İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzi "İxrac icmalı"nın 2026-cı ilin oktyabr sayını təqdim edib. İcmala əsasən, bu ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycanın qeyri-neft sektoru üzrə ixracının dəyəri (qeyri-monetar qızıl istisna olmaqla) ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 20,5 faiz artaraq 3,2 milyard dollar olub.
Təkcə sentyabr ayında bu göstərici 50,2 faiz artaraq 372,8 milyon dollara çatıb. Ümumilikdə bu dövr ərzində yeyinti məhsulları üzrə ixrac 17,2, qeyri-yeyinti məhsullarının ixracı isə 47,8 faiz artıb.
Hesabat dövründə ixrac olunan şəkər və şəkərdən hazırlanan qənnadı məmulatları ötən ilin müvafiq dövrünə nəzərən 2,4 dəfə, alüminium və ondan hazırlanan məmulatlar 41, qara metallardan hazırlanan məmulatlar 32,2, bitki və heyvan mənşəli piylər və yağlar 31,6, mis və ondan hazırlanan məmulatlar 21,7, pambıq 16,6, qəhvə və çay 13, yeməli meyvələr 12,5, tərəvəzlər 9,4, qara metallar isə 8,5 faizə qədər çoxalıb.
Yanvar-sentyabr aylarında aqrar məhsullar üzrə ixrac 16,5, aqrar-sənaye məhsulları üzrə 28,6 faiz artıb. Bütövlükdə aqrar və aqrar-sənaye məhsullarının ixracından 19,6 faiz artım qeydə alınıb.
Qeyd olunan dövrdə (qeyri-monetar qızıl istisna olmaqla) ixrac edilmiş qeyri-neft sektoruna aid malların siyahısında qızıl birinci, mis filizləri və konsentratları ikinci, tomat isə üçüncü olub. Sentyabr ayı ərzində isə ixrac edilmiş qeyri-neft sektoruna aid malların siyahısında yenə də qızıl birinci, mis filizləri və konsentratları ikinci yerdə qərarlaşıb. Üçüncü isə mineral və ya kimyəvi azot gübrələri olub.
9 ayda qeyri-monetar qızıl istisna olmaqla Rusiya Federasiyasına, Türkiyəyə, Gürcüstana, İsveçrəyə və Ukraynaya ən çox qeyri-neft məhsulları ixrc edilib.
Hesabat dövrü üzrə hazırlanmış qeyri-dövlət ixracatçı subyektlərin reytinqində ilk onluqda bu şirkətlər təmsil olunublar: "Azərbaycan İnterneyşnl Mayninq Kompani Limited Şirkəti"nin Azərbaycan Respublikasındakı Nümayəndəliyi, "Azərbaycan Şəkər İstehsalat Birliyi" MMC, "Prime Cotton" MMC, "Baku Steel Company" QSC, "Tabaterra" MMC, "Prime Export" MMC, "Vvest Stream" MMC və "Agrarco" MMC, "Silk Way Aviaşirkəti" MMC və "P-Aqro" MMC. İxrac əməliyyatlarında iştirak edən dövlətə məxsus şirkətlərin siyahısına isə ARDNŞ-in "Marketinq və İqtisadi Əməliyyatlar" İdarəsi başçılıq edib. Daha sonra həmin siyahıda təmsil olunan şirkətlər bunlardır: "AzerGold" QSC, "Socar Polymer" MMC, "Azəralüminium" MMC, "Azərpambıq Aqrar Sənaye Kompleksi" MMC, "Azərenerji" ATSC, "Azərbaycan Hava Yolları" QSC, Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin Qaz İxrac İdarəsi, "Naxçıvan Enerji" MMC və "Socar Cape" MMC.
2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycan Respublikasının Kosmik Agentliyi ("Azərkosmos") tərəfindən dünyanın 36 ölkəsindən olan 95-ə yaxın şirkətə ümumilikdə 19,6 milyon dollar dəyərində telekommunikasiya xidmətləri göstərilib. Bu dövr ərzində formalaşan ümumi gəlirlərin 61 faizini ixrac əməliyyatları təşkil edib. Hesabat dövründə peyk telekommunikasiya xidmətlərinin ixracının ilk beşliyində Birləşmiş Krallıq, Lüksemburq, Türkiyə, Pakistan və Misir qərarlaşıb. Onu da vurğulayaq ki, yeni nəsil xidmət ixracı hesab edilən peyk telekommunikasiya xidmətləri xidmət ixracının şaxələnməsi istiqamətində mühüm rola malikdir.
R.MÜTƏLLİBOV,
"Azərbaycan"
