Azərbaycan jurnalistikası tarix baxımından uzaq keçmişə aid olmasa da, 151 illik çox zəngin, lakin son dərəcə ziddiyyətli mərhələlərdən keçmişdir. Buna baxmayaraq, sözün həqiqi mənasında, milli jurnalistika fenomeni xalqımızn mənəvi dəyərlərini və etnik özünüdərkini formalaşdıran bir institut kimi qiymətli irsə çevrilmişdir. Ümummilli Lider Heydər Əliyev məhz bunu nəzərə alaraq deyirdi: "Azərbaycan mətbuatı tarix boyu daim mütərəqqi ictimai idealların carçısı kimi çıxış etmiş, xalqımızın ən ülvi arzularının reallaşmasına öz töhfəsini vermiş, onun müstəqillik amalının güclənməsində, mənəvi dəyərlərinin tərəqqisində, milli şüurun, mədəniyyətin formalaşmasında böyük rol oynamışdır".
XIX-XX əsrlərdə milli jurnalistika ciddi maneələrlə, qadağalarla üzləşsə də, müstəqillik və azadlıq ideyalarının milli təfəkkürə nüfuz etməsində böyük rol oynamışdır. Məlumdur ki, cəmiyyətdə baş verən mühüm hadisələr - qarşıdurmalar, iğtişaşlar, inqilablar, müharibələr və s. mətbuatda fəallığın daha gur "alovlanması"na səbəb olur. XX əsr Azərbaycan tarixinin əvvəlinə və sonuna diqqət etsək, bu cür "alovlanmalar"ı bir neçə dəfə müşahidə etmək mümkündür. 1917-1918-ci illərdə Rusiya imperiyasının dağılması, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranması, daha sonra Xalq Cümhuriyyətinin bolşeviklər tərəfindən işğalı, Azərbaycanın SSRİ-nin tərkibinə daxil olması, 1980-ci illərdən Azərbaycan torpaqlarının 30 ilə yaxın Ermənistanın işğalı altında olması, ən nəhayət, 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan Zəfər - bütün bunlar Azərbaycan milli mətbuatının ana xəttini təşkil edən fakt və tarixləşmiş hadisələrdir.
Mətbuat yarandığı gündən milli dəyərlərin qorunmasına, dilimizin, incəsənətimizin və mədəniyyətimizin inkişafına böyük töhfələr verib. Xüsusilə 1969-cu ildə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikasının rəhbəri seçildikdən sonra digər sahələr kimi, milli mətbuatın inkişafında və milli jurnalist kadrların yetişməsində çox mühüm tədbirlər həyata keçirilib. Məhz Ulu Öndərin qətiyyəti sayəsində 1978-ci ildə Azərbaycan SSR-nin yeni Konstitusiyası qəbul edilərkən orada Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi təsbit olunmasına, habelə milli mətbuatımızda ədəbi dilin, anadilli mətbuatın inkişafına və milli jurnalist kadrlarının hazırlanmasına xüsusi diqqət ayrılıb.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 1993-cü ildə qayıdışı ilə Azərbaycan mətbuatı yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoydu. Bu qayıdış ölkə üçün çox ağır bir dövrə təsadüf etsə də, müstəqil dövlətçiliyin möhkəm təməllər üzərində qurulmasında müstəsna rol oynadı. Media ilk növbədə Ulu Öndərin irəli sürdüyü həmrəylik missiyasında fəal iştirak etməyə başladı. Paralel olaraq milli mətbuatın söz azadlığı və demokratik prinsiplər əsasında inkişafı strateji xarakter aldı. Bu strateji xəttin təməlini də bir zamanlar qırmızı imperiyanın hakim-mütləq olduğu illərdə belə "Qoy ədalət zəfər çalsın!" müsahibəsi ilə Kremli silkələyən Heydər Əliyev qoydu.
Heydər Əliyev müstəqillik illərində milli mətbuatın tarixi rolunu yüksək qiymətləndirərək deyirdi: "Milli özünüdərkin bərqərar olmasında, vətənpərvərlik hisslərinin aşılanmasında, milli və ümumbəşəri dəyərlərin təbliğində müstəsna rol oynamış Azərbaycan mətbuatı xalqımızın azadlıq və müstəqillik uğrunda mübarizəsinə öz böyük töhfəsini vermişdir". Elə bu səbəbdən Ulu Öndər milli medianın yeni dövrün tələbləri səviyyəsindən fəaliyyətini təmin etmək üçün mətbuat və söz azadlığının, kütləvi informasiya vasitələrinin maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirirdi.
Jurnalistlərə, media nümayəndələrinə son dərəcə böyük dəyər verən, sözün qiymətini, mətbuatın dövlətçilikdə yerini və rolunu yüksək dəyərləndirən Ümummilli Lider 2000-ci ilin ortalarında Rusiyanın "Jurnalist" jurnalının baş redaktoruna verdiyi müsahibədə deyirdi: "Demokratik mətbuat nə deməkdir? Çox ümumiləşdirilmiş şəkildə desək, bu, rəsmi və sırf fərdi nöqteyi-nəzərlərin ifadəsi üçün hüquqların bərabərliyinə nail olmaqdır, hakimiyyətin müxtəlif qollarının (o cümlədən də "dördüncü" qolunun, yəni mətbuatın özünün) fəaliyyəti haqqında operativ xəbərlər axınıdır. Nəhayət, mətbuat dövlətlə cəmiyyəti birləşdirən canlı əlaqə vasitəsidir".
Bu canlı əlaqənin bariz nümunəsinin vətənin ən ağır vaxtlarında Heydər Əliyevin yenidən hakimiyyətə qayıdışından sonra şahidi olduq. Milli ideologiyanın formalaşmasına kəskin ehtiyac duyulduğu bir vaxtlarda jurnalistlər ölkəmizi vətəndaş müharibəsindən xilas edən liderin rəhbərliyi ilə milli müstəqilliyin müdafiəsinin önünə keçdilər. Xalqdan gizlədilən həqiqətləri hər cür təzyiqlərə və təhdidlərə baxmayaraq, xalqa çatdırdılar.
Əsası Ümummilli Lider Heydər Əliyev tərəfindən qoyulmuş və ənənəyə çevrilmiş mediaya dövlət dəstəyi bu gün də uğurla davam etdirilir. Prezident İlham Əliyevin 2008-ci ildə kütləvi informasiya vasitələrinin inkişafına dövlət dəstəyi konsepsiyasını təsdiq etməsi Azərbaycan mediasının inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirmişdir. Azərbaycan dövləti heç bir sosial layihəni, o cümlədən də mediaya dövlət dəstəyini dayandırmır, əksinə, daha da artırır. Artıq dörd ildir ki, Qarabağın ürəyi sayılan Şuşada ənənə halını almış Qlobal Media Forumu keçirilir. Bu tədbirdə dünyanın aparıcı mətbuat rəhbərləri, radio, televiziya və agentlik nümayəndələri təmsil olunurlar. Ən nəhayət, 21 ildir ki, ölkəmizdə Milli Mətbuat və Jurnalistika Günü dövlət səviyyəsində qeyd edilir.
Rəhman SALMANLI,
"Azərbaycan"
