İqlim dəyişmələrinin təsirinin artdığı, ətraf mühitin qorunması və dayanıqlı inkişafın getdikcə daha çox əhəmiyyət qazandığı bir zamanda beynəlxalq əməkdaşlığın rolu get-gedə artır. İqlim böhranı ilə mübarizə artıq ayrı-ayrı ölkələrin deyil, bütün dünyanın ortaq məsuliyyətinə çevrilib. Bu baxımdan, BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının Tərəflər Konfransı (COP) qlobal iqlim gündəliyinin formalaşdığı, mühüm qərarların müzakirə edildiyi əsas beynəlxalq platformadır.
Noyabrın 9-dan başlayaraq 20-dək Türkiyənin Antalya şəhərində davam edəcək COP31 qlobal iqlim gündəliyində önəmli hadisədir. Tədbirin Türkiyədə təşkili ölkənin beynəlxalq iqlim müzakirələrində rolunu artırmaqla yanaşı, regionun ekoloji problemlərinin və enerji təhlükəsizliyi məsələlərinin də diqqət mərkəzinə gətirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Məlumdur ki, Aralıq dənizi hövzəsində yerləşən Türkiyə iqlim dəyişmələrinin təsirlərini, o cümlədən quraqlıq, meşə yanğınları və su ehtiyatları ilə bağlı problemləri yaxından hiss edən ölkələrdəndir.
Bu baxımdan, COP31-in miqyası və qarşıya qoyulan hədəflər diqqət çəkir. Sammit Türkiyənin Antalya şəhərində yerləşən Ekspo Mərkəzində keçirilir. Ümumilikdə 1,1 milyon kvadratmetr ərazini əhatə edən məkan Mavi və Yaşıl zonalara bölünüb. Mavi Zona rəsmi danışıqların və dövlətlərarası müzakirələrin aparıldığı, Yaşıl Zona isə müxtəlif təşəbbüslərin, innovativ həllərin və ictimai iştirakın təqdim olunduğu platformadır.
Türkiyənin ətraf mühit, şəhərsalma və iqlim dəyişmələri naziri Murat Kurumun sədrliyi ilə keçirilən sammitdə əsas məqsəd iqlim sahəsində qəbul edilən qərarların real fəaliyyətə çevrilməsinə nail olmaqdır. Təsadüfi deyil ki, Türkiyə COP31-i "İcra COP-u" kimi təqdim edir. Bu yanaşma iqlim öhdəliklərinin konkret layihələr və praktiki addımlarla dəstəklənməsini nəzərdə tutur.
COP31-in beynəlxalq miqyası iştirakçıların sayı və təmsilçilik səviyyəsində də özünü göstərir. Antalya şəhərində keçirilən sammitdə iştirak etmək üçün 95 mindən çox nümayəndə rəsmi qeydiyyatdan keçib. Onlardan 92 mindən çoxu tədbirə əyani, 3 mindən çoxu isə onlayn formatda qatılır. Ev sahibi ölkənin proqnozlarına görə, Yaşıl Zona ziyarətçiləri də nəzərə alınmaqla, qarşıdakı günlərdə konfransın ümumi iştirakçı sayının 100 minə çatacağı gözlənilir. İştirakçıların tərkibi sammitin geniş beynəlxalq əhatəsini göstərir.
Ölkələrin nümayəndə heyətlərinin sayına gəldikdə, ən geniş tərkiblə ev sahibi Türkiyə təmsil olunur. Belə ki, Türkiyənin nümayəndə heyətində 2950 nəfər yer alır. Bu göstərici ilə Braziliya 1994 nəfərlə ikinci, Nigeriya 1506 nəfərlə üçüncü, Çin 1021 nəfərlə dördüncü, İndoneziya isə 978 nəfərlə beşinci sırada qərarlaşıb. Rəqəmlər COP31-in dövlətlərin, beynəlxalq təşkilatların və müxtəlif tərəfdaşların fəal iştirak etdiyi genişmiqyaslı qlobal platforma olduğunu göstərir.
