Azərbaycan İkinci Qarabağ müharibəsindəki tarixi Qələbəsini qeyd etdikdən sonra Bakıda sevinc ab-havası ilə yanaşı, dərin gözləntilər də mövcud idi. Belə ki, ərazi bütövlüyünün bərpasının son deyil, yeni və iddialı gələcəyin təməli olduğu açıq şəkildə müşahidə olunurdu. Məhz bu tarixi fürsət çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin 2021-ci il 2 fevral tarixli Sərəncamı ilə “Azərbaycan 2030: sosial-iqtisadi inkişafa dair Milli Prioritetlər” təsdiqlənib. Bu strateji yol xəritəsi postsovet məkanında resurslara əsaslanan bir respublikanı dayanıqlı, yüksək gəlirli və rəqabətqabiliyyətli dövlətə çevirmək niyyətinin bəyanatıdır. Əsas məqsəd isə təmiz ətraf mühit və müasir həyat standartlarını inkişaf etdirməkdir. Çünki dünyanın iqlim dəyişikliyi və iqtisadi qeyri-sabitliklə üz-üzə qaldığı bir vaxtda Azərbaycan da istiqamətini dəyişir. Saf neft asılılığı dövrü yekunlaşır, onun yerini BMT-nin Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə (SDG) uyğun, şaxələndirilmiş, inklüziv və əsaslı şəkildə yaşıl iqtisadiyyat vizyonu tutur.
Bu sözləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Avrasiya əlaqələri, resurs diplomatiyası və davamlı inkişaf üzrə ixtisaslaşmış geoiqtisadi məsələlər üzrə pakistanlı analitik və politoloq İmran Bhatti deyib.
O qeyd edib ki, onilliklər ərzində Azərbaycanın iqtisadi nəbzi qlobal neft qiymətləri ilə sinxron döyünüb. “Azərbaycan 2030: sosial-iqtisadi inkişafa dair Milli Prioritetlər” ilə bağlı Sərəncam isə bu asılılığı yekunlaşdırmağı hədəfləyir. Əsas prioritet xam neft ixracına deyil, qeyri-neft sektorlarına, özəl sektorun fəallığına və birbaşa xarici investisiyalara əsaslanan rəqabətqabiliyyətli iqtisadiyyatın formalaşdırılmasıdır. Bu siyasətin uğurlu nəticələri isə artıq müşahidə olunur. Ələt Azad İqtisadi Zonası ən bariz nümunələrdən biridir. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanının yaxınlığında yerləşən Ələt Azad İqtisadi Zonası yüksək texnologiyalı, ixracyönümlü sənaye mərkəzi kimi dizayn edilib. Unikal hüquqi rejim və vergi güzəştləri təklif edən zonada birinci mərhələ tamamlanıb, 2025-ci ilin yanvarında isə yük dövriyyəsini 25 milyon tona çatdıracaq ikinci mərhələnin genişləndirilməsi təsdiqlənib. Bu zona Şərqlə Qərbi birləşdirən logistika mərkəzinə çevrilməyə davam edir. Qeyri-neft sektorlarında müşahidə edilən artımın da təsirləri Bakının və regionların canlanan iqtisadi həyatında – logistika, kənd təsərrüfatı və turizmdə yaranan yeni iş yerlərində aydın görünür.
“XXI əsrdə hər bir dövlətin əsas sərvəti insan kapitalıdır. Azərbaycan isə bu çərçivədə təhsil sistemini və innovasiya ekosistemini köklü şəkildə yeniləməyi hədəfləyir. Məqsəd bilik iqtisadiyyatını irəli aparacaq rəqəmsal nəsil formalaşdırmaqdır. Bunu Bakı və Gəncədə fəaliyyət göstərən Azərbaycan İnnovasiya Mərkəzlərində, SABAH HUB-da görmək mümkündür. Burada gənc sahibkarlar ideyalarını real biznesə çevirirlər. Həmçinin təhsil sistemində peşə təhsilinə xüsusi diqqət ayrılır, rəqəmsal savadlılıq ibtidai siniflərdən başlayır. Texnoparklarda IT şirkətləri üçün vergi güzəştləri tətbiq olunur. PISA göstəricilərinin yaxşılaşdırılması, universal rəqəmsal savadlılıq və elmi-tədqiqat xərclərinin artırılması 2030-cu ilin hədəfləri arasındadır.
Bundan əlavə Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun yenidən qurulması, ağıllı şəhər və kəndlərin yaradılması da bu prioritetin əsasını təşkil edir. Zəngilanın Ağalı kəndində salınan “Ağıllı kənd” layihəsi də xüsusi simvoldur. Füzuli, Laçın və Zəngilan beynəlxalq hava limanları, Şuşada yeni yaşayış kompleksləri, Ağdam Sənaye Parkı, Zəfər yolu və hidroelektrik stansiyalar bölgənin iqtisadi dirçəlişini təmin edir. Əsas çağırış isə minatəmizləmə prosesinin mürəkkəbliyi ilə bağlıdır”, - deyə pakistanlı politoloq vurğulayıb.
İmran Bhatti dünyanın ilk sənaye neft quyusuna ev sahibliyi edən Azərbaycanın bu gün yaşıl enerji liderliyinə iddialı olduğuna diqqət çəkərək deyib: “Məqsəd 2030-cu ilə qədər elektrik istehsalında bərpaolunan mənbələrin payını 30 faizə çatdırmaqdır. Çünki Prezident İlham Əliyevin də dəfələrlə qeyd etdiyi kimi Qarabağ və Şərqi Zəngəzur yaşıl enerji zonasına çevrilməlidir.
Nəticə olaraq düşünürəm ki, Azərbaycan Qarabağ müharibəsindən sonra külək və Günəş enerjisi ilə formalaşan yeni inkişaf modelini seçən bir ölkə kimi görünür. Bu strategiya Qələbəni yalnız torpaqların deyil, gələcəyin də geri qaytarılması kimi təqdim edir. Bakıdakı gənc sahibkarlar, doğma yurdlarına qayıdan ailələr və Muğanın yaşıl düzlərində çalışan fermerlər üçün “Azərbaycan 2030: sosial-iqtisadi inkişafa dair Milli Prioritetlər”, eyni zamanda, firavan, innovativ və dayanıqlı gələcəyə verilən vəddir”.
