Bilmək istəyirəm

- Elektron ticarət saytında ödənilmiş sifariş çatdırılmırsa, məhkəməyə müraciət etmədən hansı hüquqi yollarla elektron ticarət saytından ödədiyim pulu geri ala bilərəm?

Fərqanə ÇƏRKƏZOVA,

Quba rayonu

- Elektron ticarət saytında ödənilmiş sifariş çatdırılmadıqda, ilk növbədə alıcı kimi satıcıya birbaşa müraciət edərək ödənişin geri qaytarılmasını tələb etmək hüququnuz var. Bu tələb elektron ticarət iştirakçıları arasında bağlanmış müqavilə və mülki qanunvericilik əsasında irəli sürülür və satıcı bu öhdəliyi yerinə yetirməlidir. Əgər satıcı tərəfindən ödəniş geri qaytarılmazsa, alıcı istehlakçı hüquqlarının müdafiəsi haqqında qanunvericiliyə əsaslanaraq, satıcıya yazılı və ya elektron formada müraciət edə bilər və bu halda satıcı qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq pulu geri qaytarmalıdır. Satıcı bu öhdəliyi yerinə yetirmədikdə, alıcı səlahiyyətli dövlət orqanlarına (məsələn, istehlakçı hüquqlarının müdafiəsi orqanına - Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Agentliyinə) şikayət edə bilər. Bu halda satıcıya qarşı inzibati məsuliyyət tədbirləri tətbiq oluna bilər. Praktikada birinci addım kimi satıcıya rəsmi müraciət göndərmək, daha sonra isə dövlət orqanlarına şikayət etmək tövsiyə olunur. Məhkəməyə müraciət sonuncu vasitə kimi istifadə edilir.

- Faktiki işə başladığım gündən elektron sistemdə yaranmış texniki problemlərlə əlaqədar əmək müqaviləsini vaxtında imzalamaq mümkün olmayıb. Bu səbəbdən əmrdə və müqavilədə işə başlama tarixi müqavilənin təsdiqləndiyi günə uyğun göstərilib. Bilmək istəyirəm, bu, qanunla necə olmalıdır?

Şahin DADAŞOV,

Bakı şəhəri

- Azərbaycan Respublikasının Əmək Məcəlləsinə əsasən, əmək müqaviləsi və ya ona dəyişiklik tərəflərin gücləndirilmiş elektron imzası ilə imzalandıqda, son imzalanma tarixindən əmək müqaviləsi bağlanılmış və hüquqi qüvvəyə minmiş hesab olunur. Yəni müqavilənin hüquqi qüvvəyə minməsi üçün əsas meyar onun elektron qaydada imzalanmasıdır və müqavilədə başqa hal nəzərdə tutulmayıbsa, işə başlama tarixi kimi də bu tarix əsas götürülür. Faktiki işə başlama tarixi texniki səbəbdən müqavilənin təsdiqlənmə tarixindən əvvəl olsa belə, əmək münasibətləri yalnız müqavilənin elektron imza ilə təsdiqləndiyi gündən hüquqi qüvvəyə minir və əmrdə, müqavilədə həmin tarix göstərilməlidir. Əks halda, əmək qanunvericiliyinin pozulması və işçinin müqaviləsiz işə cəlb edilməsi halları yarana bilər və bu, qanunla qadağandır. Praktikada texniki problemlər səbəbindən gecikmə olduqda, işəgötürən işçinin əmək müqaviləsinin elektron imza ilə təsdiqləndiyi günü işə başlama tarixi kimi rəsmiləşdirməlidir və bu tarixdən əvvəl faktiki işə başlama hüquqi əsas yaratmır. Alternativ kimi işəgötürən Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin əmək müqavilələrinin elektron bazasının operatoruna müraciət edə bilər.

Sualları cavablandırdı:

Fərhad NƏCƏFOV,

Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü