiya Həmrəyliyi Forumu öz işinə başlayıb.

Milli Olimpiya Komitəsindən (MOK) AZƏRTAC-a bildirilib ki, forumda ölkəmizi MOK-un baş katibi Azər Əliyev və xarici əlaqələr idarəsinin müdiri Anar Bağırov təmsil edirlər.

Forumun ilk günü 46-cı Avropa Olimpiya Komitələrinin (AOK) seminarı və Olimpiya Həmrəyliyi Formunun rəsmi açılış mərasimi ilə başlayıb. Tədbirdə Xorvatiya Olimpiya Komitəsinin prezidenti Yosip Varvodiç, Avropa Olimpiya Komitələrinin prezidenti Spiros Kapralos və Xorvatiyanın Turizm və İdman Nazirliyinin dövlət katibi Yosip Paviç çıxış ediblər.

Forumda 11-ci Avropanın ən yaxşı gənc idmançısı üçün nəzərdə tutulan “Pyotr Nurovski” mükafatının təqdimat mərasimi keçirilib. Forum çərçivəsində 2027-ci il Qış və Yay Avropa Gənclər Olimpiya Festivalları, İstanbulda keçiriləcək IV Avropa Oyunları və “Los-Anceles-2028” Yay Olimpiya Oyunları üzrə müzakirələr aparılacaq, plenar iclaslar və birgə işçi sessiyaları keçiriləcək.

AOC-un forumu Avropanın gənc idmançılarına dəstək vermək, Olimpiya dəyərlərinin təbliği və beynəlxalq əməkdaşlığın gücləndirilməsi üçün əhəmiyyətli rol oynayır.

Hələ 2022-ci ildə Aşqabadda keçirilən altıncı Xəzər Sammitində Xəzər dənizinin dayazlaşması kontekstində dayazlaşmanın səbəblərini müəyyənləşdirmək və dəniz səviyyəsinin daha da aşağı düşməsinin qarşısını almaq üçün tədbirlər görmək məqsədilə xüsusi ekspert qrupları yaratmağı təklif etmişdim. Ötən illər bu təşəbbüsün aktuallığını təsdiqlədi.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Prezident İlham Əliyev Türkmənbaşı şəhərində Xəzər Ekoloji Sammitinin geniş tərkibdə iclasında bildirib.

“Problemin ümumi müzakirəsindən əməkdaşlıq və qərarların icrasına nəzarət üçün daimi mexanizmin yaradılmasına keçməliyik”, - deyən dövlətimizin başçısı əvvəlcə Xəzər dənizi səviyyəsinin aşağı düşməsinə təsir edən bütün amillərin müəyyənləşdirilməsinin və vəziyyətin gələcək inkişafına obyektiv elmi qiymətin verilməsinin vacibliyini vurğulayıb.

Xəzərin ən ciddi problemlərindən biri onun dayazlaşmasıdır. Xəzər dənizinin səviyyəsinin aşağı düşməsi artıq uzun illərdir davam edir. Təəssüf ki, bu proses son vaxtlar nəzərəçarpacaq dərəcədə sürətlənib və vəziyyət pisləşməkdə davam edir. Dəniz akvatoriyasının əhəmiyyətli dərəcədə azalması müşahidə olunur. Dəniz səthinin ümumi sahəsi artıq 20 min kvadratkilometrdən çox azalıb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu sözləri Prezident İlham Əliyev Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Xəzər Ekoloji Sammitinin geniş tərkibdə iclasında çıxış edərkən söyləyib.

Dövlətimizin başçısı mövcud tendensiyanın davam edəcəyi təqdirdə, nəticələrin fəlakətli ola biləcəyini vurğulayıb. O qeyd edib ki, dayazlaşma problemi yalnız ekoloji meyarla ölçülmür. “Dəniz səviyyəsinin azalması ölkələrimizin maraqlarına birbaşa təsir göstərir, sahil ərazilərində insanların həyatına, iqtisadiyyata və nəqliyyata təsir edir. Sahil xəttinin gerilədiyini, ekosistemin dəyişdiyini, limanlar və digər sahil infrastrukturu ilə bağlı problemlərin olduğunu görürük. Xəzər dənizinin səviyyəsinin aşağı düşməsi səbəbindən təkcə Xəzərin Azərbaycan hissəsində təxminən 30 min hektar torpaq sahəsi əmələ gəlib”, - deyə Prezident bildirib.

Oktyabrın 9-da Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində Xəzər Ekoloji Sammitinin geniş tərkibdə iclası keçirilib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tədbirdə çıxış edib.

Xəzərin nadir ekosisteminin qorunması bürün Xəzəryanı dövlətlərin ortaq vəzifəsidir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Prezident İlham Əliyev Türkmənbaşı şəhərində Xəzər Ekoloji Sammitinin geniş tərkibdə iclasında bildirib.

Son illərdə Xəzəryanı ölkələrin geniş hüquqi çərçivə yaratdığını vurğulayan dövlətimizin başçısı Azərbaycanın demək olar bütün beştərəfli beynəlxalq hüquqi sənədlərin tərəfi olduğunu deyib. Prezident İlham Əliyev, həmçinin 2018-ci ildə imzalanmış Xəzər dənizinin hüquqi statusu haqqında Konvensiyanın tarixi əhəmiyyətini qeyd edərək bildirib ki, bu, beş Xəzəryanı dövlətin uzun illər davam edən birgə işinin nəticəsidir.

Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili və Multikulturalizm Mərkəzində (BMTMM) Prezident İlham Əliyevin Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) VIII Qurultayındakı çıxışından irəli gələn məsələlərin müzakirəsinə həsr olunan dəyirmi masa keçirilib.

BMTMM-dən AZƏRTAC-a bildirilib ki, tədbirdə Milli Məclisin deputatları, yerli beyin mərkəzlərinin, ali təhsil müəssisələrinin və qeyri-hökumət təşkilatlarının nümayəndələri, eləcə də müvafiq sahələr üzrə ekspertlər iştirak ediblər.

Dəyirmi masa çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin çıxışında əksini tapan əsas strateji prioritetlər, o cümlədən milli təhlükəsizliyin gücləndirilməsi, iqtisadi və maliyyə müstəqilliyinin təmin olunması, müstəqil və çoxşaxəli xarici siyasətin həyata keçirilməsi, dünyəvi dövlət modelinin qorunması, ideoloji təhlükəsizlik və informasiya təhdidlərinə qarşı mübarizə, milli birlik və ənənəvi dəyərlərin qorunması, Böyük Qayıdış, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, habelə regional və beynəlxalq təhlükəsizlik çağırışları ətrafında müzakirələr aparılıb.

İştirakçılar Prezident İlham Əliyevin çıxışının siyasi-strateji əhəmiyyətini, konseptual məzmununu, nəzəri-metodoloji əsaslarını və proqram xarakterli müddəalarını təhlil edərək onların Azərbaycanın uzunmüddətli inkişaf strategiyası, milli maraqların qorunması və dövlət suverenliyinin möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyətini vurğulayıblar.

Müzakirələr zamanı mövcud geosiyasi reallıqlar, regional və beynəlxalq təhlükəsizlik mühitində baş verən dəyişikliklər, eləcə də yeni çağırışlar barədə müxtəlif ekspert yanaşmaları təqdim olunub.

Dəyirmi masa qarşılıqlı fikir mübadiləsi ilə işini davam etdirib.

Bu gün Xəzər dənizinin iqtisadi və strateji əhəmiyyəti daha da artır. Xəzər dənizindən mühüm nəqliyyat və enerji marşrutları keçir, iri beynəlxalq layihələr həyata keçirilir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu sözləri Prezident İlham Əliyev Türkmənbaşı şəhərində Xəzər Ekoloji Sammitinin geniş tərkibdə iclasında söyləyib.

“Bu şəraitdə Xəzər dənizini sülh, sabitlik və konstruktiv tərəfdaşlıq məkanı kimi qorumaq çox vacibdir. Bu, bütün Xəzəryanı dövlətlərin maraqlarına xidmət edir və əməkdaşlığımızın daha da inkişafı üçün zəruri şərait yaradır", - deyə dövlət başçısı vurğulayıb.

Dünyaşöhrətli MTP (Most Traveled People) klubunun təsisçisi Çarles Veley rəhbərliyi ilə Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda səfərdə olan dünya səyyahları Kəlbəcərə gəliblər.

AZƏRTAC-ın bölgə müxbiri xəbər verir ki, səyyahlar Kəlbəcər rayonundakı Xudavəng Monastır Kompleksini ziyarət ediblər.

Qeyd edək ki, bu səfər dünyanın əsas səyyah klublarının 2021-2026-cı illərdə Qarabağa və Şərqi Zəngəzura qrup şəklində 17-ci səfəridir. Belə səfərlər səyyahlara işğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan genişmiqyaslı quruculuq və bərpa işləri ilə yerində tanış olmağa imkan yaradır.

İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin (İİTKM) Türk Dövlətləri Təşkilatının Katibliyi ilə birgə 8 dildə təqdim etdiyi “Türk iqtisadi icmalı”nın 2026-cı ilin birinci yarısına (Yanvar-İyun №2) dair buraxılışı nəşr edilib.

Mərkəzdən AZƏRTAC-a bildirilib ki, İİTKM-in Türk Dünyası Araşdırmalar Mərkəzinin hazırladığı icmalda 2026-cı ilin birinci yarısı üzrə Türk Dövlətləri Təşkilatına (TDT) üzv ölkələrin – Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Türkiyə və Özbəkistanın, həmçinin müşahidəçi üzvlər olan Macarıstan, Türkmənistan və Şimali Kipr Türk Respublikasının (ŞKTR) iqtisadi göstəricilərinin təhlili təqdim edilir. İcmal son iqtisadi inkişaf göstəricilərinə əsaslanaraq TDT üzvlərinin potensialı və qlobal iqtisadiyyata təsirini qiymətləndirir.

2026-ci ilin birinci yarısında türk dövlətləri 1,33 trilyon dollar ÜDM ilə qlobal iqtisadiyyatda 2,11 faizlik paya sahib olub, əhalisi isə 178,8 milyon nəfər ilə qlobal əhalinin 2,8 faizini təşkil edib. Bu göstəricilər Türk dövlətlərinin həm iqtisadi, həm də demoqrafik baxımdan mühüm yer tutduğuna dəlalət edir.

Hesabat dövründə türk dövlətləri 1,51 faizlik qlobal artım tempi (rüblük məcmu) ilə müqayisədə 5,86 faiz ÜDM artımı ilə daha sürətli inkişaf nümayiş etdirib. Qırğızıstan, Özbəkistan və Türkmənistan müvafiq olaraq 11,9 faiz, 8,5 faiz və 6,3 faiz artım tempini nümayiş etdirərək sənaye və kənd təsərrüfatı sektorunda davamlı inkişafı təmin edib. ŞKTR-da iqtisadi artım 6 faiz, Qazaxıstanda 4,1 faiz təşkil edib. Türkiyə isə təşkilatın ən böyük iqtisadiyyatına sahib olmaqla 2,5 faiz iqtisadi böyüməyə nail olub. Azərbaycanda ÜDM-in artım tempi 0,8 faiz təşkil edib.

Ticarət dövriyyəsi həm qlobal inteqrasiya, həm də TDT ölkələri arasında iqtisadi inteqrasiya üçün əhəmiyyət daşıyır. 2026-cı ilin birinci yarısında TDT-yə üzv dövlətlərin ümumi ticarət dövriyyəsi təxminən 679,7 milyard dollar təşkil edib ki, bu da 18,96 trilyon dollar həcmində qiymətləndirilən qlobal ticarət dövriyyəsinin təxminən 3,58 faizinə bərabərdir.

Türkiyə ən yüksək ticarət dövriyyəsinə malik olmaqla, 325,036 milyon dollar ilə liderlik edir. Macarıstan, Qazaxıstan, Özbəkistan və Azərbaycan isə müvafiq olaraq 187,905 milyon dollar, 71,791,8 milyon dollar, 41,011,2 milyon dollar və 26,054,2 milyon dollar ilə ticarət həyata keçirib.

Qırğızıstan, ŞKTR, Özbəkistan, Qazaxıstan, Türkiyə, Türkmənistan və Azərbaycanda kənd təsərrüfatı və sənaye sektorlarında davamlı ixrac artımı müşahidə edilib. Bu göstəricilər bölgədəki ticarət dinamikalarının fərqliliyini və Türk dövlətlərinin güclü ixrac performansından faydalandığını göstərir.

Sənaye sektorunda Qırğızıstan və Özbəkistan müvafiq olaraq 12,7 faiz və 8 faiz artımla liderlik edib. Bununla yanaşı, ŞKTR və Qazaxıstan sənaye sektoru 6,7 faiz və 3,3 faiz inkişaf edib. Bu artıma genişmiqyaslı istehsal və infrastruktur layihələri təsir göstərib. Türkmənistanda və Macarıstanda sənaye sektoru 2,7 faiz və 2,1 faiz artıb.

Digər tərəfdən, kənd təsərrüfatı sektorunda Türkiyə 10 faiz ilə ən güclü artım nümayiş etdirib. Kənd təsərrüfatı ŞKTR-da 6,2 faiz, Özbəkistanda 4,7 faiz, Qazaxıstanda 4,4 faiz, Qırğızıstanda 4,3 faiz, Azərbaycanda 2,2 faiz, Türkmənistanda 2 faiz artım əldə edib.

Sabit kapital sahəsindəki investisiyalar uzunmüddətli artım üçün çox vacibdir. 2026-cı ilin birinci yarısında Qırğızıstan və ŞKTR sabit kapital investisiyalarında müvafiq olaraq 64,3 faiz və 43,77 faiz artım nümayiş etdiriblər, bu da infrastruktur, enerji və istehsal sahələrinə edilən böyük investisiyalarla dəstəklənib. Özbəkistan, Azərbaycan, Qazaxıstan və Macarıstan müvafiq olaraq 17,5 faiz, 13,8 faiz, 9,6 faiz və 7,4 faiz sabit kapital investisiyalarında sağlam artım göstərərək xarici birbaşa investisiyalarını artırıb və işgüzar mühitlərində müsbət inkişaf əldə ediblər.

Türk dövlətlərində bank sektoru da əhəmiyyətli artım nümayiş etdirib. Hesabat dövründə Qırğızıstanın bank sektorunun cəmi aktivlərində 55,9 faiz, ŞKTR-da 38,81 faiz, Türkiyədə 32,9 faiz, Özbəkistanda 25,7 faiz, Qazaxıstanda 14,4 faiz və Macarıstanda 10,2 faiz artım olub. Bu göstəricilər iqtisadi inkişafı və investisiyaları dəstəkləyən maliyyə xidmətlərinin güclənməsinə əsaslanır. Azərbaycanın bank sektoru isə daha mülayim (7,4 faiz) artım göstərib.

Dövlət büdcəsinin performansı iqtisadi sağlamlığın digər vacib göstəricisidir. Özbəkistanda dövlət büdcəsi gəlirlərində 43,7 faiz, dövlət büdcəsi xərclərində 51,5 faiz, Qırğızıstanda dövlət büdcəsi gəlirlərində 48,8 faiz, dövlət büdcəsi xərclərində 41,3 faiz olmaqla ən yüksək artım qeydə alınıb. ŞKTR-da dövlət büdcəsi gəlirlərində 40,75 faiz, dövlət büdcəsi xərclərində 34,66 faiz olmaqla yüksək artım qeydə alınıb. Türkiyədə dövlət büdcəsi gəlirlərində 39,4 faiz, dövlət büdcəsi xərclərində 31,8 faiz olmaqla yüksək artım qeydə alınıb. Qazaxıstan və Macarıstan həm gəlirlər, həm də xərclər sahəsində sabit artım göstərərək effektiv maliyyə idarəetməsi nümayiş etdirib.

Türk dövlətləri ÜDM artımı və ticarət dövriyyəsi baxımından qlobal artımı üstələyib və əhəmiyyətli investisiyalara nail olub.

Azərbaycan Respublikası müstəqillik qazandıqdan sonra xarici siyasətində regional əməkdaşlığın genişləndirilməsinə, beynəlxalq əlaqələrin inkişafına və milli maraqların qorunmasına xüsusi əhəmiyyət verib. Bu baxımdan Müstəqil Dövlətlər Birliyi (MDB) çərçivəsində əməkdaşlıq Azərbaycanın xarici siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biridir. MDB-yə sədrlik etmək ölkəyə üzv dövlətlər arasında dialoqun inkişaf etdirilməsi, iqtisadi və siyasi əlaqələrin möhkəmləndirilməsi, eləcə də milli maraqların beynəlxalq səviyyədə təşviqi üçün əlavə imkanlar yaradır. Bu baxımdan 2028-ci ildə MDB sədrliyin Azərbaycana keçməsi həm siyasi-diplomatik, həm də geosiyasi və iqtisadi baxımdan əhəmiyyətlidir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, Azərbaycanın MDB çərçivəsində fəal iştirakı onun regional proseslərdə rolunun artırılmasına, əməkdaşlıq əlaqələrinin genişləndirilməsinə və beynəlxalq nüfuzunun möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Bu formata sədrliyin, ilk növbədə, siyasi və diplomatik üstünlüklərini qeyd etmək lazımdır. Azərbaycanın MDB-yə sədrliyinin əsas faydalarından biri ölkənin siyasi və diplomatik mövqeyinin gücləndirilməsidir. Sədrlik edən dövlət təşkilatın gündəliyinin formalaşdırılmasında, üzv ölkələr arasında müzakirələrin təşkilində və ortaq təşəbbüslərin irəli sürülməsində fəal rol oynamaq imkanı əldə edir. Bu imkanlar Azərbaycanın digər üzv dövlətlərlə siyasi dialoqunu genişləndirməsinə, qarşılıqlı etimadı artırmasına və regional məsələlər üzrə əməkdaşlığı inkişaf etdirməsinə şərait yaradır. Eyni zamanda, Azərbaycan özünün suverenlik, ərazi bütövlüyü və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanan mövqeyini daha geniş diplomatik müstəvidə ifadə edə bilər.

Sədrlik ölkənin diplomatik təcrübəsinin artmasına, dövlət qurumları arasında koordinasiyanın güclənməsinə və beynəlxalq tədbirlərin təşkili sahəsində imkanlarının nümayiş etdirilməsinə də kömək edir.

Bununla yanaşı, MDB-yə sədrlik iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsinə də şərait yaradır. Birlik ölkələri ilə ticarət əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi, sahibkarlar arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi və yeni investisiya imkanlarının yaradılması Azərbaycanın iqtisadi inkişafına müsbət təsir göstərən amillərdi. Ölkəmizin enerji resursları, nəqliyyat infrastrukturu və əlverişli coğrafi mövqeyi regional iqtisadi əməkdaşlıq üçün geniş imkanlar yaradır. Sədrlik dövründə bu üstünlüklərin daha səmərəli təqdim edilməsi, iqtisadi forumların təşkili və biznes əlaqələrinin genişləndirilməsi mümkündür. Xüsusilə sənaye, kənd təsərrüfatı, rəqəmsal iqtisadiyyat, turizm və xidmət sahələrində birgə layihələrin təşviqi iqtisadi tərəfdaşlığın şaxələndirilməsinə kömək edə bilər. Bununla yanaşı yeni bazarlara çıxış imkanlarının artması yerli istehsalçıların fəaliyyətinə və qeyri-neft sektorunun inkişafına dəstək verə bilər.

Azərbaycan Avropa ilə Asiya arasında mühüm nəqliyyat və logistika qovşaqlarından biridir. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizləri ölkənin regional əhəmiyyətini artırır. MDB-yə sədrlik bu imkanların üzv dövlətlərlə əməkdaşlıq çərçivəsində daha geniş şəkildə təşviq olunmasına geniş mühit yaradacaq. Nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı, gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi, rəqəmsal logistika sistemlərinin tətbiqi və tranzit daşımalarının səmərəliliyinin artırılması regional ticarətin genişlənməsinə xidmət edir. Bu sahədə əməkdaşlığın güclənməsi Azərbaycanın tranzit gəlirlərinin artmasına, yeni iş yerlərinin yaradılmasına və ölkənin beynəlxalq nəqliyyat sistemində mövqeyinin möhkəmlənməsinə töhfə olacaq.

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində təhlükəsizlik məsələləri dövlətlərarası əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən biri olaraq qalır. MDB çərçivəsində mütəşəkkil cinayətkarlığa, narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsinə, insan alverinə və kibercinayətkarlığa qarşı mübarizə sahəsində əməkdaşlıq imkanları mövcuddur və bu regional təhlükəsizliyin dayanıqlı formada təmin olunmasında mühüm xarakter daşıyır. Azərbaycanın sədrliyi belə məsələlərin müzakirəsinə və praktiki əməkdaşlığın genişləndirilməsinə üzv dövlətlərin də maraqlarına cavab verir. Təcrübə mübadiləsi, müvafiq qurumlar arasında əlaqələrin gücləndirilməsi və informasiya mübadiləsi regional sabitliyə töhfə verəcək. Bununla belə, bu əməkdaşlıq Azərbaycanın milli maraqları, suverenliyi və beynəlxalq öhdəlikləri nəzərə alınmaqla həyata keçirilməlidir. Sədrliyin səmərəliliyi irəli sürülən təşəbbüslərin konkret nəticələrə çevrilməsindən asılıdır.

