Tarix dövlətlərin taleyini yalnız onların malik olduqları resurslarla deyil, həm də qəbul etdikləri qərarlarla yazır. Elə məqamlar olur ki, siyasi iradə, milli birlik və gələcəyə hesablanmış strateji baxış bütöv bir xalqın inkişaf istiqamətini müəyyən edir. Məhz belə dövrlərdə dövlətçilik anlayışı hüquqi termin olmaqdan çıxaraq milli məsuliyyətə, ictimai həmrəyliyə və gələcəyə inamın simvoluna çevrilir.
Dünya yeni geosiyasi düzənin formalaşdığı, beynəlxalq münasibətlərin mürəkkəbləşdiyi və qlobal çağırışların dövlətlər qarşısında daha ciddi məsuliyyətlər qoyduğu bir mərhələdən keçir. Artıq ölkələrin gücü yalnız iqtisadi göstəricilərlə və ya hərbi potensialla ölçülmür. Dövlətin dayanıqlılığı onun siyasi iradəsi, milli birliyi, strateji baxışı və xalqla hakimiyyət arasında formalaşmış qarşılıqlı etimad ilə müəyyən olunur. Məhz buna görə də müasir dövlətçilik anlayışı təkcə idarəetmə sistemi deyil, həm də milli düşüncə tərzi, gələcəyə baxış və ümumi məsuliyyət fəlsəfəsidir.
Azərbaycanın son onilliklər ərzində keçdiyi inkişaf yolu göstərir ki, davamlı tərəqqinin əsasında təsadüfi qərarlar deyil, uzunmüddətli strateji baxış dayanır. Müstəqilliyini möhkəmləndirən, ərazi bütövlüyünü bərpa edən, iqtisadi potensialını gücləndirən və beynəlxalq nüfuzunu artıran Azərbaycan bu gün regionda sabitliyin, əməkdaşlığın və etibarlı tərəfdaşlığın əsas ünvanlarından biri kimi qəbul olunur. Bu, hər hansı bir qısamüddətli uğurun deyil, dövlətçilik ənənələrinin, ardıcıl siyasi kursun və milli maraqlara əsaslanan idarəetmənin nəticəsidir.
Müasir Azərbaycanın inkişaf modeli diqqəti ilk növbədə balanslı siyasəti ilə cəlb edir. Bir tərəfdən iqtisadi islahatlar, müasir infrastruktur, rəqəmsal transformasiya və beynəlxalq layihələrin həyata keçirilməsi ilə, digər tərəfdən isə sosial müdafiənin gücləndirilməsi, insan kapitalının inkişafı, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması və vətəndaş rifahının yüksəldilməsi dövlət siyasətinin ayrılmaz hissəsi kimi diqqət çəkir. Bu tarazlıq ölkəmizin inkişafının təsadüfi deyil, strateji planlaşdırmaya əsaslanan düşünülmüş və yürüdülmüş sistemli siyasətin nəticəsi olduğunu göstərir.
Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyi də məhz bu inkişaf modelinin məntiqi nəticəsidir. Enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat dəhlizləri, regional əməkdaşlıq təşəbbüsləri və çoxtərəfli diplomatik platformalarda fəal iştirak ölkəmizin etibarlı tərəfdaş kimi nüfuzunu daha da möhkəmləndirib. Xarici siyasətdə milli maraqların ardıcıl və prinsipial şəkildə müdafiə olunması, beynəlxalq hüquqa söykənən mövqe və qarşılıqlı hörmət prinsipi Azərbaycanın müasir diplomatiyasının başlıca xüsusiyyətlərinə çevrilmişdir.
Azərbaycanın bugünkü inkişafının əsasında məqsədyönlü və ardıcıl dövlət idarəçiliyi dayanır. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti möhtərəm İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasət nəticəsində ölkəmiz müstəqilliyini və suverenliyini daha da möhkəmləndirmiş, milli maraqların etibarlı şəkildə qorunmasını təmin etmiş, regionda etibarlı tərəfdaş və təşəbbüskar dövlət kimi mövqeyini gücləndirmişdir. İqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, müasir infrastrukturun qurulması, nəqliyyat və enerji layihələrinin uğurla reallaşdırılması, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işlərinin aparılması, eyni zamanda beynəlxalq müstəvidə prinsipial və praqmatik siyasətin həyata keçirilməsi Azərbaycanın inkişaf strategiyasının ardıcıl xarakter daşıdığını nümayiş etdirir. Bu siyasətin əsas məqsədi yalnız bugünkü uğurları möhkəmləndirmək deyil, həm də gələcək nəsillər üçün güclü, rəqabətqabiliyyətli və dayanıqlı dövlət formalaşdırmaqdır.
Müasir dövlət idarəçiliyinin əsas göstəricilərindən biri cəmiyyətin dəyişən tələblərinə çevik reaksiya vermək bacarığıdır. İdarəetmədə şəffaflığın artırılması, institusional islahatların davam etdirilməsi, rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi və vətəndaş məmnunluğunun dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirilməsi Azərbaycanın inkişaf modelinin dinamik xarakter daşıdığını göstərir. Dövlət yalnız mövcud problemləri həll etməklə kifayətlənməməli, eyni zamanda gələcək çağırışları əvvəlcədən görərək onları imkanlara çevirməyi bacarmalıdır. Məhz strateji idarəetmənin əsas mahiyyəti də bundan ibarətdir. Son illər ölkəmizdə sosial sahədə həyata keçirilən islahatlar, yeni təhsil və səhiyyə layihələri, mədəni irsin qorunmasına yönəlmiş təşəbbüslər, ailə institutunun möhkəmləndirilməsi və həssas sosial qruplara göstərilən diqqət dövlət siyasətinin mərkəzində insan amilinin dayandığını nümayiş etdirir. Dövlət rəhbəri İlham Əliyevin müəyyən etdiyi inkişaf prioritetləri ilə Birinci vitse-prezident Mehriban xanıım Əliyevanın humanitar və sosial istiqamətdə həyata keçirdiyi təşəbbüslər vahid dövlət strategiyasının bir-birini tamamlayan istiqamətləri kimi çıxış edir. Bu vəhdət iqtisadi inkişafın sosial məsuliyyətlə uzlaşdırılmasının və dövlət siyasətində insan faktoruna verilən önəmin bariz ifadəsidir.
Müasir dövrdə dövlətçilik anlayışı yalnız dövlət orqanlarının fəaliyyəti ilə məhdudlaşmır. Dövlətçilik cəmiyyətin hər bir üzvünün milli maraqlara münasibətində, qanuna hörmətində, vətəndaş məsuliyyətində və Vətənə bağlılığında özünü göstərir. Məhz bu mənəvi bağ dövlətin dayaqlarını möhkəmləndirən əsas qüvvədir. Güclü dövlət ilk növbədə güclü və məsuliyyətli cəmiyyət üzərində qurulur.
Dövlətçilik anlayışı eyni zamanda milli yaddaşın, tarixi irsin və mənəvi dəyərlərin qorunması deməkdir. Tarixi keçmişinə söykənməyən, milli kimliyini yaşatmayan cəmiyyətlərin gələcəyə inamla addımlaması çətin olur. Azərbaycan isə qədim dövlətçilik ənənələrini müasir inkişaf prinsipləri ilə uzlaşdıraraq milli-mənəvi dəyərləri inkişafın mühüm tərkib hissəsinə çevirməyi bacarmışdır. Məhz bu vəhdət cəmiyyətin həm daxili dayanıqlılığını gücləndirir, həm də dövlətin beynəlxalq nüfuzunun mənəvi əsaslarını formalaşdırır.
Bu gün informasiya məkanı da siyasi rəqabətin əsas meydanlarından birinə çevrilib. Dezinformasiya, manipulyasiya və müxtəlif təsir mexanizmləri vasitəsilə dövlətlərin daxili sabitliyinə təsir göstərmək cəhdləri müşahidə olunur.
Azərbaycanın son illərdə qazandığı uğurlar, artan beynəlxalq nüfuzu və müstəqil siyasəti bəzi xarici siyasi mərkəzlərin və ölkəmizin güclənməsini qəbul etmək istəməyən dairələrin narahatlığına səbəb olur. Məhz bu səbəbdən zaman-zaman Azərbaycana qarşı koordinasiyalı dezinformasiya kampaniyaları aparılır, əsassız ittihamlar səsləndirilir, qara piar texnologiyalarından istifadə edilir və ölkəmizin beynəlxalq imicinə xələl gətirməyə yönəlmiş cəhdlər edilir. Ayrı-ayrı xarici maraq qrupları və onların təsiri altında fəaliyyət göstərən şəbəkələr Azərbaycanın müstəqil qərar qəbul etmək hüququna təzyiq göstərməyə, cəmiyyətdə inamsızlıq yaratmağa və milli birliyi zəiflətməyə çalışırlar. Təəssüf doğuran məqamlardan biri də odur ki, şəxsi və ya siyasi ambisiyalarını milli maraqlardan üstün tutan bəzi şəxslər və qruplar da bu qərəzli kampaniyaların təsiri altına düşərək və ya onlara qoşularaq ölkənin maraqlarına zidd mövqelər nümayiş etdirirlər. Lakin bütün bu cəhdlər Azərbaycanın müstəqil inkişaf kursunu dəyişdirə, xalqın dövlətinə olan etimadını sarsıda və milli iradəni zəiflədə bilməz. Əksinə, belə təzyiqlər cəmiyyətin dövlətçilik dəyərləri ətrafında daha sıx birləşməsinə, həmrəyliyin möhkəmlənməsinə və ölkəmizin milli maraqlara əsaslanan siyasətinin daha da qətiyyətlə davam etdirilməsinə səbəb olur.
