- Marketə girərkən çantanı mühafizəçiyə və ya saxlanca vermək məcburidirmi? Verməsəm, məni içəri buraxmamaq səlahiyyətləri varmı?
Pərvanə RZAYEVA,
Sumqayıt şəhəri
- Sualınıza cavab olaraq bildiririk ki, marketə daxil olarkən çantanızı mühafizəçiyə və ya saxlanc kamerasına (kassaya, şkafa) vermək məcburi deyil. Eyni zamanda çantanızı təhvil vermədiyiniz əsası ilə sizi içəri buraxmamağa market rəhbərliyinin və ya mühafizəçinin hüquqi səlahiyyəti yoxdur.
Qanunvericiliyə nəzər yetirsək müəyyən edərik ki, fiziki və hüquqi şəxslər müqavilə bağlamaqda azaddırlar və onları hər hansı bir müqaviləni bağlamağa məcbur etmək yolverilməzdir. Bu hal eyni zamanda müqavilə azadlığı prinsipinə ziddir.
Nəzərə alın ki, çantanızı saxlanca qoyduqda marketlə sizin aranızda mahiyyət etibarilə pulsuz saxlanc müqaviləsi bağlanmış olur. Qanunvericilik hər hansı bir şəxsi bu müqaviləni bağlamağa məcbur edə bilməz. Əgər siz əşyanızın qorunmasını marketə etibar etmək istəmirsinizsə, bu sizin tam hüququnuzdur.
Bundan başqa, marketlər və supermarketlər şəbəkəsi pərakəndə satış fəaliyyəti ilə məşğul olduqları üçün fəaliyyətləri kütləvi müqavilə xarakteri daşıyır. Kütləvi müqaviləyə əsasən, sahibkarlıq subyekti müraciət edən hər bir şəxslə müqavilə bağlamaq (yəni malı satmaq, xidmət göstərmək) öhdəliyi daşıyır. Market daxili qaydalarını bəhanə edərək müştərilər arasında fərq qoya bilməz və əsassız olaraq xidmət göstərməkdən (şəxsi içəri buraxmaqdan) imtina edə bilməz. Unutmaq olmaz ki, çantanı saxlanca verməmək daxili qaydalara zidd olsa belə bu qayda qanundan üstün ola bilməz.
Həmçinin marketin mühafizəçisi cinayət-prosessual mənada sizə qarşı məcburi şəxsi axtarış apara bilməz və ya əmlakınızı müsadirə edib saxlanca qoymağınızı tələb edə bilməz. Onun sizi içəri buraxmamaq hüququ yalnız ictimai qaydanı kobud şəkildə pozduqda, digər şəxslərin həyat və sağlamlığına aşkar təhlükə yaratdıqda və ya obyektə qanunsuz daxil olmağa cəhd etdikdə yarana bilər. Unutmaq olmaz ki, şəxsi çanta ilə marketə girmək ictimai qayda pozuntusu deyil.
Buna baxmayaraq, belə vəziyyətin yaranması gözləniləndir və bu halla qarşılaşanda nə etmək lazımdır? Əgər mühafizəçi sizi çantanızla içəri buraxmaqdan imtina edərsə, müvafiq hüquqi addımları ata bilərsiniz. Öncə mühafizəçidən hansı qanunvericilik aktına əsasən kütləvi müqavilə obyektinə girişinizin məhdudlaşdırıldığını soruşun. Daha sonra baş vermiş hadisəni marketin şikayətlər üçün nəzərdə tutulmuş rəsmi jurnalında (qeydiyyat sənədində) ətraflı şəkildə qeyd edin. Bu, gələcəkdə mümkün mübahisələr üçün rəsmi sübut rolunu oynayır. Əgər belə bir jurnal mövcud deyilsə, o zaman hadisə barədə marketin rəhbərliyinə məlumat verin.
Müraciətiniz müsbət mənada öz həllini tapmazsa, o zaman qarşılaşdığınız hadisə ilə bağlı (istehlakçı hüquqlarının pozulması ilə bağlı) müvafiq quruma şikayət ünvanlaya bilərsiniz.
İnzibati orqana müraciətlə birlikdə, yaxud ondan sonra məhkəməyə müraciət etməyiniz tövsiyə olunur. Şikayətinizin əsaslı olması üçün isə müvafiq sübutlar zəruridir (məsələn, hadisə ilə bağlı videogörüntü və s.).
Sualı cavablandırdı:
Paşa SƏFƏROV,
Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü
