Azərbaycan-Böyük Britaniya iqtisadi əlaqələri enerji layihələri ilə məhdudlaşmır

Azərbaycanla Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında münasibətlər indiyədək də  strateji tərəfdaşlıq xarakteri daşıyırdı. Bu il noyabrın 12-də  Prezident İlham Əliyevin Dublində Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının Baş naziri Endi Börnhem ilə görüşü çərçivəsində   “Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə”nin  mübadilə olunması münasibətləri daha mühüm  mərhələyə çatdırdı.

     Məlum olduğu kimi, Böyük Britaniya Azərbaycan iqtisadiyyatına ən çox sərmayə yatıran ölkədir. Belə ki, indiyədək  iqtisadiyyatımıza qoyduğu investisiyanın həcmi 39,9 milyard dolları ötüb. Bu vəsaitin təxminən 37 milyard dolları enerji sektoruna yönəldilib. Cari ilin ilk altı ayında Birləşmiş Krallıqdan Azərbaycana 936,4 milyon dollar birbaşa investisiya cəlb edilib. Bu rəqəm 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 16,1 faiz çoxdur. Yanvar–sentyabr aylarında isə Azərbaycan və Böyük Britaniya arasında ticarət dövriyyəsi 3 milyard 720,7 milyon dollar təşkil edib. Bu göstərici ötən ilin eyni dövrünə nisbətən 2,8 dəfə çoxdur. Eyni zamanda Böyük Britaniya 39,9 milyard dollardan çox sərmayə ilə Azərbaycanın ən böyük xarici investoru olaraq qalır. 

        Eyni dövrdə Azərbaycanın Böyük Britaniya iqtisadiyyatına yatırdığı birbaşa sərmayələr 5,1 dəfə artaraq 329,2 milyon dollara yüksəlib.  Ötən il ərzində Britaniyanın Azərbaycana birbaşa investisiyaları 1,74 milyard dollar, Azərbaycanın Britaniyaya yatırdığı sərmayələr isə 212,3 milyon dollar təşkil edib. 

Hazırda Azərbaycanda 600-ə yaxın Britaniya şirkəti fəaliyyət göstərir. Təkcə BP-ni xatırlatmaq kifayətdir.

Dünya səviyyəli bu  şirkət 30 ildən çoxdur Azərbaycanın enerji sektorunda misilsiz uğurlara imza atıb. Ölkəmizin neft, qaz  və ixrac layihələrində  operator,  yaxud əsas tərəfdaşlardan biri kimi  çıxış edir. O cümlədən “Azəri-Çıraq-Günəşli” (AÇG) kimi  mühüm layihənin əməliyyatçısıdır. 

        AÇG blokundan  ilk dəfə  neft 1997-ci il  noyabrın 7- də əldə edilib. 2017-ci il  sentyabrın  14- də AÇG üzrə dəyişdirilmiş və yenidən işlənmiş Hasilatın Pay Bölgüsü Sazişi imzalanıb və bununla  da 1994-cü il sentyabrın 20-də imzalanmış  ilkin sazişin  müddəti 2050- ci ilin əvvəlinə qədər uzadılıb.Bu günədək  isə AÇG -dən təxminən 4,7milyard barel  neft hasil edilib. Yeni texnologiyalara iri sərmayələr və laylardan neftvermənin maksimuma çatdırılması istiqamətində digər səylər nəticəsində bu dünya səviyyəli yataqlar blokundan hasilatın gələcək  onilliklər ərzində də davam  etməsi  gözlənilir. Prezident İlham Əliyev dəfələrlə AÇG-ni Azərbaycan iqtisadiyyatının əsas gəlir mənbəyi  adlandırıb. 

      BP ölkəmizdə daha bir sahədə uğurla fəaliyyət göstərməyə başlayıb. Cəbrayil rayonunda “Şəfəq”  Günəş-Elektrik Stansiyanı inşa edir. Başqa sözlə, Azərbaycanın “Yaşıl gündəliyində”  də öz dəst-xətti ilə imza atır.

       Məhz bütün bunlara görə Azərbaycan-Böyük Britaniya iqtisadi əlaqələrindən söz düşəndə birinci növbədə enerji sektorundakı əməkdaşlıq yada düşür. 

       Lakin  iqtisadi əlaqələr bununla məhdudlaşmır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası və Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında ticarət və iqtisadi əməkdaşlıq üzrə Birgə Hökumətlərarası Komissiya  fəaliyyət göstərir. Komissiya iki ölkə arasında iqtisadi, energetika, texnoloji və humanitar əlaqələrin inkişafını və tənzimlənməsini təmin edən əsas platforma kimi çıxış edir.

      Komissiyanın sonuncu - 8-ci iclası bu il oktyabrın 6-da Bakıda keçirilib. İclasda ticarət-iqtisadi əlaqələr, “yaşıl enerji”, enerji keçidi, süni intellekt, kibertəhlükəsizlik, data mərkəzləri, Orta Dəhliz üzrə logistika, mina təmizləmə fəaliyyəti, kənd təsərrüfatı, səhiyyə və təhsil sahələrində əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunub.  Böyük Britaniyanın İxrac Kredit Agentliyinin (UKEF) və Britaniya şirkətlərinin layihələrdə iştirakı vurğulanıb. 

      Hazırda iki ölkə arasında qeyri-neft sektoru, nəqliyyat-logistika (Orta Dəhliz), maliyyə, konsaltinq, mühəndislik, süni intellekt, rəqəmsal idarəetmə və innovasiya sahələrində əlaqələrin genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.

        Elə bir neçə gün əvvəl  “Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə”nin mübadiləsi zamanı da məhz hazırda bərpaolunan enerji, yüksək texnologiyalar, süni intellekt sahələrində də əməkdaşlıq üçün geniş imkanların olduğu vurğulandı. Bu xüsusda son aylarda Britaniyadan Azərbaycana həyata keçirilən yüksəksəviyyəli rəsmi səfərlərin və aparılmış müzakirələrin əhəmiyyətinə toxunuldu.

     Görüşdə  həmçinin beynəlxalq gündəlikdə duran məsələlərə dair fikir mübadiləsi aparıldı.

Söhbət zamanı bu Bəyannamənin qəbul edilməsinin əlaqələrimizin rəsmi olaraq keyfiyyətcə yeni səviyyəyə qalxmasına xidmət etdiyi vurğulandı. 

Flora SADIQLI,

“Azərbaycan”