Azərbaycan ilə Amerika Birləşmiş Ştatları (ABŞ) arasında iqtisadi əməkdaşlıq bir çox sahələr üzrə genişlənir. Bunlar regional bağlantılar, ticarət, investisiya, enerji təhlükəsizliyi, eləcə də süni intellekt, rəqəmsal infrastruktur və digər sahələrdir. Əməkdaşlıq artıq strateji tərəfdaşlıq çərçivəsində yeni mərhələyə qədəm qoyur.
"Bakı Enerji Həftəsi" çərçivəsində iyunun 2-də keçirilən Azərbaycan İqtisadiyyat Nazirliyi və ABŞ Dövlət Departamentinin birgə təşkilatçılığı ilə Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Amerika Birləşmiş Ştatları Hökuməti arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Xartiyaya uyğun olaraq Azərbaycan-ABŞ İqtisadi Dialoqunun ilk iclasında da məhz bu sahələrdə əməkdaşlığın perspektivləri müzakirə olunub. İqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov və ABŞ dövlət katibinin iqtisadi, enerji və biznes məsələləri üzrə köməkçisi Kaleb Orrun həmsədrliyi ilə keçirilən tədbirdə hər iki ölkənin dövlət qurumları, beynəlxalq maliyyə institutları və özəl sektorun nümayəndələri iştirak ediblər. Tədbirdə bir daha vurğulanıb ki, bu tərəfdaşlıq Prezident İlham Əliyevin və Prezident Donald Trampın baxışları və liderliyinə əsaslanır. 2025-ci ilin avqustunda dövlətimizin başçısının Vaşinqtona tarixi səfəri və həmin səfər zamanı siyasi anlaşma əldə olunduğu, Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyasına dair memorandumun razılaşdırıldığı xatırlanıb.
İqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov Azərbaycan-ABŞ münasibətlərinin dinamik şəkildə inkişaf etdiyini vurğulayıb, Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyasının iqtisadi əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynadığını qeyd edib: "Beynəlxalq Sülh və Rifah Naminə Tramp Marşrutu (TRIPP) və Orta dəhliz vasitəsilə ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi, enerji təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi, kritik minerallar üzrə təchizat zəncirlərinin inkişafı, eləcə də nəqliyyat, logistika və rəqəmsal infrastruktur sahələrində yeni investisiya imkanlarının araşdırılması üçün əhəmiyyətli perspektivlər mövcuddur. Birgə layihələrin müəyyənləşdirilməsi, işgüzar əlaqələrin daha da möhkəmləndirilməsi və qarşılıqlı faydalı təşəbbüslərin həyata keçirilməsi üzrə konstruktiv dialoq ikitərəfli əməkdaşlığa töhfə verəcək".
Başqa sözlə, hər iki ölkə iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsində və iqtisadiyyatın strateji sektorlarına investisiyaların artırılmasında maraqlıdır.
İqtisadi münasibətlərin əsas dayaqlarından biri olaraq enerji sektoru qalır. ABŞ-nin "ExxonMobil" və "Chevron" kimi qlobal şirkətləri Azərbaycanın neft-qaz sənayesində mühüm rol oynayırlar. ABŞ rəsmisi də sözügüdən tədbirdə vurğulayıb ki, enerji sektoruna investisiyalar artırılır, bu təməl daha böyük əməkdaşlıq platformasına çevrilir. Təkcə bu həftə ABŞ şirkətləri tərəfindən müxtəlif sahələri əhatə edən 8 milyard dollardan çox dəyərdə sazişlər imzalanıb: "Bu razılaşmalar yalnız enerji sektorunu deyil, həm də investisiya fondlarının, o cümlədən Apollo kimi qurumların Azərbaycanın enerji sektoruna cəlb olunmasını əhatə edir".
Enerji təhlükəsizliyi məsələləri müzakirə olunarkən "Cənub qaz dəhlizi"nin inkişafı, elektrik bağlantıları və enerji istehsalının artırılması istiqamətində əməkdaşlıq imkanları nəzərdən keçirilib. Təchizat zəncirlərinin diversifikasiyası, kritik mineral təchizat zəncirlərinin şaxələndirilməsi və digər sahələrdə tərəfdaşlıq məsələləri müzakirə olunub.
Xatırladaq ki, "Bakı Enerji Həftəsi" çərçivəsində ABŞ özəl sektoru ilə SOCAR arasında, eləcə də İqtisadiyyat Nazirliyində əlavə kommersiya sənədləri imzalanıb.
