2020-ci il sentyabrın 27-də torpaqlarımızın azadlığı uğrunda İkinci Qarabağ müharibəsi başlayanda ordumuzun cəsur zabit və əsgərləri bir andaca qələbə əzmi ilə yurdumuzun müdafiəsinə atıldılar. Ordumuzun gücü, qüdrəti qarşısında dayana bilməyən düşmən illərdən bəri möhkəmləndiyi mövqelərdən geri çəkildi.
Bütün istiqamətlərdə hücuma keçən Azərbaycan Ordusu bir-birinin ardınca Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan, Qubadlını, həmçinin böyük strateji əhəmiyyətə malik Şuşanı erməni quldurlarından azad etdi. 30 ilə yaxın davam edən işğal sona çatdı. Bu qələbə dövlət-xalq-ordu birliyinin nümayişi idi.
2020-ci il sentyabrın 27-də başlayan İkinci Qarabağ müharibəsi noyabrın 10-da üçtərəfli Bəyanatın imzalanması ilə başa çatdı. Bəyanat siyasi ekspertlər tərəfindən Azərbaycanın böyük diplomatik qələbəsi kimi qiymətləndirildi. Üçtərəfli Bəyanata əsasən, Qarabağa heç bir xüsusi status verilmirdi. Başqa sözlə, keçmiş DQMV tarixə qovuşmuş, Azərbaycan öz gücü, qüdrəti ilə regionda tarixin gedişini dəyişmişdi. Ən nəhayət, bir zamanlar "Qarabağ Ermənistandır, nöqtə", - deyən N.Paşinyan kapitulyasiya sənədinə imza atmaqla həm də işğalçı olduğunu təsdiq etmişdi.
Azərbaycan xalqı isə 30 ilə yaxın gözlədiyi Zəfər sevincini yaşadı. Xalqa müraciətlərində Prezident İlham Əliyevin milli şüara çevrilmiş "Qarabağ Azərbaycandır!" sözləri artıq reallıq idi. Həmin gün dövlətimizin başçısı xalqa müraciətində deyirdi: "…nə oldu bəs status? …yoxdur status və olmayacaq. Nə qədər ki, mən Prezidentəm, olmayacaq. Ona görə, bu sənədin çox böyük mənası var. Əminəm, hər bir Azərbaycan vətəndaşı hesab edir ki, onun həyatında bu günlər, bu dəqiqələr ən xoşbəxt günlər, dəqiqələrdir. Mən də xoşbəxtəm ki, bu xoş xəbərləri, bu müjdəni Azərbaycan xalqına verirəm. Xoşbəxtəm ki, bu tarixi sənədə imza atmışam. Xoşbəxtəm ki, biz öz Vətənimizə, doğma Qarabağımıza qayıdırıq, Qarabağımızın tacı olan Şuşaya qayıdırıq və bu torpaqlarda əbədi yaşayacağıq! Bundan sonra heç kim bizi o torpaqlardan tərpədə bilməz!"
Üçtərəfli Bəyanat Azərbaycanın İkinci Qarabağ müharibəsində əldə etdiyi tarixi qələbəni beynəlxalq müstəvidə də rəsmiləşdirdi. Çünki bu sənəd özündə Ermənistan ordusunun Azərbaycan ərazilərindən tam çıxarılmasını, hərbi təhdidlərin dayandırılmasını və regionda yeni təhlükəsizlik sisteminin Azərbaycanın maraqları əsasında formalaşdırılmasını əks etdirirdi. Üçtərəfli Bəyanatın mühüm müddəalarından biri də Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə Azərbaycanın qərb rayonları arasında maneəsiz nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin bərpası idi. Yaxın tariximizdən məlumdur ki, ötən əsrin 80-ci illərinin sonlarından ermənilər həmin yolu bağlamışdılar.
Bu amil də xüsusi olaraq qeyd edilməlidir ki, bəyanat illərdən bəri davam edən status-kvonu tamamilə dəyişmişdi. Prezident İlham Əliyevin israrlı mövqeyi, polad iradəsi nəticəsində məğlub və çıxılmaz vəziyyətə düşən Ermənistanın hərbi və siyasi rəhbərliyi işğal edilmiş bütün torpaqlarımızdan qeyd-şərtsiz çıxmaq və bunun üçün çıxış qrafikini təqdim etməyə məcbur olmuşdu. Bəyanatdan sonra Ermənistan silahlı qüvvələrinin tör-töküntüləri Laçın, Kəlbəcər və Ağdam rayonlarını tərk etdilər. Azərbaycan Ordusunun və Azərbaycan diplomatiyasının qələbəsi nəticəsində bir güllə atılmadan, qan tökülmədən bu rayonlar erməni qəsbkarlarından azad olundu. Beləcə, ordumuzun döyüş meydanlarında qazandığı zəfər siyasi müstəvidə də qələbə ilə davam etdi.
Təəssüflər olsun ki, 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli Bəyanatdan sonra Ermənistan öhdəliyini yerinə yetirmədi, işğalçı dövlət qoşunlarını və separatçı qüvvələrini Qarabağdan çıxarmadı. Əksinə, gizli şəkildə silah-sursat, o cümlədən minaları qanunsuz yollarla Qarabağa daşımağa, döyüş mövqelərini möhkəmləndirməyə çalışdı. Bu da Azərbaycanı Qarabağda qalmış erməni silahlı dəstələrinə qarşı 2023-cü il sentyabrın 19-20-də antiterror əməliyyatı keçirməyə məcbur etdi. Azərbaycan Ordusu Qarabağda məskunlaşmış erməni separatizminin kökünü birdəfəlik kəsmək, Ermənistan silahlı qüvvələrinin tör-töküntülərinin məhv və 2020-ci il 10 noyabr tarixli üçtərəfli Bəyanatın müddəalarının icrasını təmin etmək üçün bölgədə lokal xarakterli antiterror tədbirlərinə başladı. 23 saat 43 dəqiqə davam edən uğurlu və qətiyyətli əməliyyat nəticəsində separatçılar ağ bayraq qaldıraraq təslim oldular. Bununla da Qarabağda separatizmin kökü birdəfəlik kəsildi, ölkəmiz regionda suverenliyini tam bərpa etdi.
Uğurla başa çatan əməliyyat zamanı separatçıların, xunta rejiminin rəhbərləri həbs olunaraq ədalət məhkəməsinə verildi. Gec də olsa, haqq-ədalət öz yerini tapdı. Bu quldurlar törətdikləri cinayətlərə görə layiqli cəzalarını aldılar.
İkinci Qarabağ müharibəsində torpaqlarımızın azad edilməsi uğrunda qazanılan Zəfər həm də uzun illər aparılan diplomatiyanın, milli iradənin və dövlətçilik strategiyasının uğurudur. Xalqımıza böyük sevinc bəxş etmiş bu Zəfər Ulu Öndər Heydər Əliyevin illər əvvəl müəyyənləşdirdiyi siyasi kursun, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin həmin kursu uğurla davam etdirməyinin parlaq təntənəsidir.
Vahid MƏHƏRRƏMOV,
"Azərbaycan"
31 - Copyjpg_1794009722.jpg)
314444444 - Copyjpg_1793831795.jpg)
