Azərbaycan Prezidenti Qırğızıstanda Mərkəzi Asiya ölkələrindən olan həmkarları ilə keçirdiyi görüşlər nəticəsində ölkəmizin aktual beynəlxalq gündəlikdə yer alan məsələlərə dair mövqeyini bir daha diqqətə çatdırdı, eyni zamanda, qarşılıqlı maraq doğuran problemlərin həlli ilə bağlı ortaq yanaşmaların formalaşdırılmasına nail olundu. Bu, Azərbaycanın xarici siyasəti üçün çox əlamətdar tədbir oldu.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a politoloq İlqar Vəlizadə Qırğızıstanın Çolpon-Ata şəhərində keçirilmiş Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri Dövlət Başçılarının qeyri-rəsmi görüşünü şərh edərkən deyib. O xatırladıb ki, Prezident İlham Əliyevin Qırğız Respublikasına dövlət səfəri çərçivəsində “Azərbaycan Respublikası ilə Qırğız Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilə” imzalanıb. Bu sənəd xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki bununla da Azərbaycan Mərkəzi Asiya regionunun artıq üç dövləti ilə müttəfiqlik münasibətlərini hüquqi müstəvidə rəsmiləşdirib.
“Hazırda bizim institusional müttəfiqlərimiz Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstandır. Hesab edirəm ki, yaxın və proqnozlaşdırılan perspektivdə bu tendensiya davam edəcək və regiondakı müttəfiqlərimizin sayı daha da artacaq. Onu da qeyd etmək istərdim ki, Azərbaycan bu görüş formatında yalnız iştirak etmir, eyni zamanda, Mərkəzi Asiyanın geosiyasi və geoiqtisadi məkanının formalaşmasında fəal rol oynayır. Bu, həm Azərbaycanın xarici siyasəti, həm də Mərkəzi Asiya dövlətlərinin maraqları baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycanın iştirakı olmadan bir sıra iri beynəlxalq layihələrin həyata keçirilməsi mümkün olmazdı. Söhbət Orta Dəhlizdən, Mərkəzi Asiya regionunu xarici dünya, xüsusilə Avropa dövlətləri ilə birləşdirən genişmiqyaslı enerji layihələrinin icrasından, eləcə də təchizat zəncirlərinin formalaşdırılmasından gedir. Bu, xüsusilə təchizat zəncirlərinin obyektiv və subyektiv amillərin, müharibələrin və münaqişələrin təsiri altında dağıldığını müşahidə etdiyimiz indiki şəraitdə son dərəcə vacibdir. Azərbaycanın bu regional formatın tamhüquqlu iştirakçısı olması sayəsində regionumuz Avrasiyanın mərkəzi hissəsində siyasi və geoiqtisadi sabitliyin alternativsiz mərkəzinə çevrilir. Azərbaycan Prezidentinin səfərinin əhəmiyyəti də məhz bununla müəyyən olunur”, – deyə politoloq izah edib.
Təmasların yüksək intensivliyini vurğulayan ekspert bildirib: “Qısa müddət ərzində Mərkəzi Asiya ölkələrinin liderləri Azərbaycana 26 dəfə səfər ediblər, Azərbaycan Prezidentinin isə Mərkəzi Asiya dövlətlərinə 16 səfəri olub. Bütün bunlar göstərir ki, intensiv təmaslar beynəlxalq və regional gündəlikdə duran məsələlər üzrə mövqelərin yaxınlaşmasına və ortaq yanaşmaların formalaşmasına xidmət edir”.
“Regionumuz sabitlik, dayanıqlılıq və davamlılıq mərkəzi olaraq tanınır. Rəqabət aparan güc mərkəzləri Mərkəzi Asiya ilə əməkdaşlıq vasitəsilə regionda təsir imkanlarını genişləndirməyə çalışırlar. Digər tərəfdən isə məhz bu əməkdaşlıq regionun dayanıqlı mövqeyini təmin edir. Hamı regionumuzla əməkdaşlıq etməkdə maraqlıdır və bu da geosiyasi çəkimizi, eləcə də beynəlxalq münasibətlər sistemində subyektliyimizi artırır. Görüşlərin müntəzəm keçirilməsi bu tendensiyanı bir daha təsdiqləyir”, – deyə o bildirib.
Politoloq vurğulayıb ki, tərəflər birdəfəlik təmaslarla kifayətlənmir, sürətlə dəyişən gündəliyi müzakirə etmək üçün daha tez-tez görüşməyə çalışırlar.
“Liderlərimizin bu formatda keçirdiyi görüşlər yeganə platforma deyil. Türk Dövlətləri Təşkilatı C6 formatının birbaşa davamı olmasa da, müəyyən mənada onun tərkib hissəsi kimi çıxış edir. Çünki Mərkəzi Asiya dövlətlərinin əksəriyyəti həmin təşkilatda da təmsil olunur. Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində ölkə liderləri ildə iki dəfə görüşürlər. Bunu ümumiləşdirsək, digər sammitləri nəzərə almadan belə, Mərkəzi Asiya formatı və Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində ildə azı dörd görüş keçirilir. Bu faktları müqayisə etdikdə demək olar ki, regionumuz həqiqətən də beynəlxalq siyasətin ayrıca subyektinə çevrilir. Liderlər arasında son dərəcə sıx koordinasiya isə bu formatın institusionallaşmasının davam edəcəyini söyləməyə əsas verir”, – deyə agentliyin həmsöhbəti fikrini yekunlaşdırıb.
