Enerji əməkdaşlığı, yeni investisiya imkanları və dünya bazarlarında qiymət dəyişiklikləri
Ötən həftə ölkənin iqtisadi həyatında bir sıra mühüm hadisələr və yeniliklər baş verib. Beynəlxalq əməkdaşlıq, enerji sektoru, investisiyalar və maliyyə bazarları ilə bağlı diqqətçəkən xəbərlər iqtisadi gündəmin əsas mövzularını təşkil edib.
Həftənin ilk günündə Azərbaycanla Çin arasında enerji sektorunda əməkdaşlığın inkişafı istiqamətində yeni addım atılıb. SOCAR və Çinin “Sinopec” şirkəti strateji əməkdaşlığa dair Anlaşma Memorandumu imzalayıblar. Şanxayda imzalanan sənəd satınalma və təchizat zəncirinin idarə olunması sahələrində tərəfdaşlığın genişləndirilməsini, təchizatçı resursları barədə məlumat mübadiləsini və qarşılıqlı satınalma imkanlarının araşdırılmasını nəzərdə tutur. Razılaşma çərçivəsində tərəflər qabaqcıl təcrübələrin bölüşdürülməsi, məhsul və avadanlıqların qarşılıqlı təchizat zəncirlərinə daxil edilməsi imkanlarını da nəzərdən keçiriblər.
***
Enerji sahəsində regional əməkdaşlığın genişləndirilməsi istiqamətində daha bir mühüm razılaşma əldə olunub. COP31 çərçivəsində Antalyada Azərbaycan, Türkiyə, Gürcüstan və Bolqarıstan arasında təmiz enerji sahəsində strateji tərəfdaşlıq haqqında Saziş imzalanıb. Sənəd dörd ölkə arasında “yaşıl enerji” dəhlizinin inkişafını, elektrik enerjisinin ötürülməsi və təchizatı üzrə əməkdaşlığın gücləndirilməsini nəzərdə tutur. Layihə Azərbaycanın bərpaolunan enerji potensialından istifadə etməklə elektrik enerjisinin Türkiyə və Avropa bazarlarına ixrac imkanlarının genişləndirilməsinə xidmət edəcək.
***
Ötən həftənin ən diqqətçəkən hadisəsi Türkiyədə keçirilən BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransının 31-ci sessiyasının Liderlər Sammiti olub. Noyabrın 11-də Antalyada COP31çərçivəsində təşkil olunan sammitdə Prezident İlham Əliyev, birinci xanım Mehriban Əliyeva və qızları Leyla Əliyeva iştirak ediblər.
Sammitdə qlobal iqlim dəyişiklikləri ilə mübarizə, emissiyaların azaldılması və dayanıqlı enerji keçidi məsələləri müzakirə olunub. Görüş beynəlxalq iqlim gündəliyində ölkələrin əməkdaşlığının gücləndirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyıb.
***
İqlim gündəliyi ilə yanaşı Avropanın enerji təhlükəsizliyi və regional əməkdaşlıq məsələləri də ötən həftə dövlət başçısının iştirak etdiyi beynəlxalq tədbirlərin əsas mövzularından olub. Enerji və iqtisadi əməkdaşlıq məsələləri noyabrın 12-də Dublində keçirilən “Avropa Siyasi Birliyi”nin 9-cu Zirvə Toplantısında müzakirəyə çıxarılıb. Prezident İlham Əliyev “Rəqabətqabiliyyətli Avropanın yaradılması - innovasiya, bağlantılar və əlçatan enerji” mövzusunda dəyirmi masada iştirak edib.
Dövlət başçısı çıxışında Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyindəki roluna toxunaraq bildirib ki, Avropa İttifaqına qaz ixracı 2022-ci ildən bəri 8 milyard kubmetrdən 13 milyard kubmetrə çatdırılıb. Azərbaycanın qaz təchizatını artırmaq planlarının olduğunu vurğulayan Prezident enerji infrastrukturunun genişləndirilməsinin vacibliyini də qeyd edib.
***
Həftənin mühüm hadisələrindən biri 2027-ci ilin dövlət büdcəsi layihəsinin Milli Məclisdə müzakirəsi olub. Noyabrın 13-də layihə birinci oxunuşda təqdim edilib və plenar iclasa tövsiyə olunub.
Sənədə əsasən, gələn il Azərbaycanın ÜDM-nin 141 milyard manat, dövlət büdcəsinin gəlirlərinin isə 39,3 milyard manat olacağı proqnozlaşdırılır. Neftin orta illik qiyməti 65 dollar, inflyasiya 5,3 faiz, iqtisadi artım isə 2,7 faiz səviyyəsində nəzərdə tutulub. Orta müddətli dövrdə neftdənkənar sahədə 4,4 faizlik artım gözlənilir.
***
Rəqəmsal iqtisadiyyat və innovasiyalar sahəsindəki yeniliklər də ötən həftənin gündəmində yer alıb. Noyabrın 13-də Bakıda İkinci Süni İntellekt Sammiti keçirilib. Dövlət və özəl sektor nümayəndələrini, beynəlxalq ekspertləri və texnologiya şirkətlərini bir araya gətirən tədbirdə süni intellektin müxtəlif sahələrdə tətbiqi, yeni texnoloji həllər və Azərbaycanın rəqəmsal inkişaf perspektivləri müzakirə olunub. Sammit çərçivəsində təqdimatlar, panel müzakirələri və praktiki nümayişlər təşkil edilib.
***
Ötən həftənin ən qürurverici hadisəsi Azərbaycan gəmiçilik tarixində yeni bir səhifənin açılması idi. Müstəqil Azərbaycan bayrağı altında üzən ilk tanker - “Xankəndi” Avstraliya sularına daxil olaraq tarixə düşüb. Bruneydən yola çıxan tanker 18 günlük səfərin ardından Avstraliyanın Gilonq limanına çatıb. Burada yükünü təhlükəsiz şəkildə boşaldan gəmi ekoloji və texniki təhlükəsizlik yoxlamalarından uğurla keçib.
2024-cü ildə ASCO və SOCAR-ın birgə müəssisəsi tərəfindən alınan gəminin bu səfəri Azərbaycanın beynəlxalq dəniz nəqliyyatında coğrafiyasının genişlənməsi baxımından diqqət çəkir.
***
Həftə ərzində dünya əmtəə birjalarında qiymət dəyişiklikləri də müşahidə olunub. Neft bazarında “Brent” markalı xam neftin bir bareli 2 sent bahalaşaraq 95,84 dollara, “Light” markalı neft isə 18 sent ucuzlaşaraq 88,56 dollara satılıb.
Qiymətli metallar bazarında isə qızılın bir troya unsiyasının qiyməti 1 dollar artaraq 3886,3 dollara yüksəlib.
Züleyxa ƏLİYEVA,
“Azərbaycan”