- Bəzən olur ki, binada yaşayan sakinlərdən biri ümumi istifadəyə aid sahəni (pilləkən boşluğu, dəhliz, giriş hissəsi və s.) özününkü kimi istifadə edir, ora əşya yığır. Bəzi hallarda səliqəsizlik, hətta təhlükəli vəziyyətlər də yaranır. Qonşular bu vəziyyətə necə reaksiya verməli və hüquqi baxımdan nə edə bilərlər?
Ülkər ŞAHALIZADƏ,
Bakı şəhəri
- Sualınıza cavab olaraq bildiririk ki, çox aktual və gündəlik həyatda tez-tez rast gəlinən bir problemə toxunursunuz. İlk olaraq nəzərə almaq lazımdır ki, çoxmənzilli binaların girişləri (bloklar), pilləkən boşluqları və dəhlizləri bütün mənzil sahiblərinin ümumi paylı mülkiyyətidir. Heç bir sakinin bu sözügedən sahələri təkbaşına zəbt etmək, ora əşyalar (şkaf, tikinti materialları, köhnə mebel və s.) yığaraq digər qonşuların hərəkətini (istifadəsini) məhdudlaşdırmaq hüququ yoxdur.
Azərbaycan Respublikası Mənzil Məcəlləsinin 35.1-ci maddəsinə əsasən, yaşayış binasının tərkib hissəsinin mülkiyyətçilərinə həmin binada mənzillərin hissəsi olmayan və binada birdən artıq sahəyə xidmət etmək üçün nəzərdə tutulan obyektlər (o cümlədən mənzillərarası pilləkən meydançaları, pilləkənlər, liftlər, lift şaxtası və ya digər şaxtalar, dəhlizlər, texniki mərtəbələr, çardaqlar, mühəndis qurğuları olan zirzəmilər, həmin binada birdən artıq sahəyə xidmət edən avadanlıq (texniki zirzəmi), habelə binanın daşıyıcı və daşıyıcı olmayan konstruksiyalarını ayıran dam örtükləri, binada sahələrin daxilində və onların hüdudlarından kənarda yerləşən və birdən artıq sahəyə xidmət edən mexaniki, elektrik, sanitar-texniki və digər avadanlıq, yaşıllaşdırma və abadlaşdırma elementləri də daxil olmaqla binanın yerləşdiyi torpaq sahəsi, binaya xidmət etmək, onun istismarı və abadlaşdırılması üçün nəzərdə tutulmuş həmin torpaq sahəsində yerləşən obyektlər) ümumi paylı mülkiyyət hüququ ilə mülkiyyətçilərə məxsusdur.
Həmçinin Mənzil Məcəlləsinin 35.2-ci maddəsinin tələbinə görə, çoxmənzilli binanın sahə mülkiyyətçiləri ümumi mülkiyyətə sahiblik edir, ondan istifadə edir və Mənzil Məcəlləsi və mülki qanunvericiliklə müəyyən edilmiş hədlərdə barəsində sərəncam verir.
Mövcud mübahisənin həllində hüquqi müstəviyə keçməzdən əvvəl məsələni qonşuluq münasibətləri çərçivəsində həll etməyə çalışmaqda fayda var. Bu hal həm vaxta qənaət edir, həm də qonşuluq münasibətlərinin sarsılmasının qarşısını alır. Bunun üçün mübahisəni yaradan qonşuya bu vəziyyətin həm narahatlıq yaratdığı, həm də qanunsuz olduğu mülayim şəkildə izah edilməlidir. Əgər müraciət müsbət mənada həllini tapmazsa, o zaman binanın idarəedici orqanına (MMMC və s.) dərhal şifahi və ya yazılı (yazılı forma daha məqsədəmüvafiq sayıla bilər) məlumat verilməlidir. Nəzərə alınmalıdır ki, idarəedici orqan binanın ümumi sahələrinin lazımi şəraitdə saxlanılmasına görə məsuliyyət daşıyır.
Bundan başqa, blokların əşyalarla doldurulması, sadəcə, estetik (görüntü) və hərəkət problemi deyil, həm də ciddi təhlükə mənbəyi sayıla bilər. Bu təhlükələrə ilk növbədə yanğın, zəlzələ və digər fövqəladə hallar zamanı həmin əşyaların sakinlərin təxliyəsinə və aidiyyəti xidmət əməkdaşlarının (məsələn, yanğınsöndürənlərin və s.) hərəkətinə mane olması daxildir. Bütün bunların mərkəzində insan həyatının dayanması unudulmamalıdır. Odur ki, arzuolunmayan hallarla qarşılaşmamaq üçün Fövqəladə Hallar Nazirliyinə də məlumat verməkdə fayda var.
Həmçinin əgər zəbt olunma faktı digər qonşuların mənzilinə daxil olmasına mane olursa və ya açıq-aşkar ictimai qayda pozuntusu (məsələn, antisanitariya və s.) ilə müşayiət olunursa, ərazi üzrə sahə müvəkkilinə müraciət edilməlidir. Müraciət əsasında polis əməkdaşı hadisə yerinə gələrək müvafiq akt tərtib edir və qanunsuzluğun (yaranmış maneənin) aradan qaldırılmasını tələb edir.
Göstərilənlərlə yanaşı, sizin məhkəməyə müraciət hüququnuzun olması da diqqətdən kənar qalmamalıdır. Belə ki, qarşılaşdığınız mənzərə ilə bağlı müvafiq iddia ərizəsi əsasında məhkəməyə müraciət edə bilərsiniz. Müraciətiniz mülki qanunvericiliyə əsasən ümumi paylı mülkiyyət hüququ əsasında, eləcə də ümumi paylı mülkiyyətdən istifadəyə yaranmış maneənin aradan qaldırılması ilə bağlı müddəalara əsaslanmalıdır. Bu halda iddia ərizəsində qonşunun ümumi istifadədə olan sahəyə qanunsuz müdaxiləsinin (zəbtinin) aradan qaldırılmasını və sahənin əvvəlki vəziyyətinə qaytarılmasını (əşyaların götürülməsini və s.) tələb edə bilərsiniz.
Sualları cavablandırdı:
Paşa SƏFƏROV,
Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü
