AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə “NBC News” mənbələrə istinadən məlumat yayıb.

Məlumata görə, İran İslam Respublikasının raket zərbələri və pilotsuz təyyarə hücumları ABŞ kəşfiyyatının regiondakı aktivlərinə görünməmiş ziyan vurub. Bildirilib ki, Vaşinqton Yaxın Şərqdə kəşfiyyat infrastrukturunun bərpasına milyardlarla dollar xərcləyəcək.

AZƏRTAC Peşəkar Futbol Liqasına istinadən xəbər verir ki, Bakı klubu buna pley-offda İsrailin “Hapoel” (Beer-Şeva) komandasını mübarizədən kənarlaşdırmaqla nail olub – 1:2, 5:2.

Azərbaycan futbolu tarixində 3-cü dəfə təmsilçimiz qitənin ən nüfuzlu klub turnirinin əsas mərhələsində oynayacaq. Bunadək “Qarabağ” 2017-2018 və 2025-2026 mövsümlərində belə uğura imza atıb.

Bu uğur sayəsində “Sabah” bir neçə rekordla ölkə futbolu tarixinə düşüb. Paytaxt təmsilçisi UEFA Çempionlar Liqasındakı debüt mövsümündə əsas raunda qədər irəliləyən ilk Azərbaycan komandasıdır.

Valdas Dambrauskasın yetirmələri həm də UEFA Çempionlar Liqasında 4 mərhələ adlayaraq əsas raunda vəsiqə qazanan ilk və yeganə Azərbaycan klubu olub.

Ümumilikdə isə tarixdə 3-cü dəfə Azərbaycan klubu əsas mərhələyə qədər 4 tur keçib. “Qəbələ” 2015-2016 və 2016-2017 mövsümlərində UEFA Avropa Liqasında 4 komandanı mübarizədən kənarlaşdırdıqdan sonra qrupa vəsiqə əldə edib. “Sabah” “Hapoel”ə qədər I təsnifat mərhələsində Uelsin TNS komandasını (2:0, 2:1), II təsnifat mərhələsində Finlandiya təmsilçisi “KuPS”u (1:0, 2:0), III təsnifat mərhələsində Danimarkanın “Orxus” klubunu (1:2, 4:0) mübarizədən kənarlaşdırıb.

Bundan başqa, “Sabah” qələbə sayında da rekord vurub. Bakı təmsilçisi bir mövsümdə təsnifat və pley-off mərhələlərində 6 qələbə qazanan ilk Azərbaycan klubu olub. Bununla da qrup və ya liqaya yüksələnədək 5 qələbə qazanan “Qarabağ”la “Qəbələ”nin rekordu yenilənib. 2013-2014, 2023-2024 və 2025-2026 mövsümlərində “Qarabağ”, 2016-2017 mövsümündə “Qəbələ” 5 qələbə qazanıb.

“Sabah” cari mövsüm Azərbaycanın UEFA reytinqinə 1,500 xal qazandırıb. Bu, təsnifat və pley-off mərhələləri üçün ölkə futbolu tarixinin rekordunun təkrarıdır. 2023-2024 mövsümündə “Qarabağ” 5 qələbə və 2 heç-heçə ilə eyni göstəriciyə - 1,500 xala sahib çıxıb.

Bu axşam Şərq vaxtı ilə saat 18:00-dan başlayaraq həftə ərzində ABŞ-də bayraqlar yarıyadək endiriləcək.

AZƏRTAC xəbər verir ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp əfsanəvi kantri musiqi ifaçısı Dolly Partonun ölümü ilə əlaqədar belə bir əmr verib.

“Ən böyük kantri müğənnilərindən biri olan Dolli Partonun vəfat etdiyini bildirmək çox kədərlidir. Bu, milyonlarla insan üçün əsl itkidir. Onun kimisi heç vaxt olmayıb və heç vaxt olmayacaq”, - deyə Tramp “Truth” sosial şəbəkəsində yazıb.

Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyanın parlamentdə çıxışı zamanı səsləndirdiyi fikirlər rəsmi Bakının tələb etdiyi hüquqi və siyasi şərtlərin İrəvan tərəfindən qəbul olunduğunun təsdiqidir. Baş nazirin qarşıdakı fəaliyyət proqramını təqdim edərkən verdiyi mesajlar göstərir ki, Ermənistan Azərbaycanın yaratdığı regional reallıqlara uyğunlaşmaqdan başqa alternativinin olmadığını dərk edir. 

Diqqətçəkən məqamlardan biri Ermənistanda yeni konstitusiyanın qəbul edilməsi istiqamətində atılan addımlar və bu proses ətrafında gedən müzakirələrdir. Baş nazir açıq şəkildə bildirib ki, yeni konstitusiyanın qəbul edilməsi partiyanın seçki proqramının əsas müddəalarından biri idi. Paşinyan qeyd edib ki, Ermənistan xalqının öz legitim və azad iradəsi ilə qəbul edilmiş konstitusiyaya malik olmaq hüququ var. Hökumət başçısı bu ali sənədin layihəsinin yaxın aylarda dərc olunacağını vurğulamaqla yanaşı, keçmiş separatçı meyillərdən imtina edildiyini konkret fikirlərlə ifadə edib: "Biz bu qərarı qəbul etmişik və xalq da bu qərarı təsdiqləyib. Yeni konstitusiyada Müstəqillik Bəyannaməsinə istinad etmək "Qarabağ hərəkatı"nı davam etdirmək, münaqişə məntiqinə qayıtmaq demək olardı. Biz isə bunu edə bilmərik". 

Paşinyan iyunun 7-də keçirilən parlament seçkilərindən sonra xalqın sülhün lehinə səs verdiyini xüsusi vurğulayaraq əlavə edib ki, Azərbaycanla əldə edilmiş sülhün qorunması və möhkəmləndirilməsi hökumət üçün prioritet gündəlikdir. Bakının yekun sülh sazişi üçün əsas tələblərindən biri olan bu addım Ermənistanın münaqişə məntiqindən çıxmaq və Azərbaycanın şərtlərini qəbul etmək məcburiyyətində qaldığını sübut edir. 

Baş nazirin çıxışlarında yer alan digər vacib element Azərbaycanın anklav kəndləri ilə bağlıdır. Kərki, Barxudarlı və Yuxarı Əskipara kimi kəndlərin Ermənistanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış 29 743 kvadratkilometrlik ərazisinə daxil olmadığını bildirən Paşinyan bu həqiqəti belə izah edib: "Bu kimi məsələlər sərhədlərin delimitasiyası çərçivəsində həll ediləcək. Elə buna görə Kərkidən danışıram. Ona görə yox ki, mən Azərbaycan tərəfdarıyam, ona görə ki, bu gün sülhün hüquqi əsasını təşkil edən xəritələr şübhə altına alınsa, hamı hər şeyi şübhə altına almağa başlayacaq". 

1991-ci il xəritələrinə istinad edərək reallığı dilə gətirmək İrəvanın sərhədlərin delimitasiyası prosesində rəsmi Bakının hüquqi mövqeyi ilə razılaşdığını göstərir. İllər boyu işğal altında saxlanılan bu ərazilərin statusunun açıq şəkildə bəyanı Ermənistanın öz ərazi bütövlüyü çərçivəsindən kənara çıxmaq imkanlarının tamamilə tükəndiyini göstərir. 

Eyni zamanda İrəvan rəhbərliyinin xaricdəki erməni diasporu ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlər Ermənistanın daxili və xarici siyasətindəki dərin çatları üzə çıxarır. Lobbinin ciddi təhdid olduğunun fərqində olan baş nazir "xaricdəki erməni diasporu Ermənistanın yolgöstərəni ola bilməz" deyərək diasporun təlimatları ilə hərəkət etməyəcəyini dilə gətirib. Paşinyanın fikrincə, diaspor Ermənistanın, Ermənistan da diasporun mentoru ola bilməz. Hələ də köhnə ambisiyalardan, revanşizmdən öz siyasi və maliyyə maraqları üçün istifadə edən diaspor mərkəzlərinin təsiri azaltmaq cəhdi Ermənistan hökumətinin öz real maraqlarını köhnə xülyalardan üstün tutmaq məcburiyyətində qaldığını nümayiş etdirir.

Xarici təzyiqləri neytrallaşdırmağa çalışan Paşinyan hökuməti daxildə də revanşist müxalifətə qarşı hərəkətə keçərək öz siyasi mövqelərini möhkəmləndirməyə çalışır. Baş nazir ölkədəki köhnə "Qarabağ klanı"nın təmsilçilərinə və revanşist qüvvələrə qarşı hüquqi müstəvidə sərt addımlar atır. Sabiq prezident Robert Koçaryanın Korrupsiyaya Qarşı Mübarizə Komitəsinə aparılması, özünün, oğlunun və parlamentin deputatı Levon Koçaryanın mənzillərində, obyektlərində axtarışların aparılması daxili siyasi qarşıdurmanın pik nöqtəsidir. Parlamentdə Baş nazir ilə Levon Koçaryan arasında yaşanan sərt mübahisədən dərhal sonra hüquq-mühafizə orqanlarının fəaliyyətə keçməsi İrəvan rəhbərliyinin revanşist ritorikanın və daxili müqavimətin tamamilə qarşısını almaq niyyətində olduğunu nümayiş etdirir.

Bu sərt tədbirlər və müxalifətə qarşı atılan addımlar göstərir ki, Paşinyan regional sülh gündəliyini pozmağa çalışan keçmiş rejimlə hesablaşmanı yekunlaşdırmaqda qərarlıdır. Bu rejimin nümayəndələrini neytrallaşdırmaqla hakimiyyət həm də Azərbaycanla aparılan danışıqlar prosesində daxildən gələ biləcək hər hansı təxribatın qarşısını almağı hədəfləyir. Revanşistlərin sıradan çıxarılması Ermənistan cəmiyyətinə də aydın mesaj verir ki, köhnə münaqişə məntiqinə qayıdış imkansızdır və dövlətin gələcəyi yalnız Bakının təklif etdiyi yeni regional nizamı qəbul etməkdən keçir. 

Azərbaycanın 44 günlük müharibədə qazandığı qələbə və sonrakı dönəmdə atdığı qətiyyətli addımlar rəsmi İrəvanı işğalçı ideologiyadan imtina etməyə məcbur etdi. Bu gün Ermənistan rəhbərliyinin dili ilə səslənən etiraflar göstərir ki, Bakının sülh gündəliyi və regional reallıqlar Cənubi Qafqazın gələcək inkişafının yeganə həlledici faktorudur. İrəvanın bu xətdən kənara çıxması mümkün deyil.

İsmayıl QOCAYEV,

"Azərbaycan"

Muğamlarımız milli yaddaşımızın, tariximizin, mədəniyyətimizin, dünyagörüşümüzün, düşüncələrimizin ən ülvi təcəssümüdür. Muğamlarımız xalqımızın min illər boyu keçib gəldiyi və bu günündən gələcəyinə uzanan yoluna yoldaşdır.

Zamanın sınağından keçərək bu günümüzə gəlib çatan muğamı xanəndələr, musiqiçilər öz ifaları ilə daha da cilalayıb, bu sənətin ənənələrini nəsildən-nəslə ötürüblər. Cabbar Qaryağdıoğlu, Seyid Şuşinski, Xan Şuşinski, Yavər Kələntərli, Rübabə Muradova, Əbülfət Əliyev, Hacıbaba Hüseynov, İslam Rzayev, Əlibaba Məmmədov, Arif Babayev və başqa böyük sənətkarların yaratdığı məktəb bu gün də yaşayır.

Muğam sənətinin yolu hamar olmayıb, çox çətin və mürəkkəb mərhələlərdən keçib. Xüsusilə sovet hakimiyyətinin sərt dövrlərində, 1930-ci ildən 1970-ci ilədək muğam sənətini bəsit, primitiv hesab edənlər olub. Lakin xalqın könlündə yaşatdığı, yaddaşında qoruduğu bu sənəti nə gözdən salmaq, nə də unutdurmaq mümkün olub. Muğam hər yeni ifaçının yaradıcılığında sanki yenidən doğulub.

Yalnız Azərbaycanda, Şərq ölkələrində deyil, dünyada sevilən muğam bəşəriyyətin mənəvi irsinin dəyərli xəzinələrindəndir. Hələ 1971-ci ildə UNESCO-nun  50 albomdan ibarət "Dünya ənənəvi musiqisinin antologiyası" kolleksiyasına "Şərqin musiqi antologiyası" seriyasında çıxan "Azərbaycan musiqisi" plastinkasını daxil etməsi bunun bariz nümunəsidir. Azərbaycan muğamları 1975-ci ildə UNESCO tərəfindən "Musiqi mənbələri" seriyasında buraxılıb. 1977-ci ildə ABŞ Milli Kosmik Agentliyi Azərbaycanın milli sərvəti olan muğam musiqi nümunəsini peyklə kosmosa göndərib.

Hər ilin bu günü - 26 avqust Beynəlxalq Azərbaycan Muğamı Günü və İpək yolu üzərində yerləşən ölkələrin musiqisi günü kimi qeyd olunması da bu sənətə qlobal maraqdan xəbər verir. Bu barədə qərar 2010-cu ildə Kanadanın Niaqara şəhərinin meriyası və ənənəvi olaraq hər il keçirilən Beynəlxalq Niaqara Musiqi Festivalının rəhbərliyi tərəfindən qəbul olunub. O vaxtdan həmin gün bütün muğamsevərlərin, xüsusən, bu sənətin dəyərini bilən,  qoruyub yaşadanların, təbliğ edənlərin bayramıdır. 

Tarixin keşməkeşli yollarından keçmiş muğam sənətimiz bu gün həm öz vətənində, həm də dünyada layiq olduğu kimi sayılıb-seçilir, sevilir. Milli-mənəvi irsimizin digər nümunələri kimi, muğam sənətimizin qorunmasına, yaşadılmasına, inkişafına və təbliğinə dövlətimiz tərəfindən diqqət və qayğı göstərilir. Ölkəmizdə uzun illərdir həyata keçirilən tədbirlər, ənənəyə çevrilmiş muğam müsabiqələri, festivalları və digər layihələr də bu münasibətin nəticəsidir. 

Ölkəmizin paytaxtında Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin yaradılması muğam sənətinin təbliği və ifa ənənələrinin yaşadılması baxımından mühüm hadisə idi. Bundan başqa, regionlarda Muğam mərkəzlərinin yaradılmasına dəstək verən Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü ilə Ağcabədi şəhərində də Qarabağ Muğam Mərkəzi fəaliyyət göstərir. 

Azərbaycan muğamının inkişafı və dünyada tanıdılması məqsədilə Heydər Əliyev Fondu tərəfindən müxtəlif müsabiqələr, beynəlxalq festivallar təşkil edilir. Bunlardan biri də dahi bəstəkar Üzeyir bəy Hacıbəylinin 120 illik yubileyi münasibətilə 2005-ci ildən keçirilən Muğam Televiziya müsabiqəsidir. Ənənəyə çevrilmiş bu tədbir muğamlarımızın təbliği və gənc ifaçıların üzə çıxarılmasında mühüm rol oynayır. 

Müasir dünyada Azərbaycan muğamının tanıdılması, xalqımızın ənənəvi musiqi sənətininin dünya musiqi irsində layiq olduğu yeri tutması üçün 2009-cu ildə Novruz bayramı ərəfəsi respublikamızın paytaxtında Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü və təşkilati dəstəyi ilə "Muğam aləmi" Beynəlxalq Muğam Festivalı keçirilib. Bu tədbir də ən uğurlu layihələrdən biri olaraq ənənəyə çevrilib. "Muğam aləmi" Beynəlxalq Muğam Festivallarında dünyanın müxtəlif ölkələrindən tanınmış musiqiçi və tədqiqatçılar iştirak edirlər. Festivallar çərçivəsində həm Bakıda, həm də ölkəmizin bir çox bölgələrində Azərbaycanın və xarici musiqiçilərin iştirakı ilə konsertlər keçirilir, beynəlxalq muğam müsabiqəsi, beynəlxalq elmi simpozium və ustad dərsləri təşkil olunur.

Ümumiyyətlə, Heydər Əliyev Fondu muğam sənətinin qorunub saxlanılması, zəngin tarixə malik ifaçılıq sənətinin gələcək nəsillərə çatdırılması, yeni ifaçılar nəslinin yetişdirilməsi istiqamətində təqdirəlayiq işlər  görür. 2008-ci ildə  Azərbaycan, rus və ingilis dillərində "Azərbaycanın muğam ensiklopediyası"nın (iki cilddə), "Azərbaycan muğamları" layihəsi çərçivəsində "Qarabağ xanəndələri" musiqi albomunun nəfis şəkildə nəşr olunması həmin saysız işlərin yalnız ikisidir. 

Qeyd edək ki, musiqiçilərimizin və xanəndələrimizin də Azərbaycan muğam sənətinin dünyada tanıdılmasında xidmətləri təqdirəlayiqdir. Onlar dünyanın bir çox ölkəsinin konsert salonlarında çıxış edərək,  fərqli dilə və milli mənsubiyyətə mənsub olan tamaşaçılara muğamlarımızı sevdirə bilirlər.

Muğam sənətinin ən böyük xüsusiyyətlərindən biri onun ənənəyə sadiqliyi qədər də yeniliyə meyilli olmasıdır. Bu sənət bir məcrada qalmır. Ustad xanəndələr öz məktəblərini yaradırlar, bəstəkarlar isə muğamın imkanlarını yeni musiqi janrları ilə birləşdirirlər. Üzeyir bəy Hacıbəylinin yaradıcılığından başlayaraq, Fikrət Əmirovun simfonik muğamlarına, Vaqif Mustafazadənin caz improvizələrinə və başqa bəstəkarlarımızın yaratdıqları müxtəlif janrlı əsərlərə qədər muğamın  zəngin və tükənməz sənət mənbəyi olduğunu göstərir.

Muğam xalqımızın yaddaş kitabıdır. Bu kitabın səhifələrində Qarabağın, Şuşanın, Bakının və digər yerlərimizin qədim musiqi məclislərinin, ustad xanəndələrin, tar və kamança ifaçılarının adları var. Onların ifaları əsrləri aşaraq bu gün də yaşayır.

Muğamın hər pərdəsində, hər boğazında xalqımızın ruhu var. Bu ruh yaşadıqca muğam da yaşayacaq. Muğam yaşadıqca isə Azərbaycan xalqının zəngin milli-mənəvi yaddaşı gələcək nəsillərə ötürüləcək.

 Zöhrə FƏRƏCOVA,

"Azərbaycan"

Azərbaycanın 2026-2030-cu illər üçün yeni turizm strategiyası bu sahədə keyfiyyət və rəqabətlilik mərhələsini hədəfləyir

Bu gün dünyada turizm səyahət və istirahət çərçivəsini çoxdan aşıb. Qlobal iqtisadi tərəqqi, geosiyasi proseslər, iqlim dəyişmələri və texnologiyanın sürətli yüksəlişi turizm sektorunun qarşısında yeni tələblər formalaşdırır. Müasir turistin seçimləri tez-tez dəyişir, yeni səyahətçi seqmentləri meydana çıxır. Və bütün bunlar ölkələrin turizm siyasətinə yeni yanaşmalar gətirir.

Prezident İlham Əliyevin imzaladığı "Azərbaycan Respublikasında turizmin inkişafına dair 2026-2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı" məhz bu sadalananların fonunda ölkənin turizm sektorunun qarşıdakı dövr üçün inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirir. Sənəddə turizm ölkə iqtisadiyyatının mühüm istiqamətlərindən biri kimi qiymətləndirilir. Eləcə də regionlarda yeni imkanlar yaratması, məşğulluğu artırması və neftdənkənar sahənin inkişafını sürətləndirməsi hədəflənir. Turizmin Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanıdılmasında mühüm rol oynadığı vurğulanır. 

Sənədin ilk hissəsindən aydın görünür ki, Azərbaycanın yeni turizm siyasəti yalnız turist sayının artırılmasına hesablanmayıb. Burada əsas məqsəd daha rəqabətqabiliyyətli, dayanıqlı, rəqəmsal və şaxələndirilmiş turizm modeli formalaşdırmaqdır. Dünya turizmində müşahidə olunan yeni meyillər göstərir ki, müasir turist artıq yalnız istirahət üçün məkan axtarmır. O, keyfiyyətli xidmət, fərdi təcrübə, təhlükəsizlik, ekoloji məsuliyyət və rəqəmsal rahatlıq gözləyir. Dövlət proqramı da məhz bu dəyişən tələblərə uyğunlaşmanı, Azərbaycanın ayrı-ayrı bölgələrinin vahid turizm destinasiyalarına çevrilməsini və turizmin ölkənin iqtisadi inkişafında daha böyük paya sahib olmasını nəzərdə tutur. Məqsəd təkcə ayrı-ayrı turizm obyektlərini inkişaf etdirməkdən ibarət deyil. Əsas hədəf bölgələrdə bu sahə üçün mövcud olan imkanları birləşdirərək onları cəlbedici və dayanıqlı turizm məkanlarına çevirməkdir.

Dövlət proqramının növbəti hissəsində isə indiyədək həyata keçirilən tədbirlər və əldə olunan nəticələr diqqətə çatdırılır. Görülən işlər turizm sahəsində idarəetmə sisteminin gücləndirilməsinə, biznes mühitinin yaxşılaşdırılmasına, ölkənin turizm imkanlarının beynəlxalq səviyyədə tanıdılmasına yönəlib. Viza rejiminin sadələşdirilməsi, hava əlaqələrinin genişləndirilməsi, milli turizm brendinin formalaşdırılması, mədəni və təbiət marşrutlarının yaradılması, kənd və sağlamlıq turizminin inkişafı bu istiqamətdə atılan əsas addımlar sırasındadır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda turizm infrastrukturunun qurulması da sektorun gələcək inkişafı baxımından yeni imkanlar yaradır.

Bu siyasətin nəticələri turizmin iqtisadi göstəricilərində də özünü göstərir. 2025-ci ildə turizm üçün xarakterik sahələrdə yaradılan əlavə dəyər 7 milyard manata yaxınlaşıb, sektorun iqtisadiyyatda payı 5,4 faizə yüksəlib. Xüsusilə qeyd edək ki,  turizm xidmətlərinin ixracından ölkəyə əhəmiyyətli həcmdə xarici valyuta daxil olub ki, nəticədə məşğulluq artıb. Bu göstəricilər turizmin artıq ölkə iqtisadiyyatında xeyli dərəcədə yer tutduğunu göstərir.

Yalnız bunlarmı? Əlbəttə ki, dövlət proqramı turizmdə əldə olunan nəticələrlə kifayətlənmir və qarşıda duran problemləri də müəyyənləşdirir. Azərbaycanın turizm baxımından əlçatanlığının artırılması, turist bazarlarının şaxələndirilməsi, mövsümiliyin azaldılması, investisiyaların genişləndirilməsi, peşəkar kadr hazırlığının və xidmət keyfiyyətinin yüksəldilməsi əsas məsələlər sırasında göstərilir. Beləliklə, sənəd bir tərəfdən Azərbaycanın turizm sektorunda son illər formalaşan inkişaf dinamikasını ortaya qoyur, digər tərəfdən isə növbəti mərhələdə görülməli işlərin istiqamətini müəyyənləşdirir. 

Dövlət proqramında turizm sektorunun inkişafını sürətləndirəcək konkret dəstək və təşviq mexanizmlərinin yaradılması da nəzərdə tutulur. Bu baxımdan xüsusilə sahibkarlığın dəstəklənməsi, investisiyaların artırılması və regionların turizm potensialının hərəkətə gətirilməsi diqqət çəkir. Belə ki, bu sahədə fəaliyyət göstərən mikro və kiçik sahibkarlıq subyektlərinə, ölkəyə əcnəbi turist gətirən turoperatorlara və yerləşmə infrastrukturu yaradan investorlara subsidiya dəstəyinin verilməsi planlaşdırılır. Çarter reyslərinin təşkilinə çəkilən xərclərin kompensasiyası üçün də yeni subsidiya mexanizminin yaradılması nəzərdə tutulur. Bu addımların əsas məqsədi turizm biznesinin genişlənməsinə, ölkəyə turist axınının artırılmasına və regionlarda yeni turizm imkanlarının formalaşmasına əlavə stimul verməkdir.

Proqramda 2027-2030-cu illərdə üç yeni turizm və rekreasiya zonasının yaradılması da nəzərdə tutulur. Bununla yanaşı, turizm sənayesində innovasiyaların təşviqi üçün müsabiqələrin keçirilməsi və seçiləcək pilot layihələrə dəstək göstərilməsi planlaşdırılır. Beləliklə, dövlət dəstəyi yalnız mövcud turizm imkanlarının genişləndirilməsinə deyil, həm də yeni ideyaların, müasir xidmətlərin və innovativ layihələrin sektora gətirilməsinə yönəlir.

