27 Oktyabr 2026 14:36
566
DÜNYA
A- A+
Bu yay Avropada “ən ölümcül” istilər qeydə alınıb  

Bu yay Avropada “ən ölümcül” istilər qeydə alınıb  


Yeni bir təhlilə əsasən, bu yay Avropa qitəsini bürüyən şiddətli istilər zamanı Avropa şəhərlərində 50000-dən çox insanın həyatını itirdiyi təxmin edilir. Builki istilər region tarixində qeydə alınmış ən ölümcül istilərdir.

"Nature Health" jurnalında dərc olunmuş, elmi ekspertizadan keçmiş iki məqalədə yer alan nəticələrə görə, ölüm hallarının təxminən üçdə ikisi – yəni 32600-dən çoxu birbaşa qalıq yanacaqların yaratdığı çirklənmənin səbəb olduğu iqlim dəyişikliyi ilə əlaqələndirilir. Hesabatların müəlliflərindən biri, London İmperial Kollecinin ekstremal hava hadisələri və iqlim dəyişikliyi üzrə tədqiqatçısı Kler Barns bildirib ki, iqlim dəyişikliyinin ən ağır nəticələrinin qarşısını almaq istiqamətində hədəfdən çox uzaq düşmüşük: “Hökumətlər anlamalıdır ki, daha sürətli tədbirlər görülməsə və koordinasiya təmin olunmasa, vəziyyət daha da pisləşəcək”.

Avropa ən sürətlə istiləşən qitədir. Bu il mayın sonundan avqustun sonuna qədər qitədə misli görünməmiş yüksək temperaturlar hökm sürüb. Temperatur 1991-2020-ci illər üzrə orta göstəricidən təxminən 2,9 dərəcə yüksək olub. Lakin ayrı-ayrı günlərdə daha böyük anomaliyalar qeydə alınıb, bəzi ölkələrdə temperatur adi səviyyədən 12 dərəcə daha çox yüksəlib.

Alimlər ölüm sayını hesablamaq üçün bu yay Avropanın 30 ölkəsindəki 854 şəhərdə qeydə alınan temperaturları, iqlim dəyişikliyinin olmadığı halda gözlənilə biləcək temperaturlarla müqayisə ediblər. Daha sonra onlar yüksək temperaturlarla gündəlik ölüm halları arasındakı əlaqəyə dair elmi ekspertizadan keçmiş tədqiqatlardan istifadə edərək, iyunun əvvəlindən avqustun sonuna qədər istiliklə əlaqəli ölüm hallarının ehtimal olunan sayını modelləşdiriblər. Alimlərin sözlərinə görə, bu metod vasitəsilə əldə edilən ölüm sayı təxminləri sonradan milli səhiyyə qurumları tərəfindən açıqlanan rəqəmlərlə əsasən üst-üstə düşür.

Tədqiqatçılar araşdırma aparılan ölkələrin əhalisinin təxminən 40%-ni təşkil edən şəhərlərdə istiliklə əlaqəli ümumilikdə 50391 ölüm halı olduğunu müəyyən ediblər. Bu, son 26 ilin ən yüksək ölüm göstəricisidir və Avropada 2022 və 2003-cü illərdə baş vermiş əvvəlki böyük istilik dalğaları zamanı qeydə alınan rəqəmlərdən xeyli yüksəkdir.Anomal istilərdən isə ən çox Cənubi və Qərbi Avropa zərər çəkib, lakin Böyük Britaniya da daxil olmaqla, daha sərin olan şimal bölgələrində də minlərlə ölüm halı qeydə alınıb.

Hesabata əsasən, bu yay Avropanın indiyədək yaşadığı ən təhlükəli dərəcədə isti yayı olmuş ola bilər. Alimlər, həmçinin müəyyən ediblər ki, istidən baş verən ölümlərdə iqlim dəyişikliyinin rolu getdikcə daha qabarıq şəkildə özünü göstərir. Əsrin əvvəllərində qalıq yanacaqların səbəb olduğu çirklənmə nəticəsində yüksək temperaturda baş verən ölümlərin təxminən 40%-nə cavabdeh idisə, bu gün həmin rəqəm təxminən üçdə iki hissəyə bərabərdir.


Əsmər QARDAŞXANOVA,

“Azərbaycan”

Digər Xəbərlər

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

Qazaxıstanla Azərbaycan arasında ticarət dövriyyəsi doqquz ayda 306 milyon dolları ötüb

18:41
16 Noyabr

Ceyhun Bayramov britaniyalı həmkarı ilə regional təhlükəsizliyi və ikitərəfli əməkdaşlığı müzakirə edib  

18:40
16 Noyabr

Gələcəyin peşələri və insan kapitalı: Bakıda Milli Məşğulluq Forumu təşkil olunub  

18:39
16 Noyabr

Azərbaycan Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqının Şurasına üzv seçilib  

18:37
16 Noyabr

Avropa İttifaqı Rusiyaya qarşı sanksiyaları genişləndirib

18:36
16 Noyabr

COP29-un prezidenti: Meşələrin qorunması gələcəyimizin təminat altına alınması deməkdir  

18:35
16 Noyabr

Qara dənizdə batan gəmidə aralarında 4 azərbaycanlının da olduğu heyət üzvləri xilas edilib

18:34
16 Noyabr

İnsan bədənində toxuma çapı  

17:23
16 Noyabr

Rusiya və Çin arasında hərbi-texniki əməkdaşlıq dərinləşir  

17:15
16 Noyabr

Sinir hüceyrələrini məhv olmaqdan qoruyan təbii maddə tapılıb

17:07
16 Noyabr

Alimlər gəzərkən yorğunluğu azaldan xüsusi corablar hazırlayıblar

17:05
16 Noyabr

Ötən həftənin iqtisadi icmalı  

17:03
16 Noyabr

COP31-də Ermənistanın törətdiyi ekosiddən bəhs edən “Bir ovuc dünya” sənədli filmi nümayiş olunub  

17:01
16 Noyabr

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17:00
16 Noyabr

Muxtar Babayev: İqlim maliyyəsi ölkələr üçün əlverişli və əlçatan olmalıdır

16:43
16 Noyabr

Azərbaycan ilə Gürcüstan sərhəddə yük və sərnişin qatarlarının keçid müddətinin azaldılmasını müzakirə edib  

16:03
16 Noyabr

Kanada avtomobil sektoru üçün Avropa və Asiya variantlarını araşdırır

15:58
16 Noyabr

Şəhidliyin və qəhrəmanlığın yazıya hopan salnaməsi  

15:51
16 Noyabr

İspaniyada 4 min il əvvələ aid monumental daş məzarlar aşkarlanıb  

15:21
16 Noyabr

Nazir Emin Əmrullayev Naxçıvanda vətəndaşların müraciətlərini dinləyib  

15:20
16 Noyabr

Yaxın iki günün hava proqnozu açıqlanıb

15:13
16 Noyabr

ÇOX OXUNANLAR

OXUCU MƏKTUBLARI

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!