22 Oktyabr 2026 15:42
208
Elm və texnika
A- A+
Təkhüceyrəli yosun xatirələrin, davranışların necə formalaşdığını müəyyən edir  

Təkhüceyrəli yosun xatirələrin, davranışların necə formalaşdığını müəyyən edir  


Bu il fiziologiya və ya tibb üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüş üç alimin apardığı tədqiqatda kiçik bir yosunun köməyi ilə beynimizdə xatirələrin, hisslərin və davranışların necə formalaşdığı aşkar edilib.

“Chlamydomonas” birhüceyrəli yosundur, o, işığa qarşı həssas olan və gözlərimizdəki rodopsinə heyrətamiz dərəcədə bənzəyən "kanalrodopsin" adlı zülal vasitəsilə işığa doğru üzür. Kanalrodopsin işığı aşkar etdikdə, xaricdən hüceyrənin içinə elektrik yüklü ionlar axır. Bu proses son dərəcə sürətlə elektrik siqnalı yaradır və həmin siqnal yosuna tükəbənzər hərəkət orqanları vasitəsilə hərəkət etməsi üçün əmr verir. Tədqiqat zamanı “Chlamydomonas” kanalrodopsini geni canlı heyvanların beyin hüceyrələrinə köçürülüb və işıq parıltıları vasitəsilə ayrı-ayrı neyronlar aktivləşdirilib və ya söndürülüb. Bu üsul beyində davranış, hisslər, xatirələr, hərəkətlər, oyaqlıq və yuxu, eləcə də digər bədən funksiyalarını idarə edən konkret sinir dövrələrini dəqiq müəyyən etməyə kömək edib. Bu, hətta siçanların öz balalarını yuvaya necə toplaması və ya onları necə təmizləməsi kimi davranışları da işə sala bilir.  Bu üsul depressiya, təşviş və Parkinson xəstəliyi kimi pozuntuları araşdırmaq üçün istifadə olunur, həmçinin torlu qişa xəstəlikləri olan insanlarda görmə qabiliyyətini qismən bərpa etmək məqsədilə sınaqdan keçirilir. Bütün bunlar isə sadə bir yosun üzərində aparılan xüsusi tədqiqatlardan qaynaqlanır.


Əsmər QARDAŞXANOVA,

“Azərbaycan”

Digər Xəbərlər

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının gələcəyə baxış prizması: Dəyişən dünyada İƏT-in missiyasına yeni yanaşma  

16:24
22 Oktyabr

Kainat və biz necə var olmuşuq?

16:22
22 Oktyabr

Bahar Muradova: Qızların elmə marağının dəstəklənməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

16:14
22 Oktyabr

Ölkəmiz öz gücü ilə regiona sabitlik gətirib  

16:07
22 Oktyabr

2027-də səyahət üçün dünyanın ən gözəl yerləri açıqlanıb

16:03
22 Oktyabr

COP17-yə evsahibliyi etməyə Ermənistanın mənəvi haqqı varmı?  

15:54
22 Oktyabr

Təkhüceyrəli yosun xatirələrin, davranışların necə formalaşdığını müəyyən edir  

15:42
22 Oktyabr

İrəvanın manipulyasiyaları kövrək sülhü təhdid edir  

15:36
22 Oktyabr

Xəzərdən Avropaya “yaşıl enerji”: bazar və satış imkanları müzakirə olunub

15:35
22 Oktyabr

“Yaşıl enerji” dəhlizinin gələcəyi

15:34
22 Oktyabr

Səudiyyə Ərəbistanında hava limanına hücum olub: 1 nəfər ölüb, 8-i yaralanıb

15:30
22 Oktyabr

Türkiyə, Qətər, İndoneziya və Pakistan arasında müdafiə sənayesi sahəsində müqavilə imzalanıb  

15:22
22 Oktyabr

Moskva Stiv Uitkoffun Ukraynaya dair təkliflərini təhlil edir

15:16
22 Oktyabr

Paşinyan Azərbaycanla sülh sazişinin 2027-2028-ci illərdə imzalanacağı qənaətindədir  

15:05
22 Oktyabr

Ağdərəyə qayıdan sakin: Kəndimizdə yeni həyat quracağıq

15:04
22 Oktyabr

Azərbaycan və İtaliya arasında iqtisadi əməkdaşlıq genişlənir

15:03
22 Oktyabr

“El nino” hadisəsi güclənir  

15:01
22 Oktyabr

Zamanın musiqisi  

14:57
22 Oktyabr

Salyanda aşıq Pənahın 100 illiyi qeyd olunub  

14:53
22 Oktyabr

Azərbaycanın siyasətində insan hüquqları amili prioritetdir  

14:39
22 Oktyabr

“Bundan böyük xoşbəxtlik ola bilməz”

14:19
22 Oktyabr

ÇOX OXUNANLAR

OXUCU MƏKTUBLARI

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!