Qeyd edək ki, COP31-in Türkiyədə keçirilməsi ölkə üçün beynəlxalq nüfuzun möhkəmləndirilməsi ilə yanaşı, iqtisadi və ekoloji prioritetlərin irəli aparılması baxımından da əhəmiyyətlidir. Sammit Türkiyəyə qlobal iqlim diplomatiyasında mövqeyini gücləndirmək, inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan ölkələr arasında əməkdaşlığı genişləndirmək imkanı yaradır. Tədbirin ölkəyə çoxsaylı xarici nümayəndə və qonaq cəlb etməsi turizm, nəqliyyat, yerləşdirmə və xidmət sektorlarında iqtisadi fəallığın artmasına təkan verir. Üstəlik, COP31 Türkiyənin özünün "yaşıl transformasiya" hədəflərini və 2053-cü ilədək karbon neytrallığına nail olmaq strategiyasını beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim etməsi üçün geniş meydandır.
Azərbaycan COP31-də "Dialoq Dəhlizi" ("Corridor of Dialogue") konsepsiyası əsasında hazırlanan pavilyonla təmsil olunur. Heydər Əliyev Mərkəzinin, Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi ilə birgə əməkdaşlığı ilə yaradılan pavilyon ölkəmizin həm "yaşıl enerji" potensialını, həm də beynəlxalq dialoq və əməkdaşlıq təşəbbüslərini nümayiş etdirir. Ümumi sahəsi 244 kvadratmetr olan pavilyonda iki həftə ərzində 40-dan çox tədbir, dialoq və görüşün keçirilməsi nəzərdə tutulur. Burada Azərbaycanın bərpaolunan enerji sahəsində həyata keçirdiyi layihələr, "yaşıl enerji" dəhlizlərinin inkişafı, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun "yaşıl enerji" potensialı, eləcə də Xəzər dənizinin ekoloji mühafizəsi ilə bağlı təşəbbüslər təqdim olunur.
"Dialoq Dəhlizi" pavilyonu Azərbaycanın COP29-dan sonra da qlobal iqlim gündəliyində fəal iştirakını davam etdirdiyini, "yaşıl enerji" və ekoloji əməkdaşlıq sahəsində regional və beynəlxalq təşəbbüslərə töhfə vermək niyyətini nümayiş etdirir. Yeri gəlmişkən, qlobal tədbirin açılış mərasimində Türkiyənin ətraf mühit, şəhərsalma və iqlim dəyişmələri naziri Murat Kurum və COP30-un prezidenti Andre Korrea do Laqonun Azərbaycanın beynəlxalq iqlim əməkdaşlığına verdiyi töhfələri və dəstəyini xüsusi qeyd etməsi də ölkəmizin bu prosesdəki iştirakına verilən diqqətin göstəricisidir.
COP31-in yaratdığı beynəlxalq imkanlar və əməkdaşlıq platforması tədbirdə iştirak edən ölkələr, o cümlədən Azərbaycan üçün də yeni perspektivlər açır. COP31 çərçivəsində keçirilən ən mühüm tədbirlərdən biri isə dünya liderlərinin iştirakı ilə təşkil olunan İqlim Fəaliyyəti Zirvəsidir. BMT-nin İqlim Dəyişmələri üzrə Çərçivə Konvensiyasının ilkin məlumatlarına və "Carbon Brief" nəşrinin təhlillərinə əsasən, Liderlər Sammitində altı qitəni təmsil edən 95 ölkənin dövlət və hökumət başçıları, eləcə də 7 beynəlxalq təşkilatın rəhbəri olmaqla, ümumilikdə 102 lider iştirak edir. Bununla yanaşı, tədbirə 300-dən çox nazir və 34 mindən artıq rəsmi ölkə nümayəndəsi qatılıb.
Prezident İlham Əliyevin bu Zirvədə iştirakı ölkəmizin qlobal iqlim gündəliyinə verdiyi önəmin və beynəlxalq əməkdaşlıqda iştirakının davamlı xarakter daşıdığını göstərir. Xüsusilə COP29-a evsahibliyi etmiş Azərbaycanın təcrübəsi, "yaşıl enerji" sahəsində həyata keçirdiyi layihələr və regional enerji bağlantılarının inkişafı istiqamətindəki təşəbbüsləri belə yüksəksəviyyəli müzakirələr üçün aktual mövzulardır.
Züleyxa ƏLİYEVA,
"Azərbaycan"
31 - Copyjpg_1794009722.jpg)
314444444 - Copyjpg_1793831795.jpg)