Azərbaycan-ABŞ İqtisadi Dialoqunda həmçinin biznes dairələri ilə görüş keçirilib, özəl sektor arasında əməkdaşlığın inkişafı və yeni tərəfdaşlıqların qurulmasının əhəmiyyəti qeyd olunub. Eləcə də bildirilib ki, ABŞ Prezidenti Donald Trampın vasitəçiliyi ilə əldə olunmuş tarixi sülh razılaşması Beynəlxalq Sülh və Rifah Naminə Tramp Marşrutunu da özündə ehtiva edir. Bu, investisiya yatırılan tarixi infrastruktur dəhlizidir və multimodal xarakter daşıyacaq. Bu dəhlizin yalnız sərnişin daşımalarını deyil, həm də enerji və rəqəmsal infrastrukturun inkişafını təmin edəcəyi gözlənilir.
Göründüyü kimi, ikitərəfli iqtisadi münasibətlərin möhkəm təməli enerji sektoru olsa da, artıq bu çərçivədən daha geniş əməkdaşlığa doğru irəliləyir. Təsadüfi deyil ki, sözügedən tədbirin iqtisadi investisiyalar üzrə panelində hər iki xalqın qarşılıqlı rifahına xidmət edən iqtisadi layihələrin, o cümlədən nəqliyyat və logistika, enerji və rəqəmsal texnologiyalara ikitərəfli investisiyaların təşviqi məsələləri müzakirə olunub. Həmçinin investorlar üçün təşviq mexanizmləri, üstünlüklər və əlverişli hüquqi rejim təklif edən Ələt Azad İqtisadi Zonası daxil olmaqla müxtəlif istiqamətlərdə ABŞ sərmayələrinin təşviqi imkanları diqqət mərkəzində olub.
Süni intellekt və rəqəmsal infrastruktur üzrə müzakirələrdə isə ABŞ-nin yüksək texnoloji həlləri barədə məlumat verilib. Data mərkəzləri, süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi istiqamətində əməkdaşlıq, tənzimləyici çərçivələrin inkişafı və bu sahədə gələcək tərəfdaşlıq nəzərdən keçirilib. Tərəflər iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi, qarşılıqlı investisiyaların təşviqi və innovativ layihələrin dəstəklənməsinin əhəmiyyətini vurğulayıblar.
ABŞ-nin Azərbaycanın rəqəmsal infrastrukturunun inkişafı və təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi məqsədilə süni intellekt sahəsində əməkdaşlığı genişləndirməyə hazır olduğu vurğulanıb. Qeyd edilib ki, süni intellekt yeni iqtisadi imkanlar yaradacaq əsas istiqamətlərdən biridir. Kaleb Orr bu barədə belə deyib: "Süni intellektin görünməmiş rifah yaratmaq potensialını nəzərə alaraq, Azərbaycanın rəqəmsal infrastrukturunun yenilənməsi və təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi üçün süni intellekt texnologiyalarının daha geniş tətbiqi istiqamətində yol xəritəsini müəyyən etdik".
Azərbaycan və ABŞ arasında kritik minerallar sahəsində əməkdaşlığa dair çərçivə sazişinin imzalanması isə iqtisadi münasibətlərdə yeni mərhələnin əsasını qoyur və müasir iqtisadiyyat üçün mühüm əhəmiyyət daşıyan sahənin inkişafına xidmət edəcək. Qeyd edək ki, bu sənəd "Bakı Enerji Həftəsi" çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə imzalanıb.
İqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov bütün bunların ABŞ-nin Azərbaycanla iqtisadi əlaqələri genişləndirmək və ölkə iqtisadiyyatının əsas sektorlarına investisiyaları artırmaq istiqamətində qətiyyətli səylərini nümayiş etdirdiyini deyib.
Dialoqun sonunda bu il Bakının ABŞ-nin II Dünya Süni İntellekt Həftəsinə evsahibliyi edəcəyi elan olunub. Azərbaycanda rəqəmsal infrastrukturun yaradılması, texnologiya transferi və səmərəli sənaye həllərinin tətbiqi sahələrində bir sıra sənədlərin və protokolun imzalanması da ölkələrimiz arasında iqtisadi əməkdaşlığın genişləndiyinin və möhkəmləndiyinin təsdiqidir.
Flora SADIQLI,
İlham BABAYEV (foto),
"Azərbaycan"