Göründüyü kimi, dövlət proqramında nəzərdə tutulan əsas məsələ ölkəyə gələn hər bir turist üçün daha keyfiyyətli və fərqli təcrübə yaratmaq, regionların turizm potensialını iqtisadi dəyərə çevirmək və bu sahənin yaratdığı faydanı cəmiyyətin daha geniş təbəqələrinə çatdırmaqdır. Təbii ki, bu tədbirlərin ardıcıl həyata keçirilməsi Azərbaycanın həm daxili, həm də beynəlxalq turizm bazarında mövqeyini daha da gücləndirəcək. Qlobal trendlərə uyğunlaşan, innovasiyalara açıq və təbii-mədəni irsi qoruyan turizm modeli isə ölkənin dayanıqlı iqtisadi inkişafının yeni dayaqlarından birinə çevrilmək imkanına malikdir.

Züleyxa ƏLİYEVA, 

"Azərbaycan"

Azərbaycan və Özbəkistan arasında iqtisadi əməkdaşlığın əsas qollarından biri  enerji sektorudur. Ənənəvi enerji sahəsində uzun müddətdir davam edən əlaqələr son illərdə bərpaolunan enerji layihələri ilə xeyli şaxələnib. Bu növ enerjinin istehsalı və Avropa bazarlarına ixracı iki ölkənin əməkdaşlığında yeni perspektivlər yaradır.

Azərbaycanla Özbəkistan arasında "yaşıl enerji" tərəfdaşlığından danışarkən iki il əvvələ qayıtmaq lazım gəlir. Belə ki, 2024-cü il noyabrın 13-də COP29 çərçivəsində üç ölkənin dövlət başçıları "Azərbaycan Respublikası, Qazaxıstan Respublikası və Özbəkistan Respublikası hökumətləri arasında "yaşıl enerji"nin inkişafı və ötürülməsi sahəsində strateji tərəfdaşlıq haqqında Saziş" imzalayıb. 2022-ci il dekabrın 17-də Buxarestdə "Azərbaycan Respublikası, Gürcüstan, Rumıniya və Macarıstan hökumətləri arasında "yaşıl enerji"nin inkişafı və ötürülməsi sahəsində strateji tərəfdaşlıq haqqında Saziş"in imzalanmasını da xatırladaq. Bu sazişə əsasən, Qara dənizin dibi ilə "yaşıl enerji" kabeli çəkiləcək. Bir sözlə, Mərkəzi Asiya, Qafqaz, Avropa, Xəzər və Qara dəniz vahid enerji dəhlizi ilə birləşdiriləcək. 

Prezident İlham Əliyev Özbəkistana dövlət səfəri ərəfəsində bu ölkənin Milli İnformasiya Agentliyinə verdiyi müsahibəsində həmin istiqamətdə əməkdaşlıqdakı yenilikləri diqqətə çatdırıb: "Yaşıl enerji" sahəsində əməkdaşlığımız da davam edir. 2025-ci ildə Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistanın müvafiq energetika idarələri tərəfindən Bakıda "Yaşıl Dəhliz Birliyi" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti təsis olunub. Bu birgə müəssisə Azərbaycan-Mərkəzi Asiya "yaşıl enerji" dəhlizi layihəsinin həyata keçirilməsini, bərpa-olunan enerji ixracını və onun Xəzər dənizinin dibi ilə nəqli imkanlarını əlaqələndirmək məqsədilə yaradılıb".

Xəzərin dibi ilə Azərbaycanın, Qazaxıstanın və Özbəkistanın birlikdə yaradacağı "yaşıl dəhliz" üçün bu ölkələrin hər birinin böyük potensialı var. 

Azərbaycanın "yaşıl gündəliy"i artıq bütün dünyaya bəllidir. Ölkəmizin "yaşıl enerji" potensialı quruda 135 QVt, dənizdə isə 157 QVt olaraq qiymətləndirilir. İl ərzində yurdumuzda günəşli saatların sayı 2400-3200 təşkil edir.

Külək enerjisinə gəldikdə isə quruda 3 QVt-a yaxın texniki potensial mövcuddur. Bu xüsusilə Xəzər dənizi sahilində və Abşeronda güclüdür. 2030-cu ilə qədər artıq imzalanmış investisiya müqavilələri əsasında ölkəmizdə ən azı 6 qiqavatlıq "yaşıl enerji" - günəş, külək və su-elektrik enerjisi istehsal ediləcək. 

 Bildiyimiz kimi, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur, eləcə də Naxçıvan Muxtar Respublikası Prezident İlham Əliyev tərəfindən "yaşıl enerji" zonası elan olunub.

Özbəkistanda da bu istiqamətdə genişmiqyaslı işlər aparılır. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin hesabatına görə, Özbəkistanın illik tələbatından 30 dəfə çox - 2091 milyard kilovat/saat elektrik enerjisi istehsal etmək potensialı var. Ölkənin iqlimi ildə 320 günəşli günün olması ilə səciyyələnir . Bu isə böyük həcmdə alternativ enerji istehsalına imkan yaradır. Surxandərya, Buxara və Kaşkadərya vilayətləri coğrafi baxımdan elə bir iqlim qurşağında yerləşir ki, bu regionlarda ümumilikdə 2058 milyard kilovat/saat günəş enerjisi hasil etmək olar.

Özbəkistanın külək enerjisinin də potensialı böyükdür. BMT-nin "yaşıl enerji"nin inkişafına dair hazırladığı hesabatda vurğulanır ki, Özbəkistanın şimal-qərb və cənub-qərb əraziləri 9,9 milyard kilovat/saat külək enerjisi istehsal etmək iqtidarındadır. 

"Yaşıl enerji"nin inkişafı üçün Özbəkistanda böyük proqram qəbul edilib. Son 5 il ərzində Özbəkistan Prezidenti "yaşıl enerji"nin inkişaf etdirilməsi üçün 15 sərəncam imzalayıb. Hökumət "yaşıl enerji" potensialını düzgün qiymətləndirərək müxtəlif xarici şirkətlərlə 20-dən çox müqavilə imzalayıb. Bütün bunlar Özbəkistana enerji istehsalını artıraraq onu ixrac etməyə şərait yaradıb.

Azərbaycanın coğrafi mövqeyi Mərkəzi Asiyada istehsal olunan "yaşıl enerji"nin Qafqaz və Avropa istiqamətində ötürülməsinə imkan verir. Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistan arasında "yaşıl enerji"nin inkişafı və ötürülməsi üzrə əməkdaşlığın ən mühüm layihələrindən biri məhz "Mərkəzi Asiya-Azərbaycan Yaşıl Enerji Dəhlizi"dir. 

Xatırladaq ki, üç ölkənin enerji sistemlərinin əlaqələndirilməsi məqsədilə 2024-cü ildə razılıq əldə edilib. Keçən il isə hər üç ölkə Asiya İnkişaf Bankı və Asiya İnfrastruktur və İnvestisiya Bankı ilə birlikdə "Xəzər Yaşıl Enerji Dəhlizi"nin texniki-iqtisadi əsaslandırılmasına dəstək haqqında memorandum imzalayıb. Cari ilin əvvəlində layihənin birinci mərhələsi üzrə texniki-iqtisadi əsaslandırma işlərinə başlanılıb və Bakıda bu istiqamətdə ilkin seminar keçirilib. Layihənin əsas məqsədi Mərkəzi Asiyada istehsal olunan bərpaolunan elektrik enerjisinin Xəzər dənizi üzərindən Azərbaycana, daha sonra isə Qara dəniz vasitəsilə Avropaya çatdırılmasıdır. 

İqtisadçı-ekspert, neft-qaz məsələləri üzrə tədqiqatçı İlham Şaban və ölkəmizin digər enerji mütəxəssisləri bu cür təşəbbüslərin Azərbaycanın ənənəvi karbohidrogen ixracatçısı olmaqla yanaşı, gələcəkdə qlobal miqyasda mühüm "yaşıl enerji" tranziti və təmiz enerji mərkəzinə çevrilməsində mühüm rol oynayacağını vurğulayırlar. 

Özbəkistanın "yaşıl enerji" layihələri üzrə mütəxəssisi Furkat Kurbonov da bildirir ki, Azərbaycanın bu əməkdaşlıqda əsas üstünlüklərindən biri onun coğrafi mövqeyidir: "Özbəkistan Mərkəzi Asiyanın daxilində yerləşdiyi halda, Azərbaycan Xəzər dənizinin qərb sahilində yerləşərək Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz və Avropa arasında enerji körpüsü rolunu oynayır. Azərbaycan və Özbəkistan arasında alternativ enerji sahəsində əməkdaşlıq iki ölkənin enerji siyasətində yeni mərhələ yarada bilər. Özbəkistanın günəş və külək enerjisi potensialı ilə Azərbaycanın Xəzər və Cənubi Qafqaz üzərindən Avropaya çıxış imkanlarının birləşdirilməsi gələcəkdə mühüm regional enerji platformasının formalaşmasına səbəb ola bilər".

Flora SADIQLI,

"Azərbaycan"

Sürətlə qloballaşan və texnoloji tərəqqinin həlledici rol oynadığı qlobal sistemdə hər bir dövlətin gələcək taleyi onun rəqəmsal transformasiya proseslərinə necə inteqrasiya olmasından asılıdır. 

Azərbaycan da bu reallığı dərk edərək qarşısına çox mühüm və strateji bir hədəf qoyub. Bu hədəfin mahiyyəti ölkəmizi modernləşdirməklə yanaşı, bütün regionda süni intellekt və rəqəmsal inkişaf sahələrinin qeyd-şərtsiz aparıcı dövlətinə çevirməkdir. Bu uzaqgörən strategiya elm və texnologiyanın inkişafını, yeni ideyaların dəstəklənməsini və dəyişən dünyaya tez uyğunlaşmağı tələb edir.

XXI əsrin birinci yarısı informasiya texnologiyalarının bəşəriyyətin həyat tərzini kökündən dəyişdiyi bir dönəmdir. Ənənəvi yanaşmalar artıq öz aktuallığını itirir və onların yerini yüksək intellektual sistemlər tutur. Bu sistemlərin zirvəsində isə məhz süni intellekt qərarlaşır. Müasir dövrdə süni intellekt elementləri iqtisadiyyatdan tutmuş dövlət idarəçiliyinə, müdafiə sənayesindən səhiyyəyə qədər bütün sahələrə dərindən nüfuz edib.

Qeyd edək ki, bu istiqamətdə ölkəmizdə həyata keçirilən sistemli tədbirlər çərçivəsində təsdiq edilən 2025-2028-ci illər üçün "Süni İntellekt Strategiyası" və "Rəqəmsal inkişafın sürətləndirilməsinə dair 2026-2028-ci illər üçün Fəaliyyət Planı" milli texnoloji potensialın möhkəmləndirilməsində mühüm hüquqi-strateji baza rolunu oynayır. Ölkədə idarəetmə effektivliyini artırmaq məqsədilə təsis edilən Rəqəmsal İnkişaf Şurası isə rəqəmsallaşma siyasətinin vahid mərkəzdən əlaqələndirilməsini təmin edir. Bu prosesin mahiyyətini və cəmiyyət qarşısında qoyduğu yeni vəzifələri qiymətləndirərkən Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın rəhbərliyi ilə keçirilən Rəqəmsal İnkişaf Şurasının ilk iclasında səsləndirdiyi fikirlər gələcək inkişafın əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirir: "Süni intellekt artıq gələcəyin deyil, bu günün əsas inkişaf amilidir. Eyni zamanda süni intellektin dövlətlərin təhlükəsizliyinin təmin edilməsində rolu artmaqdadır və artıq mərkəzi yer tutur. Sirr deyil ki, dünyanın aparıcı dövlətlərində süni intellektin inkişafı gözlənilən proqnozlardan daha sürətli gedir və bu, öz növbəsində həm yeni imkanlar, eyni zamanda yeni təhlükələr yaradır. Biz yeni çağırışlara, xüsusilə kibertəhlükəsizlik və informasiya təhlükəsizliyi sahəsində olan və yaranan risklərə hazır olmalıyıq".

Rəqəmsal inkişaf və süni intellekt böyük imkanlar yaradır, həmçinin kiberhücum risklərini artırır və dövlətin informasiya təhlükəsizliyini gücləndirməsini zəruri edir. Azərbaycan bu çağırışlar çərçivəsində özünün milli təhlükəsizlik strategiyasını müasir standartlara uyğun şəkildə təkmilləşdirir. İnformasiya təhlükəsizliyinin qorunması, ciddi infrastruktur obyektlərinin kiberhücumlardan müdafiə olunması və yerli kadr potensialının intellektual səviyyədə yetişdirilməsi dövlət siyasətinin əsas prioritetləri sırasındadır. Hətta qəbul edilən yeni idarəetmə sistemlərinə əsasən, hər bir dövlət qurumunda rəqəmsallaşma və kibertəhlükəsizliyə cavabdeh məsul şəxslərin təyin edilməsi bu təhlükəsizlik baryerinin nə qədər ciddi qurulduğunu göstərir. Ölkəmiz rəqəmsal xəritədə öz mövqelərini möhkəmləndirdikcə həm də regional miqyasda sabitliyin və təhlükəsizliyin qarantına çevrilir.

Beləliklə, Azərbaycanın rəqəmsal inkişaf yolu böyük fürsətlərlə zəngindir. Eyni zamanda bu yol yüksək məsuliyyət tələb edən çağırışlar da ehtiva edir. Ölkəmizin regionun aparıcı süni intellekt mərkəzinə çevrilməsi istiqamətində qətiyyətli addımlar atılır. Bu addımlar xalqımızın intellektual potensialına və dövlətimizin siyasi iradəsinə əsaslanır. Yeni texnologiyaların verdiyi imkanlardan maksimum dərəcədə faydalanmaq vacibdir. Bununla yanaşı, ehtimal olunan risklərə qarşı ayıq-sayıq olmaq və qabaqlayıcı tədbirlər görmək zəruridir. Bütün bunlar Azərbaycanın davamlı tərəqqisinin ayrılmaz hissəsini təşkil edir.

Təhminə VERDİYEVA,

"Azərbaycan"

Bu sahədə həyata keçirilən tədbirlər sistemli və kompleks xarakter daşıyır

Müasir dövrdə narkomanlıq və narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsi insan sağlamlığına, sosial sabitliyə və ictimai təhlükəsizliyə ciddi təhdid yaradan qlobal problemlərdən biri olaraq qalmaqdadır. Problemin miqyası və cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrinə təsiri narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı mübarizənin yalnız hüquq-mühafizə tədbirləri ilə məhdudlaşdırılmamasını, eyni zamanda profilaktik, tibbi, sosial və maarifləndirici mexanizmlərin kompleks şəkildə tətbiqini zəruri edir.

Azərbaycan Respublikasında narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin və onların prekursorlarının qanunsuz dövriyyəsinin qarşısının alınması, narkomanlığın yayılmasının məhdudlaşdırılması, narkotik asılılığından əziyyət çəkən şəxslərin müalicəsi və reabilitasiyası istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirilir. Bu siyasət gənc nəslin sağlam inkişafının təmin edilməsi, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması və cəmiyyətin təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi məqsədlərinə xidmət edir.

Bu istiqamətdə dövlət siyasətinin mühüm hüquqi əsaslarından biri Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 17 sentyabr 2025-ci il tarixli sərəncamı ilə təsdiq edilmiş "Narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin və onların prekursorlarının qanunsuz dövriyyəsinə və narkomanlığa qarşı mübarizəyə dair 2025-2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı"dır. Dövlət proqramının əsas məqsədləri sırasında narkotiklərin qanunsuz dövriyyəsinin və narkomanlığın yayılmasının qarşısının alınması, müalicə və reabilitasiya sahəsində yeni üsulların tətbiqi, normativ hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi və kompleks tədbirlərin həyata keçirilməsi xüsusi yer tutur.

Dövlət proqramına uyğun olaraq hazırda müasir texnoloji imkanlardan, analitik idarəetmə alətlərindən və qabaqcıl yanaşmalardan istifadə edilməklə narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsinin qarşısının alınması istiqamətində əlaqələndirilmiş tədbirlər həyata keçirilir. Eyni zamanda narkomanlığın yayılmasının məhdudlaşdırılması, narkotik asılılığından əziyyət çəkən şəxslərin müalicə və reabilitasiya imkanlarının genişləndirilməsi, səhiyyə müəssisələrinin maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi və əhali arasında maarifləndirmə işinin gücləndirilməsi istiqamətində də mühüm işlər görülür.

Hüquq-mühafizə tədbirləri və əldə olunan nəticələr

Narkotik vasitələrə olan tələbatın azaldılması və qanunsuz dövriyyənin qarşısının alınması məqsədilə hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən preventiv və əməliyyat-axtarış tədbirləri ardıcıl şəkildə davam etdirilir.

2026-cı ilin yanvar-iyul ayları ərzində həyata keçirilmiş kompleks tədbirlər nəticəsində ümumilikdə 4.963 cinayət faktı aşkar edilmişdir. Onlardan 1.250-si narkotik vasitələrin qanunsuz satışı, 3.613-ü qanunsuz əldə etmə və saxlama, 97-si narkotik tərkibli bitkilərin qanunsuz əkilib-becərilməsi, 3-ü isə digər cinayətlərlə bağlı olmuşdur.

Hesabat dövründə qanunsuz dövriyyədən ümumilikdə 6 ton 223 kq 519,057 qram narkotik vasitə və psixotrop maddə çıxarılmışdır. Müsadirə edilmiş narkotik vasitələrin ümumi dəyəri 187 milyon 200 min manat qiymətləndirilmişdir.

Müsadirə edilmiş narkotik vasitələrin əsas hissəsini marixuana təşkil etmişdir. Belə ki, ümumi müsadirənin 5 ton 307 kq 260,329 qramı marixuananın payına düşmüşdür. Bundan əlavə, 257 kq 73,146 qram heroin, 124 kq 912,418 qram tiryək, 247 kq 630,147 qram həşiş, 125 kq 541,94 qram digər narkotik vasitələr və 161 kq 101,077 qram psixotrop maddələr müsadirə edilmişdir.

Hesabat dövründə həmçinin 34.983 ədəd metadon həbi, 12.715 ədəd çətənə bitkisi, psixotrop maddə həbləri, güclü təsir edən və zəhərli maddələr aşkar edilərək qanunsuz dövriyyədən çıxarılmışdır.

Narkotik tərkibli bitkilərin qanunsuz becərilməsinə qarşı da məqsədyönlü tədbirlər görülmüşdür. 2026-cı ilin yanvar-iyul aylarında 1.167,2 hektar ərazidə yaş kütləsi 327 ton 716 kq olan 3.960 601 ədəd yabanı halda bitmiş narkotik tərkibli bitki müəyyən edilərək məhv edilmişdir.

Cinayət məsuliyyətinin və qaçaqmalçılığın qarşısının alınması

Hesabat dövründə narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsi ilə bağlı cinayət məsuliyyətinə 3.282 nəfər cəlb edilmişdir. Onlardan 3.188-i kişi, 94-ü qadın, 33-ü isə xarici ölkə vətəndaşı olmuşdur.

Narkotik vasitələrin və psixotrop maddələrin qaçaqmalçılıq yolu ilə ölkə ərazisinə gətirilməsi ilə bağlı 114 fakt aşkar edilmişdir. Həmin faktlar üzrə ümumi çəkisi 1 ton 606 kq 95,682 qram olan narkotik vasitələr və 20.930 ədəd metadon həbi qanunsuz dövriyyədən çıxarılmışdır.

Aşkar edilmiş cinayətlərin 134-ü qrup halında törədilmiş, 1.785 cinayət faktı isə əvvəllər məhkum olunmuş şəxslərin törətdiyi cinayətlərlə bağlı olmuşdur.

2025-ci ilin yanvar-iyul ayları ilə müqayisədə 2026-cı ilin eyni dövründə aşkar edilmiş ümumi cinayət faktlarının sayı 251, narkotik vasitələrin qanunsuz satışı ilə bağlı faktların sayı 382, narkotik tərkibli bitkilərin qanunsuz kultivasiyası ilə bağlı faktların sayı 30, qaçaqmalçılıq faktlarının sayı 30, qrup halında törədilmiş cinayətlərin sayı 25 fakt azalmışdır. Cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmiş şəxslərin sayı 98, xarici ölkə vətəndaşlarının sayı isə 31 nəfər azalmışdır. Bununla yanaşı, qanunsuz əldə etmə və saxlama ilə bağlı faktların sayı 160, qanunsuz dövriyyədən çıxarılan narkotik vasitələrin çəkisi isə 1 ton 274 kq 46,039 qram artmışdır.

Narkotik vasitələrin məhv edilməsi

Qanunsuz dövriyyədən çıxarılmış narkotik vasitələrin məhv edilməsi də mübarizə tədbirlərinin mühüm istiqamətlərindən biridir. 2026-cı ilin 30 yanvar və 11 iyun tarixlərində Dövlət Komissiyasının İşçi Qrupunun təşkilatçılığı ilə külli və xüsusilə külli miqdarda narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin və onların prekursorlarının məhv edilməsi həyata keçirilmişdir. Ümumilikdə 1 471 məhkəmə hökmü əsasında məhvetmə qərarı qəbul edilmiş 6 ton 13 kq 620,899 qram narkotik vasitə və psixotrop maddə, 162.759 ədəd həb, 4 745 ədəd həb və 240 paket güclü təsir edən maddə, eləcə də 13.367 ədəd çətənə bitkisi məhv edilmişdir.

Bundan başqa, 36 rayon və şəhərdə 957 məhkəmə hökmü əsasında ümumi çəkisi 32 kq 177,238 qram olan müxtəlif növ narkotik vasitə və psixotrop maddələr, 131 ədəd çətənə bitkisi və 27 ədəd güclü təsir edən maddə həbi məhv edilmişdir.

Müalicə və reabilitasiya istiqamətində tədbirlər

Narkomanlığa qarşı mübarizənin mühüm tərkib hissəsi narkotik asılılığından əziyyət çəkən şəxslərin vaxtında müəyyənləşdirilməsi, müalicəyə cəlb olunması və reabilitasiyasıdır.

2026-cı ilin yanvar-iyul aylarında bütün növ sərxoşluq hallarının müəyyən edilməsi məqsədilə 54.434 nəfər Respublika Narkoloji Mərkəzinə istiqamətləndirilmişdir. Narkotik istifadəsinin müəyyən edilməsi məqsədilə tibbi müayinədən keçirilmiş 3.778 nəfərdən 1.851 nəfərin narkotik vasitə istifadəçisi olduğu müəyyən edilmişdir.

Hazırda metadonla əvəzedici müalicə proqramı çərçivəsində üç məntəqədə ümumilikdə 667 nəfər müalicə alır. Onlardan 258 nəfəri Respublika Narkoloji Mərkəzində, 288 nəfəri QİÇS-lə Mübarizə Mərkəzində, 121 nəfəri isə Sumqayıt Narkoloji Mərkəzində müalicə olunur.

"802" qaynar xətti - operativ əlaqələndirmə mexanizmi

Narkomanlığın və narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsinin qarşısının alınmasında vətəndaş müraciətlərinin operativ qəbulu və aidiyyəti qurumlara yönləndirilməsi də mühüm əhəmiyyət daşıyır.

2026-cı ilin yanvar-iyul aylarında "802" qaynar xəttinə 548 vətəndaş müraciəti daxil olmuşdur. Müraciətlərin 77-si narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsi, 41-i narkotik asılılıqdan müalicə, 430-u isə digər məsələlərlə bağlı olmuşdur. Müraciətlər üzrə tədbirlərin görülməsi məqsədilə aidiyyəti dövlət orqanlarına 118 məktub göndərilmişdir.

Qaynar xətt vasitəsilə daxil olan məlumatlar əsasında müvafiq tədbirlər görülmüş, narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsi ilə bağlı məlumatlar üzrə cinayət işləri başlanılmış, eyni zamanda narkotik istifadəçilərinin müalicəyə yönləndirilməsi və ailələrə psixoloji dəstəyin göstərilməsi təmin edilmişdir.

Maarifləndirmə və profilaktika  mübarizənin əsas istiqamətlərindən biridir

Narkomanlığın qarşısının alınmasında profilaktik və maarifləndirici tədbirlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu istiqamətdə dövlət qurumları, gənclər təşkilatları və digər tərəfdaş qurumlarla birgə müxtəlif layihələr həyata keçirilir.

2026-cı ilin yanvar-iyul aylarında ümumilikdə 219 tədbir keçirilmişdir. Onlardan 154-ü maarifləndirici və təşkilati tədbir və təlim, 65-i isə maarifləndirici sosial aksiya olmuşdur.

Gənclər arasında sağlam həyat tərzinin təşviqi məqsədilə"Səyyar Gənclər Xidməti" layihəsi çərçivəsində 20 şəhər və rayonun 173 kəndində 7 100 məktəblinin iştirakı ilə maarifləndirici tədbirlər həyata keçirilmişdir.

Hesabat dövrü ərzində narkomanlığa və narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı mübarizə üzrə rayon və şəhər komissiyaları tərəfindən qarşıya qoyulan işlərin yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar bir sıra qabaqlayıcı tədbirlər həyata keçirilmişdir. Yetkinlik yaşına çatmayanların və gənclərin təlim-tərbiyəsinə, məşğulluğuna, asudə vaxtlarının səmərəli təşkilinə diqqətin artırılması, idman, incəsənət və ictimai faydalı əməklə məşğul olmaları üçün müvafiq şərait yaradılmış, eyni zamanda təbliğat və təşviqat işinin əhatəsi gücləndirilmişdir. Təşkil olunan tədbirlərə müvafiq dövlət və qeyri-hokumət təşkilatların nümayəndələri, ərazi üzrə polis şöbələrin əməkdaşları, din xadimləri, könüllülər cəlb edilmişdir. Maarifləndirmə işi kütləvi informasiya vasitələri və rəqəmsal platformalar vasitəsilə də genişləndirilmişdir. Hazırlanmış sosial çarxlar televiziya kanallarında 7 389 dəfə yayımlanmış, narkomanlığa qarşı mübarizə mövzusunda 64 televiziya verilişi hazırlanmışdır. "802 - Qaynar xətt" xidmətinə dair sosial çarx radio yayımlarında 10 146 dəfə səsləndirilmişdir. Qəzet və veb-saytlarda 10 mindən çox maarifləndirici material dərc edilmişdir.

Əhali arasında maarifləndirmənin genişləndirilməsi məqsədilə 2026-cı ilin ilk yeddi ayında 15 mindən çox material yayılmış, 26 şəhər və rayon icra hakimiyyətinə və Penitensiar Xidmətə 140 maarifləndirici banner təqdim edilmişdir. Mobil rabitə operatorları tərəfindən hazırlanan maarifləndirici SMS mesajı isə ölkə üzrə təqribən 8 milyon 621 min abunəçiyə göndərilmişdir.

Dövlət proqramı üzrə monitorinq və qiymətləndirmə

İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzi ilə Narkomanlığa və Narkotik Vasitələrin Qanunsuz Dövriyyəsinə Qarşı Mübarizə üzrə Dövlət Komissiyasının daimi fəaliyyət göstərən İşçi Qrupunun birgə əməkdaşlığı çərçivəsində "Narkotik vasitələrin, psixotrop maddələrin və onların prekursorlarının qanunsuz dövriyyəsinə və narkomanlığa qarşı mübarizəyə dair 2025-2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı"nın icra vəziyyəti öyrənilib. Bu məqsədlə 2025-ci il üzrə monitorinq və qiymətləndirmə aparılıb.

Monitorinq çərçivəsində dövlət proqramının dörd prioritet istiqaməti üzrə icra dinamikası təhlil edilib. Belə ki, "Təşkilati tədbirlər" istiqaməti 83,31 faiz, "Normativ-hüquqi bazanın təkmilləşdirilməsi" istiqaməti 100 faiz, "Beynəlxalq tədbirlər" istiqaməti 92,31 faiz, "Profilaktika və maarifləndirmə tədbirləri" istiqaməti isə 91,68 faiz icra göstəricisi ilə qiymətləndirilib.

Hazırda Dövlət Proqramının icra vəziyyətinin öyrənilməsi məqsədilə 2026-cı ilin birinci yarımili üzrə növbəti monitorinq və qiymətləndirmə işləri aparılır.

Nəticə 

Azərbaycan Respublikasında narkomanlığa və narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı mübarizə ardıcıl, sistemli və kompleks xarakter daşıyır. Hüquq-mühafizə tədbirləri ilə yanaşı, tibbi müayinə və müalicə, reabilitasiya, maarifləndirmə, gənclərlə profilaktik iş, media və rəqəmsal platformalardan istifadə, eləcə də vətəndaş müraciətlərinin operativ cavablandırılması vahid mübarizə strategiyasının əsas istiqamətlərini təşkil edir.

2026-cı ilin yanvar-iyul aylarının nəticələri göstərir ki, narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsinin qarşısının alınması istiqamətində genişmiqyaslı tədbirlər həyata keçirilmiş, külli miqdarda narkotik vasitələr qanunsuz dövriyyədən çıxarılmış, çoxsaylı cinayət faktları aşkar edilmiş və təqsirkar şəxslər məsuliyyətə cəlb olunmuşdur. Eyni zamanda narkotik asılılığından əziyyət çəkən şəxslərin müalicəyə cəlb edilməsi və əhali arasında sağlam həyat tərzinin təşviqi istiqamətində də mühüm işlər görülmüşdür.

Növbəti mərhələdə də dövlət proqramında müəyyən edilmiş məqsəd və vəzifələrə uyğun olaraq dövlət qurumları arasında qarşılıqlı fəaliyyətin daha da gücləndirilməsi, qabaqcıl təcrübənin tətbiqi, profilaktik və maarifləndirici tədbirlərin əhatə dairəsinin genişləndirilməsi, narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsinə qarşı mübarizə mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi, habelə müalicə və reabilitasiya imkanlarının inkişaf etdirilməsi bu sahədə qarşıda duran əsas vəzifələrdən olacaqdır.

Narkomanlığa qarşı mübarizə yalnız dövlət qurumlarının deyil, bütövlükdə cəmiyyətin ümumi məsuliyyətidir. Sağlam gələcəyin təmin edilməsi üçün dövlət, vətəndaş cəmiyyəti, ailə, təhsil müəssisələri, media və ictimaiyyətin birgə səylərinin davam etdirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Fəqan ŞAHVERDİYEV,

Narkomanlığa və Narkotik Vasitələrin Qanunsuz Dövriyyəsinə Qarşı Mübarizə üzrə Dövlət Komissiyasının daimi fəaliyyət göstərən İşçi Qrupunun rəhbəri

Şərqlə Qərb, Şimalla Cənub arasında mühüm coğrafi mövqeyə malik olan Azərbaycan türk dünyasının siyasi və iqtisadi inteqrasiyasında fəal iştirak edir, Avropa ilə strateji tərəfdaşlığını genişləndirir, Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrini dərinləşdirir, Rusiya və Ukrayna ilə münasibətlərini milli maraqlar əsasında qurur, Çinlə strateji tərəfdaşlığını möhkəmləndirir və Cənubi Qafqazda yeni sülh reallığını formalaşdırır. 

Bu mənzərə təsadüfi siyasi qərarların məcmusu deyil. Bunun arxasında uzun illər ərzində formalaşmış dövlət siyasəti dayanır və onun əsas müəllifi Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevdir.

Müasir dünyada dövlətin gücündən söz açarkən hərbi potensialı önə çıxarmaq  kifayət etmir. Güc həm də diplomatik manevr imkanında, iqtisadi əlaqələrin genişliyində, nəqliyyat marşrutlarının əhəmiyyətində, enerji təhlükəsizliyində, beynəlxalq təşəbbüslərdə və başqa dövlətlərin həmin ölkənin mövqeyini nəzərə almaq məcburiyyətində qalmasında ifadə olunur. Azərbaycanın son illər qazandığı ən mühüm nəticələrdən biri də məhz budur - ölkəmizin beynəlxalq münasibətlər sistemində siyasi çəkisi əhəmiyyətli dərəcədə artıb.

Ölkəmizin bugünkü geosiyasi mövqeyini 2020-ci ilin Zəfərindən ayrı təsəvvür etmək mümkün deyil. 44 günlük Vətən müharibəsi nəticəsində ərazi bütövlüyünün böyük hissəsinin bərpası, 2023-cü ildə isə ölkənin suverenliyinin tam təmin olunması Azərbaycan dövlətçiliyi tarixində yeni mərhələ açdı. Bu mərhələ Prezident İlham Əliyevin uzunmüddətli və ardıcıl siyasətinin mühüm tarixi nəticəsidir. Qarabağ Zəfərinin əhəmiyyəti yalnız hərbi qələbə ilə məhdudlaşmadı, əsl siyasi sınaq ondan sonra başladı. Qələbəni davamlı sülhə, iqtisadi inkişafa və regional əməkdaşlığa çevirmək böyük siyasi iradə tələb edirdi. Azərbaycan məhz bu yolu seçdi. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bu gün bərpa-quruculuq işləri ilə yanaşı, yeni iqtisadi, nəqliyyat, enerji və sosial inkişaf modelinin tətbiq olunduğu məkana çevrilib. Şuşanın türk dünyasının siyasi və mədəni həyatında xüsusi yer qazanması isə Azərbaycanın bu coğrafiyadakı rolunun daha bir ifadəsidir.

Türk dünyasının bugünkü inteqrasiya prosesini Azərbaycanın fəal iştirakı olmadan təsəvvür etmək çətindir. Burada söhbət yalnız Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərindən getmir, eyni zamanda tarixi və mədəni yaxınlığı siyasi, iqtisadi, nəqliyyat, enerji, humanitar və texnoloji əməkdaşlığa çevirən daha böyük prosesdən gedir. Prezident İlham Əliyevin türk dünyasına münasibətdə siyasətinin mühüm xüsusiyyəti də məhz budur: ortaq keçmişi yalnız tarixi yaddaş kimi qorumaqla yanaşı, onu ortaq gələcəyin siyasi və iqtisadi resursuna çevirmək. Bu gün Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsində əməkdaşlıq təkcə mədəni əlaqələrlə məhdudlaşmır, həm də nəqliyyat, investisiya, ticarət, enerji, rəqəmsallaşma, təhsil və digər istiqamətlərdə əlaqələr də genişlənir. 2024-cü ildə Şuşada keçirilən qeyri-rəsmi Zirvə görüşü də bu prosesin mühüm siyasi mərhələlərindən biri oldu. Azərbaycan türk dünyasının inteqrasiyasında yalnız iştirak edən deyil, bu prosesə siyasi dinamika verən dövlətlərdən birinə çevrilib.

Türk dünyasının iqtisadi və geosiyasi potensialını artıran əsas amillərdən biri Orta dəhlizdir. Azərbaycan Xəzərin qərb sahilində yerləşməklə Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqazı, Türkiyə ilə Mərkəzi Asiyanı, daha geniş mənada isə Asiya ilə Avropanı birləşdirən strateji körpü rolunu oynayır. Orta dəhliz bu baxımdan yalnız yükdaşıma marşrutu olmayıb, Avrasiyanın iqtisadi xəritəsini dəyişə biləcək geoiqtisadi bağlantıdır.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərinin sürətli inkişafı da bu strategiyanın mühüm istiqamətidir. Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstan, Türkmənistan və Tacikistanla əlaqələr son illər yeni məzmun qazanıb. Burada Özbəkistanla münasibətlərin inkişafını xüsusi qeyd etmək lazımdır. Azərbaycan-Özbəkistan əlaqələri siyasi münasibətlərdən iqtisadi, mədəni, təhsil və investisiya əməkdaşlığına qədər genişlənir. Bu günlər Prezident İlham Əliyevin Daşkənd səfəri çərçivəsində Azərbaycan və Özbəkistan arasında yeni layihələrin həyata keçirilməsi, o cümlədən "Azərbaycan" parkının təməlinin qoyulması və Nizami Gəncəvi adına Milli Pedaqoji Universitetinin açılışı iki ölkə arasında münasibətlərin çoxşaxəli xarakter aldığını göstərən son nümunələrdəndir.

Pakistanla münasibətlər də Azərbaycanın genişlənən geosiyasi əməkdaşlıq coğrafiyasının mühüm istiqamətlərindəndir. Pakistanın Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə verdiyi prinsipial dəstək qarşılıqlı siyasi etimadın möhkəm təməlini yaradıb. Eyni zamanda Pakistan Azərbaycan üçün Cənubi Asiyaya açılan mühüm siyasi və iqtisadi tərəfdaşdır. Pakistanla əlaqələrin inkişafına daha geniş regional əməkdaşlıq kontekstində yanaşmaq lazımdır. Bu, ölkəmizin əməkdaşlıq coğrafiyasını etnik sərhədlərlə məhdudlaşdırmadığını göstərir.

Eyni yanaşma Azərbaycanın qonşu və böyük dövlətlərlə münasibətlərində də özünü büruzə verir. Rusiya ilə münasibətlər yüksək diplomatik çeviklik və milli maraqların ardıcıl müdafiəsini tələb edən istiqamətlərdəndir. Azərbaycan bu münasibətlərdə müstəqil mövqeyini qorumağa çalışır və heç bir böyük güclə münasibətlərini digər tərəflə qarşıdurmanın alətinə çevirmir.

Azərbaycan-Ukrayna münasibətlərində isə ölkəmizin dövlətlərin ərazi bütövlüyü və suverenliyi prinsipinə verdiyi əhəmiyyət aydın görünür. Ölkəmizin özünün uzun illər ərazi bütövlüyünün pozulması problemi ilə üzləşməsi bu prinsipial mövqenin siyasi mahiyyətini daha aydın izah edir.

Qonşu İranla münasibətlər də Azərbaycanın balanslı və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan regional siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biridir. Azərbaycanla İranı yalnız ümumi sərhəd deyil, tarixi, mədəni və humanitar bağlar da birləşdirir. 

Azərbaycanın Avropa ilə münasibətlərinin inkişafı ölkənin geosiyasi çəkisinin artmasının mühüm göstəricisidir. Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində tərəfdaş olmaqla yanaşı, Avropa ilə Mərkəzi Asiyanı birləşdirən nəqliyyat və logistika sistemində strateji mövqe tutur. Enerji, nəqliyyat, "yaşıl enerji", rəqəmsal bağlantı və regional təhlükəsizlik məsələlərinin bir-birini tamamlayan istiqamətlərə çevrilməsi Azərbaycanın Avropa ilə əməkdaşlığının məzmununu genişləndirib.

Yeni dünya düzənindən danışarkən Çin istiqamətini də nəzərdən qaçırmaq olmaz. Azərbaycanla Çin arasında hərtərəfli strateji tərəfdaşlığın qurulması haqqında Birgə Bəyanat ölkəmizin xarici siyasət coğrafiyasının genişliyini göstərən mühüm siyasi hadisədir. Çinlə əlaqələrin inkişafı Orta dəhlizin perspektivləri baxımından da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Beləliklə, Azərbaycan bir tərəfdən, türk dünyasının inteqrasiyasında aparıcı rol oynayır, digər tərəfdən, Çin, Avropa və digər qlobal güc mərkəzləri ilə əməkdaşlığını inkişaf etdirir. Bu istiqamətlər bir-birinə zidd deyil, əksinə, Azərbaycanın geosiyasi əhəmiyyətini artıran amillərdir.

Prezident İlham Əliyevin siyasətinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri də hərbi qələbənin siyasi nəticəyə çevrilməsi istiqamətində nümayiş etdirilən iradədir. Azərbaycan ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etdikdən sonra regionun gələcəyinin qarşıdurma üzərində qurulmasının mümkünsüzlüyünü ortaya qoydu. Çünki Cənubi Qafqazın gələcəyi müharibədə deyil, sülhdə, əməkdaşlıqda və iqtisadi inteqrasiyadadır. Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində 2025-ci ildə əldə olunan mühüm siyasi irəliləyişlər də bu baxımdan yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər. Sülh gündəliyinin irəliləməsi yeni nəqliyyat xətlərinin açılması, iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsi və regionun beynəlxalq bağlantılarının artması üçün imkanlar yaradır. 

Dövlətin beynəlxalq nüfuzu yalnız dövlət institutlarının fəaliyyəti ilə formalaşmır. Liderin şəxsi siyasi nüfuzu da ölkənin diplomatik imkanlarının mühüm hissəsinə çevrilə bilər. Prezident İlham Əliyevin müxtəlif siyasi qütblərlə dialoq aparmaq, fərqli maraqları uzlaşdırmaq və Azərbaycanın milli mövqeyini beynəlxalq müstəvidə ardıcıl müdafiə etmək bacarığı ölkəmizin siyasi kapitalını artıran amillərdəndir. Əsas məsələ şəxsi nüfuzun arxasında dayanan nəticələrdir - Qarabağ Zəfəri, ərazi bütövlüyünün və suverenliyin bərpası, türk dünyasında Azərbaycanın artan rolu, Orta dəhlizdə strateji mövqe, Avropanın enerji təhlükəsizliyində artan əhəmiyyət, Çinlə strateji tərəfdaşlıq, Mərkəzi Asiya ilə dərinləşən əlaqələr və Cənubi Qafqazda sülh gündəliyinin formalaşdırılması.

Dünya dəyişir, yeni güc mərkəzləri formalaşır, yeni ittifaqlar və bağlantılar yaranır, dövlətlər milli maraqlarını dəyişən geosiyasi reallıqlara uyğunlaşdırır. Belə bir dövrdə əsas məsələ yalnız dəyişikliklərə uyğunlaşmaq deyil, onların formalaşmasına təsir göstərməkdir. Azərbaycanın son illər keçdiyi yol göstərir ki, coğrafi mövqeyi geosiyasi üstünlüyə, enerji imkanlarını strateji tərəfdaşlığa, nəqliyyat potensialını geoiqtisadi gücə, tarixi-mədəni bağlılıqları türk həmrəyliyinə, Qarabağ Zəfərini isə yeni regional sülh gündəliyinə çevirmək bu siyasətin mühüm nəticələridir. 

Elşən QƏNİYEV,

"Azərbaycan"

Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəri və Daşkənddə Ali Dövlətlərarası Şurasının 3-cü iclasının keçirilməsi ölkələrimiz arasında dostluq, qardaşlıq münasibətlərinin dərinləşməsinə böyük töhfə verəcək. Azərbaycanla Özbəkistan arasında mövcud əlaqələr ikitərəfli əməkdaşlıqla yanaşı, Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz və Avropanı birləşdirəcək geosiyasi və geoiqtisadi proses kimi qiymətləndirilir. 

Bakı Dövlət Universitetinin kafedra müdiri, professor Kamilə Əliyeva qəzetimizə açıqlamasında deyib ki, Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşünə tamhüquqlu üzv qəbul edilməsində Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyevin böyük xidməti olub: "Artıq Azərbaycan Mərkəzi Asiya regionunun da bir hissəsi kimi qəbul edilir. Azərbaycan və Özbəkistanın qardaşlıq və strateji müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlməsində Prezident İlham Əliyev və Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev arasında səmimi dostluq və etimad xüsusi rol oynayır. İki dövlət liderləri arasında olan bu münasibət dövlətlərimiz və xalqlarımız arasında əlaqələrin inkişafına da əhəmiyyətli təkan verir. 2024-cü ildə imzalanmış Müttəfiqlik münasibətləri haqqında müqavilə ölkələrimiz arasında siyasi, iqtisadi, təhlükəsizlik əlaqələrini ən yüksək səviyyəyə çatdırıb". 

Ekspert qeyd edib ki, Azərbaycanla Özbəkistanın ticarət dövriyyəsinin yaxın vaxtlarda bir milyard dollara çatdırılması barədə qərar olduqca önəmli bir addımdır. Prezident İlham Əliyev mətbuata bəyanatında iki dövlət arasında enerji, nəqliyyat, bank sektoru, avtomobil sənayesi, turizm və bir sıra digər sahələrdə əməkdaşlığın daha da genişləndiriləcəyini vurğuladı. Bu baxımdan SOCAR-ın Özbəkistanda yeni layihələrdə iştirakının artırılmasını xüsusi qeyd etmək lazımdır. Enerji sahəsində əməkdaşlıq da olduqca əhəmiyyətli addımdır. Azərbaycanla Özbəkistan arasında neft-qaz kəşfiyyat layihələrinin son mərhələyə çatması olduqca strateji bir hadisədir və gələn il istismar quyularının qazılması haqqında qərar iki dövlət arasında enerji əməkdaşlığının mühüm göstəricisidir. "Bu, həm də Azərbaycanın Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə enerji əlaqələrinin dərinləşməsinə böyük töhfə verəcək. Xəzər dənizində birgə donanmanın istifadəyə verilməsinin sürətləndirilməsi, eləcə də Azərbaycan-Özbəkistan dəhlizinin yaradılması haqqında razılaşma olduqca mühüm əhəmiyyət daşıyır. Özbəkistan işğaldan azad edilmiş torpaqlarımızda yenidənqurma işlərində də olduqca fəal iştirak edir. Füzulidə 960 yerlik məktəbin və Xankəndidə tikiş fabrikinin Özbəkistan dövləti tərəfindən tikilməsi dostluq və qardaşlığın bariz nümunəsidir. Azərbaycanla Özbəkistan arasında sıx siyasi-iqtisadi, eləcə də qardaşlıq əlaqələri iki dövlətlə yanaşı, türk dünyasının inteqrasiyasına böyük təkan verir",- deyə o əlavə edib.

Əsmər QARDAŞXANOVA,

"Azərbaycan"

Ötən həftə Azərbaycanın iqtisadi gündəliyi həm ölkə daxilində həyata keçirilən layihə və təşəbbüslər, həm də beynəlxalq və regional əməkdaşlığın genişləndirilməsi istiqamətində atılan addımlarla zəngin olub. İqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində yeni imkanların formalaşdırılması, sənaye və sahibkarlıq mühitinin inkişafı, investisiya əlaqələrinin genişləndirilməsi ilə yanaşı, Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə iqtisadi münasibətlərinin dərinləşdirilməsi də həftənin diqqətçəkən mövzularından birinə çevrilib. 

Həftənin əsas xarici iqtisadi gündəminə keçməzdən əvvəl xatırladaq ki, ölkə daxilində müxtəlif sahələri əhatə edən bir sıra mühüm yeniliklər baş verib. Rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı, yeni texnologiyaların tətbiqi, biznes mühitinin genişləndirilməsi və iqtisadi fəaliyyətin müasir tələblərə uyğunlaşdırılması istiqamətində atılan addımlar diqqət çəkib. Bu sırada Azərbaycanın rəqəmsal transformasiya və süni intellekt sahəsində əldə etdiyi imkanların beynəlxalq platformalarda təqdim olunmasını qeyd edə bilərik. Qafqazın ilk tam inteqrasiya olunmuş bankçılıq, ödənişlər və elektron ticarət ekosistemi olan "Bir" ABŞ-nin Las-Veqas şəhərində keçirilən "Ai4 2026" konfransında korporativ süni intellektə dair yanaşmasını beynəlxalq auditoriyaya təqdim edib.

90-dan çox ölkədən 12 mindən artıq iştirakçını bir araya gətirən tədbirdə "Bir" ekosistemini Data və Sİ idarəsinin baş direktoru Valeh Nəbiyev və Sİ ofisinin lideri Seymur Şabanlı təmsil edib. Valeh Nəbiyev konfransda süni intellektin ayrı-ayrı həllər səviyyəsindən çıxarılaraq təşkilatların davamlı və genişmiqyaslı imkanına çevrilməsinin vacibliyini vurğulayıb.

* * *

Ötən həftə Azərbaycanın  iqtisadi gündəliyində diqqət çəkən hadisələrdən biri də işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışının davam etdirilməsi olub. Bu proses yalnız yeni yaşayış məntəqələrinin salınmasını deyil, həm də uzun illər iqtisadi və sosial həyatdan kənarda qalmış ərazilərin yenidən ölkənin ümumi inkişaf sisteminə inteqrasiyasını nəzərdə tutur.

Xocavənd rayonunun Güneyxırman və Quzeyxırman kəndlərinə köçürülən ailələrə yeni evlərinin açarları verilib. Bu mərhələdə Quzeyxırman kəndinə 82 nəfərdən ibarət 18, Güneyxırman kəndinə isə  103 nəfərlik 21 ailə köçürülüb. Müxtəlif ərazilərdə müvəqqəti məskunlaşmış ailələrin doğma torpaqlarına qayıtması azad edilmiş ərazilərdə quruculuq işlərinin növbəti mərhələsinin nəticəsi kimi qiymətləndirilə bilər.

* * *

Aqrar sahədə qadınların rolunun artırılması istiqamətində Azərbaycanın əldə etdiyi nəticələr  beynəlxalq səviyyədə də diqqət çəkib. Azərbaycanlı Gülbəniz Qənbərova FAO-nun "Aqrar-ərzaq sistemləri və kənd yerlərinin inkişafında 100 Qadın Qəhrəmanı" təşəbbüsünün ilk seçilmiş iştirakçıları sırasında yer alıb.

131-dən çox ölkədən 600-dən artıq namizədin iştirak etdiyi seçimdə Gülbəniz Qənbərova aqrar sahənin inkişafına, kənd icmalarının rifahına verdiyi töhfələr, liderliyi və innovativ yanaşmaları ilə fərqlənib. Bu beynəlxalq tanınma Azərbaycanın aqrar sektorunda qadınların əməyinə və liderliyinə verilən qiymətin göstəricisi kimi dəyərləndirilə bilər.

* * *

Həftə Azərbaycanın iqtisadi və biznes mühitində həyata keçirilən layihələrin beynəlxalq səviyyədə tanınması ilə bağlı bir sıra uğurlarla da yadda qalıb. Belə ki, Əhmədbəyli-Füzuli-Şuşa avtomobil yolu, AZCON Holding və "Azercell" müxtəlif beynəlxalq mükafat proqramlarında fərqlənərək, innovativ yanaşmalarda iştirak ediblər.

Əhmədbəyli-Füzuli-Şuşa avtomobil yolu Beynəlxalq Yol Federasiyasının Avropa və Mərkəzi Asiya Regional Mükafatlarında "İnnovativ İnşaat Metodologiyası" kateqoriyasında qalib seçilib. 4-6 hərəkət zolaqlı yolun tərkibində 7 tunel, 9 viaduk, 11 körpü, 76 yeraltı və ehtiyat keçid yer alır. Tunellərin ümumi uzunluğu 6,3 kilometrdən çoxdur.

AZCON Holding isə "Brandon Hall Group HCM Excellence Awards" proqramında təqdim etdiyi 5 təşəbbüsdən 4-də qızıl, 1-də isə bürünc mükafata layiq görülüb. Bununla holdinq 48 ölkədən 1050 şirkətin iştirak etdiyi ümumi reytinqdə 47-ci, Azərbaycan şirkətləri arasında isə birinci yeri tutub.

Eyni beynəlxalq müsabiqədə "Azercell" də üç mükafat qazanıb. Şirkətin insan kapitalının idarəedilməsi sisteminin rəqəmsal transformasiyasına dair layihəsi qızıl, IE Business School ilə birgə hazırlanan liderlik proqramı gümüş, "AI Bootcamp" layihəsi isə bürünc mükafata layiq görülüb. Nəticələr Azərbaycanın həm infrastruktur, həm insan kapitalı, həm də rəqəmsal transformasiya sahələrində həyata keçirdiyi layihələrin beynəlxalq səviyyədə diqqət çəkdiyini göstərir.

* * *

Həftənin iqtisadi gündəliyinin əsas hadisəsi Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəridir. Avqustun 23-də başlayan səfər çərçivəsində Azərbaycan və Özbəkistan arasında ticarət-iqtisadi, investisiya, sənaye, enerji və nəqliyyat sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi əsas müzakirə mövzularından birini təşkil edib.

Səfər zamanı iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin 1 milyard dollara çatdırılması ilə bağlı proqram qəbul olunub. Tərəflər sənaye kooperasiyasının genişləndirilməsi, yeni investisiya layihələrinin həyata keçirilməsi, regionlararası əməkdaşlığın gücləndirilməsi və nəqliyyat-tranzit imkanlarından daha səmərəli istifadə barədə razılığa gəliblər. İqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsində Azərbaycan-Özbəkistan İnvestisiya Şirkəti də mühüm yer tutub. Üç il əvvəl 500 milyon dollar kapitalla yaradılan şirkət bu gün də hər iki ölkədə müxtəlif sahələr üzrə perspektivli layihələrin maliyyələşdirilməsində iştirak edir.

Səfər çərçivəsində  "yaşıl enerji", neft-qaz, kənd təsərrüfatı, kimya, maliyyə və tikinti sahələrində əməkdaşlıq imkanları da nəzərdən keçirilib. Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistanın iştirakı ilə "yaşıl enerji" dəhlizinin yaradılması istiqamətində işlərin davam etdirilməsi, həmçinin Mərkəzi Asiya ilə Azərbaycan arasında nəqliyyat bağlantılarının gücləndirilməsi qarşılıqlı əməkdaşlığın mühüm istiqamətləri kimi önə çıxıb.

Səfərin siyasi nəticələri sırasında Azərbaycan və Özbəkistan arasında Əbədi Dostluq Müqaviləsinin imzalanması və Ali Dövlətlərarası Şuranın üçüncü iclasının keçirilməsi xüsusi qeyd olunmalıdır. Mədəni-humanitar əlaqələrin inkişafı ilə bağlı məsələlər də diqqətdə saxlanılıb. Bununla belə, səfərin iqtisadi nəticələri iki ölkə arasında müttəfiqlik münasibətlərinin praktiki məzmununun getdikcə daha çox ticarət, investisiya, sənaye və nəqliyyat layihələri ilə möhkəmləndiyini göstərir.

Beləliklə, ötən həftənin iqtisadi gündəliyi Azərbaycanın həm daxili inkişaf və quruculuq proseslərini, həm də beynəlxalq iqtisadi əlaqələrin genişləndirildiyini göstərən mühüm hadisələrlə yadda qalıb. Ölkənin müxtəlif sahələrdə qazandığı beynəlxalq uğurlar və Özbəkistanla iqtisadi tərəfdaşlığın yeni mərhələyə yüksəlməsi qarşıdakı dövrdə yeni imkanların formalaşdığını göstərir.

Züleyxa ƏLİYEVA, 

"Azərbaycan"

Laçın Azərbaycanın qədim tarixə, bənzərsiz gözəlliyə və ən başlıcası strateji mövqeyə malik rayonlardandır. Ulu Öndər Heydər Əliyev illər öncə Laçının tarixi və strateji əhəmiyyətini dəyərləndirərək demişdir: "Azərbaycanın müstəqilliyi, ərazisinin qorunması nöqteyi-nəzərindən Laçın rayonu çox böyük strateji əhəmiyyətə malikdir". 

Təəssüflər olsun ki, 18 may 1992-ci ildə bu strategiya Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilərək odlara qalandı. İnsanların illərdən bəri əziyyət çəkib tikdikləri və əsrlərcə yaşadıqları evlər darmadağın edildi. 30 il doğma ocaqlarından didərgin düşmüş laçınlılar doğma yurdun həsrətilə yaşadılar. Laçının işğalı zamanı 300-dən artıq hərbi və mülki şəxs həlak olmuş və itkin düşmüşdür. Erməni qəsbkarlarının rayonun ərazisində apardıqları talan və qarət zamanı 54 dünya, 200-dən çox yerli əhəmiyyətli tarixi abidə Yer üzündən silinmişdir.

Azərbaycan Ordusu 27 sentyabr 2020-ci ildə başlayan İkinci Qarabağ müharibəsində Ali Baş Komandan İlham Əliyevin sərkərdəliyi altında Ermənistanın işğalçı qüvvələrini diz çökdürdü. Ordumuzun  yenilməzliyi, zabit və əsgərlərimizin qəhrəmanlığı, xalqımızın yumruq kimi ölkə rəhbərliyinin ətrafında birləşməsi nəticəsində 44 günlük Vətən müharibəsində Qarabağın və ətraf rayonların xeyli ərazisi işğaldan azad olundu. 

2020-ci il noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli Bəyanata əsasən, Laçın rayonu 2020-ci il dekabrın 1-də  güllə atılmadan, qan tökülmədən Azərbaycana - əsl sahibinə təhvil verildi. Laçın 2020-ci ildə erməni işğalından azad edilən sonuncu rayon oldu. 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra Qarabağda qalmış ermənilər Ermənistana Laçın yolu vasitəsilə gedib-gəldikləri üçün Laçın şəhəri, Zabux və Sus kəndləri yalnız 2022-ci il avqustun 26-da bütövlükdə Azərbaycanın nəzarəti altına keçdi. Həmin gün  ölkəmizin qəhrəmanlıq tarixinə şərəfli səhifə kimi yazıldı.

Azərbaycan Ordusu 26 avqust 2022-ci ildə Laçına daxil oldu. Həmin gün Silahlı Qüvvələrin Müzəffər Ali Baş Komandanı İlham Əliyev rəsmi "X" (tviter) səhifəsində bununla bağlı paylaşımında yazmışdı: "Bu gün, avqustun 26-da biz - azərbaycanlılar Laçın şəhərinə qayıtmışıq. Azərbaycan Ordusu Laçın şəhərinə yerləşdi. Zabux və Sus kəndləri nəzarətə götürüldü. Bütün laçınlıları və Azərbaycan xalqını bu münasibətlə təbrik edirəm. Yaşasın Laçın! Yaşasın Azərbaycan!"

Laçın rayonunun azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə qəhrəmanlıq və igidlik göstərmiş hərbçiləri mükafatlandırmaq üçün 2020-ci il noyabrın 26-da  "Laçının azad olunmasına görə" medalı təsis olundu. Bu medal Laçın uğrunda döyüşənlər üçün qəhrəmanlıq rəmzinə çevrildi. Prezident İlham Əliyev 21 sentyabr 2022-ci ildə Laçına səfər edərək böyük təntənə ilə Azərbaycanın bayrağını dalğalandırdı. 

Əvvəlki illər mayın 18-i Laçının işğal günü göz yaşları içində qeyd olunurdu. Üzlərdən, gözlərdən kədər süzülürdü. Artıq həmin kədər və qəm yüklü gün tarixə qovuşub. Çünki Laçın erməni işğalçılarından azad olunub. Prezident İlham Əliyevin 31 iyul 2023-cü il tarixli "Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş əraziləri üzrə şəhər günlərinin təsis edilməsi haqqında" sərəncamına əsasən, avqustun 26-sı ölkəmizdə Laçın Şəhəri Günü kimi qeyd olunur. İndi üzlərdən, gözlərdən sevinc süzülür. Artıq laçınlılar Laçın Şəhəri Gününü doğma yurdlarında sevinc hissi ilə keçirirlər.

Başqa ərazilərimiz kimi, 30 ilə yaxın ermənilərin işğalında qalmış Laçın rayonu da dağıntılara məruz qalmış, evlər, məktəblər, mədəniyyət ocaqları yerlə yeksan edilmişdi. Erməni işğalından azad olunandan sonra qısa müddət ərzində Laçının  bərpasına başlanıldı. Düşmən cəngindən azad edilən Laçında müasir standartlara cavab verən evlər tikildi, rahat yollar çəkildi, tunellər salındı, elektrik stansiyaları quraşdırıldı. Dövlətimizin uğurla həyata keçirdiyi Böyük qayıdış proqramı çərçivəsində Laçında genişmiqyaslı quruculuq işləri yüksək vüsət aldı. 7-8 ay müddətində şəhərin böyük hissəsi yenidən quruldu. 

Laçın şəhərinə ilk köç 2023-cü il mayın 28-də oldu. Həmin gün Prezident İlham Əliyev Laçın şəhərinə ilk qayıdan sakinlərlə görüşüb evlərinin açarlarını onlara təqdim etdi. Təqdimat mərasimində çıxış edən dövlətimizin başçısı bildirdi ki, bu gün Laçın şəhərinin yeni siması müstəqilliyimizin nə qədər güclü olmasını bir daha göstərir: "Bütövlükdə 7-8 ay ərzində 700 bina inşa edilib, onlardan 620-si fərdi yaşayış binası, 9 çoxmənzilli bina və orada 144 mənzil hazırlanıbdır. Beləliklə, artıq 764 ailə Laçın şəhərində yaşaya bilər. Amma bu, hələ tam proqramımız deyil. Laçın şəhərinin baş planı hazırlanıb və bu gün təqdim ediləcək. Laçın şəhərində ikinci mərhələdə görüləcək işlərlə bağlı bizim çox dəqiq təsəvvürümüz var və beləliklə, hesab edirəm ki, ilin sonuna qədər daha çox insan Laçında yaşaya biləcək".

28 may 2025-ci il də Laçının tarixinə qızıl hərflərlə həkk olundu. Həmin gün  Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın iştirakı ilə Laçın Beynəlxalq Hava Limanının açılışı oldu. Mürəkkəb dağlıq relyefdə yerləşən Laçın Beynəlxalq Hava Limanı işğaldan azad olunmuş ərazilərdə inşa edilən üçüncü beynəlxalq hava limanıdır. 

Dövlətimizin qəbul etdiyi və uğurla həyata keçirdiyi Böyük qayıdış proqramı çərçivəsində Laçında həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işləri həm yüksək zövqlə, həm də keyfiyyətlə aparılır. Artıq 3 ildən çoxdur laçınlıların doğma yurda qayıdışı davam edir. 

Vahid MƏHƏRRƏMOV,

"Azərbaycan"

Azərbaycanın dövlətçilik tarixində Laçın rayonu həm əlverişli coğrafi mövqeyi, həm də mühüm siyasi-strateji əhəmiyyəti ilə seçilən ərazilərdən biridir. Qədim yaşayış məskənlərindən biri olan Laçın 1923-cü ildə şəhər statusu almış, 1930-cu ildə isə inzibati rayon kimi təşkil edilmişdir.

1992-ci il mayın 18-də Laçının Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilməsi Azərbaycan tarixinin ən faciəli hadisələrindən biri kimi yadda qaldı. Rayonun dinc əhalisi etnik təmizləməyə məruz qaldı, yüzlərlə insan öldürüldü və itkin düşdü. İşğal nəticəsində yaşayış məntəqələri ilə yanaşı, çoxsaylı sosial obyektlər, təhsil və səhiyyə müəssisələri, sənaye və mədəniyyət ocaqları dağıdıldı. Rayon ərazisində yerləşən qiymətli tarixi-mədəni irs nümunələri də vandalizmə məruz qaldı.

Laçının işğalı Azərbaycan üçün sonrakı faciələrin dərinləşməsinə də şərait yaratdı. Bunun əsas səbəblərindən biri rayonun Ermənistanla Qarabağ arasında mühüm nəqliyyat və strateji əlaqə xətti üzərində yerləşməsi idi. Laçının işğalı nəticəsində Ermənistanla Qarabağ arasında birbaşa və maneəsiz əlaqə yaradıldı. Bu isə Ermənistanın işğal olunmuş ərazilərə canlı qüvvə və hərbi texnika ötürməsini asanlaşdıraraq sonrakı işğalçılıq siyasətinin həyata keçirilməsinə imkan verdi.

İşğal illərində Laçın yalnız hərbi məqsədlər üçün deyil, həm də siyasi və demoqrafik siyasətin həyata keçirildiyi əraziyə çevrildi. Ermənistan beynəlxalq hüquq normalarını və Cenevrə konvensiyalarının tələblərini pozaraq burada qanunsuz məskunlaşdırma siyasəti apardı. Coğrafi adların dəyişdirilməsi, təbii sərvətlərin istismarı və rayonun iqtisadi potensialının talan edilməsi bu siyasətin əsas istiqamətlərindən idi. Suriyadan və digər ölkələrdən erməniəsilli ailələrin Laçın ərazisinə köçürülməsi isə rayonun demoqrafik tərkibinin süni şəkildə dəyişdirilməsinə yönəlmiş addım idi. Bütün bunlar işğalın möhkəmləndirilməsi məqsədilə həyata keçirilən məqsədyönlü siyasətin göstəricisi idi.

2020-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Müzəffər Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Şanlı Ordumuzun Vətən müharibəsində əldə etdiyi tarixi Qələbə Laçının taleyində də mühüm dönüş yaratdı. Rayonun azad edilməsi Azərbaycanın hərbi-strateji üstünlüyünün təmin olunmasında mühüm rol oynadı. 

2022-ci il avqustun 26-da Laçın şəhəri, Zabux və Sus kəndləri də Azərbaycan nəzarətinə keçdi. Beləliklə, Laçının işğaldan azad edilməsi ilə tarixi ədalət bərpa olundu və rayonun uzun illər davam edən işğalına son qoyuldu.

Dövlət başçısının 31 iyul 2023-cü il tarixli sərəncamı ilə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə şəhər günlərinin təsis edilməsi də tarixi yaddaşın qorunması baxımından mühüm addım oldu. Həmin sərəncama əsasən, hər il avqustun 26-sı "Laçın Şəhəri Günü" kimi qeyd edilir. Bu tarix yalnız Laçının azadlığının deyil, həm də onun doğma sakinlərinə qovuşmasının, yenidən qurulmasının və əzəli Azərbaycan torpağı kimi dirçəlməsinin rəmzidir. Prezident İlham Əliyevin "Biz öz doğma torpaqlarımızı işğalçılardan azad edəndən sonra Qarabağı və Şərqi Zəngəzuru cənnətə çevirəcəyik" fikri bu gün azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən quruculuq siyasətinin əsas mahiyyətini əks etdirir. Laçında aparılan genişmiqyaslı işlər də bu strateji məqsədin mühüm tərkib hissəsidir. 

Bu gün Laçın Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş əraziləri sırasında sürətlə yenidən qurulan və dirçələn şəhərlərdən biridir. "Böyük Qayıdış" Dövlət  Proqramı çərçivəsində Laçına ilk sakinlərin qayıdışı rayonun həyatında yeni mərhələnin başlanğıcını qoydu. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə burada genişmiqyaslı infrastruktur layihələri həyata keçirilir, işğalın vurduğu ağır yaralar aradan qaldırılır və Laçın müasir şəhərsalma prinsipləri əsasında yenidən formalaşdırılır.

Laçın rayonu təkcə strateji mövqeyi ilə deyil, həm də enerji imkanları ilə seçilir. Rayon ərazisində ümumi gücü 65,5 MVt, illik 194 milyon kilovat-saat istehsal potensialı olan 9 su-elektrik stansiyası fəaliyyət göstərəcək.

2021-ci ildə Güləbird SES istifadəyə verilmiş, daha sonra "Ağbulaq", "Mişni", "Alxaslı" kimi stansiyalar bərpa olunmuşdur. 2025-ci il mayın 27-də "AzərEnerji" "Aşağı Malıbəyli" və "Mirik" su-elektrik stansiyalarının (SES) açılışı olub. Hər iki stansiya Həkəri çayının sağ qolu olan Zabux çayının Laçın rayonunun Malıbəyli və Mirik kəndlərinin ərazisindən keçən hissəsində inşa edilib. 3,1 MVt gücündə "Aşağı Malıbəyli" və 3,5 MVt gücündə "Mirik" su-elektrik stansiyalarında ən müasir avadanlıq quraşdırılıb, optik kabel xətləri çəkilib. Bununla da stansiyalar ölkənin enerji sisteminin mərkəzləşmiş SCADA sisteminə inteqrasiya olunub. "Aşağı Malıbəyli" və "Mirik" SES-lərdə il ərzində 20 milyon kilovat-saat "yaşıl enerji"nin istehsalı nəzərdə tutulub ki, bu da öz növbəsində 4,3 milyon kubmetr təbii qaza qənaət etməyə şərait yaradacaq, il ərzində 8 min ton karbon qazının atmosferə atılmasının qarşısını alacaq.

2026-cı il iyulun 11-də Laçında Hoçaz çayının üzərində yerləşən 14,7 meqavatlıq "Ağbulaq-1", 14,25 meqavatlıq "Ağbulaq-2" və 4 meqavatlıq "Şeylanlı" su-elektrik stansiyalarının açılışı olub. Laçın rayonunun 8-10 MVt-lıq elektrik tələbat gücü tam olaraq "yaşıl enerji" hesabına qarşılanır. Qalan enerji isə ölkə enerjisisteminə ötürülür. Hazırda ümumi gücü 10,7 MVt olan 3 yeni SES-in tikintisi davam edir və onlar bu ilin sonunadək istismara veriləcək. Laçın rayonunun 2040-cı il perspektivində elektrik tələbat gücünün 80 MVt olacağı gözlənilir. Mövcud və tikintisi planlaşdırılan SES layihələri nəzərə alınmaqla, rayon 15 il sonra da tam olaraq "yaşıl enerji" ilə təmin ediləcək.

Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə inşa edilən Kəlbəcər-Laçın avtomobil yolu 75,8 kilometr uzunluğunda olacaq və mövcud marşrutla müqayisədə 32,2 kilometr daha qısa məsafə təmin edəcək. Yol üzərində 17 tunel və 23 körpünün inşası Laçının mürəkkəb relyef şəraitində müasir mühəndislik həllərinin tətbiq edildiyini göstərir. 

2025-ci ilin 28 mayında istifadəyə verilən Laçın Beynəlxalq Hava Limanı Azərbaycanın mühüm strateji nailiyyətlərindən biridir. Dəniz səviyyəsindən 1700 metr yüksəklikdə yerləşən və ölkəmizdə ən yüksək aeroport olan bu hava limanı həm strateji hərbi-siyasi, həm də turizm baxımından böyük imkanlar açır. Uçuş-enmə zolağının 3 min metr uzunluqda olması istənilən tip hava gəmisinin qəbuluna şərait yaradır. Hava limanının Laçın, Şuşa və Kəlbəcər istiqamətlərinə yaxın yerləşməsi isə regionun beynəlxalq inteqrasiyasını daha da möhkəmləndirir. 

Laçının bərpası vahid şəhərsalma konsepsiyası əsasında həyata keçirilir. "Laçın şəhərinin 2040-cı ilədək inkişafına dair Baş Plan"ın təsdiqlənməsi şəhərin gələcək inkişafının sistemli şəkildə qurulduğunu göstərir. Laçın şəhərinin 2040-cı ilədək inkişafına dair Baş planı "15 dəqiqəlik şəhər" prinsipi əsasında formalaşdırılan urbanistik model yaşayış məhəllələri ilə sosial, təhsil, səhiyyə, mədəniyyət və xidmət obyektləri arasında əlçatanlığı təmin etməyə yönəlib. Bu yanaşma Laçının yalnız yenidən qurulan deyil, müasir şəhərsalma standartlarına uyğun inkişaf edən şəhər kimi formalaşdığını göstərir.

Laçının inkişaf modelində iqtisadi dirçəliş xüsusi yer tutur. Sənaye zonasında yaradılan mebel fabriki, prefabrik modul evlər istehsal edən müəssisə, heyvan kəsimi məntəqəsi, ayaqqabı və tikiş fabrikləri rayonun iqtisadi potensialının bərpa edildiyini göstərən konkret nümunələrdir. Laçın Aqro-Sənaye Parkında müxtəlif istiqamətlər üzrə 46 müəssisənin fəaliyyət göstərməsinin nəzərdə tutulması isə gələcəkdə rayonun istehsal və məşğulluq imkanlarının daha da genişlənəcəyinə əsas verir.

Burada diqqətçəkən məqam iqtisadi inkişafın yerli əhalinin məşğulluğu ilə əlaqələndirilməsidir. Yeni yaradılan müəssisələrdə Laçın sakinlərinin işlə təmin olunması Böyük qayıdışın sosial mahiyyətini gücləndirir. 

Laçının inkişaf strategiyasında kənd təsərrüfatı və təbii resurslardan səmərəli istifadə də mühüm istiqamətdir. Heyvandarlıq və arıçılıqla yanaşı, Həkəri Balıq Təsərrüfatının yaradılması rayonun aqrar potensialının şaxələndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Bu layihələr Laçının ənənəvi təsərrüfat imkanlarının müasir istehsal modeli ilə birləşdirilməsinə xidmət edir.

Turizm istiqamətində görülən işlər də Laçının gələcək iqtisadi profilini müəyyənləşdirən amillərdəndir. "Laçın" İstirahət Kompleksinin istifadəyə verilməsi, Həkəri çayı ətrafında bulvar və istirahət məkanlarının yaradılması, kanat yolu layihəsinin həyata keçirilməsi şəhərin turizm imkanlarını genişləndirir. 

Rayonun gələcək inkişafında su və enerji təhlükəsizliyi də strateji əhəmiyyət daşıyır. 11 iyul 2026-cı ildə təməli qoyulan "Həkəriçay" su anbarı layihəsi Laçının hüdudlarını aşan regional əhəmiyyətə malikdir. Layihə çərçivəsində böyükhəcmli su anbarının, uzun magistral boru kəmərinin və su-elektrik stansiyalarının yaradılması nəzərdə tutulur. Bu, həm içməli su təminatının yaxşılaşdırılmasına, həm də enerji potensialının artırılmasına xidmət edən kompleks infrastruktur layihəsidir.

Laçının yenidən qurulmasının ən mühüm nəticəsi isə insanların doğma torpaqlarına qayıdışıdır. 28 may 2023-cü ildən başlayan "Böyük qayıdış" çərçivəsində Laçın şəhərinə, Zabux, Sus və Bəylik kəndlərinə yüzlərlə ailə köçürülüb. Bu proses dövlət siyasətinin əsas mahiyyətini - insanların təhlükəsiz, müasir və ləyaqətli yaşayış şəraiti ilə doğma torpaqlarına qaytarılmasını əks etdirir.

Laçının beynəlxalq və mədəni əhəmiyyətinin artması da bu prosesin mühüm nəticələrindəndir. Şəhərin 2025-ci ildə "MDB-nin mədəniyyət paytaxtı" elan edilməsi Laçının regional mədəni əməkdaşlıq platformasında yeni mövqe qazanmasına imkan verib. Bu status şəhərin yalnız tarixi yaddaş məkanı deyil, həm də müasir mədəniyyət və humanitar əlaqələr mərkəzi kimi təqdim olunmasına şərait yaradıb.

Prezident İlham Əliyevin Laçına mütəmadi səfərləri isə bərpa prosesinin siyasi və strateji əhəmiyyətini nümayiş etdirir. 2021-ci ildən başlayaraq dövlət başçısının Laçında müxtəlif infrastruktur, enerji, sosial və iqtisadi layihələrin açılışında və təməlqoyma mərasimlərində iştirakı bu ərazilərin inkişafının dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri olduğunu göstərir. Xüsusilə 2025-ci il mayın 27-də və 2026-cı il iyulun 11-də həyata keçirilən layihələr Laçının inkişafında yeni mərhələnin formalaşdığını nümayiş etdirir.

Nəticə etibarilə Laçında nəqliyyat, aviasiya, enerji, su təminatı, sənaye, kənd təsərrüfatı, turizm, təhsil, səhiyyə və mədəniyyət sahələrini əhatə edən kompleks inkişaf modeli qurulur. Laçın bu gün keçmişin bərpası ilə gələcəyin quruculuğunun qovuşduğu məkana çevrilir.

Laçının yenidən qurulması "Böyük qayıdış"ın konkret nəticələrini nümayiş etdirməklə yanaşı, Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərlə bağlı uzunmüddətli inkişaf strategiyasının miqyasını da ortaya qoyur. Burada əsas hədəf yalnız dağıdılmış şəhər və kəndləri yenidən inşa etmək deyil, onları iqtisadi cəhətdən fəal, sosial baxımdan dayanıqlı, ekoloji baxımdan müasir və beynəlxalq əlaqələri genişlənən yaşayış məkanlarına çevirməkdir. Bu mənada Laçın Azərbaycanın postmüharibə quruculuq siyasətinin ən görünən və strateji nümunələrindən biridir.

Ziyafət ƏSGƏROV,

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Sədr müavini

Azərbaycan-Özbəkistan əlaqələri Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionlarının geosiyasi və geoiqtisadi bağlantısı üçün əhəmiyyətli rol oynayır

"Bu gün Mərkəzi Asiya və Azərbaycan böyük potensiala, eyni zamanda bundan da böyük inkişaf imkanlarına malik vahid geosiyasi və geoiqtisadi regiondur. Bu böyük, hətta deyərdim ki, yenidən yaradılmış və artıq kifayət qədər inteqrasiya olunmuş regionun inkişafının ümumi müsbət dinamikası da bu halda Özbəkistan və Azərbaycan arasında sıx qarşılıqlı əlaqələrdən asılıdır".

Prezident İlham Əliyevin avqustun 23-də Özbəkistandan səsləndirdiyi bu bəyanat Bakı və Daşkənd arasında formalaşan yeni reallığın mahiyyətini dəqiq əks etdirir. Bu gün Azərbaycan və Özbəkistan münasibətləri, sadəcə, iki dövlətin ikitərəfli əməkdaşlığı çərçivəsindən çıxaraq Cənubi Qafqaz ilə Mərkəzi Asiyanın geosiyasi və geoiqtisadi inteqrasiyasını təmin edən əsas hərəkətverici qüvvəyə çevrilib.

Dərinləşən əlaqələr, gerçəkləşən hədəflər 

Ölkələrimiz arasında əsrlərdən bəri mövcud olan tarixi, mədəni və mənəvi bağlar bu gün, sadəcə, bəyanatlarla deyil, konkret hüquqi mexanizmlər, iqtisadi layihələr və institutlaşmış strateji tərəfdaşlıqla möhkəmlənir. Bakı və Daşkənd arasında inkişaf edən münasibətlər strateji tərəfdaşlıq, müttəfiqlik və əbədi dostluq məntiqi üzrə uğurla irəliləyir. 2024-cü ilin avqustunda Daşkənddə imzalanmış Müttəfiqlik münasibətləri haqqında müqavilədən sonra bu ilin 23 avqustunda Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəri zamanı imzalanan "Azərbaycan Respublikası ilə Özbəkistan Respublikası arasında əbədi dostluq haqqında Müqavilə" əlaqələrin keyfiyyətcə yeni və ən yüksək mərhələsini özündə ehtiva edir. 

Müqavilə iki dövlətin beynəlxalq hüququn hamılıqla tanınmış prinsiplərini rəhbər tutaraq münasibətlərini əbədi dostluq, qarşılıqlı etimad və müttəfiqlik əsasında qurduğunu təsbit edir. Tərəflər bir-birinin suverenliyinə, təhlükəsizliyinə və ərazi bütövlüyünə zərər vuran hər hansı blok və ya ittifaqlarda iştirak etməməyi, öz ərazilərinin üçüncü ölkələr və ya qruplar tərəfindən digər tərəfin dövlət maraqlarına qarşı istifadəsinə yol verməməyi öhdələrinə götürürlər. Bu sənəd böyük güclərin rəqabəti fonunda iki ölkənin regional sabitlik amili kimi çıxış etməsini təmin edir. Özbəkistan hər zaman Azərbaycanın haqq işini dəstəkləyib. Daşkənddə Azərbaycan və Özbəkistan Ali Dövlətlərarası Şuranın 3-cü iclası zamanı bu xüsusi məqama diqqətçəkən ölkəmizin başçısı qeyd edib ki, biz ikitərəfli formatda, iştirak etdiyimiz bütün beynəlxalq təşkilatlarda həmişə bir-birimizi dəstəkləyirik: "Bu, avtomatik rejimdə baş verir".

Əbədi dostluq haqqında müqavilədə təkcə təhlükəsizlik sahəsi ilə bağlı deyil, ölkələrimizin siyasi, iqtisadi, mədəni əlaqələri barədə də mühüm məsələlər əksini tapıb. 

İki ölkə nəqliyyat sistemlərinin qarşılıqlı inteqrasiyasına xüsusi diqqət ayırır. Sənəddə əks olunub ki, yüklərin və sərnişinlərin əlverişli və qarşılıqlı faydalı daşınmasını təmin etməyə, eləcə də nəqliyyat dəhlizlərinin tranzit potensialının artırılmasına yönəlmiş qarşılıqlı əlaqəli nəqliyyat sisteminin daha da möhkəmləndirilməsi üçün zəruri şərait yaradırlar.

Urgenç-Xankəndi, Urgenç-Naxçıvan və Buxara-Laçın kimi şəhərlərarası tərəfdaşlıq razılaşmaları regionlararası əməkdaşlığı gücləndirir.

Prezident İlham Əliyev və Özbəkistan rəhbəri Şavkat Mirziyoyev arasında formalaşmış yüksək şəxsi etimad dövlətlərarası münasibətlərin əsas hərəkətverici qüvvəsidir. Liderlərin həyata keçirdiyi genişmiqyaslı islahatlar hər iki ölkənin iqtisadi potensialını və beynəlxalq nüfuzunu artırıb.

Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında iqtisadi tərəfdaşlıq konkret rəqəmlər və mexanizmlərlə möhkəmlənir. İki dövlət ticarət dövriyyəsini 2030-cu ilədək 1 milyard dollara çatdırmağı hədəfləyir.  

Vahid geosiyasi və geoiqtisadi məkan

Özbəkistan Qarabağın bərpası prosesinə praktiki dəstək verən ilk ölkələrdən biri kimi öz qardaşlıq mövqeyini nümayiş etdirib.

Ölkəmizin rəhbəri Daşkənddə mətbuata bəyanatında ölkələrimiz arasındakı bu səmimi əlaqələr barədə deyib: "Əlbəttə, Prezident Şavkat Miromonoviç Mirziyoyevin Qarabağa investisiya cəlb edilməsində müstəsna rolunu bir daha qeyd etmək istərdim. İlk yardım - Füzulidə Mirzə Uluqbəy adına 960 şagird yerlik məktəbin tikintisi və Xankəndidə tikiş fabrikinə investisiyalar Özbəkistandan gəldi. İlk böyük sənaye müəssisəsi də Özbəkistanla bağlıdır. Həm Qarabağ bölgəsində, həm də bir çox digər bölgələrdə əlavə qarşılıqlı fəaliyyət planları mövcuddur. Həmçinin diqqətəlayiqdir ki, bu gün bir çox layihənin, - düşünürəm ki, on, bəlkə də daha çox, - açılışı və ya təməlinin qoyulması ilə bağlı tədbirlər zamanı regional layihələr də olub". 

Azərbaycan və Özbəkistanın yaxınlaşması Xəzərin iki sahilini bir-birinə bağlayaraq vahid geosiyasi və geoiqtisadi məkan formalaşdırır. Bu əməkdaşlıq Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsində inteqrasiyaya da güclü impuls verir.

Azərbaycan Xəzərdən Qərbə, Özbəkistan isə Mərkəzi Asiyadan Xəzərə çıxış imkanlarını birləşdirərək Orta dəhlizin əsas aktorlarına çevriliblər.

İki liderin sarsılmaz siyasi iradəsi, Ali Dövlətlərarası Şura və Birgə İnvestisiya Fondu kimi institusional mexanizmlərin effektiv fəaliyyəti, habelə ticarət dövriyyəsinin 1 milyard dollara çatdırılması hədəfi göstərir ki, bu tərəfdaşlıq kağız üzərində deyil, reallıqda dərinləşir. Azərbaycan və Özbəkistanın həm Orta dəhliz kimi nəqliyyat-logistika layihələrində, həm də Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində artan birgə rolu Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionlarının geosiyasi bağlantısını və sabitliyini təmin edən əsas amilə çevrilib. Bu strateji ittifaq təkcə iki dövlətin deyil, bütövlükdə geniş Avrasiya coğrafiyasının təhlükəsizliyinə, iqtisadi tərəqqisinə və xalqlarımızın rifahına xidmət edən davamlı inkişaf modelidir.

Yasəmən MUSAYEVA, 

"Azərbaycan"

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 32-ci bəndini rəhbər tutaraq qərara alıram:

1. Müəyyən edilsin ki, 2026-cı ildə Bakı şəhərində keçiriləcək "Formula-1" yarışı ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasına gələn və bu sərəncamın 2-ci hissəsində qeyd edilən sənədlərdən hər hansı birini təqdim edən əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər 2026-cı il avqustun 25-dən sentyabrın 30-dək Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq hava limanlarında viza ala bilərlər.

2. Aşağıdakı sənədlərdən biri viza verilməsi üçün əsas hesab edilsin:

2.1. "Formula-1" yarışlarının beynəlxalq təşkilatçıları olan "Formula One Management Limited" Şirkətinin və Beynəlxalq Avtomobil Federasiyasının müvafiq qaydalarına uyğun olaraq akkreditasiyadan keçməni təsdiq edən akkreditasiya kartı və ya akkreditasiyadan keçməni təsdiq edən digər sənəd;

2.2. Bakı Şəhər Halqası Əməliyyat Şirkətində akkreditasiyadan keçməni təsdiq edən akkreditasiya kartı;

2.3. 2026-cı ildə Bakı şəhərində keçiriləcək "Formula-1" yarışına bilet, o cümlədən elektron bilet və ya biletin əldə olunmasını təsdiq edən sənəd.

3. Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyi:

3.1. 2026-cı ildə Bakı şəhərində keçiriləcək "Formula-1" yarışı ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasına gələn əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər üçün viza prosedurlarının sadələşdirilməsi barədə "Formula One Management Limited" Şirkətinə, Beynəlxalq Avtomobil Federasiyasına, Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyasına və xarici ölkələrin müvafiq orqanlarına məlumat versin;

3.2. 2026-cı ildə Bakı şəhərində keçiriləcək "Formula-1" yarışı ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasına gələn əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər üçün viza prosedurlarının sadələşdirilməsi, habelə əcnəbilərin və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin "ASAN Viza" sistemi vasitəsilə elektron viza almaq imkanı barədə məlumatın nazirliyin, eləcə də Azərbaycan Respublikasının xarici ölkələrdəki səfirliklərinin və konsulluqlarının internet informasiya ehtiyatlarında yerləşdirilməsini təmin etsin.

4. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Miqrasiya Xidməti Azərbaycan Respublikasına uçuşlar həyata keçirən aviasiya şirkətlərinə 2026-cı ildə Bakı şəhərində keçiriləcək "Formula-1" yarışı ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikasına gələn əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər üçün viza prosedurlarının sadələşdirilməsi barədə məlumat versin.

İlham Əliyev,

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Bakı şəhəri, 25 avqust  2026-cı il

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 32-ci bəndini rəhbər tutaraq, bəzi dövlət qurumlarının fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi məqsədilə qərara alıram:

1. "Dənizkənarı Bulvar İdarəsi" publik hüquqi şəxs "Dənizkənarı Bulvar" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinə çevrilmə yolu ilə yenidən təşkil edilsin.

2. Müəyyən edilsin ki:

2.1. "Dənizkənarı Bulvar" Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti (bundan sonra - Cəmiyyət) Bakı şəhərində yerləşən Dənizkənarı Milli Parkın mühafizəsi, onun ərazisinə nəzarət və onun idarə edilməsi, saxlanılması, cari fəaliyyətinin və perspektiv inkişafının təmin edilməsi sahəsində fəaliyyət göstərən dövlətə məxsus kommersiya hüquqi şəxsidir;

2.2. Bakı şəhərində yerləşən Dövlət Bayrağı Meydanının və Dövlət Bayrağı Muzeyinin mühafizəsi, onların ərazisinə nəzarət, onların idarə edilməsi, saxlanılması, cari fəaliyyətinin və perspektiv inkişafının təmin edilməsi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsi tərəfindən həyata keçirilir;

2.3. Cəmiyyət "Dənizkənarı Bulvar İdarəsi" publik hüquqi şəxsin (bundan sonra - İdarə) hüquqi varisidir və onun hüquq və öhdəlikləri, habelə  əmlakı (bu Fərmanın 2.4-cü bəndi nəzərə alınmaqla) Cəmiyyətə keçir;

2.4. İdarənin Bakı şəhərində yerləşən Dövlət Bayrağı Meydanının və Dövlət Bayrağı Muzeyinin mühafizəsi, onların ərazisinə nəzarət, onların idarə edilməsi və saxlanılması ilə bağlı hüquq və öhdəlikləri, habelə əmlakı Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinə keçir;

2.5. Cəmiyyətin fəaliyyətinə ümumi rəhbərliyi və nəzarəti həyata keçirmək üçün sədr də daxil olmaqla 3 (üç) üzvdən ibarət Müşahidə Şurası yaradılır;

2.6. Cəmiyyətin fəaliyyətinə cari rəhbərliyi 3 (üç) üzvdən - sədr və onun 2 (iki) müavinindən ibarət İdarə Heyəti həyata keçirir;

2.7. Cəmiyyətin nizamnamə kapitalı bu Fərmanın 2.3-cü bəndinə uyğun olaraq ona keçən əmlak hesabına formalaşır;

2.8. Cəmiyyət "Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş qaydada dövlət qeydiyyatına alındığı günədək İdarə fəaliyyətini davam etdirir.

3. Cəmiyyətin ümumi yığıncağının səlahiyyətlərinin həyata keçirilməsi aşağıdakılara həvalə edilsin:

3.1. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə:

3.1.1. Cəmiyyətin yenidən təşkili və ləğvi;

3.1.2. Cəmiyyətin idarəetmə orqanlarının yaradılması;

3.1.3. Cəmiyyətin Müşahidə Şurası sədrinin və digər üzvlərinin vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilməsi;

3.1.4. Cəmiyyətin İdarə Heyəti sədrinin və onun müavinlərinin vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilməsi;

3.2. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinə:

3.2.1. Cəmiyyətin nizamnaməsinin təsdiqi və nizamnamə kapitalının miqdarının müəyyən olunması, onlarda dəyişiklik edilməsi;

3.3. Müşahidə Şurasına:

3.3.1. bu Fərmanın 3.1-ci və 3.2-ci bəndlərində qeyd edilənlər istisna olmaqla, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi ilə səhmdarların ümumi yığıncağının səlahiyyətlərinə aid edilmiş digər məsələlərin həlli.

4. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti:

4.1. aşağıdakılarla bağlı təkliflərini üç ay müddətində hazırlayıb Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə təqdim etsin: 

4.1.1. bu Fərmanın 1-ci hissəsi və 2.2-ci bəndi nəzərə alınmaqla, normativ hüquqi aktların təkmilləşdirilməsi;

4.1.2. Azərbaycan Respublikası Əqli Mülkiyyət Agentliyinin "Dövlət rüsumu haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş müvafiq hüquqi faktların qeydiyyatı ilə bağlı xidmətlər göstərən (hüquqi hərəkətləri həyata keçirən) əməkdaşlarının dövlət qulluqçusu statusunun ləğvi;

4.2. aşağıdakı normativ hüquqi aktları iki ay müddətində təsdiq edib Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə məlumat versin:

4.2.1. Cəmiyyətin nizamnaməsini;

4.2.2. Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyinin təklifləri əsasında bu Fərmanın 2.2-ci bəndinə uyğun olaraq, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsi tərəfindən nəzarət olunan ərazinin hüdudlarını və həmin ərazidə yerləşən obyektlərin siyahısını;

4.3. bu Fərmanın 2.4-cü bəndinə uyğun olaraq,  Dövlət Bayrağı Meydanının və Dövlət Bayrağı Muzeyinin bütün əmlakının Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin balansına verilməsini iki ay müddətində təmin etsin;

4.4. Cəmiyyət "Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş qaydada dövlət qeydiyyatına alındığı gündən bir ay müddətində  İdarənin balansında olan əmlakın (bu Fərmanın 2.4-cü bəndi nəzərə alınmaqla) Cəmiyyətin balansına verilməsi ilə bağlı zəruri tədbirlər görülməsini təmin etsin;

4.5. bu Fərmandan irəli gələn digər məsələləri həll etsin.

5. Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi "Dövlət maliyyəsinin səmərəli idarə edilməsinin təşkili ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2025-ci il 25 avqust tarixli 489 nömrəli Fərmanının 3.7-ci bəndinə uyğun olaraq, Cəmiyyətin strukturunun, ştat vahidlərinin və əməkhaqqı sisteminin maliyyə ekspertizasını həyata keçirsin və onların optimallaşdırılması üçün tədbirlər görsün.

İlham Əliyev,

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Bakı şəhəri,  25 avqust 2026-cı il 

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı

İpəkçilik və xalçaçılıq Azərbaycan xalqının zəngin tarixi-mədəni irsində mühüm yer tutan, kənd təsərrüfatı və yüngül sənaye sahələri ilə sıx əlaqədə formalaşmış ənənəvi sənətkarlıq sahələridir. Bu sahələrin inkişafı qeyri-neft-qaz sektorunun şaxələndirilməsinə, regionlarda məşğulluğun artırılmasına, yerli istehsalın və ixrac potensialının genişləndirilməsinə, habelə milli mədəni irsin qorunmasına və təbliğinə mühüm töhfə verir.

İpəkçiliyin və xalçaçılığın davamlı inkişafı məqsədilə idarəetmə mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi, istehsal zəncirinin bütün mərhələləri üzrə əlaqələndirmənin gücləndirilməsi və xammal bazasının möhkəmləndirilməsi zəruridir. Bununla yanaşı, məhsulların keyfiyyətinin yüksəldilməsi, sənətkarlıq ənənələrinin və toxuculuq məktəblərinin qorunub inkişaf etdirilməsi, elmi-tədqiqat fəaliyyətinin və peşəkar kadr hazırlığının genişləndirilməsi, habelə yerli məhsulların xarici bazarlarda rəqabət qabiliyyətinin artırılması istiqamətində kompleks tədbirlərin həyata keçirilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 32-ci bəndini rəhbər tutaraq, ipəkçiliyin və xalçaçılığın vahid idarəetmə əsasında inkişaf etdirilməsi, bu sahələrin iqtisadi səmərəliliyinin və rəqabət qabiliyyətinin artırılması, habelə milli sənətkarlıq irsinin qorunması və təbliği məqsədilə qərara alıram:

1. "Azərxalça" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (bundan sonra - Cəmiyyət) "Azəripək" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin ona qoşulması formasında yenidən təşkil edilsin. 

2. Cəmiyyət tərəfindən baramaçılığın damazlıq işinin təşkili məqsədilə Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyindəki Qax Rayon Damazlıq İpəkçilik Stansiyası əmlakı ilə birlikdə Cəmiyyətin tabeliyinə verilsin. 

3. "Azəripək" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin dövlətə məxsus səhmlərinin özəlləşdirilməsi prosesi dayandırılsın.

4. Müəyyən edilsin ki:

4.1. Cəmiyyət ölkədə ipəkçiliyin və xalçaçılığın inkişafını, təbliğini və təşviqini, bu sahədə istehsal, emal, satış və ixrac fəaliyyətinin həyata keçirilməsini, xammal bazasının inkişaf etdirilməsini, milli sənətkarlıq irsinin qorunmasını və bu sahələrdə fəaliyyətin vahid mərkəzdən əlaqələndirilməsini təmin edən kommersiya hüquqi şəxsidir;

4.2. Cəmiyyət "Azəripək" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin hüquqi varisidir, onun bütün hüquqları və öhdəlikləri, habelə əmlakı Cəmiyyətə keçir;

4.3. Cəmiyyətin fəaliyyətinə cari rəhbərliyi 3 (üç) üzvdən - sədr və onun 2 (iki) müavinindən ibarət İdarə Heyəti həyata keçirir.

5. Cəmiyyətin ümumi yığıncağının səlahiyyətlərinin həyata keçirilməsi aşağıdakılara həvalə edilsin: 

5.1. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə: 

5.1.1. Cəmiyyətin yenidən təşkili və ləğvi; 

5.1.2. Cəmiyyətin icra orqanının yaradılması;

5.1.3. Cəmiyyətin İdarə Heyəti sədrinin və onun müavinlərinin vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilməsi;

5.2.  Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinə: 

5.2.1. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti ilə razılaşdırmaqla, Cəmiyyətin nizamnaməsinin təsdiqi, nizamnamə kapitalının miqdarının müəyyən edilməsi və onlarda dəyişiklik edilməsi;

5.3. Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyinə: 

5.3.1. bu Fərmanın 5.1-ci və 5.2-ci bəndlərində qeyd edilənlər istisna olmaqla, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə uyğun olaraq ali idarəetmə orqanının müstəsna səlahiyyətinə aid edilmiş məsələlərin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti ilə razılaşdırmaqla həyata keçirilməsi; 

5.3.2. Azərbaycan Respublikasının normativ hüquqi aktları, eləcə də Cəmiyyətin nizamnaməsi ilə ümumi yığıncağa həvalə edilən digər səlahiyyətlərin həyata keçirilməsi. 

6. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti: 

6.1. aşağıdakılar barədə təkliflərini hazırlayıb Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə təqdim etsin:

6.1.1. üç ay müddətində bu Fərmanın 1-ci, 2-ci və 5-ci hissələri nəzərə alınmaqla normativ hüquqi aktların təkmilləşdirilməsi; 

6.1.2. altı ay müddətində ölkədə istehsal olunan yaş baramanın daxili emalının genişləndirilməsi, ipəkçilik üzrə tam istehsal zəncirinin formalaşdırılması və yüksək əlavə dəyər yaradan ipək məhsullarının istehsalının artırılması;

6.2. Cəmiyyətin yeni nizamnaməsini, strukturunu və nizamnamə kapitalının miqdarını Azərbaycan Respublikasının Prezidenti ilə razılaşdırmaqla üç ay müddətində təsdiq etsin;

6.3. "Azəripək" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin əmlakının altı ay müddətində Cəmiyyətin balansına verilməsi ilə bağlı zəruri tədbirlər görsün;

6.4. bu Fərmandan irəli gələn digər məsələləri həll etsin. 

7. Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi: 

7.1. bu Fərmanın 1-3-cü hissələri nəzərə alınmaqla, Cəmiyyətin nizamnamə kapitalının miqdarına dair Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi ilə razılaşdırılmış təkliflərini iki ay müddətində Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinə təqdim etsin;

7.2. Cəmiyyətin "Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş qaydada dövlət qeydiyyatına alınması üçün tədbirlər görsün;

7.3. bu Fərmandan irəli gələn digər məsələlərin həlli üçün zəruri tədbirlər görsün.

8. Cəmiyyət xalçaçılıq, baramaçılıq və ipəkçilik ənənələrinin Azərbaycan Respublikasında və Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda tanıdılması, müvafiq məhsulların brendləşdirilməsi və ixracının təşviqi ilə bağlı təkliflərini Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi, Azərbaycan Respublikasının Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi, Azərbaycan Respublikasının Dövlət Turizm Agentliyi və Şəki Şəhər İcra Hakimiyyəti ilə razılaşdırmaqla hazırlayıb altı ay müddətində Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə təqdim etsin.

9. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2019-cu il 27 iyun tarixli 759 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş "Kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalının subsidiyalaşdırılması Qaydası"nın 2.2-ci bəndinə əsasən yaradılmış Aqrar Subsidiya Şurası həmin Fərmanla təsdiq edilmiş "Kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalının subsidiyalaşdırılması Qaydası"na uyğun olaraq ölkədə istehsal edilərək tədarükçülərə təhvil verilən yaş baramaya və tut bağlarının salınmasına görə verilən subsidiyanın məbləğinə yenidən baxsın.

10. Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Nazirliyi bu Fərmandan irəli gələn tədbirlərin maliyyələşdirilməsi üçün zəruri maliyyə vəsaitinin ayrılmasını təmin etsin. 

11. Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi və Cəmiyyət bu Fərmanın 1-ci və 3-cü hissələrinin icrasının təmin edilməsi məqsədilə "Qiymətli kağızlar bazarı haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq zəruri tədbirlər görsünlər. 

12. "Azərxalça" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin yaradılması haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2016-cı il 5 may tarixli 2032 nömrəli Sərəncamının (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2016, № 5, maddə 901 (Cild I) 3-cü hissəsi aşağıdakı redaksiyada verilsin:

"3. Cəmiyyət ölkədə ipəkçilik və xalçaçılıq sahələrinin inkişafını, təbliğini və təşviqini, həmin sahələr üzrə istehsal, emal, satış və ixrac fəaliyyətinin həyata keçirilməsini, xammal bazasının inkişaf etdirilməsini, milli sənətkarlıq irsinin qorunmasını və bu sahələrdə fəaliyyətin vahid mərkəzdən əlaqələndirilməsini təmin edən kommersiya hüquqi şəxsidir.".

13. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2021-ci il 29 oktyabr tarixli 2979 nömrəli Sərəncamı (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2021, № 10, maddə 1156 (Cild I) ilə təsdiq edilmiş "Azərbaycan Sənaye Korporasiyası" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin özəlləşdirilməyə açıq elan edilən müəssisələrinin Siyahısı"nın 3-cü hissəsi ləğv edilsin.

14. Cəmiyyət "Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş qaydada dövlət qeydiyyatına alındığı günədək bu Fərmanın 1-ci hissəsində göstərilən açıq səhmdar cəmiyyətləri öz fəaliyyətini davam etdirsinlər.

İlham ƏLİYEV,

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Bakı şəhəri, 25 avqust 2026-cı il

Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 32-ci bəndini rəhbər tutaraq qərara alıram:

1. "Azərbaycan Respublikasının Qaşqaçay, Elbəydaş və Ağduzdağ filiz yataqlarının öyrənilməsi, tədqiqi, kəşfiyyatı, işlənməsi və istismarı ilə əlaqədar bəzi məsələlərin tənzimlənməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2021-ci il 29 may tarixli 2665 nömrəli Sərəncamında (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2021, № 5, maddə 502 (Cild I) aşağıdakı dəyişikliklər edilsin: 

1.1. adında və preambulada "Qaşqaçay, Elbəydaş və Ağduzdağ filiz yataqlarının" sözləri "Elbəydaş filiz yatağının" sözləri ilə əvəz edilsin; 

1.2. 1-ci hissədə "Qaşqaçay" sözü "Elbəydaş" sözü ilə əvəz edilsin və həmin hissədən ", Elbəydaş və Ağduzdağ filiz yataqları "Artvin Maden A.Ş." şirkətinə" sözləri çıxarılsın;

1.3. 3.2-ci bənddə "yataqların" sözü "yatağın" sözü ilə əvəz edilsin.

2. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti bu Sərəncamdan irəli gələn məsələləri həll etsin.

3. Azərbaycan Respublikasının Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi ilə birlikdə "Azərbaycan Respublikasının Qaşqaçay, Elbəydaş və Ağduzdağ filiz yataqlarının öyrənilməsi, tədqiqi, kəşfiyyatı, işlənməsi və istismarı ilə əlaqədar bəzi məsələlərin tənzimlənməsi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2021-ci il 29 may tarixli 2665 nömrəli Sərəncamının 2.1-ci bəndinə uyğun olaraq imzalanmış müqavilələrə xitam verilməsi və ya onlarda dəyişiklik edilməsi ilə bağlı məsələləri həll etsinlər.

İlham Əliyev,

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Bakı şəhəri, 21 avqust 2026-cı il

Qeyd: Vətəndaşlar Azərbaycan Respublikası Prezidenti

Administrasiyasının Vətəndaş Qəbulu Mərkəzində qəbul olunurlar.

Ünvan: Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, Zaur Nudirəliyev,79.

Qəbula yazılış qəbul gününə ən geci 1 iş günü qalmış dayandırılır.

Qəbul saat 14:00-dan başlayır.

Əlaqə üçün: Çağrı Mərkəzi – 1111.

, Azərbaycan çempionu “Sabah” da bu gün meydana çıxıb. Komanda Tofiq Bəhramov adına Respublika stadionunda İsrail çempionu “Hapoel”i (Beer-Şeva) qəbul edib. Matç "Sabah"ın 5:2 hesablı möhtəşəm qələbəsi ilə başa çatıb.

İlk matçda rəqibinə 1:2 hesabı ilə uduzan “Sabah” nəticəni xeyrinə dəyişməyi bacarıb. Beləliklə, paytaxt təmsilçisi ÇL-in Liqa mərhələsində, “Hapoel” (Beer-Şeva) isə Avropa Liqasının Liqa mərhələsində çıxış edəcək.

Qeyd edək ki, "Sabah" "Qarabağ"dan sonra Çempionlar Liqasının əsas mərhələsinə vəsiqə qazanan ikinci Azərbaycan klubu olub.

UEFA Çempionlar Liqası

Pley-off, cavab oyunu

25 avqust

20:45. “Sabah” (Azərbaycan) - “Hapoel” (Beer-Şeva, İsrail) - 5:2

Qollar: Zlatinoviç, 11 (0:1), Kristian Nvaçukvu, 38 (1:1), Mizrahi, 61 (1:2), Umarali Raxmonəliyev, 74 (2:2), Tellur Mütəllimov, 90+4 (3:2), Mbina, 101 (4:2), Coy Lens Mikels, 115 (5:2)

Qırmızı vərəqə: Diop, 100 ("Hapoel")
Hakimlər: İştvan Kovaç, Mixay Marika, Ferents Tunyodi, Sabolç Kovaç (Rumıniya)
VAR: Bastian Dankert (Almaniya) 
AVAR: Katalin Popa (Rumıniya)
Tofiq Bəhramov adına Respublika stadionu
İlk oyun - 1:2

AZƏRTAC xəbər verir ki, təqdimat mərasimində E.Poluxov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin salamlarını Sudan Suveren Keçid Şurasının Sədrinə çatdırıb.

Səfir Sudan rəhbərinin Azərbaycana 2019-cu ilin oktyabr ayında rəsmi və 2024-cü ilin noyabr ayında isə COP29 Liderlər Sammitində iştirak məqsədilə işgüzar səfərlərinin ölkəmiz tərəfindən yüksək qiymətləndirildiyini bildirib. Azərbaycan tərəfinin ikitərəfli əlaqələrin daha da inkişaf etdirilməsinə daim hazır olduğu vurğulanıb. Həmçinin Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ilə Sudanın Suveren Keçid Şurasının Sədri Abdel Fattah Al-Burhan arasında 2025-ci ilin aprelində Antalya Diplomatik Forumu çərçivəsində keçirilmiş görüş məmnunluqla xatırlanıb.

Diplomat Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyinə göstərdiyi dəstəyə və prinsipial mövqeyə görə Sudan tərəfinə minnətdarlığını ifadə edib. E.Poluxov Azərbaycanın Sudanın suverenliyi və ərazi bütövlüyünü qətiyyətlə dəstəklədiyini bildirib.

İki ölkə arasında ikitərəfli münasibətlərin hazırkı səviyyəsindən, eləcə də beynəlxalq təşkilatlar, xüsusilə BMT, Qoşulmama Hərəkatı və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı çərçivəsində qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıqdan məmnunluq ifadə olunub.

Səfir Azərbaycanın 2027-ci ildə İƏT-ə sədrlik edəcəyini xatırladaraq, Sudanın Azərbaycanda keçiriləcək növbəti İslam Zirvə Görüşündə yüksək səviyyədə təmsil olunacağına ümidvar olduğunu bildirib.

Abdel Fattah Al-Burhan Abdelrahman Al-Burhan, öz növbəsində, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə salamlarını və xoş arzularını çatdırmağı xahiş edib. Sudan tərəfinin xalqların rifahı naminə iki ölkə arasında əməkdaşlığın daha da inkişaf etdirilməsində maraqlı olduğu bildirilib.

Al-Burhan, həmçinin gələn il iş qrafikindən asılı olaraq Azərbaycanda keçiriləcək İslam Zirvə Görüşündə iştirak etmək istədiyini vurğulayıb.

Sonda səfir Elxan Poluxov xatirə kitabına ürək sözlərini yazıb və yerli mətbuata müsahibə verib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, “Where Film Meets LIFE” şüarı ilə keçirilən festival Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun ilk beynəlxalq film festivalıdır. Tədbir regionun mədəni həyatında yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.

Festivalda nümayiş olunmaq üçün 47 ölkədən 300-ə yaxın film təqdim edilib. Onlardan 38-i festivalın əsas proqramına daxil edilib. Festival çərçivəsində, həmçinin 18 yerli film də nümayiş olunub. Tədbirdə əvvəlcə filmlərin təqdimat çarxları göstərilib.

Açılış mərasimində çıxış edən Laçın rayonunda Azərbaycan Respublikası Prezidentinin xüsusi nümayəndəsi Məsim Məmmədov festivalın keçirilməsinin xüsusi əhəmiyyət daşıdığını bildirib. O qeyd edib ki, tədbirin 26 Avqust – Laçın Şəhəri Günü ərəfəsində keçirilməsi də rəmzi məna daşıyır. “Yenidən bərpa olunan Laçında həyatın və mədəni həyatın canlanması göz önündədir. Həyat qayıdan torpağa bayram gəlir. Kino sənətinə maraq şəhərin bərpası dövründə Laçın Kino Mərkəzinin yenidən qurulması ilə daha da artıb. Kino Laçının təbiətini və gözəlliklərini tərənnüm edən əsas sənət növlərindən biridir. İnanıram ki, Laçının gözəlliklərindən ilham alan yeni filmlər yaranacaq və bu festival ənənəyə çevriləcək”, – deyə M.Məmmədov əlavə edib.

Qarabağ Dirçəliş Fondunun sədri Rəhman Hacıyev Laçının kino və vizual sənət üçün əlverişli məkan olduğunu deyib: “Festival öz potensialını nümayiş etdirmək istəyən yaradıcı insanlar üçün yeni imkanlar yaradır. Biz müxtəlif iqtisadi fəallığın stimullaşdırılmasına dəstək göstəririk. Bu festival həm də Laçının mədəni potensialının mühüm nümunəsidir”.

Kinorejissor Ayaz Salayev festival iştirakçılarını birləşdirən əsas amilin kinoya məhəbbət olduğunu söyləyib.

“HochazFilm Creative Studio”nun həmtəsisçisi və direktoru Amil Amal festivalın əsas məqsədlərindən söhbət açıb. Məqsəd “Azərbaycan kinematoqrafçılarının beynəlxalq kino ictimaiyyəti ilə əlaqələrini genişləndirmək, müxtəlif ölkələrdən olan kino peşəkarlarını bir araya gətirmək, yeni yaradıcı əməkdaşlıqlar üçün imkan yaratmaq, Laçının beynəlxalq kino və yaradıcı sənaye məkanı kimi potensialını nümayiş etdirməkdir”, - deyə o bildirib.

Daha sonra festivalın münsiflər heyətinin üzvləri çıxış ediblər.

Münsiflər heyətinin sədri Müşfiq Hətəmov 2014-cü ildə çəkdikləri “Qarabağ” filmini xatırladıb. O bildirib ki, film Laçına qayıtmağı yuxusunda görən yaşlı bir insanın həyatından bəhs edir. İndi həmin xəyallar reallaşıb.

Kinorejissor Elçin Musaoğlu bildirib ki, böyük yol kiçik addımlardan başlayır. O, festivalın hər il inkişaf edəcəyinə və regionda belə bir tədbirin keçirilməsinin vacib olduğuna diqqət çəkib.

İranlı rejissor Rza Siami Qarabağa səfər etməyin onun ən böyük arzularından biri olduğunu deyib. O, festivalın münsiflər heyətində yer aldığı üçün xoşbəxt olduğunu bildirib.

Əməkdar artist Gülzar Qurbanova festivalın Laçında keçirilməsinin onun üçün xüsusi məna daşıdığını bildirib. “Bu məkanda ayrılıq, həsrət və yenidən qovuşmaq hissləri bir aradadır. Kinonun da qayəsi budur – yaşadıqlarımızı ekrana köçürmək. Filmlərə yalnız texniki meyarlarla deyil, qəlbimdə və ruhumda hansı hissləri oyatması baxımından yanaşıram”, – deyə G.Qurbanova əlavə edib.

Münsiflər heyətinin digər üzvləri Laçın Film Festivalının region üçün mühüm hadisə olduğunu qeyd ediblər və “film işığının heç zaman sönməməsini” arzulayıblar.

Tədbir çərçivəsində Xəzər Universitetinin tələbələri musiqi nömrələri ilə çıxış ediblər. Daha sonra festival proqramına daxil olan filmlərin nümayişi keçirilib.

Qeyd edək ki, müsabiqənin nəticələrinə əsasən 7 film Laçın Beynəlxalq Film Festivalının rəsmi mükafatı olan “Qızıl Palıd Budağı”na layiq görüləcək.

Tədbirin keçirilməsinə Laçın rayonunda Azərbaycan Prezidentinin xüsusi nümayəndəliyi, Mədəniyyət Nazirliyi və onun tabeliyində fəaliyyət göstərən Kino Agentliyi, Qarabağ Dirçəliş Fondu, Bakı Abadlıq Xidməti, Laçın rayonunda Bərpa, Tikinti və İdarəetmə Xidməti, Azərbaycan Prodüserlər Gildiyası və Laçın Abadlıq Xidməti dəstək verirlər.

Hörmətli Mehriban Arif qızı.

Doğum gününüz münasibətilə ən səmimi təbriklərimi qəbul edin.

Sizə səmimi-qəlbdən möhkəm cansağlığı, xoşbəxtlik, rifah və məsul dövləti vəzifənizdə uğurlar arzulayıram. İlham Heydər oğluna və bütün ailə üzvlərinizə səmimi salamlarımı çatdırmağınızı xahiş edirəm.

Hörmətlə,

Vladimir Putin

Rusiya Federasiyasının Prezidenti

AZƏRTAC xəbər verir ki, 14 vaqondan ibarət, çəkisi 976 ton olan buğda və 1 vaqondan ibarət, çəkisi 65 ton olan taxta avqustun 25-də Biləcəri stansiyasından Böyük Kəsik istiqamətinə göndərilib.

Qeyd edək ki, indiyədək Rusiyadan Ermənistana Azərbaycandan tranzit keçməklə 50 min tondan çox taxıl, 9 min tona yaxın gübrə, 1414 ton propan, 133 ton alüminium, 1114 ton kömür və 67 ton taxta göndərilib.

Eyni zamanda, indiyədək Azərbaycandan Ermənistana 15 min tona yaxın dizel, 5 min tona yaxın Aİ-92 və Aİ-95 benzini ixrac olunub.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Prezidenti Donald Tramp “Truth” sosial şəbəkəsində yazıb. O deyib ki, yeni mina yerləşdirən hər hansı bir gəminin və ya qayığın dərhal və sistematik şəkildə məhv ediləcəyi barədə İrana məlumat verilib.

“Kosmik Qüvvələr vasitəsilə biz boğazın hər kvadratsantimetrini, eləcə də Pikaks dağını və artıq məhv edilmiş üç digər nüvə obyektini izləyirik. Minaların yerləşdirilməsi ilə bağlı sıfır dözümlülük siyasəti mövcuddur”, - deyə Tramp əlavə edib.

İnformasiya Kommunikasiya Texnologiyaları Agentliyindən (İKTA) AZƏRTAC-a bildirilib ki, yeni hesabata görə, Azərbaycanda sabit genişzolaqlı internetin median sürəti 92,52 Mb/s, mobil internetin median sürəti isə 99,53 Mb/s olub. İllik müqayisədə sabit genişzolaqlı internetin sürəti 9,43 Mb/s (11,35 faiz), mobil internetin sürəti isə 24,96 Mb/s (33,47 faiz) artıb.

İnkişaf etmiş şəhərlərin müqayisəsinə gəlincə isə iyulda Bakı şəhərində sabit genişzolaqlı internetin median sürəti 92,65 Mb/s, mobil internetin median sürəti isə 121,54 Mb/s olub. İllik müqayisədə paytaxtda sabit genişzolaqlı internetin sürəti 9,28 Mb/s (11,13 faiz), mobil internetin sürəti isə 29,36 Mb/s (31,85 faiz) artıb.

Bu artım ölkədə rəqəmsal transformasiyanın, elektron xidmətlərə tələbatın, distant iş və təhsil imkanlarının genişlənməsinin göstəricisidir və Azərbaycanın qlobal internet reytinqlərində mövqeyinin yüksəldiyini təsdiqləyir.

Bu barədə AZƏRTAC-a Elm və Təhsil Nazirliyindən məlumat verilib. Bildirilib ki, görüş zamanı Yalçın Rəfiyev Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas istiqamətləri, onun formalaşmasına təsir edən amillər və dövlət qərarlarının qəbul edilməsi mexanizmləri barədə danışıb. Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyi, beynəlxalq tərəfdaşlıqlarının genişləndirilməsi istiqamətində həyata keçirilən fəaliyyət və xarici siyasətin müəyyənləşdirilməsində mühüm rol oynayan amillər diqqətə çatdırılıb. Müzakirələr zamanı güclü dövlət anlayışı və onun əsas meyarları ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb. Dövlətin gücünü şərtləndirən iqtisadi və hərbi potensial, bu amillərin zamanla dəyişməsi, eləcə də ölkənin beynəlxalq mövqeyinin möhkəmləndirilməsinə təsir göstərən digər amillər barədə danışılıb.

Görüşdə iştirakçıların Azərbaycanın xarici siyasətinin prioritetləri, dövlət qərarlarının qəbulu, beynəlxalq proseslərin ölkələrin inkişafına təsiri və diplomatik fəaliyyətin xüsusiyyətləri ilə bağlı sualları cavablandırılıb.

Müzakirələrdə gənclərin dövlət idarəçiliyində fəal iştirakının, beynəlxalq proseslərə dair biliklərinin artırılmasının, analitik düşüncə və peşəkar bacarıqlarının inkişaf etdirilməsinin əhəmiyyəti vurğulanıb. Müxtəlif dövlət qurumları arasında əməkdaşlığın gənclərin inkişafı üçün yaratdığı imkanlar və “Maarifçi” proqramının bu istiqamətdə rolu barədə fikir mübadiləsi aparılıb.

Qeyd edək ki, “Maarifçi” tələbə-məzun proqramı Elm və Təhsil Nazirliyinin təşəbbüsü və Təhsilin İnkişafı Fondunun dəstəyi ilə 2024-cü ildən həyata keçirilir. İndiyədək proqramın 102 məzunu olub. Hazırkı IV tələbə-məzun proqramında 53 nəfər Elm və Təhsil Nazirliyinin struktur bölmələri və tabeli qurumlarında, regional təhsil idarələrində, həmçinin Naxçıvan Muxtar Respublikasının Təhsil Nazirliyində iştirak etmək hüququ qazanıb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bunu Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Malazgird döyüşündə qələbənin 955-ci ildönümünə həsr olunmuş tədbirdə çıxışı zamanı deyib.

Prezident “güclü və qüdrətli Türkiyənin şəfəqinin artıq doğduğunu” bildirib.

“Biz “Türkiyə Əsri”ni qurmağa başlamışıq”, - deyə dövlət başçısı əminliyini bildirib və qeyd edib ki, Türkiyənin hər bir sakini tezliklə ölkənin yeni nailiyyətlərinin şahidi olacaq.

Prezident Ərdoğan vurğulayıb ki, Türkiyə xalqı birlik və həmrəylik nümayiş etdirdiyi müddətdə düşmənlərin hər cür fitnə-fəsadı uğursuzluğa məhkumdur.

Ərdoğan qeyd edib ki, Türkiyə güclü olmağa borcludur. Türkiyə lideri deyib: “Əgər biz geri çəkilsək, rəqiblərimiz bu torpaqlarda mövcud olmaq hüququmuzu belə bizə verməyəcəklər”.

Prezident Malazgird döyüşündə qazanılmış tarixi qələbənin əhəmiyyətinə diqqət çəkərək xatırladıb ki, 1071-ci il avqustun 26-da Səlcuqlu sultanı Alparslanın ordusu Bizans imperatoru IV Roman Diogenin sayca üstün qüvvələrini məğlub edib. Malazgird qələbəsi türklərin Anadoluda irəliləməsi üçün yol açıb.

Türkiyə lideri xatırladıb ki, Malazgird qələbəsi sayəsində türklər əvvəlcə Anadoluya öz təsirlərini yaydılar, daha sonra isə bayraqlarını üç qitədə dalğalandırdılar.

Azərbaycanın müasir tarixində elə şəhərlər var ki, onların adı təkcə coğrafi məkan anlayışı deyil, həm də xalqın yaddaşını, mübarizə əzmini, milli iradəsini və gələcəyə inamını ifadə edir. Laçın məhz belə şəhərlərdən biridir. 30 illik həsrətdən sonra azadlığına qovuşan, bu gün isə sürətlə yenidən qurularaq Böyük Qayıdışın ən möhtəşəm ünvanlarından birinə çevrilən Laçın artıq yeni inkişaf mərhələsini yaşayır.

1923-cü ildə Abdallar yaşayış məntəqəsinin Laçın adlandırılaraq şəhər statusu alması, 1930-cu ildə isə Laçın rayonunun inzibati ərazi vahidi kimi təşkil olunması bu qədim diyarın tarixində mühüm mərhələ olmuşdur. Əzəmətli dağları, zəngin meşələri, geniş yaylaqları, füsunkar təbiəti ilə seçilən Laçın tarix boyu Azərbaycanın sosial-iqtisadi və mədəni həyatında özünəməxsus yer tutmuşdur.

Lakin 1992-ci il mayın 18-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin Laçını işğal etməsi rayonun tarixində ağır faciə səhifəsi açdı. İşğal nəticəsində yüzlərlə insan həlak oldu və itkin düşdü, əhali doğma yurd-yuvasından didərgin salındı. Rayonun təhsil, səhiyyə, mədəniyyət və digər sosial infrastrukturu dağıdıldı, yüzlərlə tarixi və mədəniyyət abidəsi vandalizmə məruz qaldı. Laçının itirilməsi yalnız bir rayonun işğalı deyildi. Bu, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə qarşı həyata keçirilən təcavüzün ən ağır nəticələrindən biri, ölkəmizin təhlükəsizliyi və strateji maraqları baxımından ciddi itki idi.

Ancaq Azərbaycan xalqı heç vaxt bu reallıqla barışmadı. Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi siyasi xətt və Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin qətiyyətli siyasəti nəticəsində Azərbaycan öz tarixi ədalətini bərpa etdi. 2020-ci ildə Vətən müharibəsində əldə olunan möhtəşəm Zəfərdən sonra imzalanmış üçtərəfli Bəyanata əsasən Laçın rayonu dekabrın 1-də Azərbaycana qaytarıldı. 2022-ci il avqustun 26-da isə Laçın şəhəri, Zabux və Sus kəndləri Azərbaycanın tam nəzarətinə keçdi.

Bu gün 26 avqustun Laçın şəhəri günü kimi qeyd olunması da məhz həmin tarixi hadisənin əhəmiyyətini özündə ehtiva edir. Prezident İlham Əliyevin 31 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamı ilə işğaldan azad edilmiş ərazilər üzrə şəhər günlərinin təsis edilməsi Azərbaycan dövlətinin tarixi yaddaşa, azad edilmiş torpaqların bərpasına və həmin ərazilərin yeni inkişaf mərhələsinə verdiyi böyük dəyərin ifadəsidir.

Laçının bugünkü mənzərəsi isə Azərbaycanın quruculuq iradəsinin və iqtisadi qüdrətinin əyani göstəricisidir. Qısa müddət ərzində şəhərdə və rayonun kəndlərində genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işləri həyata keçirilib, müasir infrastruktur yaradılıb, enerji, nəqliyyat, sosial və turizm layihələri icra olunub.

Prezident İlham Əliyevin Laçınla bağlı fikirləri bu quruculuq fəlsəfəsinin mahiyyətini dəqiq ifadə edir: “Biz öz doğma torpaqlarımızı işğalçılardan azad edəndən sonra mən demişdim ki, Qarabağı və Şərqi Zəngəzuru cənnətə çevirəcəyik. Cənnətin əgər təsviri varsa, bu gün bax, budur.”

