28 Oktyabr 2026 10:19
216
Elm və texnika
A- A+
Cozef Tomsonun atom modeli ilk dəfə vizuallaşdırılıb  

Cozef Tomsonun atom modeli ilk dəfə vizuallaşdırılıb  


Avstriya və Böyük Britaniyadan olan fiziklər maye helium damcılarında müsbət elektrik yükünün paylanmasını izləyərək Nobel mükafatı laureatı Cozef Tomsonun məşhur atom modelini vizuallaşdırıblar. Təcrübə zamanı alimlər bu prosesi elektron mikroskopu vasitəsilə qeydə alıblar.

1904-cü ildə ingilis fiziki Cozef Tomson atomu müsbət yüklü kürə və onun daxilində bərabər paylanmış elektronlar şəklində təsəvvür edirdi. Sonradan bu model təkzib olunsa da, elektrik yüklərinin kürə daxilində necə paylandığını izah edən riyazi problem hələ də tam həll edilməyib.

Tədqiqatçılar təcrübə zamanı ifrataxıcı helium damcılarını mütləq sıfıra yaxın temperaturadək soyudub, onların daxilinə qızıl atomları yeridiblər. Qızıl atomları təxminən 700 atomdan ibarət nanohissəciklər əmələ gətirib. Bu hissəciklər elektrik yükünün toplandığı sahələrə cəmləşərək yükün paylanmasını əks etdirən bir növ “iz” yaradıb. Alimlər əldə etdikləri təsvirlər əsasında kürə daxilində 5-dən 36-dək yükdaşıyıcının paylanmasını araşdırıb və nəticələri riyazi hesablamalarla müqayisə ediblər. Az sayda yükdaşıyıcı üçün eksperimental nəticələrlə hesablamalar üst-üstə düşüb. Bu, Tomson modelinə bənzər sistemlərdə elektrik yüklərinin davranışını öyrənmək üçün yeni imkanlar açır.

Lester Universitetinin professoru Yan Şenfu bildirib ki, təcrübənin maraqlı tərəfi nəzəriyyə ilə eksperiment arasındakı ənənəvi ardıcıllığın dəyişməsidir: bu dəfə alimlər əvvəlcə fiziki təcrübə vasitəsilə nəticə əldə edib, sonra isə onu riyazi şəkildə izah etməyə çalışırlar.


Ülkər XASPOLADOVA,

“Azərbaycan”


Digər Xəbərlər

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

Komitə sədri: Qızların təhsil imkanlarının genişləndirilməsi davamlı inkişafın əsas şərtlərindən biridir  

11:25
28 Oktyabr

Prezident: Azərbaycanda korrupsiyaya qarşı mübarizə sahəsində ardıcıl tədbirlər həyata keçirilir  

11:24
28 Oktyabr

Migel Anxel Moratinos: Hazırda dünya qütbləşmə, parçalanma və qeyri-müəyyənliklə üz-üzədir  

11:23
28 Oktyabr

Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunda qadınların və qızların imkanlarının genişləndirilməsi müzakirə olunur  

11:22
28 Oktyabr

Nazir müavini: Ali məktəbə qəbul olmaq üçün əzbərləmək kifayət deyil

11:21
28 Oktyabr

İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv dövlətlərin korrupsiyaya qarşı mübarizə orqanları rəhbərlərinin üçüncü yüksək səviyyəli iclasının iştirakçılarına  

11:15
28 Oktyabr

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan İƏT çərçivəsində əməkdaşlığın inkişafına xüsusi önəm verir  

11:01
28 Oktyabr

Ötən gün narkotiklərlə əlaqəli 22 fakt müəyyən olunub

10:47
28 Oktyabr

Naxçıvanın enerji təhlükəsizliyində Modul Elektrik Stansiyası mühüm rol oynayır  

10:41
28 Oktyabr

Şagirdlərin elektron yerdəyişməsi prosesinə başlanılır

10:31
28 Oktyabr

Cozef Tomsonun atom modeli ilk dəfə vizuallaşdırılıb  

10:19
28 Oktyabr

Qızıl və gümüş ucuzlaşır

10:09
28 Oktyabr

Onkoloji və infeksion xəstəliklərə qarşı ikili təsirli molekullar yaradılıb  

09:49
28 Oktyabr

ABŞ-nin dövlət borcu 40,5 trilyon dolları ötüb

09:48
28 Oktyabr

İsraildə parlament seçkiləri: dəqiq qalib hələ məlum deyil  

09:46
28 Oktyabr

Rusiya və İran prezidentləri regiondakı vəziyyəti müzakirə ediblər  

09:44
28 Oktyabr

Azərbaycan nefti 122 dollara satılır

09:43
28 Oktyabr

Müasir dünyanın geosiyasi reallıqları və “Bakı prosesi”nin yeni fazası  

09:39
28 Oktyabr

"Həzi Aslanov-İçərişəhər" sahəsində birbaşa hərəkət bərpa olunub

08:55
28 Oktyabr

Əlcəzair Azərbaycana neft-qaz sahəsində əməkdaşlıq təklif edir

08:50
28 Oktyabr

Almaniya şirkətləri Azərbaycana qida sektoru üçün innovativ həllər təklif edir

08:45
28 Oktyabr

ÇOX OXUNANLAR

OXUCU MƏKTUBLARI

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!