Bir il əvvəl ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyətinə rəsmən xitam verildi
ATƏT-in Minsk qrupunun və onunla əlaqəli bütün strukturların rəsmən ləğv edilməsi ilə bağlı qərarın verilməsindən bir il ötür.
1 sentyabr 2025-ci il tarixində ATƏT Nazirlər Şurası tərəfindən qəbul edilmiş tarixi qərarla keçmiş Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin nizama salınması məqsədilə 1992-ci ildə təsis olunmuş bu qurumun fəaliyyətinə rəsmən xitam verildi.
Minsk qrupu fəaliyyət göstərdiyi 30 ildən artıq dövr ərzində üzərinə düşən öhdəliklərin heç birini yerinə yetirə bilməyib. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərinin qeyd-şərtsiz boşaldılmasını tələb edən 4 məlum qətnamə qəbul edilmiş və bu qərarların icrası mexanizmi kimi Minsk qrupuna mandat verilmişdi. Lakin həmsədrlərin fəaliyyəti real həll yolları tapmaqdan ziyadə, mövcud status-kvonu saxlamağa və münaqişəni dondurmağa xidmət edirdi.
Həmsədr ölkələrin nümayəndələrinin regiona etdikləri mütəmadi və nəticəsiz səfərlər, hər dəfə münaqişənin hərbi həll yolunun olmadığını bəyan etmələri faktiki olaraq Azərbaycan xalqını işğal reallığı ilə barışdırmaq məqsədi daşıyırdı. Beynəlxalq ictimaiyyətin işğalçı Ermənistana qarşı təzyiq göstərməməsi, beynəlxalq hüququn tələblərinə laqeyd münasibəti və vasitəçilərin yarıtmaz fəaliyyəti dinc danışıqlar resurslarını tamamilə tükəndirdi və İkinci Qarabağ müharibəsini labüd etdi.
Beynəlxalq təşkilatların və vasitəçilərin illərlə həll edə bilmədiyi bu ədalətsizliyi Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə dövlətimiz və müzəffər ordumuz öz gücü hesabına aradan qaldırdı. Azərbaycan öz hərbi-siyasi imkanlarından istifadə edərək torpaqlarını düşməndən təmizlədi, ölkəmizin ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam bərpa etdi. Azərbaycan BMT TŞ-nin müvafiq qətnamələrini özü icra etməklə Minsk qrupunun illərlə öhdəsindən gələ bilmədiyi və ya gəlmək istəmədiyi tarixi vəzifəni təkbaşına yerinə yetirdi. 2020-ci il noyabrın 10-da əldə edilmiş böyük Zəfərlə şanlı ordumuz Minsk qrupunu de-fakto tarixin arxivinə göndərdi. Prezident İlham Əliyev münaqişənin hərbi-siyasi yolla həll olunduğunu bütün dünyaya sübut etdi. Müharibədən sonra həmsədrlərin regiona səfərləri zamanı dövlətimizin başçısının münaqişənin artıq tarixə qovuşduğunu bildirməsi ilə bu qurumun nə qədər lazımsız və funksiyasız bir mexanizmə çevrildiyi aydın oldu.
Azərbaycan münaqişə səhifəsinin qapandığını bəyan edərək sülh gündəliyini ortaya qoydu və Ermənistana beynəlxalq prinsiplərə əsaslanan təkliflər verdi. Lakin Minsk qrupunun de-yure mövcudluğu iki ölkə arasında yekun sülhün əldə olunması yolunda hüquqi və siyasi maneə olaraq qalırdı. Çünki bu mexanizmin kağız üzərində qalması münaqişənin güya hələ də davam etməsi illüziyasını yaradırdı. Ermənistanın Qarabağı Azərbaycanın suveren ərazisi kimi tanımasından sonra bu strukturun rəsmən ləğvi zərurətə çevrildi.
Bu istiqamətdə həlledici addım 8 avqust 2025-ci il tarixində Vaşinqtonda atıldı. ABŞ Prezidenti Donald Trampın dəvəti və iştirakı ilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Ermənistan Respublikasının Baş naziri Nikol Paşinyan arasında keçirilən tarixi görüş çərçivəsində hər iki ölkənin xarici işlər nazirləri ATƏT-in Fəaliyyətdə olan sədrinə birgə müraciət məktubu ünvanladılar. Bu birgə müraciətə əsasən, ATƏT Nazirlər Şurası 57 üzv ölkənin yekdil konsensusu ilə 1 sentyabr 2025-ci il tarixindən etibarən ATƏT-in Minsk prosesinin, Fəaliyyətdə olan sədrin Şəxsi Nümayəndəsinin və Yüksəksəviyyəli Planlaşdırma Qrupunun fəaliyyətinə tam xitam verilməsi haqqında qərar qəbul etdi.
Qərara uyğun olaraq, ATƏT Katibliyi tərəfindən həyata keçirilən bütün təşkilati, inzibati və texniki prosedurlar 30 noyabr 2025-ci il tarixində yekunlaşdırıldı və keçmiş münaqişə ilə bağlı vaxtilə qəbul edilmiş bütün ATƏT qərarları qüvvədən düşmüş və etibarsız elan olundu.
Minsk qrupunun və onunla əlaqəli bütün strukturların tam buraxılması Azərbaycanın beynəlxalq müstəvidə növbəti böyük diplomatiya qələbəsidir. Bu addım Azərbaycanın öz əraziləri üzərində bərpa etdiyi suverenliyinin və regionda yaratdığı yeni reallıqların bütün dünya tərəfindən qətiyyətlə qəbul olunmasının təsdiqidir. Beynəlxalq hüquqa və ədalətə söykənən bu ardıcıl siyasət bir daha göstərdi ki, Azərbaycan yalnız öz ərazi bütövlüyünü bərpa edən qalib dövlət deyil, həm də Cənubi Qafqazda davamlı sülhün, təhlükəsizliyin və tərəqqinin əsas memarı və zəmanətçisidir.
İsmayıl QOCAYEV,
"Azərbaycan"