Laçın bu gün “yaşıl enerji” imkanlarından səmərəli istifadə edən bölgələrdən birinə çevrilir. Rayon ərazisində bir sıra su elektrik stansiyalarının yenidən qurulması və yenilərinin inşa edilməsi nəticəsində bölgənin elektrik enerjisinə olan tələbatının yaşıl enerji hesabına təmin olunması istiqamətində mühüm nəticələr əldə edilir. “Güləbird”, “Mişni”, “Alxaslı”, “Zabux”, “Qarıqışlaq”, “Aşağı Malıbəyli”, “Mirik” və digər su elektrik stansiyaları Laçının yeni enerji xəritəsinin əsas elementləridir. 2026-cı ildə yeni SES-lərin istifadəyə verilməsi isə rayonun enerji potensialını daha da artırmışdır.

Bölgənin inkişafında müasir nəqliyyat infrastrukturunun yaradılması da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Kəlbəcər-Laçın avtomobil yolunun inşası, tunellərin və körpülərin tikintisi regionun nəqliyyat imkanlarını genişləndirir. 2025-ci il mayın 28-də istifadəyə verilən Laçın Beynəlxalq Hava Limanı isə yalnız Laçının deyil, bütövlükdə Şərqi Zəngəzurun sosial-iqtisadi inkişafı üçün yeni perspektivlər açıb. Azərbaycanın dəniz səviyyəsindən ən yüksəkdə yerləşən aeroportu olan bu hava limanı bölgənin strateji, iqtisadi və turizm imkanlarını artıran mühüm infrastruktura çevrilib.

Laçının inkişafı planlı və uzunmüddətli yanaşma əsasında həyata keçirilir. “Laçın şəhərinin 2040-cı ilədək inkişafına dair Baş Planı” şəhərin gələcək simasının müasir şəhərsalma prinsiplərinə uyğun formalaşdırılmasını nəzərdə tutur. Təhsil və səhiyyə müəssisələrinin, mədəniyyət və turizm obyektlərinin, Memorial Parkın yaradılması, “15 dəqiqəlik şəhər” prinsipinin tətbiqi Laçının rahat, təhlükəsiz və müasir yaşayış məkanına çevrilməsinə xidmət edir.

Turizm potensialının inkişafı da bu strategiyanın mühüm istiqamətlərindən biridir. Zerti kəndində istifadəyə verilən “Laçın” İstirahət Kompleksi, Həkəri çayı boyunca yaradılan istirahət məkanları, bulvar, gələcək kanat yolu layihəsi və digər infrastruktur obyektləri Laçının təbii gözəlliklərinin iqtisadi inkişafa çevrilməsinə şərait yaradır.

Bütün bunların fonunda ən mühüm hadisə isə insanların öz doğma torpaqlarına qayıdışıdır. Laçınlıların 30 ildən sonra doğma şəhər və kəndlərinə qovuşması Böyük Qayıdışın gerçək mahiyyətini ifadə edir. 2026-cı ilin iyul ayınadək Laçın şəhərinə, Zabux, Sus və Bəylik kəndlərinə minlərlə insanın daimi məskunlaşması təmin olunub. Yeni yaşayış evləri, məktəblər, uşaq bağçaları, tibb və inzibati müəssisələr, yollar, kommunal və sosial infrastruktur sakinlərin rahat və firavan həyatı üçün yaradılır.

Laçının yeni həyatında mədəniyyət də mühüm yer tutur. MDB Humanitar Əməkdaşlıq Şurasının qərarı ilə şəhərin 2025-ci ildə “MDB-nin mədəniyyət paytaxtı” elan olunması Laçının beynəlxalq humanitar və mədəni əhəmiyyətinin daha bir göstəricisidir. Bu çərçivədə şəhərdə keçirilən tədbirlər Laçının zəngin tarixi-mədəni irsinin dünyaya tanıdılmasına xidmət edib.

Bu gün Laçın keçmişin ağrılarını gələcəyin quruculuq enerjisinə çevirən şəhərdir. Burada salınan hər yol, tikilən hər ev, işə salınan hər müəssisə yalnız infrastruktur layihəsi deyil, həm də tarixi ədalətin bərpasının, dövlət-xalq birliyinin və milli qürurun təntənəsidir.

26 Avqust - Laçın şəhəri günü münasibətilə hər bir azərbaycanlının qəlbində xüsusi duyğular yaşayır. Bu gün həm azadlığa qovuşmuş şəhərin bayramı, həm də Azərbaycan xalqının iradəsinin, mübarizə əzminin və Zəfərinin təntənəsidir.

Laçın yenidən doğulur. Laçın qurulur. Laçın böyüyür.

Və bu gün əzəmətli dağların qoynunda yüksələn müasir Laçın Azərbaycanın yeni inkişaf salnaməsinin ən parlaq səhifələrindən birinə çevrilir.

26 Avqust - Laçın şəhəri günü mübarək!

Şamo Qasımov,

Yeni Azərbaycan Partiyası Laçın rayon təşkilatının sədr müavini

Doğma yurda çatan ailələr sevinc və kövrək duyğularla qarşılanıb. Onlara yeni evlərinin açarları təqdim olunub və ailələr illər sonra öz torpaqlarında yeni həyatlarına başlayıblar. Lakin bu torpaqlarda sevinc qədər ehtiyat da var. ANAMA əməkdaşları sakinlərə mina və partlamamış hərbi sursatların yaratdığı təhlükələr barədə ətraflı məlumat verib, tanımadıqları əşya və cisimlərə toxunmamağı, belə hallarla qarşılaşdıqda dərhal aidiyyəti qurumlara məlumat verməyi tövsiyə ediblər.

Ailələr açarları sevinc içində qəbul edərək yeni evlərinə köçüblər. İllər boyu həsrətlə gözlənilən qapılar nəhayət açılıb. O qapıların arxasında artıq yalnız ev deyil, yeni bir həyat, yeni xatirələr və doğma torpaqda yenidən qurulan ailə ocaqları var. Bu dönüşün hər addımında böyük Zəfərin izi görünür. Bu gün Xocavənddə yanan işıqların, açılan qapıların, həyətlərə dolan uşaq səslərinin arxasında böyük birqərəmanlıq  dayanır – bu torpaqların azadlığı uğrunda canından keçən şəhidlərin müqəddəs qanı, qazilərimizin misilsiz şücaəti və xalqımızın illərlə yaşatdığı qayıdış ümidi.

Bu gün həmin torpaqlarda həyat yenidən nəfəs alır. Hər təqdim olunan açar isə Zəfərin qapısını bir az da geniş açır.

Züleyxa ƏLİYEVA,

“Azərbaycan”

Federasiyadan AZƏRTAC-a bildirilib ki, 85 kiloqram çəki dərəcəsində mübarizə aparan idmançı birdən qaldırma hərəkətində 122 kiloqram, təkanla qaldırmada isə 150 kiloqram nəticə göstərərək hər iki hərəkətdə gümüş medal əldə edib.

O, toplamda 272 kiloqram nəticə ilə də fəxri kürsünün ikinci pilləsində yer alıb.

Beləliklə, Azərbaycan yığması Avropa birinciliyini 3 qızıl, 5 gümüş və 7 bürünc olmaqla, ümumilikdə 15 medalla başa vurub.

Azərbaycanda ilin ilk yeddi ayında  evlərdə makaron qazanı daha gur qaynayıb. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, yanvar-iyul aylarında ölkədə 9 175,6 ton makaron məmulatı istehsal  edilib. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 382,9 ton və ya 4,4 faiz çoxdur. 2025-ci ilin ilk yeddi ayında istehsal 8 792,7 ton təşkil etmişdi.

Maraqlı məqam isə anbarlardakı mənzərədir. Avqustun 1-nə hazır makaron məhsullarının ehtiyatı 72,5 ton olub. Bu rəqəm bir il əvvəlki 127,7 tonla müqayisədə 55,2 ton və ya 43,2 faiz azdır. Başqa sözlə, istehsal artıb, anbarlarda yığılıb qalan məhsul isə azalıb. Rəqəmlər göstərir ki, istehsal olunan makaronun süfrələrə gedən yolu bu il bir qədər daha sürətli olub.

Beləliklə, ilin ilk yeddi ayında makaronun həm istehsal qazanında, həm də bazara gedən yolunda hərəkətlilik hiss olunur: daha çox istehsal, daha az ehtiyat.

Züleyxa ƏLİYEVA,

“Azərbaycan”

AZƏRTAC xəbər verir ki, Meksikanın Federicolamont.com portalında dərc olunan “Azərbaycan və Özbəkistan əbədi dostluq Müqaviləsi imzalayıb və Mərkəzi Asiyada C6 blokunu möhkəmləndirir” adlı məqalədə səfərin vacib məqamları oxuculara çatdırılır. Məqalə Bakı ilə Daşkənd arasında əldə olunan yeni razılaşmaların yalnız regional deyil, daha geniş beynəlxalq kontekstdə də maraq doğurduğunu göstərir.

Bildirilir ki, “Əbədi dostluq haqqında Müqavilə” Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin yeni mərhələsinin siyasi-hüquqi əsasını formalaşdırır. Bakı-Daşkənd əməkdaşlığının dərinləşməsi Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında nəqliyyat və iqtisadi körpü rolunu, eyni zamanda, Orta Dəhlizin strateji əhəmiyyətini daha da gücləndirə bilər. Bildirilir ki, saziş iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlıq və müttəfiqlik münasibətlərini daha yüksək siyasi səviyyəyə çıxarır və Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında əlaqələrin gücləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Məqalədə Daşkənddə keçirilən görüşlər zamanı Prezident İlham Əliyevin və Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyevin iki ölkənin əməkdaşlığının genişləndirilməsi məsələlərini müzakirə etdikləri qeyd olunur. Vurğulanır ki, səfər çərçivəsində Ali Dövlətlərarası Şuranın üçüncü iclası da keçirilib. Tərəflər ticarət dövriyyəsinin 2030-cu ilədək 1 milyard dollara çatdırılması məqsədini müəyyənləşdiriblər.

“Əbədi dostluq haqqında Müqavilə” yalnız siyasi münasibətləri deyil, həm də enerji, nəqliyyat, logistika, investisiya, rəqəmsal inkişaf, kənd təsərrüfatı, turizm və digər sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsini nəzərdə tutur. Saziş iki ölkənin ərazilərindən digər dövlətlərin tərəflərin suverenliyinə və təhlükəsizliyinə qarşı istifadə edilməməsi ilə bağlı öhdəlikləri də ehtiva edir.

Bu əməkdaşlığın mühüm istiqamətlərindən biri Orta Dəhlizdir. Azərbaycan Xəzər dənizi üzərindən Mərkəzi Asiyanı Cənubi Qafqaz, Türkiyə və Avropa ilə birləşdirən əsas tranzit mərkəzlərindən biri kimi çıxış edir. Özbəkistanla daha sıx əməkdaşlıq isə Mərkəzi Asiyanın dünya bazarlarına çıxış imkanlarını genişləndirə bilər”, - deyə məqalədə bildirilir.

İZİA-dan AZƏRTAC-a bildirilib ki, bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 3 dəfədən çox artıb. Bundan başqa, Sənaye Məhəlləsində bu ilin ilk 6 ayı ərzində ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə məhsul ixracı 74 faiz artıb.

Sənaye Məhəlləsində hazırda 8 rezident fəaliyyət göstərir. Rezidentlər tərəfindən ümumilikdə 11,8 milyon manat investisiya yatırılıb, 100-dən çox iş yeri yaradılıb.

Qeyd edək ki, Sabirabad Sənaye Məhəlləsi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2017-ci il 27 noyabr tarixli Sərəncamı ilə yaradılıb. 20,3 hektar ərazini əhatə edən sənaye məhəlləsində məişət məhsullarının istehsalı, kənd təsərrüfatı məhsullarının emalı, qida sənayesi və gübrə istehsalı əsas prioritet fəaliyyət istiqamətlərini təşkil edir.

AZCON Holding şirkətlərindən olan “AzInTelecom” MMC-nin məlumatına görə, bu günədək 77 614 kopyalanmış IMEI kod “klon” statusu verilərək bloklanıb. Araşdırmalar zamanı məlum olub ki, həmin kodlardan istifadə etməklə Azərbaycanın mobil rabitə şəbəkəsinə 1 milyon 613 min 177 dəfə qoşulmağa cəhd göstərilib. Ancaq bu cəhdlərin heç biri sistemin diqqətindən yayınmayıb. “AzInTelecom”un Mobil Cihazların Qeydiyyat Sistemi saxta kodları aşkar edərək onların şəbəkəyə çıxışına mane olub.

Qaydalara əsasən, xaricdən gətirilən mobil telefonların Azərbaycanda istifadə olunması üçün IMEI kodları 30 gün ərzində qeydiyyatdan keçirilməlidir. Bu proses “mygov” portalı üzərindən onlayn və ya poçt məntəqələrində həyata keçirilə bilər. “AzInTelecom” vətəndaşlara telefon alarkən cihazın qutusu üzərindəki IMEI nömrəsini “mygov” portalında yoxlamağı və etibarlı satış məntəqələrinə üz tutmağı tövsiyə edir.

Çünki telefonda görünən ekran nə qədər parlaq olsa da, onun görünməyən rəqəmsal kimliyi  - IMEI kodu - saxta olarsa, cihazın yolu şəbəkəyə qədər uzanmaya bilər.

Züleyxa ƏLİYEVA,

“Azərbaycan”

Komitədən AZƏRTAC-a verilən məlumata görə, görüşdə vətəndaşların müraciətləri dinlənilib. Bildirilib ki, qaldırılan məsələlər müvafiq qaydada araşdırılacaq və qanunvericiliyə uyğun şəkildə həll ediləcək.

Görüşdə Prezident İlham Əliyevin keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarında rahat və təhlükəsiz yaşayış şəraitinin təmin olunması məqsədilə verdiyi tapşırıqların ardıcıllıqla həyata keçirildiyi, Birinci vitse-prezident Mehriban xanım Əliyevanın işğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan bərpa və yenidənqurma işlərini diqqətlə izlədiyi və onun göstərişləri ilə müvafiq tədbirlərin görüldüyü vurğulanıb.

Komitə sədri bildirib ki, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə bərpa işlərinə uyğun olaraq, ilk növbədə, qəzalı və ağır şəraitdə yaşayan keçmiş məcburi köçkünlər mərhələli şəkildə köçürülür. Vətəndaşların müraciətləri əsasən, işğaldan azad edilmiş ərazilərə qayıdış, köçürülmənin prinsipləri, sorğularda iştirak, məşğulluq, müvəqqəti məskunlaşma yerlərində mənzil-məişət şəraitinin yaxşılaşdırılması, kommunal xidmətlər, status, vahid aylıq müavinət və digər sosial məsələlərə dair olub.

Dünya bazarında qızılın parlayan qiyməti Azərbaycanın Dövlət Neft Fondunun aktivlərinə də öz işığını salıb. “Fitch Ratings”in hesablamalarına görə, 2023-cü ildən 2026-cı ilin ilk rübünün sonunadək qızılın bahalaşması ARDNF-nin aktivlərini təxminən 14,4 milyard dollar artırıb.

Bu dövrdə Fondun qızıl ehtiyatlarının ümumi aktiv artımına töhfəsi 19,4 milyard dollar olub. Bunun 5 milyard dolları ehtiyatların fiziki həcminin artımından, 14,4 milyard dolları isə qızılın qiymətinin yüksəlməsindən qaynaqlanıb.

Beləliklə, qızıl ARDNF-nin 73,5 milyard dollarlıq investisiya portfelində də ən ağır çəkili aktiv olaraq qalır. Bu, o deməkdir ki, portfelin 36 faizi məhz qiymətli metalın payına düşür. Amma qızılın parıltısı Fondun strategiyasını dəyişmir. Portfeli yenidən balanslaşdırmaq üçün ARDNF 2026-cı ilin ilk dörd ayında qızıl ehtiyatlarının bir hissəsini satıb.

Qızıl bahalaşdıqca Fondun xəzinəsində rəqəmlər böyüyür və  bu parıltının arxasında  çevik investisiya strategiyası dayanır.

Züleyxa ƏLİYEVA, 

“Azərbaycan”

AZƏRTAC-ın bölgə müxbiri xəbər verir ki, bu mərhələdə Xocavənd şəhərinə 19 ailə olmaqla 88 nəfər, Quzeyxırman kəndinə 13 ailə olmaqla 61 nəfər, Qırmızı Bazar qəsəbəsinə isə 11 ailə olmaqla 42 nəfər köçürülüb. Doğma yurda qayıdan ailələr üçün bu gün illərlə gözlədikləri arzunun gerçəkləşdiyi gündür. Bir zamanlar məcburi köçkün kimi tərk etdikləri torpaqlara bu dəfə övladları və nəvələri ilə qayıdan sakinlər yeni evlərində həyatlarını yenidən qurmağa başlayırlar.

Xocavənd rayonunun Qaradağlı kəndində anadan olan Səfiyar Məmmədov Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı, 24 yaşında doğma yurdundan məcburi köçkün düşüb. Həyat yoldaşı ilə birlikdə tərk etdiyi torpaqlara illər sonra övladları və nəvələri ilə qayıdıb.

“Vətən həsrəti bizə ağır idi, lakin ümidimiz itmədi. Bu yerlərə qayıdacağımız günü səbirsizliklə gözləyirdik. Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Ordumuz sözün əsl mənasında tarix yazdı. Bütün torpaqlarımız işğaldan azad edildi. Bir vaxtlar həyat yoldaşımla çıxdığım doğma elimizə indi övladlarım və nəvələrimlə qayıdırıq. Ali Baş Komandan İlham Əliyevə və Ordumuza təşəkkür edirəm. Allah şəhidlərimizə rəhmət etsin, qazilərimizə şəfa versin. Onların sayəsində biz bu torpaqlardayıq. Dövlətimiz bizim burada məskunlaşmağımız üçün bütün şəraiti yaradıb”, - deyə Səfiyar Məmmədov bildirir.

Xocavənddən 1992-ci ildə, 6 yaşında məcburi köçkün düşən Elçin Mirzəyev üçün də doğma yurda qayıdış uzun illər yarımçıq qalan uşaqlıq xatirələrinin yenidən canlanması deməkdir. O, illər ərzində övladlarına Xocavənd haqqında danışıb, bir gün bu torpaqlara qayıdacaqlarına inanıb:

“Çox balaca idim, yuxu kimi xatırlayıram həmin günləri. Ailəmizlə birlikdə doğma elimizdən məcburi köçkün düşdük. Yaşa dolduqca, Vətən həsrətini daha çox anlayırdım. Məcburi köçkünlük vaxtı lazımi şəraitlə təmin olunsaq da, natamam bir parçam vardı. O da doğma yurdumuza qayıtmaq idi. Ən böyük arzum bu idi və bu ümidlə yaşadım. Ailə qurdum, övladlarım oldu. Onlara hər zaman Xocavənd haqqında uşaqlıq yaddaşımda qalan xatirələrdən danışırdım və inanırdım ki, bir gün Xocavəndə qayıdacağıq. Şanlı Ordumuz Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə tarixi zəfər qazandı, torpaqlarımız işğaldan azad edildi. İndi bütün azad olunan ərazilərimiz yenidən dirçəlir. Xocavəndimiz də artıq əsl sahiblərini qucağına alır. Sanki yenidən dünyaya gəlmişəm. Xocavəndə qayıtdıq, daimi burada yaşayacağıq. Böyük övladımın 16, kiçik övladımın 12 yaşı var. Onlar təhsillərini burada davam etdirəcəklər. Mənim yaşaya bilmədiyim o illəri, o arzuları artıq övladlarım yaşayacaq və bu, böyük xoşbəxtlikdir. Arzularımız çin olub, həsrətimiz bitib“.

“Burada məskunlaşmağımız üçün bütün şərait yaradılıb. Allah şəhidlərimizə rəhmət etsin, qazilərimizə can sağlığı versin. Ali Baş Komandan İlham Əliyevə və Ordumuza təşəkkürümü bildirirəm” - deyə Elçin Mirzəyev söyləyir.

Beləliklə, illər əvvəl məcburən tərk edilən Xocavənddə bu gün yeni həyat başlayır. Şəhər mərkəzində, qəsəbə və kəndlərdə yeni evlərin qapıları açılır, sakinlərin səsi yenidən eşidilir. Vaxtilə həsrətlə xatırlanan doğma yurdlar bu gün artıq ailələrin gündəlik həyatının bir hissəsinə çevrilir. Xocavəndə qayıdan ailələr üçün Böyük Qayıdış yalnız yeni evə köçmək deyil, illər əvvəl yarımçıq qalan həyatın doğma torpaqda yenidən davam etdirilməsidir.

Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında beynəlxalq münasibətlər üzrə türk mütəxəssis Mehmet Gökhan Özçubukçu deyib.

Ekspert bildirib ki, Azərbaycan-Özbəkistan münasibətləri artıq yalnız iki qardaş ölkə arasında siyasi və iqtisadi əlaqələr çərçivəsində qiymətləndirilə bilməz. Bakı–Daşkənd xətti Mərkəzi Asiyanın mərkəzini Xəzər vasitəsilə Cənubi Qafqaz, Türkiyə və Avropa ilə birləşdirən daha geniş strateji bağlantının mühüm elementinə çevrilir. Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında formalaşan ittifaq Türk dünyasının şərq və qərb istiqamətləri arasında yaranan yeni geosiyasi xəttin diqqətçəkən nümunələrindən biridir. Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlərin bugünkü səviyyəyə çatması qısamüddətli diplomatik inkişafın nəticəsi deyil. Son illərdə intensivləşən qarşılıqlı yüksəksəviyyəli səfərlər, siyasi məsləhətləşmələr, iqtisadi və investisiya mexanizmləri, eləcə də nəqliyyat sahəsində həyata keçirilən birgə layihələr münasibətlərin mərhələli şəkildə institusional əsasda inkişafını təmin edib. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, son beş il ərzində iki ölkə liderləri arasında 15 yüksəksəviyyəli qarşılıqlı səfərin həyata keçirilməsi siyasi dialoqun intensivliyini göstərir. Avqustun 23-də Daşkənddə imzalanmış Əbədi dostluq haqqında Müqavilə iki ölkə arasındakı münasibətlərin əldə etdiyi strateji səviyyənin hüquqi çərçivəsini daha da möhkəmləndirir.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiyada artan rolu

M.G.Özçubukçu Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Görüşləri formatında tamhüquqlu iştirakının regionun geosiyasi və iqtisadi xəritəsində mühüm dəyişiklik olduğunu qeyd edib. Bildirib ki, Azərbaycan coğrafi baxımdan Mərkəzi Asiyanın tərkib hissəsi deyil. Lakin Xəzər dənizinin qərb sahilində yerləşməsi və Mərkəzi Asiyanın Avropaya çıxışında mühüm mövqeyə malik olması Azərbaycanı bu regionla Avropa arasındakı bağlantının əsas aktorlarından birinə çevirir. Buna görə də Azərbaycanın bu formata qoşulmasını yalnız yeni iştirakçının əlavə olunması kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı. Burada Xəzər mərkəzli daha geniş geoiqtisadi çərçivənin formalaşmasından söhbət gedir.

Mütəxəssis hesab edir ki, bu yeni geosiyasi və geoiqtisadi quruluşun mərkəzində Orta Dəhliz dayanır. Çindən başlayan, Mərkəzi Asiya üzərindən Xəzər dənizinə çatan, daha sonra Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə ərazisindən keçərək Avropaya uzanan Trans-Xəzər bağlantısı alternativ nəqliyyat marşrutlarına tələbatın artdığı bir dövrdə strateji əhəmiyyətini daha da artırır. Azərbaycanın Bakı və Ələt limanları, Ələt Azad İqtisadi Zonası, dəmir yolu bağlantıları, Bakı–Tbilisi–Qars xətti və Türkiyə ilə inkişaf edən nəqliyyat əlaqələri ölkənin coğrafi üstünlüyünü real tranzit potensialına çevirir. Özbəkistan üçün Azərbaycan Mərkəzi Asiyanın qərbə açılan mühüm bağlantı məntəqələrindən biridir.

Ekspert Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərini Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində gedən proseslərin tərkib hissəsi sayaraq bildirib: “Türk Dövlətləri Təşkilatı ortaq tarix və mədəniyyət əsasında formalaşan əlaqələri siyasi, iqtisadi, nəqliyyat, enerji, təhsil və texnologiya sahələrində konkret əməkdaşlığa çevirmək üçün mühüm institusional platformadır. Azərbaycanın burada rolu Cənubi Qafqaz ilə Mərkəzi Asiya arasındakı bağlantının gücləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Qazaxıstan və Özbəkistan kimi Mərkəzi Asiyanın aparıcı dövlətləri ilə münasibətlərin dərinləşməsi Xəzərin iki sahilində daha güclü əməkdaşlıq məkanı yaradır. Türk dünyasında formalaşan yeni əməkdaşlıq modeli artıq yalnız ortaq tarix, dil və mədəniyyət amilləri ilə məhdudlaşmır. Nəqliyyat dəhlizləri, limanlar, dəmir yolları, enerji xətləri, investisiya mexanizmləri, ticarət əlaqələri və rəqəmsal infrastrukturlar üzərindən qarşılıqlı bağlılığın daha sistemli şəkildə qurulması prosesi gedir. Azərbaycanın Xəzər hövzəsində, Cənubi Qafqazda, Türkiyə və Avropa istiqamətində malik olduğu coğrafi və geoiqtisadi imkanlar bu prosesdə ölkənin rolunu daha da artırır. Bakı bir tərəfdən Cənubi Qafqazdakı mövqeyini möhkəmləndirir, digər tərəfdən Mərkəzi Asiya ilə daha institusional əlaqələr qurur və Xəzər mərkəzli kommunikasiya layihələrində fəal iştirak edir”.

AZƏRTAC Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına istinadla xəbər verir ki, avqustun 1-i vəziyyətinə sənaye müəssisələrinin anbarlarında hazır məhsul ehtiyatı illik müqayisədə 7,1 faiz azalaraq 5,2 min kvadratmetr təşkil edib.

Dövlət Gömrük Komitəsinin hesabatına əsasən, bu ilin yeddi ayında Azərbaycandan xarici bazarlara 229,13 min dollar dəyərində xalçalar və digər toxunma döşəmə örtükləri ixrac edilib. Bu göstərici ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 4,5 dəfə çoxdur.

Ölkəyə idxal edilən xalça və digər toxunma döşəmə örtüklərinin dəyəri isə illik müqayisədə 12,5 faiz azalaraq 9 milyon 852,78 min dollar təşkil edib.

Xatırladaq ki, 2025-ci ilin yanvar-iyul aylarında Azərbaycanda 1,9 min kvadratmetr xalça və xalça məmulatları istehsal edilib. Həmin dövrdə Azərbaycandan 50,83 min dollar dəyərində xalçalar və digər toxunma döşəmə örtükləri ixrac edilib, idxal isə 11 milyon 258,61 min dollar təşkil edib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, Belçikada yerləşən “Kpler” şirkətinin gəmi izləmə məlumatlarına görə, bazar ertəsi günü boğazdan cəmi iki tanker keçib. Bu da münaqişənin başlanğıcından bəri ən aşağı gündəlik keçid sayıdır.

ABŞ və İran arasında fevralın 28-dən bəri davam edən gərginlik Hörmüz boğazında dəniz nəqliyyatına getdikcə daha çox təzyiq göstərir. İranın gəmilərin boğazdan keçməsinə icazə verməkdən imtina etməsi ilə dünyanın ən vacib enerji marşrutlarından biri olan Hörmüzdə tanker trafiki xeyli yavaşlayıb.

“Kpler”ə görə, bu gün bir neçə maye qaz və xam neft tankerləri Oman körfəzindən Hörmüz boğazına daxil olub.

Böyük Britaniyada “Vortexa” gəmi izləmə şirkətinin məlumatlarına görə, Hörmüz boğazından sutkalıq neft tranziti ötən gün 5 milyon barelə düşüb. Bazar gününə qədər olan yeddi gün ərzində sutkada orta hesabla təxminən 6-7 milyon barel olub.

Qeyd edək ki, ABŞ/İsrail-İran müharibəsi başlamamışdan əvvəl Hörmüzdən gündəlik təxminən 130 ticarət gəmisi keçirdi. Ticarət gəmilərinin hərəkəti müharibədən əvvəlki səviyyələrlə müqayisədə 95 faizdən çox azalıb.

Yaxın Şərqdəki münaqişədən əvvəl qlobal xam neft və neft məhsulları tədarükünün, mayeləşdirilmiş təbii qazın (LNG) təxminən beşdəbiri Hörmüz boğazından keçirdi.

Bu barədə AZƏRTAC-a DSMF-dən məlumat verilib. Beləliklə, Fond bu ayın bütün sosial ödənişlərini başa çatdırıb.

Bundan əvvəl avqustun 14-də Bakı və Sumqayıt şəhərləri, Abşeron rayonu, Naxçıvan Muxtar Respublikasında, avqustun 21-də isə digər bölgələrdə yaşayan pensiyaçıların və güzəştli şərtlərlə pensiya təyin edilmiş şəxslərin avqust ayı üzrə pensiyaları ödənilib.

Azərbaycan-Özbəkistan əlaqələri Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionlarının geosiyasi bağlantısı və sabitliyi üçün əhəmiyyətli rol oynayır

 “Bu gün Mərkəzi Asiya və Azərbaycan böyük potensiala, eyni zamanda, bundan da böyük inkişaf imkanlarına malik vahid geosiyasi və geoiqtisadi regiondur. Bu böyük, hətta deyərdim ki, yenidən yaradılmış və artıq kifayət qədər inteqrasiya olunmuş regionun inkişafının ümumi müsbət dinamikası da bu halda Özbəkistan və Azərbaycan arasında sıx qarşılıqlı əlaqələrdən asılıdır”.

Prezident İlham Əliyevin avqustun 23-də Özbəkistandan səsləndirdiyi bu bəyanat Bakı və Daşkənd arasında formalaşan yeni reallığın mahiyyətini dəqiq əks etdirir. Bu gün Azərbaycan və Özbəkistan münasibətləri sadəcə iki dövlətin ikitərəfli əməkdaşlığı çərçivəsindən çıxaraq Cənubi Qafqaz ilə Mərkəzi Asiyanın geosiyasi və geoiqtisadi inteqrasiyasını təmin edən əsas hərəkətverici qüvvəyə çevrilib.

Dərinləşən əlaqələr, gerçəkləşən hədəflər 

Ölkələrimiz arasında əsrlərdən bəri mövcud olan tarixi, mədəni və mənəvi bağlar bu gün sadəcə bəyanatlarla deyil, konkret hüquqi mexanizmlər, iqtisadi layihələr və institutlaşmış strateji tərəfdaşlıqla möhkəmlənir. Bakı və Daşkənd arasında inkişaf edən münasibətlər strateji tərəfdaşlıq, müttəfiqlik və əbədi dostluq məntiqi üzrə uğurla irəliləyir. 2024-cü ilin avqustunda Daşkənddə imzalanmış Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilədən sonra bu ilin 23 avqustunda Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəri zamanı imzalanan “Azərbaycan Respublikası ilə Özbəkistan Respublikası arasında əbədi dostluq haqqında Müqavilə” əlaqələrin keyfiyyətcə yeni və ən yüksək mərhələsini özündə ehtiva edir. 

Müqavilə iki dövlətin beynəlxalq hüququn hamılıqla tanınmış prinsiplərini rəhbər tutaraq münasibətlərini əbədi dostluq, qarşılıqlı etimad və müttəfiqlik əsasında qurduğunu təsbit edir. Tərəflər bir-birinin suverenliyinə, təhlükəsizliyinə və ərazi bütövlüyünə zərər vuran hər hansı blok və ya ittifaqlarda iştirak etməməyi, öz ərazilərinin üçüncü ölkələr və ya qruplar tərəfindən digər tərəfin dövlət maraqlarına qarşı istifadəsinə yol verməməyi öhdələrinə götürürlər. Bu sənəd böyük güclərin rəqabəti fonunda iki ölkənin regional sabitlik amili kimi çıxış etməsini təmin edir. Özbəkistan hər zaman Azərbaycanın haqq işini dəstəkləyib. Daşkənddə Azərbaycan və Özbəkistan Ali Dövlətlərarası Şuranın 3-cü iclası zamanı bu xüsusi nüansa diqqət çəkən ölkəmizin başçısı qeyd edib ki, biz ikitərəfli formatda, iştirak etdiyimiz bütün beynəlxalq təşkilatlarda həmişə bir-birimizi dəstəkləyirik: “Bu, avtomatik rejimdə baş verir”.

Əbədi dostluq haqqında Müqavilədə təkcə təhlükəsizlik sahəsi ilə bağlı deyil, ölkələrimizin siyasi, iqtisadi, mədəni əlaqələri barədə də mühüm məsələlər də əksini tapıb. 

İki ölkə nəqliyyat sistemlərinin qarşılıqlı inteqrasiyasına xüsusi diqqət ayırır. Sənəddə əks olunub ki, yüklərin və sərnişinlərin əlverişli və qarşılıqlı faydalı daşınmasını təmin etməyə, eləcə də nəqliyyat dəhlizlərinin tranzit potensialınınartırılmasına yönəlmiş qarşılıqlı əlaqəli nəqliyyat sisteminin daha da möhkəmləndirilməsi üçün zəruri şərait yaradırlar.

Urgenç-Xankəndi, Urgenç-Naxçıvan və Buxara-Laçın kimi şəhərlərarası tərəfdaşlıq razılaşmaları regionlararası əməkdaşlığı gücləndirir.

Prezident İlham Əliyev və Özbəkistan rəhbəri Şavkat Mirziyoyev arasında formalaşmış yüksək şəxsi etimad dövlətlərarası münasibətlərin əsas hərəkətverici qüvvəsidir. Liderlərin həyata keçirdiyi genişmiqyaslı islahatlar hər iki ölkənin iqtisadi potensialını və beynəlxalq nüfuzunu artırıb.

Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında iqtisadi tərəfdaşlıq konkret rəqəmlər və mexanizmlərlə möhkəmlənir. İki dövlət ticarət dövriyyəsini 2030-cu ilədək 1 milyard dollara çatdırmağı hədəfləyir.  

Vahid geosiyasi və geoiqtisadi məkan

Özbəkistan Qarabağın bərpası prosesinə praktiki dəstək verən ilk ölkələrdən biri kimi öz qardaşlıq mövqeyini nümayiş etdirib.

Ölkəmizin rəhbəri Daşkənddə mətbuata bəyanatında ölkələrimiz arasındakı bu səmimi əlaqələr barədə deyib: “Əlbəttə, Prezident Şavkat Miromonoviç Mirziyoyevin Qarabağa investisiya cəlb edilməsində müstəsna rolunu bir daha qeyd etmək istərdim. İlk yardım - Füzulidə Mirzə Uluqbəy adına 960 şagird yerlik məktəbin tikintisi və Xankəndidə tikiş fabrikinə investisiyalar Özbəkistandan gəldi. İlk böyük sənaye müəssisəsi də Özbəkistanla bağlıdır. Həm Qarabağ bölgəsində, həm də bir çox digər bölgələrdə əlavə qarşılıqlı fəaliyyət planları mövcuddur. Həmçinin diqqətəlayiqdir ki, bu gün bir çox layihənin, - düşünürəm ki, on, bəlkə də daha çox, - açılışı və ya təməlinin qoyulması ilə bağlı tədbirlər zamanı regional layihələr də olub”. 

Azərbaycan və Özbəkistanın yaxınlaşması Xəzərin iki sahilini bir-birinə bağlayaraq vahid geosiyasi və geoiqtisadi məkan formalaşdırır. Bu əməkdaşlıq Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsində inteqrasiyaya da güclü impuls verir.

Azərbaycan Xəzərdən Qərbə, Özbəkistan isə Mərkəzi Asiyadan Xəzərə çıxış imkanlarını birləşdirərək Orta dəhlizin əsas aktorlarına çevrilirlər.

İki liderin sarsılmaz siyasi iradəsi, Ali Dövlətlərarası Şura və Birgə İnvestisiya Fondu kimi institusional mexanizmlərin effektiv fəaliyyəti, habelə ticarət dövriyyəsinin 1 milyard dollara çatdırılması hədəfi göstərir ki, bu tərəfdaşlıq kağız üzərində deyil, reallıqda dərinləşir. Azərbaycan və Özbəkistanın həm Orta Dəhliz kimi nəqliyyat-logistika layihələrində, həm də Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində artan birgə rolu Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya regionlarının geosiyasi bağlantısını və sabitliyini təmin edən əsas amilə çevrilib. Bu strateji ittifaq təkcə iki dövlətin deyil, bütövlükdə geniş Avrasiya coğrafiyasının təhlükəsizliyinə, iqtisadi tərəqqisinə və xalqlarımızın rifahına xidmət edən davamlı inkişaf modelidir.

Yasəmən MUSAYEVA, 

“Azərbaycan”

Müdafiə Nazirliyindən AZƏRTAC-a bildirilib ki, görüşdə ölkələrimiz arasında münasibətlərin dostluq və qardaşlığa söykəndiyini qeyd edən general-polkovnik K.Vəliyev strateji tərəfdaşlığımızın hazırkı vəziyyətindən məmnunluğunu vurğulayıb.

Baş Qərargah rəisi müdafiə qurumlarımızın rəhbər heyətləri arasında həyata keçirilən mütəmadi görüşlərin hərbi əlaqələrimizə yeni dinamika və məzmun qatdığını qeyd edib.

Göstərilən qonaqpərvərliyə görə minnətdarlığını bildirən general-mayor M.İ.X.Babar qarşılıqlı görüşlərin ölkələrimizin ikitərəfli hərbi əməkdaşlığına müsbət töhfələr verdiyini bildirib.

Tərəflər, həmçinin hərbi təhsil, hərbi-texniki, birgə təlimlər və qarşılıqlı maraq doğuran bir sıra digər məsələlər barədə ətraflı fikir mübadiləsi aparıblar.

Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən AZƏRTAC-a verilən məlumata görə, ayrı-ayrı yerlərdə yağışın qısamüddətli leysan xarakterli olacağı, şimşək çaxacağı və dolu düşəcəyi ehtimalı var.

Yağıntılı hava şəraiti ilə əlaqədar çaylarda sululuğun artacağı, bəzi dağ çaylarından qısamüddətli sel keçəcəyi istisna olunmur.

Ölkə ərazisində havanın temperaturunun ötən günlərlə müqayisədə tədricən 4-8 dərəcə enəcəyi gözlənilir.

Azərbaycan və Özbəkistan arasında iqtisadi əməkdaşlığın əsas qollarından biri  enerji sektorudur. Ənənəvi enerji sahəsində uzun müddətdir davam edən əlaqələr son illərdə bərpaolunan enerji layihələri ilə xeyli şaxələnib. Bu növ enerjinin istehsalı və Avropa bazarlarına ixracı iki ölkənin əməkdaşlığında yeni perspektivlər yaradır.

Azərbaycanla Özbəkistan arasında “yaşıl enerji” tərəfdaşlığından danışarkən iki il əvvələ qayıtmaq lazım gəlir. Belə ki, 2024-cü il noyabrın 13-də COP29 çərçivəsində üç ölkənin dövlət başçıları "Azərbaycan Respublikası, Qazaxıstan Respublikası və Özbəkistan Respublikası hökumətləri arasında "yaşıl enerji"nin inkişafı və ötürülməsi sahəsində strateji tərəfdaşlıq haqqında Saziş" imzalayıb. 2022-ci il dekabrın 17-də Buxarestdə "Azərbaycan Respublikası, Gürcüstan, Rumıniya və Macarıstan hökumətləri arasında "yaşıl enerji"nin inkişafı və ötürülməsi sahəsində strateji tərəfdaşlıq haqqında Saziş"in imzalanmasını da xatırladaq. Bu sazişə əsasən, Qara dənizin dibi ilə "yaşıl enerji" kabeli çəkiləcək. Bir sözlə, Mərkəzi Asiya, Qafqaz, Avropa, Xəzər və Qara dəniz vahid enerji dəhlizi ilə birləşdiriləcək. 

Prezident İlham Əliyev Özbəkistana dövlət səfəri ərəfəsində bu ölkənin Milli İnformasiya Agentliyinə verdiyi müsahibəsində həmin istiqamətdə əməkdaşlıqdakı yenilikləri diqqətə çatdırıb: “Yaşıl enerji” sahəsində əməkdaşlığımız da davam edir. 2025-ci ildə Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistanın müvafiq energetika idarələri tərəfindən Bakıda “Yaşıl Dəhliz Birliyi” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti təsis olunub. Bu birgə müəssisə Azərbaycan-Mərkəzi Asiya “yaşıl enerji” dəhlizi layihəsinin həyata keçirilməsini, bərpaolunan enerji ixracını və onun Xəzər dənizinin dibi ilə nəqli imkanlarını əlaqələndirmək məqsədilə yaradılıb”.

Xəzərin dibi ilə Azərbaycanın, Qazaxıstanın və Özbəkistanın birlikdə yaradacağı "yaşıl dəhliz" üçün bu ölkələrin hər birinin böyük potensialı var. 

Azərbaycanın "yaşıl gündəliy"i artıq bütün dünyaya bəllidir. Ölkəmizin “yaşıl enerji” potensialı quruda 135 QVt, dənizdə isə 157 QVt olaraq qiymətləndirilir. İl ərzində yurdumuzda günəşli saatların sayı 2400–3200 təşkil edir.

Külək enerjisinə gəldikdə isə quruda 3 QVt-a yaxın texniki potensial mövcuddur. Bu xüsusilə Xəzər dənizi sahilində və Abşeronda güclüdür. 2030-cu ilə qədər artıq imzalanmış investisiya müqavilələri əsasında ölkəmizdə ən azı 6 qiqavatlıq "yaşıl enerji" - günəş, külək və su-elektrik enerjisi istehsal ediləcək. 

 Bildiyimiz kimi, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur, eləcə də Naxçıvan Muxtar Respublikası Prezident İlham Əliyev tərəfindən “yaşıl enerji” zonası elan olunub.

 Özbəkistanda da bu istiqamətdə genişmiqyaslı işlər aparılır. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin hesabatına görə, Özbəkistanın illik tələbatından 30 dəfə çox – 2091 milyard kilovat/saat elektrik enerjisi istehsal etmək potensialı var. Ölkənin iqlimi ildə 320 günəşli günün olması ilə səciyyələnir . Bu isə böyük həcmdə alternativ enerji istehsalına imkan yaradır. Surxandərya, Buxara və Kaşkadərya vilayətləri coğrafi baxımdan elə bir iqlim qurşağında yerləşir ki, bu regionlarda ümumilikdə 2058 milyard kilovat/saat günəş enerjisi hasil etmək olar.

 Özbəkistanın külək enerjisinin də potensialı böyükdür. BMT-nin “yaşıl enerji”nin inkişafına dair hazırladığı hesabatda vurğulanır ki, Özbəkistanın şimal-qərb və cənub-qərb əraziləri 9,9 milyard kilovat/saat külək enerjisi istehsal etmək iqtidarındadır. 

"Yaşıl enerji"nin inkişafı üçün Özbəkistanda böyük proqram qəbul edilib.Son 5 il ərzində Özbəkistan Prezidenti “yaşıl enerji”nin inkişaf etdirilməsi üçün 15 sərəncam imzalayıb. Hökumət “yaşıl enerji” potensialını düzgün qiymətləndirərək müxtəlif xarici şirkətlərlə 20-dən çox müqavilə imzalayıb. Bütün bunlar Özbəkistana enerji istehsalını artıraraq onu ixrac etməyə şərait yaradıb.

 Azərbaycanın coğrafi mövqeyi Mərkəzi Asiyada istehsal olunan “yaşıl enerji”nin Qafqaz və Avropa istiqamətində ötürülməsinə imkan verir. Azərbaycan, Qazaxıstan və Özbəkistan arasında “yaşıl enerji”nin inkişafı və ötürülməsi üzrə əməkdaşlığın ən mühüm layihələrindən biri məhz “Mərkəzi Asiya-Azərbaycan Yaşıl Enerji Dəhlizi”dir. 

Xatırladaq ki, üç ölkənin enerji sistemlərinin əlaqələndirilməsi məqsədi ilə 2024-cü ildə razılıq əldə edilib. Keçən il isə hər üç ölkə Asiya İnkişaf Bankı və Asiya İnfrastruktur və İnvestisiya Bankı ilə birlikdə “Xəzər Yaşıl Enerji Dəhlizi”nin texniki-iqtisadi əsaslandırılmasına dəstək haqqında memorandum imzalayıb. Cari ilin əvvəlində layihənin birinci mərhələsi üzrə texniki-iqtisadi əsaslandırma işlərinə başlanılıb və Bakıda bu istiqamətdə ilkin seminar keçirilib. Layihənin əsas məqsədi Mərkəzi Asiyada istehsal olunan bərpaolunan elektrik enerjisinin Xəzər dənizi üzərindən Azərbaycana, daha sonra isə Qara dəniz vasitəsilə Avropaya çatdırılmasıdır. 

 İqtisadçı-ekspert, neft-qaz məsələləri üzrə tədqiqatçı İlham Şaban və ölkəmizin digər enerji mütəxəssisləri bu cür təşəbbüslərin Azərbaycanın ənənəvi karbohidrogen ixracatçısı olmaqla yanaşı, gələcəkdə qlobal miqyasda mühüm “yaşıl enerji” tranziti və təmiz enerji mərkəzinə çevrilməsində mühüm rol oynayacağını vurğulayırlar. 

Özbəkistanın “yaşıl enerji” layihələri üzrə mütəxəssisi Furkat Kurbonov da bildirir ki, Azərbaycanın bu əməkdaşlıqda əsas üstünlüklərindən biri onun coğrafi mövqeyidir:” Özbəkistan Mərkəzi Asiyanın daxilində yerləşdiyi halda, Azərbaycan Xəzər dənizinin qərb sahilində yerləşərək Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz və Avropa arasında enerji körpüsü rolunu oynayır. Azərbaycan və Özbəkistan arasında alternativ enerji sahəsində əməkdaşlıq iki ölkənin enerji siyasətində yeni mərhələ yarada bilər. Özbəkistanın günəş və külək enerjisi potensialı ilə Azərbaycanın Xəzər və Cənubi Qafqaz üzərindən Avropaya çıxış imkanlarının birləşdirilməsi gələcəkdə mühüm regional enerji platformasının formalaşmasına səbəb ola bilər”.

Flora SADIQLI,

"Azərbaycan"

AZƏRTAC xəbər verir ki, hazırda Londonun ICE birjasında “Brent”in bir bareli 89,66 dollara ticarət olunur və qiymət gün ərzində 2,5 faiz azalıb. Nyu-Yorkun NYMEX birjasında isə “Light” markalı xam neftin bir barelinin qiyməti 82,50 dollar civarındadır.

Ekspertlərin fikrincə, ABŞ-nin İrana iqtisadi təzyiqi artırmaq planı neft qiymətlərinin aşağı istiqamətli dəyişməsinə təsir göstərir.

Baş Prokurorluğun mətbuat xidmətindən AZƏRTAC-a verilən məlumata görə, qəbuldan əvvəl Baş prokuror xalqımızın Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin rayonun mərkəzində ucaldılmış abidəsini ziyarət edərək əziz xatirəsini ehtiramla yad edib.

Qəbulda iştirak etmiş 28 nəfərin müraciətində konkret cinayət işlərinin istintaqı və törədilmiş cinayətlər barədə məlumatların araşdırılması zamanı yol verilmiş qanun pozuntuları, məhkəmədə baxılan cinayət işləri üzrə dövlət ittihamının müdafiəsi, habelə mülki xarakterli mübahisələr və sosial problemlərə dair qeyd olunan məsələlərin bilavasitə prokurorluqda və ya aidiyyəti icra orqanlarında operativ həlli üçün müvafiq göstərişlər verilib.

Daha sonra Şəki rayonunda xidmət aparan prokurorluq əməkdaşlarının istifadəsi üçün nəzərdə tutulan, təmiri başa çatdırılan, habelə zəruri mebel və avadanlıqlarla təchiz olunmuş xidməti mənzillər istifadəyə verilib.

Baş prokuror mənzillərə baxış keçirərək burada yaradılmış şəraitlə yerində tanış olub və əməkdaşların sosial-məişət təminatının gücləndirilməsi məqsədilə görülən işləri yüksək qiymətləndirib.

Baş prokuror burada yaradılmış şəraitin Prezident İlham Əliyevin prokurorluq əməkdaşlarına göstərdiyi diqqət və qayğının bariz nümunəsi olduğunu qeyd edərək, buna görə dövlət başçısına təşəkkürünü ifadə edib. Bildirib ki, görülən tədbirlər regionlarda çalışan prokurorluq əməkdaşlarının yaşayış və xidmət şəraitinin yaxşılaşdırılmasına, onların xidməti vəzifələrini səmərəli həyata keçirməsi üçün zəruri imkanların yaradılmasına xidmət edir.

Prokurorluq əməkdaşlarının sosial təminatının gücləndirilməsi və xidmət üçün zəruri infrastrukturun inkişaf etdirilməsi istiqamətində tədbirlər bundan sonra da davam etdiriləcək.