Təmiz məsləkli insan

Cəmiyyətin müxtəlif sahələrində işləyib Vətən və xalq qarşısında böyük xidmətlər göstərmiş, uğurları ilə doğmalarını sevindirmiş, ölkəsinin inkişafına töhfələr vermiş şəxsiyyətlər heç vaxt unudulmur. Azərbaycanın neft sənayesinin inkişafında böyük xidmətlər göstərmiş peşəkar mütəxəssislərdən, dövlət xadimlərindən biri də Nəzər Heydərovdur.

N.Heydərov ötən əsrin ortalarında neft sənayesinin inkişafı və texniki təchizatının gücləndirilməsində, həmçinin yeni üsullar tətbiq etməklə hasilatın artırılmasında böyük əmək sərf etmişdir. O, həm də yeni yataqların mənimsənilməsi işinə rəhbərlik etmiş neftçilərdən olmuşdur. Nəzər Heydərov İkinci Dünya müharibəsindən sonra Bakının neft sənayesinin yenidən qurulmasında fəal iştirak etmiş, bu işə bilik və təcrübəsini əsirgəməmişdir. O, neft sənayesinin müxtəlif sahələrinə rəhbərlik etdiyi illərdə artıq köhnəlmiş hesab olunan texnologiyaların təkmilləşdirilməsi işinə də böyük töhfələr vermişdir. Gördüyü bütün səmərəli işlər, atdığı addımlar qısa müddət ərzində Nəzər Heydərova böyük uğurlar qazandırmışdır.

Nəzər Heydər oğlu Heydərov 29 mart 1896-cı ildə Zəngəzur qəzasının (indiki Qubadlı rayonu) Gürcülü kəndində dünyaya göz açıb. Yaşı çatanda Gorus şəhərindəki orta məktəbin birinci sinfinə gedib. Təhsilini uğurla başa vurduqdan sonra əmək fəaliyyətinə başlayıb. 1913-cü ildə ürəyində böyük arzularla Bakıya üz tutub. "Balaxanıneft" mədənlərində çalışıb. 1918-ci ildə isə gərgin hadisələrin cərəyan etdiyi Zəngəzura göndərilib. O, müxtəlif illərdə Qubadlıda, Ağdaş və Şuşada, həmçinin keçmiş DQMV-də rəhbər vəzifələrdə çalışıb. Zaman keçdikcə siyasi təcrübəsi artan Nəzər Heydərov 1927-1928-ci illərdə Azərbaycan SSR Ali XTS-də məsul vəzifədə işləyib. Bacarığı və təcrübəsini nəzərə alaraq 1928-ci ildə onu Moskvaya təhsil almağa göndəriblər. Oxumaq, ali təhsil almaq onun çoxdankı arzusu idi. İstəyinə çatan Nəzər Heydərov Moskvadakı Sənaye Akademiyasının neft şöbəsində və Moskva Neft İnstitutunda oxuyub və təhsilini başa vurduqdan sonra 1931-ci ildə Bakıya dönüb. 

Elə həmin ildən başlayaraq, Azərbaycan neft sənayesinin müxtəlif sahələrində fəaliyyət göstərib. Bacarıqlı neftçi 18 il ərzində Molotov adına mədənin direktoru, "Əzizbəyovneft" trestinin müdiri, Azərbaycan Neft Texniki Təchizat Trestinin müdiri, "Azneft" İstehsalat Birliyinin rəis müavini və rəisi işləyib. Bu illər ərzində Nəzər Heydərov neft sənayesinin inkişafına böyük töhfələr verib.

1949-cu il Nəzər Heydərovun həyatında əlamətdar hadisələrlə yadda qalıb. Həmin ilin may ayında o, Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri vəzifəsinə seçilib. Nəzər Heydərov bu mühüm vəzifədə 1954-cü ilə qədər işləyib. Həmin illər ərzində o, həm də paralel olaraq SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyəti sədrinin müavini olmuşdu. 

1954-cü ildə Nəzər Heydərov yenidən neft sənayesində çalışmağa qayıdıb. 1959-cu ilə qədər "Azərnefttextəchizat" idarəsi rəisinin müavini vəzifəsində işləyib. Təcrübəli mütəxəssis kimi neft sənayesinin inkişafı istiqamətində böyük xidmətlər göstərmiş Nəzər Heydərov 1960-cı ildə fərdi təqaüdə çıxıb.

Nəzər Heydərovun xalqımız və dövlətimiz qarşısındakı xidmətləri müxtəlif illərdə layiqincə qiymətləndirilib. O, keçmiş SSRİ-nin ali mükafatları - "Lenin" və "Qırmızı əmək bayrağı" ordenləri ilə təltif edilib.

Neftçi, dövlət xadimi olmaqla yanaşı, Nəzər Heydərov ədəbiyyata da maraq göstərib. Dünyasını dəyişməzdən üç il əvvəl - 1965-ci ildə ötən əsrin əvvəllərində Zəngəzurda yaşayan azərbaycanlılara qarşı erməni quldur dəstələrinin böyük amansızlıqla həyata keçirdikləri soyqırımı hadisələrindən bəhs edən "Zəngəzur dağlarında" adlı memuar yazıb. Bədii-publisistik janrda qələmə alınan bu kitab tarix baxımından böyük əhəmiyyət daşıyırdı. Memuar dəfələrlə Azərbaycan, rus və hətta erməni dillərində nəşr edilib. 1972-ci ildə işıq üzü görmüş bu kitabda Nəzər Heydərov ötən əsrin 20-ci illərində erməni-daşnak, rus bolşevizminin azərbaycanlılara qarşı yönəlmiş qanlı planlarından bəhs edib, əzəli torpaqlarımızın hiylə ilə qoparılaraq Ermənistana verilməsini real, təkzibolunmaz faktlarla və şahidi olduğu hadisələrin təsviri ilə verib. Bununla o, ermənilərin çirkin əməllərini, məkrli xislətlərinin iç üzünü açıb dünyaya göstərib. Onu da qeyd edək ki, 1988-ci ildə Qarabağ hadisələri başlayanda Moskvaya göndərilən sənədlərdə mühüm tarixi mənbələrdən biri kimi Nəzər Heydərovun yazdığı həmin kitabdakı faktlara da istinad olunub. Bu fakt "Zəngəzur dağlarında" memuarının necə böyük tarixi dəyərə malik olduğunu göstərir. 

Vahid MƏHƏRRƏMOV,

"Azərbaycan"