Qanazlığı (anemiya) orqanizmdə hemoqlobinin səviyyəsinin azalması ilə müşayiət olunan və toxumaların oksigenlə təminatına mənfi təsir göstərən geniş yayılmış sağlamlıq problemlərindən biridir. Xüsusilə dəmir çatışmazlığı nəticəsində yaranan anemiya halsızlıq, tez yorulma, başgicəllənmə, dərinin solğunlaşması, ürəkdöyünmə və fiziki fəaliyyət zamanı təngnəfəslik kimi əlamətlərlə özünü göstərə bilər.
AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Elm və Təhsil Nazirliyinin Botanika İnstitutunun direktoru, professor Səyyarə İbadullayevanın “Xalq təbabətinin unudulmuş reseptləri” kitabında məlumat verilir.
Qeyd olunur ki, xalq təbabətində qanazlığının müxtəlif formaları ilə əlaqədar bir sıra dərman bitkilərindən istifadə olunub. Bu məqsədlə hazırlanan ənənəvi bitki yığımlarının tərkibinə ikievli gicitkən, çəmən yoncası, çətiri qızılçətir, adi ardıc, itburnu, tikanlı göyəm, ağ dalamaz, dərman çödükotu, adi kasnı və digər bitkilər daxil edilib. Təqdim olunan məlumatlarda xüsusilə ikievli gicitkən və çəmən yoncasının müxtəlif bitki qarışıqlarının tərkibində yer aldığı diqqət çəkir. Həmçinin itburnu və adi ardıcın yetişmiş meyvələri, tikanlı göyəm, dərman ballıcası və adi kasnı kimi bitkilərdən ibarət yığımlar təsvir olunur. Mənbədə qanazlığının yaranma səbəbləri ilə əlaqəli müxtəlif ənənəvi bitki qarışıqlarına da yer verilir. Belə ki, bəzi yığımlar dəmir çatışmazlığı ilə əlaqələndirilən anemiya, digərləri isə böyrək və mədə-bağırsaq xəstəlikləri fonunda yaranan qanazlığı halları kontekstində təqdim edilir. Bundan başqa, qara turp, meşə alması, kök və çuğundur şirələrinin qarışığından ibarət resept də dəmir çatışmazlığı ilə bağlı qədim xalq təbabəti üsullarından biri kimi qeyd olunur. Qanazlığının müalicəsində əsas məsələ onun yaranma səbəbinin müəyyən edilməsidir. Dəmir çatışmazlığı, B12 vitamini və fol turşusu azlığı, xroniki xəstəliklər və qan itkisi müxtəlif anemiya formalarına səbəb ola bilər. Buna görə də müalicə laborator müayinələrin nəticələrinə və həkimin təyin etdiyi yanaşmaya əsaslanmalıdır.
Xüsusilə vurğulamaq lazımdır ki, xalq təbabətində təqdim olunan bitki reseptləri elmi cəhətdən təsdiqlənmiş müalicə üsullarını əvəz etmir. Bəzi bitkilər, o cümlədən mənbədə adı çəkilən zəhərli növlər sağlamlıq üçün təhlükə yarada bilər. Bu səbəbdən onların dəmləmə və ya digər formalarda özbaşına istifadəsi tövsiyə olunmur. Mütəxəssislər bildirirlər ki, qanazlığının profilaktikasında balanslaşdırılmış qidalanma, dəmir, B12 vitamini və fol turşusu ilə zəngin məhsulların gündəlik rasiona daxil edilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. Ət, qaraciyər, yumurta, paxlalılar, yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər və quru meyvələr bu baxımdan faydalı qida mənbələri hesab olunur. Dəmirin orqanizm tərəfindən mənimsənilməsini yaxşılaşdırmaq üçün C vitamini ilə zəngin qidaların qəbulu da tövsiyə edilir. Bununla yanaşı, davamlı halsızlıq və digər anemiya əlamətləri müşahidə olunduqda vaxtında həkimə müraciət etmək və müvafiq müayinələrdən keçmək vacibdir.