Azərbaycanın beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etmək üçün olduqca böyük təcrübəsi var. COP29, WUF13 kimi qlobal xarakterli tədbirləri uğurla həyata keçirən Azərbaycan sözsüz ki, MDB-nin tədbirlərini də uğurla həyata keçirəcək. Sədrlik Azərbaycanın yalnız regional əməkdaşlıqda deyil, daha geniş beynəlxalq münasibətlər sistemində də fəal tərəfdaş kimi tanınmasına təkan verəcək. Müxtəlif dövlətlər arasında dialoqun təşviqi, qarşılıqlı faydalı təşəbbüslərin dəstəklənməsi və ortaq problemlərin həllinə yönəlmiş fəaliyyət ölkənin diplomatik nüfuzunu artıran amillərdir.

MDB-yə sədrlik Azərbaycan üçün təkcə diplomatik vəzifə deyil, həm də milli maraqların təşviqi, regional əməkdaşlığın gücləndirilməsi və ölkənin beynəlxalq mövqeyinin möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyətli fürsət kimi qiymətləndirilə bilər. Prezident İlham Əliyevin həyata keçirdiyi xarici siyasət kursu yalnız MDB üzvləri tərəfindən deyil, eyni zamanda, Avropa və Asiya qurumları tərəfindən dəstəklənir. Bu dəstək Azərbaycanın regionda yaratdığı reallıqlardan irəli gəlir. Azərbaycan sülh və iqtisadi əməkdaşlıq təklif edir. Bunun üçün Orta Dəhliz, Şimal-Cənub beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizi, Yaşıl Enerji Dəhlizi layihələrini irəli sürür ki, bunlar da təkcə region deyil, Avropanın da marağına səbəb olur.

Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra ilk dəfə MDB-yə sədrlik edəcək. Əvvəlki illərdə Ermənistan–Azərbaycan münaqişəsi ölkəmizin bu funksiyanı üzərinə götürməsinə mane olan əsas amillərdən biri idi. Bu münaqişə də artıq tarixə qovuşub və əməkdaşlıq üçün perspektivlər açıb. Azərbaycan Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşü, Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT), Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə (CICA) və MDB çərçivəsində sədrlik funksiyalarını həyata keçirən ölkə olacaq. Bundan əlavə, 2027-ci ildə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına (İƏT) sədrlik Azərbaycana keçir və təşkilatın Zirvə görüşü ölkəmizdə olacaq. 2028-ci ildə isə Azərbaycan Avropa Siyasi Birliyinin Zirvə görüşünə ev sahibliyi edəcək. Bütün bunlar Azərbaycanın beynəlxalq siyasətdə sadəcə aktor olduğunu deyil fəal siyasət aparan orta güc olduğunu deməyə əsas verir.

Azərbaycanda oktyabrın 10-na gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb

Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən AZƏRTAC-a verilən məlumata görə, sabah Bakıda və Abşeron yarımadasında fasilələrlə yağış yağacağı proqnozlaşdırılır. Gecə yarımadanın bəzi yerlərində intensiv və güclü olacağı, şimşək çaxacağı ehtimalı var. Axşama doğru yağıntı tədricən kəsiləcək. Mülayim şimal-qərb küləyi əsəcək.

Havanın temperaturunun gecə 14-17, gündüz 19-21 dərəcə isti olacağı ehtimal edilir. Atmosfer təzyiqi 764 millimetr civə sütunu, nisbi rütubət isə 70-80 faiz təşkil edəcək.

Azərbaycanın rayonlarında bəzi yerlərdə arabir yağış yağacağı gözlənilir. Ayrı-ayrı yerlərdə qısamüddətli leysan xarakterli intensiv olacağı, şimşək çaxacağı, dolu düşəcəyi, yüksək dağlıq ərazilərdə qar yağacağı, 9-dan 10-na keçən gecə və səhər bəzi şərq rayonlarında yağıntıların güclənəcəyi proqnozlaşdırılır. Axşam yağıntılar tədricən kəsiləcək. Gecə və səhər bəzi yerlərdə duman müşahidə ediləcək. Mülayim qərb küləyi əsəcək.

Havanın temperaturunun gecə 11-16, gündüz 20-25, dağlarda gecə 2-6, gündüz 7-12 dərəcə isti olacağı bildirilir.

Oktyabrın 9-da Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və MDB Dövlət Başçıları Şurasının iclasında iştirak edən digər dövlət və hökumət başçıları “Avaza” Kompleksində iştirakçı ölkələrin milli stendləri ilə tanış olublar.

AZƏRTAC xəbər verir ki, Azərbaycan stendində milli incəsənətimizə dair kitablar, xalçaçılıq, keramika, kəlağayı və şəbəkə sənəti nümunələri, həmçinin bunlarla bağlı məlumatlandırıcı videoçarxlar nümayiş etdirilir.

Ziyarətçilərə Azərbaycan mədəniyyəti, mətbəxi, yerli məhsullardan hazırlanan nümunələr, onların hazırlanması üsulları və xüsusiyyətləri barədə geniş məlumat verilir.

Oktyabrın 9-da Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində MDB Dövlət Başçıları Şurasının geniş tərkibdə iclası keçirilib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tədbirdə iştirak edib.

Sonra MDB çərçivəsində müxtəlif sahələri əhatə edən bir sıra sənədlər imzalandı.

Bakıda Azərbaycan və NATO arasında “Sülh Naminə Tərəfdaşlıq Proqramı” çərçivəsində “Tərəfdaş Ölkələrin Qabiliyyət Uyarlılığı Təşəbbüsü” təliminin 3-cü görüşü və 1-ci səviyyəli özünü qiymətləndirmə təliminin açılış mərasimi keçirilib.

Müdafiə Nazirliyinin mətbuat xidmətindən AZƏRTAC-a verilən məlumata görə, tədbirdə Azərbaycan Ordusunun və tərəfdaş ölkələrin bir qrup hərbi qulluqçusu iştirak edib.

Bildirilib ki, təlim zamanı iştirakçılara NATO standartlarına uyğun olaraq, sülhməramlı əməliyyat ssenarisi əsasında təlimlərin Hərbi Qərar Qəbuletmə Prosesi çərçivəsində planlaşdırılması və icrası üzrə məşğələlər keçiriləcək.

Qeyd olunub ki, belə təlimlər sülhməramlı əməliyyatlara hazırlıq səviyyəsinin artırılması və qarşılıqlı əlaqənin gücləndirilməsi, o cümlədən təcrübə mübadiləsinin aparılması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Bununla yanaşı, NATO-nun Əməliyyat İmkanları Konsepsiyası (ƏİK) Ortaq Qüvvələr Birliyinə bəyan edilmiş sülhməramlı tabor və Hərbi Polis bölüyünün 1-ci səviyyəli özünü qiymətləndirmə təlimi çərçivəsində silahlanmada olan texnika, təchizat və digər avadanlıqlara baxış keçirilməsi, sülhməramlı əməliyyatlar zamanı taktiki tapşırıqların icrası üzrə bacarıqların qiymətləndirilməsi nəzərdə tutulub.

Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasının təşkilatçılığı ilə keçirilən “İtkin düşmüş şəxslər probleminin həllində etimadın gücləndirilməsi və effektiv mexanizmlərin inkişaf etdirilməsi” mövzusunda Bakı Dialoqu formatında IV beynəlxalq konfransın iştirakçıları Xocalı şəhərində Xocalı Soyqırımı Memorialı ilə tanış olublar.

AZƏRTAC-ın bölgə müxbiri xəbər verir ki, sabiq dövlət və hökumət başçılarının, beynəlxalq təşkilatların və xarici ölkələrin yüksəkvəzifəli nümayəndələrinin, itkin düşmüş şəxslərlə iş üzrə qurumların rəhbərlərinin, ekspertlərin, qeyri-hökumət təşkilatlarının təmsilçilərinin və insan hüquqları sahəsində mütəxəssislərin, həmçinin Azərbaycanda akkreditə olunmuş xarici ölkələrin səfirlərinin, hərbi attaşelərin daxil olduğu nümayəndə heyətinə XX əsrin ən dəhşətli cinayətlərindən olan Xocalı faciəsi haqqında məlumat verilib.

Diqqətə çatdırılıb ki, Xocalı şəhərində Xocalı Soyqırımı Memorialı faciə qurbanlarının xatirəsinin əbədiləşdirilməsi, tarixi həqiqətlərin gələcək nəsillərə çatdırılması və milli yaddaşın qorunması məqsədilə yaradılıb. Layihə Heydər Əliyev Fondu tərəfindən hazırlanan konsepsiya əsasında reallaşdırılıb.

Nümayəndə heyəti ekspozisiya zalında Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin tarixi kökləri, işğalçılıq siyasəti və erməni terrorizminin Azərbaycan torpaqlarında törətdiyi fəsadlar, Xocalının tarixi, işğalın coğrafiyası, münaqişənin xronologiyası, beynəlxalq hüquq normalarının pozulması, bəşəriyyətə qarşı törədilmiş ən qanlı cinayətlərdən biri olan Xocalı soyqırımı barədə məlumatlar əldə ediblər.

11: 51

“İtkin düşmüş şəxslər probleminin həllində etimadın gücləndirilməsi və effektiv mexanizmlərin inkişaf etdirilməsi” mövzusunda Bakı Dialoqu formatında IV beynəlxalq konfransın iştirakçıları Xocalıya gəliblər.

AZƏRTAC-ın bölgə müxbiri xəbər verir ki, nümayəndə heyəti hazırda Xocalı Soyqırımı Memorialı ilə tanış olur. Konfrans iştirakçılarına XX əsrin ən dəhşətli cinayətlərindən olan Xocalı faciəsi haqqında məlumat verilir.

Gənc nəslin milli-mənəvi dəyərlər ruhunda tərbiyəsi, vətənpərvərlik hisslərinin gücləndirilməsi və tarixi keçmişimizə bağlılığının qorunması cəmiyyətin gələcəyi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Bu istiqamətdə maarifləndirici tədbirlərin keçirilməsi gənclərin milli kimliyini dərk etməsinə, dünyagörüşünün zənginləşməsinə və ictimai həyatda fəal iştirakına töhfə verir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu fikirləri gənclər və idman naziri Fərid Qayıbov oktyabrın 9-da Bakıda keçirilən “Gənc nəslin milli-mənəvi dəyərlər ruhunda tərbiyəsi” mövzusunda konfransda çıxışı zamanı deyib.

Nazirin sözlərinə görə, gənclərlə işləyən təşkilatların, mütəxəssislərin və aidiyyəti dövlət qurumlarının birgə fəaliyyəti milli-mənəvi tərbiyə işinin daha səmərəli təşkilinə imkan yaradır. Bu cür tədbirlərdə fikir mübadiləsinin aparılması, mövcud məsələlərin müzakirəsi və yeni təşəbbüslərin irəli sürülməsi gənclər siyasətinin inkişafı baxımından əhəmiyyətlidir.

Fərid Qayıbov bildirib ki, əsas məqsədlərdən biri gənclərin milli tariximizə, mədəni irsimizə və mənəvi dəyərlərimizə bağlılığını gücləndirməkdir. Tarixini tanıyan, keçmişindən nəticə çıxaran və milli dəyərlərini qoruyan gənclik cəmiyyətin gələcəyinin etibarlı təminatçısıdır.

Bu baxımdan gənclərin hərtərəfli inkişafına dəstək göstərilməsi, onların sağlam düşüncəli, məsuliyyətli və vətənpərvər vətəndaşlar kimi yetişdirilməsi istiqamətində tədbirlərin davam etdirilməsi vacibdir.

İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə idxalı vergi və gömrük rüsumundan azad edilən texnika, texnoloji avadanlıqlar və qurğular, habelə xammal və materialların aid olduğu iqtisadi fəaliyyət sahələrinin sayı artırılıb.

İqtisadiyyat Nazirliyindən AZƏRTAC-a bildirilib ki, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə vergi və gömrük güzəştlərinin tətbiq dairəsi genişləndirilib. Nazirlər Kabinetinin 8 sentyabr 2026-cı il tarixli Qərarı ilə idxalı əlavə dəyər vergisi və gömrük rüsumundan azad edilən texnika, texnoloji avadanlıqlar və qurğular, habelə xammal və materialların aid olduğu iqtisadi fəaliyyət sahələrinin sayı artırılıb.

Dəyişikliklərlə güzəşt tətbiq olunan yeni iqtisadi fəaliyyət sahələri:

· Əczaçılıq məhsullarının istehsalı;

· Bərpa olunan enerji mənbələri hesabına elektrik enerjisi istehsalı;

· Üzümdən şərab istehsalı;

· Elmi tədqiqat və işləmələr;

· Ət, quş əti, balıq və süd məhsullarının emalı və konservləşdirilməsi, habelə heyvan yemi istehsalı;

· Heyvandarlıq (iribuynuzlu mal-qara və camışların yetişdirilməsi) və şirin su hövzələrində balıqyetişdirmə;

· Kənd təsərrüfatı məhsullarının çeşidlənməsi və qablaşdırılması;

Güzəşt tətbiq olunan müvafiq fəaliyyət sahələri və bu sahələr üzrə idxalı nəzərdə tutulan texnika, texnoloji avadanlıqlar və qurğular, habelə xammal və materialların ümumi siyahısı ilə bu linkdən tanış olmaq olar. Güzəştlər yalnız siyahıda göstərilmiş iqtisadi fəaliyyət sahələrinə tətbiq edilir.

Güzəştlərin tətbiq dairəsinin genişləndirilməsi kənd təsərrüfatı, emal sənayesi, əczaçılıq, bərpa olunan enerji və elmi-tədqiqat kimi müxtəlif sahələrdə fəaliyyət göstərən sahibkarlar üçün investisiya və istehsal xərclərinin optimallaşdırılmasına, layihələrin iqtisadi səmərəliliyinin artırılmasına və yeni biznes təşəbbüslərinin həyata keçirilməsinə əlavə imkanlar yaradır.

Qeyd edək ki, güzəştlərdən yararlanmaq üçün sənədlərin qəbulu fiziki (ünvan Bakı şəhəri, Nizami rayonu, Heydər Əliyev prospekti, 155) və elektron formada (office@economy.gov.az) İqtisadiyyat Nazirliyi tərəfindən həyata keçirilir.

Rusiyanın Kaluqa vilayətində gecə ərzində infrastruktur obyektlərinə dron hücumu nəticəsində doqquz nəfər yaralanıb. Yaralılardan beşi xəstəxanaya yerləşdirilib və vəziyyətləri sabitdir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Kaluqa vilayətinin qubernatoru Vladislav Şapşa məlumat verib.

O, hücumların iki bələdiyyə rayonunda şəhər infrastrukturuna və fərdi evlərə ziyan vurduğunu bildirib.

Rusiya Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, hava hücumundan müdafiə qüvvələri gecə ərzində Rusiyanın bölgələri, eləcə də Qara və Azov dənizləri üzərində Ukraynanın 505 ədəd stasionar qanadlı dronunu ələ keçirib və məhv edib.

Tver vilayətində Redkino kəndindəki fabrikdə dron hücumunu dəf edərkən yanğın baş verib. Vilayətin qubernatoru Vitali Korolyovun sözlərinə görə, fabrik işçiləri sığınacaq üçün dərhal təxliyə edilib və xəsarət almayıblar. Yanğın söndürülüb.

Tambov vilayətinin Rasskazovo şəhərində dron düşməsi nəticəsində uşaq bağçası binasına ziyan dəyib. Vilayət rəhbəri Yevgeni Pervışovun sözlərinə görə, binanın pəncərələri sınıb, fasad və dam örtüyü zədələnib. Xəsarət alan olmayıb. Gecə ərzində bölgədə ümumilikdə 12 ədəd PUA məhv edilib.

Azərbaycan dəmir yolları yüklərin Ermənistana daşınması üçün istifadə olunur və TRIPP layihəsinin həyata keçirilməsi Ermənistanla Azərbaycan arasında birbaşa dəmir yolu əlaqəsinə imkan verəcək.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan Türkmənbaşı şəhərində MDB Dövlət Başçıları Şurasının məhdud tərkibdə iclasında çıxışı zamanı bildirib.

Paşinyan qeyd edib ki, son iki ildə regiondakı vəziyyət xeyli dəyişib.

Onun sözlərinə görə, Azərbaycan dəmir yolları təxminən bir ildir ki, Ermənistan yüklərinin daşınması üçün açıqdır. O, həmçinin Ermənistanla Azərbaycan arasında ikitərəfli ticarətin başlandığını elan edib.

Regional nəqliyyat əlaqələrinin perspektivlərindən danışan Baş nazir bildirib ki, yaxın gələcəkdə Ermənistanda TRIPP layihəsi həyata keçiriləcək və bu, regional əlaqələrin blokadasına son qoymağa kömək edəcək.

Bu il oktyabrın 1-nə Azərbaycanın xarici dövlət borcu 4 milyard 509,5 milyon dollar təşkil edib.

Dövlət Statistika Komitəsindən verilən məlumata görə, bu, ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 7,8 faiz azdır.

2026-cı il sentyabrın 1-nə iqtisadiyyata kredit qoyuluşları 34 milyard 884 milyon manat təşkil edib.

Dövlət Statistika Komitəsindən bildirilib ki, bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 14,5 faiz çoxdur.

2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycanda 102 milyard 48,2 milyon manatlıq ümumi daxili məhsul (ÜDM) istehsal olunub.

Dövlət Statistika Komitəsindən AZƏRTAC-a bildirilib ki, bu, ötən ilin eyni dövrünə nisbətən 1,5 faiz çoxdur.

Ölkənin neft-qaz ÜDM-in dəyəri 1,2 faiz azalaraq 30 milyard 326,5 milyon manata düşüb, qeyri-neft-qaz ÜDM-in dəyəri isə 2,6 faiz artaraq 71 milyard 721,7 milyon manata çatıb.

2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında sənaye sektorunda 51 milyard 178,1 milyon manat məbləğində və ya ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə real ifadədə 0,8 faiz az sənaye məhsulu istehsal edilib.

Dövlət Statistika Komitəsindən AZƏRTAC-a bildirilib ki, hesabat dövründə qeyri-neft-qaz sənayesində 16 milyard 558 milyon manatlıq məhsul istehsal olunub. Bu da ötən ilin analoji dövrünə nisbətən 5,4 faiz çoxdur.

Bu ilin yanvar-avqust aylarında Azərbaycanda muzdla çalışan işçilərin orta aylıq nominal əməkhaqqı əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 7,2 faiz artaraq 1173 manat təşkil edib.

Bu barədə Dövlət Statistika Komitəsindən verilən məlumatda bildirilir.

“Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə münasibətlərində yeni səhifə açılıb. Ölkəmiz regionun türkdilli dövlətləri ilə də əlaqələrini davamlı olaraq inkişaf etdirir və əməkdaşlığını yeni məzmunla zənginləşdirir. Azərbaycanın son illər əlaqələrinin sürətlə inkişaf etdiyi ölkələrdən biri də Türkmənistandır”. 

Bu fikirləri Azərbaycan Milli Məclisinin deputatı Samir Vəliyev deyib. Onun sözlərinə görə, Türkmənistan ilə Azərbaycan arasında münasibətlərin qədim tarixi var. Azərbaycanlıları və türkmənləri eyni kök, mədəniyyət, qədim tarixi ənənələr, eyni zamanda, dil və din eyniliyi birləşdirir. Ölkələrimizin diplomatik münasibətlərinin əsası 1992-ci il iyunun 9-da yaradılıb. O vaxtdan indiyədək dövlət başçıları səviyyəsində qarşılıqlı səfərlər həyata keçirilib və müxtəlif sahələr üzrə əməkdaşlıq müqavilələri imzalanıb. “Azərbaycan ilə Türkmənistan arasında yüksəksəviyyəli siyasi dialoq qarşılıqlı hörmət və bərabərhüquqluluq prinsiplərinə söykənir. Ölkə rəhbərlərinin bir-birinə qarşılıqlı hörməti, aktual siyasi məsələlərə koordinasiyalı yanaşma münasibətlərimizin təməlini təşkil edir” – deyən deputat əlavə edib ki,  Xəzər dənizi  regionunda yerləşən Türkmənistan və Azərbaycan enerji resursları baxımından zəngin ölkələrdir. Xüsusilə qaz ixracı sahəsində əməkdaşlıq ölkələrimizi birləşdirən əsas sahələrdən biridir. 2021-ci ildə Türkmənistan və Azərbaycan arasında Xəzər dənizindəki “Dostluq” neft yatağının birgə işlənilməsinə dair razılıq əldə olunub. Bu razılaşma Xəzərin hüquqi statusu məsələlərinin həllindən sonra energetika sahəsində yeni imkanların açılmasına təkan verib. Məhz həmin sənəd yalnız iqtisadi deyil, həm də siyasi inamın rəmzidir. 

Millət vəkilinin fikrincə, Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərində son illərdə müşahidə olunan dinamika qarşılıqlı səfərlərin məntiqi nəticəsidir. Səfərlər zamanı keçirilən görüşlərdə səsləndirilən fikirlər, imzalanan sənədlər iki ölkə arasında əlaqələrin zəngin perspektivlərə malik olduğunu göstərir. Bu baxımdan Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun və Türkmənistan Xalq Məsləhətinin sədri Qurbanqulu Berdiməhəmmədovun Azərbaycana səfərləri böyük əhəmiyyət kəsb edir. Eyni zamanda,  Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin bu ölkəyə səfərləri dostluq və qardaşlığımızın tərənnümüdür. Dövlətimizin başçısının oktyabrın 8-də Türkmənbaşı şəhərinə səfəri də bu kontekstdə yüksək dəyərləndirilməlidir. Səfər zamanı Prezident İlham Əliyev Azərbaycan Respublikası və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 8-ci Məşvərət Görüşündə iştirak edib. 

Samir Vəliyev qeyd edib ki, ölkəmiz bu platformaya ötən ilin noyabrında tamhüquqlu üzv qəbul olunub və təqdirəlayiq haldır ki, bu təşəbbüslə məhz Türkmənistan tərəfi çıxış edib. 8-ci Məşvərət Görüşündə çıxış edən Prezident İlham Əliyev son illərdə Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərinin dinamik şəkildə inkişaf etdiyini söyləyib. Ötən ildən başlayaraq ən yüksək səviyyədə beş səfərin həyata keçirilməsi də bunun göstəricisidir. Təbii ki, bütün bunlar iki ölkə arasında siyasi dialoqun intensivliyini və ikitərəfli əlaqələri daha da gücləndirmək üçün xoş niyyətin ifadəsidir. Digər tərəfdən, ötən il Türkmənistanın işğaldan azad olunmuş Füzuli şəhərində məscid tikintisini həyata keçirməsi də xalqımız tərəfindən yüksək dəyərləndirilir. 

Deputatın fikrincə, region ölkələrinin liderlərini bir araya gətirən 8-ci Məşvərət Görüşü Mərkəzi Asiyada və onunla əlaqəli coğrafiyada siyasi, iqtisadi və nəqliyyat əməkdaşlığının yeni imkanlarının müzakirəsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır: “Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə əlaqələrinin genişləndirilməsi xarici siyasətinin mühüm istiqamətlərindən birini təşkil edir. Bu siyasət çərçivəsində region ölkələri ilə siyasi dialoqun gücləndirilməsi, qarşılıqlı faydalı iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi və çoxtərəfli əməkdaşlıq mexanizmlərində fəal iştirak xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Türkmənistanla münasibətlərin inkişafı da bu kontekstdə mühüm yer tutur. Xəzər dənizinin iki sahilində yerləşən Azərbaycan və Türkmənistan arasında siyasi, iqtisadi, enerji, nəqliyyat və digər sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi regional əlaqələrin inkişafına əlavə imkanlar yaradır”.

“Məşvərət Görüşləri çərçivəsində siyasi məsələlərlə yanaşı, konkret iqtisadi və infrastruktur layihələrinin, enerji təşəbbüslərinin, nəqliyyat bağlantılarının və humanitar əməkdaşlıq imkanlarının müzakirə edilməsi formatın praktiki əhəmiyyətini də artırır. Türkmənistanda keçirilən 8-ci Məşvərət Görüşündə Azərbaycanın bu platformaya sədr seçilməsi isə onun işini daha da gücləndirəcək.  Dövlət başçıları arasında ikitərəfli təmasların bu prosesə əlavə dinamika verməsi də çoxtərəfli platformada əldə olunan razılaşmaların ikitərəfli münasibətlər səviyyəsində də davam etdirilməsinə imkan yaradır” – deyə, Samir Vəliyev vurğulayıb.

“Azərbaycan”

Oktyabrın 9-da Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində MDB Dövlət Başçıları Şurasının məhdud tərkibdə iclası keçirilib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tədbirdə çıxış edib.

-Hörmətli Sərdar Qurbanquliyeviç.

Hörmətli həmkarlar.

Əvvəlcə, hörmətli Türkmənistan Prezidentinə ənənəvi qonaqpərvərliyə görə təşəkkürümü bildirmək istəyirəm.

Hörmətli Şavkat Miromonoviç Mirziyoyevə Özbəkistanın 2027-ci ildə sədrliyi dövründə böyük uğurlar arzulayıram.

Türkmənistana hər səfər ən dərin təəssüratlar yaradır. Ölkənin necə dinamik inkişaf etdiyi görünür, qardaş Türkmənistan xalqının uğurları bizdə səmimi sevinc hissləri doğurur. Azərbaycan ilə Türkmənistan arasında münasibətlər çoxəsrlik dostluq, qardaşlıq əlaqələrinə əsaslanır və strateji tərəfdaşlıq xarakteri daşıyır.

Ölkələrimiz arasında ən yüksək səviyyədə təmasların intensiv xarakterini məmnunluqla qeyd edirik.

2025-ci ilin avqustunda Türkmənistana səfər etdim, keçən il Türkmənistan Xalq Məsləhətinin sədri Qurbanqulu Məlikquliyeviç Berdiməhəmmədov iki dəfə Azərbaycana səfər etdi və bu ilin iyununda isə Türkmənistan Prezidenti Sərdar Qurbanquliyeviç Berdiməhəmmədov ölkəmizə dövlət səfərinə gəldi. Bu təmaslar ikitərəfli münasibətlərə əlavə təkan verdi və bir çox sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün yeni imkanlar yaratdı.

Bu il Müstəqil Dövlətlər Birliyi özünün 35 illiyini qeyd edir. Ötən illər ərzində MDB siyasi dialoqun dəstəklənməsi, qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi və ölkələrimiz arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsi üçün ehtiyac duyulan platforma kimi özünü təsdiqləyib.

Humanitar sahədə əməkdaşlıq əsas istiqamətlərdən biridir. Laçın şəhərinin Birliyin mədəniyyət paytaxtı elan edilməsi qərarını dəstəklədiklərinə görə MDB dövlət başçılarına minnətdarlığımı bildirmək istəyirəm. Ötən il Laçında keçirilən genişmiqyaslı tədbirlər qonaqlarımıza bu bölgənin zəngin və qədim tarixi ilə daha yaxından tanış olmağa imkan verdi. Qonaqlarımız onun sürətli dirçəlişinin, həmçinin aparılan bərpa işlərinin miqyasının əyani şahidi ola bildilər.

Üçüncü MDB Oyunlarının Azərbaycanda uğurla keçirilməsi bütün Birlik üçün əlamətdar idman hadisəsinə çevrildi. Yarışların coğrafiyası ölkəmizin yeddi şəhərini əhatə etdi. MDB üzv dövlətlərindən, həmçinin dünyanın digər ölkələrindən minlərlə idmançı və qonaq Azərbaycanda olduqları 11 gün ərzində ölkəmizi və xalqımızı yaxşı tanıdılar. Bu cür genişmiqyaslı təşəbbüslər idmanın hüdudlarından kənara çıxır. Onlar xalqlar arasında möhkəm dostluq körpüsü rolunu oynayır.

Əlverişli coğrafi mövqeyə malik olan ölkəmiz müasir nəqliyyat və logistika infrastrukturunu praktik olaraq sıfırdan qurub. Azərbaycan regionun əsas nəqliyyat qovşaqlarından biri kimi öz mövqeyini davamlı olaraq möhkəmləndirir, Şimal-Cənub və Şərq-Qərb beynəlxalq dəhlizləri boyunca etibarlı tranziti təmin edir.

2026-cı ilin birinci yarısında Azərbaycandan keçən tranzit daşımalarının həcmi 10 faiz artaraq təxminən 8 milyon tona çatıb. Ortamüddətli perspektivdə məqsədimiz Şərq-Qərb marşrutu və Şimal-Cənub marşrutu üzrə Azərbaycandan keçən yükdaşımaları hər bir istiqamətdə 15 milyon tona çatdırmaqdır.

Hörmətli həmkarlar, Azərbaycanın 2027-ci ildə MDB-yə həmsədrlik etmək qərarını dəstəklədiyiniz üçün minnətdarlığımı bildirmək istərdim. Biz bunu ölkəmizə olan yüksək etimadın əlaməti kimi qiymətləndiririk və ortaq məqsədlərin həyata keçirilməsində fəal iştirak etməyə hazırıq. Azərbaycan, həmçinin 2028-ci ildə MDB-yə sədrliyi öz üzərinə götürməyə və həmin ilin payızında MDB Dövlət Başçıları Şurasının iclasına ev sahibliyi etməyə hazırdır.

Diqqətinizə görə təşəkkür edirəm.

Bu il oktyabrın 1-nə Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89 milyard 380,7 milyon dollar təşkil edib.

Bu barədə Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatında deyilir.

Bu, ötən ilin eyni dövrünə nisbətən 9,7 faiz çoxdur.

Gürcüstanda 2027-ci ildə yol infrastrukturunun yaxşılaşdırılmasına 1 milyard 332 milyon lariyədək vəsait ayrılması nəzərdə tutulur. Bunun 723 milyon larisi sürətli avtomobil magistrallarının tikintisinə yönəldiləcək.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Gürcüstanın 2027-ci il dövlət büdcəsi layihəsinin ilkin versiyasında qeyd olunub.

Sənədə əsasən, gələn il bir sıra iri yol layihələrinin tikintisi, rekonstruksiyası və reabilitasiyası davam etdiriləcək. Eyni zamanda bir neçə yeni layihənin icrasına başlanılması planlaşdırılır.

Layihəyə əsasən Tbilisi-Rustavi yolunun ikinci hissəsinin tikintisi üçün 50 milyon lari, Rustavi-Qırmızı Körpü və Algeti-Sadaxlı yollarının tikintisi üçün 105,5 milyon lari nəzərdə tutulub. Bununla yanaşı, Tbilisi ətraf yolunun tikintisinə 210 milyon lari, Mtsxeta-Stepantsminda-Lars avtomobil yolunun Tsitsamuri-Tsinvali hissəsinin tikintisinə 50 milyon lari, Anakliya limanına gedən yolun tikintisinə isə 30 milyon lari ayrılacağı gözlənilir.

Büdcə layihəsində həmçinin avtomobil yollarının dövri təmiri və reabilitasiyası üçün 400 milyon lari ayrılması nəzərdə tutulur.

Qlobal çağırışlar fonunda Azərbaycan–Mərkəzi Asiya inteqrasiyası

Müasir beynəlxalq münasibətlər sisteminin kəskin transformasiyaya məruz qaldığı, qlobal logistika zəncirlərinin qırıldığı və ənənəvi təhlükəsizlik arxitekturasının ciddi sınaqlarla üzləşdiyi bir dövrdə Azərbaycan Respublikası özünün xarici siyasətində çoxvektorlu, milli maraqlara söykənən və təşəbbüskar diplomatiya kursunu uğurla davam etdirir. Bu kontekstdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 8 oktyabr 2026-cı il tarixində Türkmənistana reallaşdırdığı növbəti işgüzar səfər və Türkmənbaşı şəhərində keçirilən Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 8-ci Məşvərət Görüşündə fəxri qonaq statusunda iştirakı sadəcə iki qardaş ölkə arasındakı əlaqələrin deyil, bütövlükdə Xəzər hövzəsi və Mərkəzi Asiya regionunun gələcək inkişaf vektorunu müəyyən edən strateji hadisəyə çevrilmişdir.