Belə şəraitdə milli həmrəylik, sağlam ictimai düşüncə və dövlət maraqlarına sadiqlik xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Fərqli siyasi baxışlar demokratik cəmiyyətin təbii elementidir. Ancaq milli maraqlar, dövlət müstəqilliyi və xalqın gələcəyi bütün fərqliliklərin fövqündə dayanmalıdır. Tarix dəfələrlə sübut edib ki, milli birlik olan yerdə dövlət daha güclü, cəmiyyət isə daha dayanıqlı olur.
Azərbaycanın bugünkü uğurları keçilmiş yolun sonu deyil. Qarşıda daha böyük hədəflər dayanır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərin tam bərpası, innovasiya əsaslı iqtisadiyyatın qurulması, rəqəmsal transformasiyanın dərinləşdirilməsi, "yaşıl enerji" siyasətinin genişləndirilməsi, süni intellekt və yüksək texnologiyaların tətbiqi, eləcə də insan kapitalına yönəlmiş investisiyaların artırılması növbəti inkişaf mərhələsinin əsas istiqamətləridir. Bu məqsədlərə nail olmaq üçün dövlət idarəçiliyinin daim yenilənməsi, ictimai etimadın qorunması və milli maraqların dəyişməz prioritet kimi saxlanılması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Tarixən böyük dövlətlər yalnız qazandıqları qələbələrə görə deyil, həmin qələbələri uzunmüddətli inkişafa çevirmək bacarığına görə qiymətləndirilib. Azərbaycanın qarşısında da məhz belə bir tarixi vəzifə dayanır. Bu vəzifənin uğurla yerinə yetirilməsi isə siyasi uzaqgörənlik, milli həmrəylik, güclü dövlətçilik ənənələri və gələcəyə hesablanmış strateji düşüncə tələb edir.
Qarşıdakı dövr yalnız iqtisadi inkişaf mərhələsi deyil, həm də keyfiyyətcə yeni idarəetmə mərhələsi olacaqdır. Dünyada süni intellekt, rəqəmsal iqtisadiyyat, "yaşıl enerji" və innovativ texnologiyalar dövlətlərin rəqabət qabiliyyətini müəyyən edən əsas amillərə çevrilir. Azərbaycan da bu proseslərin fəal iştirakçısı olmaqla yeni inkişaf prioritetlərini formalaşdırır. Bu istiqamətdə həyata keçirilən məqsədyönlü siyasət göstərir ki, ölkəmizin strateji hədəfi yalnız bugünkü nailiyyətləri qorumaq deyil, gələcəyin çağırışlarına hazır olan güclü, müasir və rəqabətqabiliyyətli dövlət modelini daha da möhkəmləndirməkdir.
Bu gün hər bir Azərbaycan vətəndaşı ölkəsinin inkişafında öz məsuliyyətini dərk etməlidir. Çünki dövlətçilik yalnız siyasi institutların fəaliyyəti deyil, bütövlükdə xalqın ortaq iradəsinin ifadəsidir. Dövlətin qüdrəti də məhz bu vəhdətdən doğur.
Azərbaycanın ən böyük üstünlüyü təkcə iqtisadi imkanlarında, beynəlxalq nüfuzunda və ya strateji coğrafi mövqeyində deyil. Ən böyük üstünlüyü milli birliyimiz, dövlətçilik ənənələrimiz və gələcəyə inamdır. Bu dəyərlər qorunduqca Azərbaycan öz inkişaf yolunu inamla davam etdirəcək, milli maraqlara söykənən dövlətçilik modeli ilə regionda və beynəlxalq müstəvidə güclü, etibarlı və nüfuzlu dövlət kimi, müasir dövlət idarəçiliyinin uğurlu nümunələrindən biri kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirəcəkdir.
Asif ƏSGƏROV,
Milli Məclisin deputatı
