27 Oktyabr 2026 09:15
1479
Oxucu məktubları
A- A+
Quba Cümə məscidi

Quba Cümə məscidi


Azərbaycanın qədim şəhərlərindən biri olan Quba zəngin tarixi, özünəməxsus mədəniyyəti və çoxsaylı memarlıq abidələri ilə seçilir. Şəhərin tarixini yaşadan bu abidələr arasında Quba Cümə məscidinin xüsusi yeri vardır. İki əsrdən artıq tarixə malik olan məscid həm dini ibadət məkanı, həm də Qubanın zəngin keçmişini əks etdirən mühüm memarlıq nümunəsidir.

Quba Cümə məscidinin tarixi XIX əsrin əvvəllərinə gedib çıxır. Məscidin tikintisinə 1792-ci ildə başlanıldığı və tikinti işlərinin 1802-ci ildə başa çatdırıldığı bildirilir. Məscidin inşası Qazi Nəsrullah əfəndinin və onun oğlu Qazi İsmayıl əfəndinin adı ilə bağlıdır. Məscidin kitabəsində isə tikintini həyata keçirən memarın Osman ibn Ömər olduğu qeyd edilir. Bu məlumatlar abidənin tarixinin nə qədər qədim və zəngin olduğunu göstərir.

Cümə məscidi öz memarlıq quruluşuna görə Qubanın digər tarixi tikililərindən fərqlənir. Məscid səkkiztinli prizma formasında inşa edilib. Tikilinin əsas materialı bişmiş kərpicdir. Məscidin böyük günbəzi və monumental quruluşu ona xüsusi əzəmət verir. Daxili hissəsinin hündürlüyü 28 metr, sahəsi isə təxminən 400 kvadratmetrdir. Bu xüsusiyyətlər məscidin yalnız dini tikili deyil, həm də öz dövrünün diqqətçəkən memarlıq əsəri olduğunu göstərir.

Məscidin tarixi Qubanın ictimai və mənəvi həyatı ilə sıx bağlıdır. Uzun illər burada şəhər sakinləri ibadət edib, dini bayramlar və mərasimlər keçirilib. Məscidin nəzdində fəaliyyət göstərən mədrəsə isə dini maarifləndirmə baxımından mühüm rol oynayıb. Mənbələrə əsasən, məscid və mədrəsə 1924-cü ilədək fəaliyyət göstərib. Beləliklə, Cümə məscidi uzun müddət Quba əhalisinin yalnız ibadət etdiyi məkan deyil, həm də dini biliklərin öyrənildiyi və insanların bir araya gəldiyi mühüm mərkəzlərdən biri olub.

Məscidin tarixində sovet dövrü xüsusi və mürəkkəb mərhələ təşkil edir. Həmin illərdə Azərbaycanda bir çox dini ibadət yerləri bağlanır, onların fəaliyyəti məhdudlaşdırılırdı. Cümə məscidi də bu prosesdən kənarda qalmayıb. 1933-cü ildə məscidin mədrəsəsi və minarəsi dağıdılıb. Sonrakı illərdə binadan dini məqsədlərdən başqa istifadə edilib. Müəyyən müddət ərzində burada xalça muzeyinin fəaliyyət göstərdiyi də qeyd olunur. Bütün bu dəyişikliklərə baxmayaraq, məscidin əsas binasının qorunub saxlanılması onun bu günə qədər gəlib çatmasına imkan verib.

Azərbaycanın müstəqilliyini bərpa etməsindən sonra tarixi və dini abidələrin qorunmasına münasibət də dəyişdi. Cümə məscidi yenidən dini icmanın istifadəsinə verildi. Məscidin ərazisində abadlıq işləri aparıldı, su və kanalizasiya xətləri bərpa edildi, dəstəmazxana və digər köməkçi tikililər yaradıldı. Məscidin həyətində imam otağı və mədrəsə üçün nəzərdə tutulan binaların yaradılması da onun dini-mədəni əhəmiyyətinin yenidən canlanmasına şərait yaratdı.

Məscidin müasir tarixində aparılan təmir işləri də diqqətəlayiqdir. 2022-ci ilin avqustundan 2023-cü ilin mart ayının sonlarınadək Cümə məscidində əsaslı təmir işləri aparılıb. Bu zaman məscidin dam örtüyü yenilənib və tikilinin qorunması istiqamətində işlər görülüb. Bu cür tədbirlər tarixi abidənin gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.


Səriyyə ABİDOVA,

Quba şəhər sakini

Digər Xəbərlər

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

Premyer Liqa: “Kəpəz” Gəncədə “Qarabağ”dan xal alıb

18:57
22 Noyabr

Tramp: Açıq sərhədlər ölkələri məhv edir

18:49
22 Noyabr

Premyer Liqa: “Neftçi” Şamaxıdan üç xalla qayıdır

16:29
22 Noyabr

Hava zərbələri nəticəsində Ukraynanın beş bölgəsi işıqsız qalıb

15:59
22 Noyabr

Kiyev vilayətində bina dronla vurulub, 14 nəfər dağıntılar altında qalıb

14:09
22 Noyabr

Azərbaycan-Vyetnam əlaqələri yüksələn xətlə inkişaf edir

13:46
22 Noyabr

Xankəndidə “Prezident kuboku” uğrunda yarışda 300-ə yaxın atlet iştirak edib

13:17
22 Noyabr

Livan Respublikasının Prezidenti Zati-aliləri General Jozef Auna  

12:50
22 Noyabr

Azərbaycan və İordaniya vətəndaşları üçün qarşılıqlı viza tələbi ləğv edilib

12:43
22 Noyabr

Azərbaycanda sabaha gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb

12:28
22 Noyabr

Zəfər və inkişaf yolunun siyasi avanqardı: Yeni Azərbaycan Partiyası

10:57
22 Noyabr

Gəncədə YAP-ın yaradılmasının 34-cü ildönümü qeyd olunub

10:43
22 Noyabr

Azərbaycan-Vyetnam əlaqələri yeni mərhələdə

10:34
22 Noyabr

Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama səfəri ilə bağlı daha bir videoçarx paylaşılıb VİDEO

23:39
21 Noyabr

Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

22:13
21 Noyabr

Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonası açılıb

21:56
21 Noyabr

ABŞ Milada qədər Ukrayna və Rusiya arasında yeni sülh danışıqları təşkil etməyi planlaşdırır  

19:36
21 Noyabr

Yeni Dehlidə Azərbaycan-Nepal mədəni əməkdaşlığı müzakirə olunub  

18:21
21 Noyabr

Adil Kərimli Hindistanın mədəniyyət və turizm naziri ilə görüşüb  

17:31
21 Noyabr

Volodimir Zelenski: Rusiya Ukraynanın körpülərinə yüzdən çox hücum edib  

17:22
21 Noyabr

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

16:38
21 Noyabr

ÇOX OXUNANLAR

OXUCU MƏKTUBLARI

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!