Bu səfər cənab Prezidentin uzaqgörən xarici siyasət strategiyasının növbəti təzahürüdür. Azərbaycan uzun illərdir ki, Mərkəzi Asiya respublikaları ilə Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) və digər regional platformalar çərçivəsində sıx inteqrasiya xətti yürüdür. Bu gün reallaşan sammit və ali səviyyəli təmaslar regionumuzun Avrasiya coğrafiyasında güc mərkəzinə çevrilməsi prosesini daha da sürətləndirmişdir.

Təhlükəsizlik və sabitlik – inkişafın fundamental sütunu

Dövlət başçısı cənab İlham Əliyev Aşqabad sammitindəki çıxışında regional inteqrasiyanın fəlsəfəsini təşkil edən ən mühüm amili xüsusi vurğulamışdır: "Sülh, təhlükəsizlik, siyasi və iqtisadi sabitlik ölkələrimizin bütün uğurlarının əsası və gələcək inkişafının zəmanətidir".

Cənab Prezident bu mühüm bəyanatla qlobal güclərə mərkəzi bir mesaj ötürdü. Regionda davamlı sülh və sabitlik təmin edilmədən hər hansı irimiqyaslı iqtisadi, nəqliyyat və ya enerji layihəsinin uğur qazanması qeyri-mümkündür. Azərbaycan və Mərkəzi Asiya dövlətləri kənar müdaxilələrdən uzaq, daxili sabitliyə söykənən regional təhlükəsizlik modelini birgə formalaşdırırlar. Geosiyasi əhəmiyyəti getdikcə artan bu əməkdaşlıq formatı subregional çərçivəni aşaraq, bütövlükdə Avrasiya qitəsinin sabitlik oxuna çevrilir.

Etimad mühitinin gücləndirilməsi: İki ölkə arasında uzun illər Xəzər dənizinin dibinin bölünməsi ətrafında mövcud olan bəzi hüquqi məsələlər "Dostluq" yatağının birgə kəşfiyyatı sazişi ilə tamamilə arxada qaldı. Keçirilən bu sammit və Prezident İlham Əliyev ilə Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədov arasında baş tutan məhsuldar təkbətək görüş qarşılıqlı etimadın 2026-cı il reallıqlarında daha da dərinləşdiyini nümayiş etdirdi.

Mənəvi və siyasi dialoq: Azərbaycan və Türkmənistan münasibətləri son illərdə dinamik inkişaf xətti nümayiş etdirir. Ötən ildən bəri dövlət başçıları səviyyəsində yüksəksəviyyəli qarşılıqlı səfərlərin reallaşdırılması siyasi dialoqun intensivliyini və iki qardaş ölkəni bir-birinə bağlayan tellərin möhkəmliyini göstərir. Cənab Prezident öz nitqində Türkmənistanın genişmiqyaslı dəstəyini, xüsusən işğaldan azad edilmiş Füzuli şəhərində qardaş ölkə tərəfindən tikilən məscid layihəsini xalqlarımız arasında mənəvi yaxınlığın və sarsılmaz dostluğun rəmzi kimi yüksək qiymətləndirmişdir.

Nəqliyyat-logistika sferasında inqilabi addımlar – Orta Dəhliz reallığı

Bu səfərin iqtisadi və praktiki cəhətdən ən mühüm əhəmiyyəti nəqliyyat və logistika sahəsi ilə bağlıdır. Bu gün dünya iqtisadiyyatının əsas arteriyası təhlükəsiz və qısa tranzit marşrutlarının tapılması üzərində qurulub. Çindən Avropaya gedən yollar arasında ən rentabelli və təhlükəsiz marşrut məhz "Orta Dəhliz"dir (Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu).

Ölkə rəhbəri çıxışında konkret rəqəmlərə əsaslanaraq qeyd etdi ki, Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə ticarət dövriyyəsi ötən il ərzində 50 faizdən çox artmışdır. Bu tarixi rekord rəqəm birbaşa nəqliyyat infrastrukturunun düzgün inteqrasiyasının və qarşılıqlı investisiya qoyuluşlarının nəticəsidir.

Türkmənbaşı və Ələt limanlarının inteqrasiyası: Türkmənbaşı Beynəlxalq Dəniz Limanı ilə Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı (Ələt) arasında infrastruktur imkanlarının sinxronlaşdırılması məsələsi hər zaman diqqət mərkəzindədir. Səfər çərçivəsində limanlararası yükötürmə qabiliyyətinin artırılması, logistik əngəllərin aradan qaldırılması və tariflərin optimallaşdırılması istiqamətində növbəti addımlar atılmışdır.

Dəmir yolları və rəqəmsallaşma: Mərkəzi Asiyadan gələn yüklərin Azərbaycan vasitəsilə Gürcüstan və Türkiyəyə, oradan isə Avropaya çatdırılması müddəti kəskin şəkildə azaldılıb. İki region arasında gömrük statistikası və rəqəmsal tranzit bəyannamələrinin tətbiqi sahəsində əldə olunan son razılaşmalar bu səfərlə tam praktik müstəviyə keçmişdir.

Azərbaycan bu layihələrlə sadəcə öz iqtisadiyyatını deyil, Türkmənistan və digər Mərkəzi Asiya ölkələrinin dünya bazarlarına çıxışını təmin edən alternativsiz "qapı" funksiyasını uğurla yerinə yetirir.

Enerji təhlükəsizliyi və Xəzərin strateji "Yaşıl Dəhliz" perspektivi

Azərbaycan və Türkmənistan qlobal enerji bazarının iki nəhəng güc mərkəzidir. Avropanın enerji şaxələndirməsinə ehtiyac duyduğu bir vaxtda, Xəzərin karbohidrogen ehtiyatlarının və bərpa olunan enerji potensialının vahid strategiya ilə idarə olunması hər iki dövlətin gəlirlərini və geosiyasi çəkisini stimullaşdırır.

 Neft və Qaz tranziti: Türkmənistan və Qazaxıstan neftinin, eləcə də təbii qazın mübadilə üsulu ilə Azərbaycan üzərindən qərb bazarlarına ötürülməsi mexanizmləri sammitdə təqdir edilmişdir. Cənab Prezident öz çıxışında Xəzərin şərq sahilindən gələn karbohidrogen resurslarının ölkəmizin boru kəmərləri və nəqliyyat şəbəkəsi vasitəsilə daşınma həcminin dayanıqlı şəkildə artmaqda davam etdiyini bildirmişdir.

Yaşıl Enerji Dəhlizi: Bu gün təkcə ənənəvi neft-qaz deyil, həm də Mərkəzi Asiyanın günəş və külək enerjisinin Xəzər dənizinin dibi ilə çəkiləcək kabel vasitəsilə Azərbaycan üzərindən Avropaya ixracı layihəsi fəal şəkildə icra mərhələsinə qədəm qoyur. Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın Qazaxıstan və Özbəkistan ilə birlikdə reallaşdırdığı "Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsinin qlobal ekoloji standartlara cavab verdiyini və regionu gələcəyin təmiz enerji mərkəzinə çevirəcəyini qeyd etmişdir.

Tarixi imzalar və Azərbaycanın 2027-ci il sədrliyi

Aşqabad sammitinin ən mühüm uğurlarından biri region ölkələrinin inteqrasiyasını hüquqi müstəvidə təsbit edən sənədlərin imzalanması oldu. Toplantının yekununda Azərbaycan Respublikası, Türkmənistan, Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan və Tacikistan liderləri tərəfindən çox mühüm sənədlər qəbul edilmişdir:

"Azərbaycan Respublikası və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 8-ci Məşvərət görüşünün Birgə Bəyanatı" - bu sənəd regionun təhlükəsizlik, nəqliyyat və enerji sahəsindəki ortaq strateji xəttini bəyan edən fundamental siyasi bəyannamədir.

"Azərbaycan Respublikası və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət görüşünün tənzimləyici sənədləri haqqında Qərar" - bu qərar isə gələcək birgə fəaliyyətin institusional və hüquqi mexanizmlərini tənzimləyir.

Eyni zamanda, sammitdə Azərbaycanın region üçün artan strateji əhəmiyyətinin növbəti bariz nümunəsi olaraq tarixi və fəxredici bir qərar rəsmən elan olunmuşdur: 2027-ci ildə keçiriləcək Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının növbəti (9-cu) Məşvərət Görüşünə Azərbaycan Respublikası sədrlik edəcək və tədbir Bakıda keçiriləcəkdir. Azərbaycanın ötən ilin noyabr ayında bu formata tamhüquqlu üzv qəbul edilməsindən cəmi bir il sonra növbəti sədrlik hüququnu qazanması ölkəmizin regionda qazandığı böyük etimadın qanunauyğun nəticəsidir.

Regionun gələcəyini müəyyən edən müdrik siyasət

Prezident İlham Əliyevin Türkmənistana işgüzar səfəri və sammitdə əldə olunmuş tarixi nəticələr bir daha sübut etdi ki, Azərbaycan xarici siyasətdə regional sabitliyin, iqtisadi rifahın və təhlükəsizliyin əsas qarantıdır. Bu səfərin tarixi əhəmiyyəti fundamental nəticələrlə xarakterizə olunur:

* Azərbaycanın strateji çəkisi artır: Bakı artıq sadəcə Cənubi Qafqazın deyil, bütövlükdə Xəzər-Mərkəzi Asiya regionunun əsas moderatoruna və növbəti ilin rəsmi sədrinə çevrilmişdir.

* İqtisadi dividendlər təmin olunur: Ticarət dövriyyəsinin 50%-dən çox artması və "Orta Dəhliz" layihəsinin inkişafı Azərbaycana qeyri-neft sektorundan milyardlarla dollar tranzit gəliri qazandırmaqla yanaşı, ölkəmizi qlobal arenada əvəzolunmaz tərəfdaş edir.

* Türk Dünyasının inteqrasiyası dönməz xarakter alır: Birgə bəyanatda əksini tapan bəndlər gələcək nəsillər üçün vahid, güclü və iqtisadi cəhətdən müstəqil Türk coğrafiyasının təməl daşlarıdır.

Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi və Prezident İlham Əliyevin yeni qlobal çağırışlara uyğun olaraq zirvəyə daşıdığı bu xarici siyasət strategiyası, Azərbaycanı dünya miqyasında söz sahibi olan güclü, qalib və rəqabətədavamlı dövlət kimi qoruyub saxlayacaqdır. Səfərin regional və qlobal miqyaslı müsbət nəticələrini çox yaxın gələcəkdə daha aydın görəcəyik.

Asif ƏSGƏROV,

Milli Məclisin deputatı

Oktyabrın 8-də ölkə ərazisində qeydə alınan 52, əvvəlki dövrlərdən bağlı qalan 4 cinayətin açılması polis əməkdaşları tərəfindən təmin edilib.

Daxili İşlər Nazirliyinin (DİN) mətbuat xidmətindən bildirilib ki, axtarışda olduğuna görə ümumilikdə 65, o cümlədən borclu şəxs qismində axtarışda olan 47 saxlanılaraq aidiyyəti üzrə təhvil verilib. Eləcə də ailə üzvlərini məlumatlandırmadan yaşadığı ünvanı tərk etdiyinə görə itkin düşmüş kimi axtarışı aparılan 10 nəfər tapılaraq aidiyyəti üzrə,

dələduzluğa görə axtarışda olan 8 nəfər isə saxlanılaraq istintaqa təhvil verilib.

Həmçinin narkotiklərlə əlaqəli 18 fakt müəyyən olunub. Polis əməkdaşlarının keçirdikləri əməliyyat tədbirləri ilə ümumi çəkisi 12,4 kiloqram olan narkotik vasitə aşkarlanaraq götürülüb.

Eyni zamanda, qanunsuz saxlanılan silah-sursatın götürülməsi və aşkarlanması ilə bağlı 3 fakt müəyyən edilib. Polis əməkdaşları paytaxtda və respublikanın ayrı-ayrı rayonlarında 1 tapança, 1 qumbara, 1 alışdırıcı və 4 tüfəng aşkar edərək götürüblər.

Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 64 nəfər də saxlanılıb.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Azərbaycanda yeni təyin olunmuş rezident əlaqələndiricisi Dmitro Şlapaçenko "ASAN xidmət” mərkəzinin fəaliyyəti ilə tanış olub.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Vətəndaşlara Xidmət və Sosial İnnovasiyalar üzrə Dövlət Agentliyinin İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsindən AZƏRTAC-a verilən məlumata görə, agentliyin sədri Ülvi Mehdiyev qonağa qurumun müxtəlif fəaliyyət istiqamətləri, o cümlədən Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü əsasında yaradılmış “ASAN xidmət” mərkəzləri və sosial innovasiyalar istiqamətində həyata keçirilən layihələr barədə ətraflı məlumat verib.

Həmçinin Dövlət Agentliyinin 2015-ci ildə BMT-nin Dövlət Xidmətləri Mükafatına, 2019-cu ildə BMT-nin rəqəmsal idarəetmənin tətbiqi ilə dövlət xidmətlərinin inkişafı sahəsində xüsusi mükafatına layiq görülməsi, o cümlədən “ASAN xidmət” modelinin müxtəlif ölkələrdə uğurla tətbiq olunduğu vurğulanıb.

Azərbaycan Hökuməti ilə BMT arasında imzalanan Töhfə Sazişinin əhəmiyyəti də xüsusi vurğulanıb. Saziş çərçivəsində BMT-yə üzv ölkələrdə “ASAN xidmət” modeli əsasında dövlət xidmətlərinin göstərilməsi üçün innovasiyaların tətbiqi və müvafiq sahə üzrə potensialın inkişafı nəzərdə tutulur və bununla da BMT Azərbaycanın beynəlxalq müstəvidə brendinə çevrilmiş “ASAN xidmət” konsepsiyasını ən yaxşı model kimi dəyərləndirir və təşkilata üzv dövlətlərə təşviq edir.

Dmitro Şlapaçenko “ASAN xidmət”in unikal konsepsiya olduğunu vurğulayaraq bu uğurlu modelin digər ölkələrə ixracını yüksək qiymətləndirib.

Rezident əlaqələndiricisi “INNOLAND” İnkubasiya və Akselerasiya Mərkəzinin, Səyyar ASAN xidmətin, "ABAD" publik hüquqi şəxsin fəaliyyəti ilə də tanış olub.

2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında dövlət büdcəsinin icrasında müsbət dinamika müşahidə olunub.

Maliyyə Nazirliyindən AZƏRTAC-a bildirilib ki, bu dövrdə xəzinədarlıq orqanları tərəfindən 984 mindən çox ödəniş tapşırığı icra edilib və dövlət büdcəsinin gəlirlərinin icrasında yüksək göstəricilər qeydə alınıb.

Cari ilin yanvar-sentyabr ayları ərzində dövlət büdcəsinin gəlirləri 29 milyard 312,1 milyon manat təşkil edib ki, bu da proqnozu 787,7 milyon manat və ya 2,8 faiz üstələyib. Dövlət büdcəsinin gəlirləri ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə isə 169,7 milyon manat və ya 0,6 faiz çoxdur.

Yanvar-sentyabr ayları ərzində dövlət büdcəsinin xərcləri 25 milyard 348,2 milyon manat məbləğində icra edilib ki, bu da ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 680 milyon manat və ya 2,8 faiz çoxdur.

2026-cı ilin yanvar-sentyabr ayları ərzində icmal büdcənin gəlirləri 36 milyard 730,8 milyon manat, xərcləri isə 30 milyard 89,9 milyon manat məbləğində icra edilib.

2027-ci ildə MDB-yə həmsədrlik etmək qərarını dəstəklədiyiniz üçün minnətdarlığımı bildirmək istəyirəm. Biz bunu ölkəmizə olan yüksək etimadın əlaməti kimi qiymətləndiririk və ortaq məqsədlərin həyata keçirilməsində fəal iştirak etməyə hazırıq.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu sözləri Prezident İlham Əliyev Türkmənbaşı şəhərində keçirilən MDB Dövlət Başçıları Şurasının məhdud tərkibdə iclasında çıxış edərkən deyib.

“Azərbaycan, həmçinin 2028-ci ildə MDB-yə sədrliyi öz üzərinə götürməyə və həmin ilin payızında Dövlət Başçıları Şurasının iclasını təşkil etməyə hazırdır”, - deyə dövlətimizin başçısı vurğulayıb.

Azərbaycan regionun əsas nəqliyyat qovşaqlarından biri kimi mövqelərini davamlı olaraq möhkəmləndirir, Şimal-Cənub və Şərq-Qərb beynəlxalq dəhlizləri boyunca etibarlı tranziti təmin edir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu sözləri Prezident İlham Əliyev Türkmənbaşıda keçirilən MDB Dövlət Başçıları Şurasının məhdud tərkibdə iclasında çıxışı zamanı bildirib.

Dövlətimizin başçısı vurğulayıb: “2026-cı ilin birinci yarısında Azərbaycandan keçən tranzit daşımalarının həcmi 10 faiz artaraq təxminən 8 milyon tona çatıb. Ortamüddətli perspektivdə məqsədimiz Şərq-Qərb və Şimal-Cənub marşrutları üzrə Azərbaycandan yükdaşımaları hər bir istiqamətdə 15 milyon tona çatdırmaqdır”.

Humanitar əməkdaşlıq əsas istiqamətlərdən biridir. Laçının Birliyin mədəniyyət paytaxtı elan edilməsi qərarını dəstəklədiklərinə görə MDB dövlət başçılarına minnətdarlığımı bildirmək istəyirəm.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu fikirləri Prezident İlham Əliyev Türkmənbaşıda keçirilən MDB Dövlət Başçıları Şurasının məhdud tərkibdə iclasında çıxışı zamanı səsləndirib.

Dövlətimizin başçısı, həmçinin qeyd edib: “Ötən il Laçında keçirilən genişmiqyaslı tədbirlər qonaqlarımıza bu bölgənin zəngin və qədim tarixi ilə daha yaxından tanış olmağa imkan verdi. Qonaqlarımız onun sürətli dirçəlişinin, eyni zamanda, aparılan bərpa işlərinin miqyasının şahidi ola bildilər”.

Bu il Müstəqil Dövlətlər Birliyi 35 illiyini qeyd edir. Son illər ərzində MDB siyasi dialoqun aparılması, qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi və ölkələrimiz arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsi üçün ehtiyac duyulan platforma kimi özünü təsdiqləyib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Prezident İlham Əliyev MDB Dövlət Başçıları Şurasının məhdud tərkibdə iclasında çıxışı zamanı bildirib.

Nyu-Yorkun COMEX əmtəə birjasında qızılın bir troya unsiyasının qiyməti 69,7 dollar artaraq 4 226,7 dollar təşkil edib.

Gümüş isə 1,3 dollar artaraq 60,73 dollara bərabər olub.

Azərbaycan neftinin qiyməti artıb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, “Azeri Light” markalı neftin bir bareli 8,04 dollar və ya 6,42 faiz bahalaşaraq 133,23 dollar olub.

Qeyd edək ki, "Azeri Light" neftinin ən aşağı qiyməti 2020-ci il aprelin 21-də (15,81 ABŞ dolları), maksimal qiyməti isə 2008-ci ilin iyulunda (149,66 ABŞ dolları) qeydə alınıb.

Hörmüz boğazında bir neçə tanker dəniz minalarına düşərək partlayıb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə “Fars” xəbər agentliyi hərbi mənbələrə istinadla məlumat yayıb.

Məlumata görə, boğazın cənub keçidində bir neçə güclü partlayış baş verib. Tankerlərin ərazidə yerləşdirilən dəniz minaları ilə toqquşduğu bildirilir.

Hadisə nəticəsində zədələnən gəmilərin sayı və mümkün itkilər barədə məlumat verilməyib.

ABŞ ordusu İrana qarşı mümkün genişmiqyaslı hərbi əməliyyatların bərpası üçün planlar hazırlayır.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə “The New York Times” (NYT) qəzeti ABŞ administrasiyasındakı mənbələrə istinadla məlumat yayıb.

Məlumata görə, Pentaqon İranın raket və pilotsuz uçuş aparatlarının saxlanıldığı obyektlərə, eləcə də digər hərbi və enerji infrastrukturlarına zərbələr endirilməsi variantlarını nəzərdən keçirir. Yaxın Şərqə üç təyyarədaşıyan gəminin göndərilməsi də planlaşdırılır.

Qəzet yazır ki, son aylarda Pentaqon və ABŞ milli təhlükəsizlik komandası İrana və ya Yəməndəki husilərə qarşı genişmiqyaslı əməliyyatlarla bağlı Prezident Donald Trampa beş təklif təqdim edib. Tramp onların hamısını rədd edib.

Bununla yanaşı, ABŞ Prezidentinin yaxın çevrəsində İrana iqtisadi təzyiq siyasətinin nəticə verdiyini və Tehranın güzəştlərə getməsi üçün əlavə vaxta ehtiyac olduğunu düşünənlər də var.

İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə minaların və müharibənin partlayıcı qalıqlarının geniş yayılması geri qayıdış prosesinə mane olmaqda davam edir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bunu Azərbaycanın BMT yanında daimi nümayəndəliyinin birinci katibi Şəhriyar Hacıyev BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasının Üçüncü Komitəsində çıxışı zamanı bildirib.

BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarının hesabatının müzakirəsinə həsr olunmuş iclasda Şəhriyar Hacıyev qeyd edib ki, Azərbaycan münaqişə nəticəsində qaçqın və məcburi köçkün problemini bilavasitə yaşamış ölkədir və ölkə uzun illər əhalinin sayına nisbətdə dünyada ən böyük qaçqın və məcburi köçkün icmalarından birinə ev sahibliyi edib.

Onun sözlərinə görə, münaqişədən sonrakı bərpa tədbirləri artıq 96 min nəfərin işğaldan azad edilmiş ərazilərə qayıtmasına və orada məskunlaşmasına imkan yaradıb.

Çıxışda Azərbaycanın Qaçqınlar üzrə Qlobal Sazişin və digər beynəlxalq mexanizmlərin icrasına sadiq qaldığını vurğulanıb.

“Azərbaycan beynəlxalq əməkdaşlığa töhfə verməyə və ölkə ərazisində yaşayan bütün şəxslərin hüquqlarının təmin olunması üçün üzərinə düşən öhdəlikləri yerinə yetirməyə hazırdır”,- deyə çıxışda qeyd olunub.

TRIPP layihəsinin Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında maneəsiz multimodal bağlantını təmin edəcəyi, Zəngəzur dəhlizinin tərkib hissəsi kimi regional ticarət, iqtisadi inteqrasiya və rifah üçün yeni imkanlar açacağı gözlənilir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bunu Azərbaycanın BMT yanında daimi nümayəndəsinin müavini Elvin Əşrəfzadə BMT Baş Assambleyasında makroiqtisadi siyasət və inkişafın maliyyələşdirilməsi məsələlərinə dair birgə müzakirələrdə çıxışı zamanı bildirib.

O, Azərbaycanın Avropa ilə Asiyanın kəsişməsində yerləşdiyini, müasir multimodal nəqliyyat infrastrukturuna böyük sərmayələr yatırdığını və regional tərəfdaşlarla əməkdaşlığı gücləndirdiyini qeyd edib.

Onun sözlərinə görə, Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu – Orta Dəhliz bu səylərin mühüm hissəsidir və Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı və Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu Asiya ilə Avropa arasındakı ticarət əlaqələrini gücləndirir, daha dayanıqlı və şaxələndirilmiş təchizat zəncirlərinin formalaşmasına töhfə verir.

“2022-ci ildən etibarən Orta Dəhliz üzrə yükdaşımaların həcmi təxminən 90 faiz artıb. Bu artım dəhlizin ticarəti asanlaşdırmaq, tranzit xərclərini azaltmaq və davamlı iqtisadi inkişafı dəstəkləmək üçün böyük potensiala malik olduğunu göstərir”, – deyə diplomat bildirib.

O deyib ki, Azərbaycan beynəlxalq tərəfdaşlarla birlikdə Xəzər dənizinin dibi ilə keçəcək qabaqcıl fiber-optik kabel şəbəkəsini nəzərdə tutan iddialı “Rəqəmsal İpək Yolu” layihəsinin həyata keçirilməsinə rəhbərlik edir. Qeyd olunub ki, bu layihə Asiya ilə Avropanı təhlükəsiz və dayanıqlı rəqəmsal şəbəkə vasitəsilə birləşdirəcək.

Dövlətlər irqi ayrı-seçkiliyi təşviq edən və ya buna təhrik edən qrup və təşkilatları açıq şəkildə pisləməli və qadağan etməli, belə qruplarda, təşkilatlarda və ya fəaliyyətlərdə iştirakı milli qanunvericiliyə əsasən cəzalandırılan əməl kimi tanımalıdırlar.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bunu Azərbaycanın BMT yanında Daimi Nümayəndəliyinin birinci katibi Şəhriyar Hacıyev BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasının Üçüncü Komitəsində deyib. İclas irqi ayrı-seçkiliyin, ksenofobiyanın və bunlarla əlaqəli dözümsüzlüyün aradan qaldırılmasına həsr olunub.

Çıxışda vurğulanıb ki, irqi üstünlük ideologiyalarından qaynaqlanan qərəz insan həyatı üçün ciddi təhlükə yaradır, etimadın qurulmasına və barışıq səylərinə xələl gətirir. Tarixi faktları təhrif edən, düşmənçilik narrativləri və stereotiplər yayan tədris materiallarının uşaqlar və gənclər arasında ayrı-seçkiliyin davam etməsinə səbəb olduğu qeyd olunub.

Şəhriyar Hacıyev Azərbaycanın Konstitusiyasının ayrı-seçkiliyi qadağan etdiyini, bütün şəxslərin bərabər hüquq və azadlıqlarına təminat verdiyini bildirib. O, Azərbaycanın multikultural cəmiyyət kimi müxtəlif mədəniyyətlər arasında qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsi və körpülərin qurulması istiqamətində praktiki tədbirlər həyata keçirdiyini diqqətə çatdırıb.

Bildirilib ki, 2008-ci ildə başlanmış Bakı Prosesi çərçivəsində iki ildən bir təşkil olunan Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun yeddinci toplantısı bu ay Bakıda keçiriləcək. Müxtəlif coğrafi regionları və mədəniyyətləri təmsil edən tərəflərin qatılacağı forumun məqsədi davamlı sülh və inkişaf naminə mədəniyyətlərarası dialoqu və sosial inklüzivliyi təşviq etməkdir.

Azərbaycan bütün insanların hüquq və ləyaqətinin qorunmasına, eləcə də irqi ayrı-seçkiliyin bütün forma və təzahürlərinin aradan qaldırılması istiqamətində beynəlxalq səylərə töhfə verməyə sadiqliyini bir daha ifadə edib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İlon Maskı “müasir dövrün Tomas Edisonu” adlandıraraq elmi nailiyyətlərinə görə Milli Elm Medalı ilə təltif edib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, mükafatlandırma mərasimi Vaşinqtonda keçirilib.

Milli Elm Medalı, həmçinin “Google”un həmtəsisçisi Sergey Brin, “Nvidia” şirkətinin baş direktoru Censen Huanq və AMD-nin rəhbəri Lisa Suya təqdim olunub. “Dell Technologies”in baş direktoru Maykl Dell və “Microsoft”un rəhbəri Satya Nadella isə Milli Texnologiya və İnnovasiya Medalı ilə təltif ediliblər.

Tramp çıxışında Maskın elmi və texnoloji fəaliyyətini yüksək qiymətləndirib və onu “çox xüsusi insan” adlandırıb.

29 ildir istismar olunan nəhəng "Azəri-Çıraq-Günəşli" (AÇG) yataqlarının ehtiyatları   azalsa da, bu blokdan hasilat fasiləsiz və təhlükəsiz davam edir.  Belə ki, cari ilin birinci yarısında AÇG-dən gündə orta hesabla 323 min barel və ya ümumilikdə təxminən 59 milyon barel, yəni 8 milyon ton neft alınıb.

Hazırda AÇG müqavilə sahəsində  "Çıraq", "Mərkəzi Azəri", "Qərbi Azəri", "Şərqi Azəri", "Dərinsulu Günəşli", "Qərbi Çıraq" və ACE  platformalarından hasilat əldə olunur. 1997-ci ilin noyabrında ilk quyudan  alınmış  hasilatdan başlayaraq bu il iyulun 1-nə qədər  AÇG-dən   təxminən 4,6 milyard bareldən artıq neft çıxarılıb.

Lakin AÇG-yə təbiətin səxavətli əli ilə başqa bir sərvət də verilib.  Bu  yataqların bolluca mavi yanacaq ehtiyatları da varmış! İndiyədək buradan təxminən 63 milyard kubmetr "Azəri-Çıraq-Günəşli" səmt qazı dövlətə təhvil verilib. BP-nin Xəzər, Mərkəzi Asiya və Türkiyə regionunda kommunikasiya və xarici əlaqələr üzrə vitse-prezidenti Bəxtiyar Aslanbəyli  deyir: "Bu layihənin əhəmiyyətli xüsusiyyətlərindən biri də ondan ibarət idi ki, neftlə bərabər çıxan səmt qazı kommersiya qazı kimi nəzərdən keçirilmədi və müqavilədə tam olaraq Azərbaycan dövlətinə təhvil verilməsi şərti var. Bunun nəticəsində 63 milyard kubmetr qaz Azərbaycan dövlətinə təhvil verilib. Müqayisə etsək görərik ki, bu, ayrıca bir layihə həcmində əldə olunan qaz ehtiyatları qədərdir".

Qeyd edək ki, təkcə bu ilin birinci yarısında AÇG-dən Azərbaycan dövlətinə əsasən Səngəçal terminalından, həmçinin "Neft Daşları"ndakı qurğu vasitəsilə gündə orta hesabla 11 milyon kubmetr, ümumilikdə isə 2 milyard kubmetr səmt qazı təhvil verilib. Hasil edilən səmt qazının qalan hissəsi təzyiqi saxlamaq məqsədilə yenidən kollektora vurulub. 

AÇG-nin dərin laylarında bol-bol sərbəst  qaz ehtiyatı da var.  Odur ki, cari ilin  iyun ayında sərbəst təbii qaz hasilatı əməliyyatlarının başlanması ilə blokun  işlənməsinin  yeni mərhələsinə start verildi.

İlk sərbəst təbii qaz hasilatı keçən il qazılmış və hazırda istismarda olan neft laylarının altında yerləşən iki prioritet sərbəst təbii qaz layını - daha dayaz Qırmakıüstü Qumlu və daha dərin Qırmakıaltı Qumlu lay dəstlərini hədəfləyən ilk quyuda həyata keçirilir. Bu həmin quyudur ki, Qırmakıüstü Qumlu lay dəstində qaz ehtiyatlarının mövcudluğunu təsdiqləyib, Qırmakıaltı Qumlu lay dəstində isə yüksək-təzyiqli qaz ehtiyatlarının mövcudluğunu aşkar edib.

İlk sərbəst təbii qaz hasilatı əməliyyatı Qırmakıaltı Qumlu lay dəstində başlanıb və ilkin dövr hasilatı olmaqla yanaşı, quyuda və lay dəstində sınaq işlərinin aparılması da həyata keçirilir. Qarşıdan gələn dövrlərdə bu quyudan hasil edilən qaz və kondensat mövcud AÇG infrastrukturu vasitəsilə neft-qaz işlənməsi sistemlərinə inteqrasiyası yolu ilə Səngəçal terminalına, oradan da mövcud ixrac infrastrukturu vasitəsilə bazarlara çatdırılacaq. B.Aslanbəylinin sözlərinə görə, artıq AÇG-dən xam neftlə bərabər kommersiya qazının da, sərbəst təbii qazın da ixracına nail olunacaq.

Xatırladaq  ki, AÇG-nin çıxarıla bilən sərbəst təbii qaz ehtiyatlarının xeyli iri həcmdə - 4 trilyon kubfutadək olduğu düşünülür.

Flora SADIQLI,

"Azərbaycan"