1918-ci ilin mart hadisələri azərbaycanlı mülki əhaliyə qarşı etnik mənsubiyyətə görə həyata keçirilmiş kütləvi qırğınlar olmaqla tarixdə hələ də tam hüquqi-siyasi qiymətini almamış faciəli səhifələrdən biridir.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında rusiyalı politoloq Tatyana Poloskova bildirib.
O, 1918-ci il hadisələri ilə bağlı dərin hüznünü ifadə edərək qeyd edib ki, həmin dövrdə baş verənlər on minlərlə insanın etnik mənsubiyyətinə görə sistemli şəkildə məhv edilməsi ilə müşayiət olunub. “Bu, şübhəsiz ki, soyqırımıdır. İnsanların etnik prinsip əsasında kütləvi şəkildə məhv edilməsi soyqırımı cinayətidir və bu tarix səhifəsinə mütləq şəkildə hüquqi və siyasi qiymət verilməlidir”, – deyə politoloq vurğulayıb.
Onun sözlərinə görə, bu faciənin günahkarları bu gün həyatda olmasalar da, onların adlarının tarixdə qeyd olunması və məsuliyyət məsələsinin prinsipial şəkildə gündəmdə saxlanılması vacibdir. Hadisələrin yalnız tarixi fakt kimi qeyd olunması kifayət deyil, eyni zamanda, onların beynəlxalq səviyyədə, xüsusilə nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində soyqırımı kimi tanınmasına nail olmaq lazımdır.
“Tez-tez bu istiqamətdə hansı arxiv və tarixi sübutların tələb olunduğu ilə bağlı suallar səsləndirilir. Arxiv materialları və tarixi faktlar mühüm əhəmiyyət daşısa da, bu, məsələnin yalnız bir tərəfidir. Şübhəsiz ki, faktoloji baza vacibdir. Lakin müasir dünyada yalnız arxiv sənədlərinə istinad etməklə nəticə əldə etmək mümkün deyil. Bu, geniş informasiya siyasəti, beynəlxalq mediada aktiv iştirak və təsirli lobbiçilik fəaliyyəti ilə müşayiət olunmalıdır”, – deyə T.Poloskova vurğulayıb.
O bildirib ki, müasir tarixdə bəzi ölkələr tərəfindən kifayət qədər əsaslandırılmamış iddiaların belə güclü informasiya və lobbi dəstəyi hesabına beynəlxalq səviyyədə qəbul etdirilməsi hallarına rast gəlinir. Bu baxımdan Azərbaycanın da öz tarixi həqiqətlərini dünya ictimaiyyətinə çatdırmaq üçün kompleks və sistemli fəaliyyət göstərməsi zəruridir. Müxtəlif dövrlərdə baş vermiş hadisələrlə bağlı yanaşmaların obyektiv təhlili vacibdir və tarixi faktların təhrif olunaraq təqdim edilməsi beynəlxalq müstəvidə yanlış təsəvvürlərin formalaşmasına səbəb olur.
T.Poloskova bu kontekstdə bəzi iddiaların siyasi məqsədlərlə formalaşdırıldığını və uzun illər ərzində lobbiçilik mexanizmləri vasitəsilə təşviq edildiyini diqqətə çatdıraraq deyib: “Ermənistanın uzun illər ərzində müxtəlif ölkələrdə və beynəlxalq təşkilatlarda səmərəli fəaliyyət göstərən lobbi strukturları formalaşdırması bu məsələdə mühüm rol oynayıb. Həmin mexanizmlər vasitəsilə müxtəlif qərarların qəbuluna təsir göstərmək mümkün olub və bu təcrübə diqqətlə öyrənilməlidir. Azərbaycan da bu istiqamətdə daha sistemli və məqsədyönlü fəaliyyət göstərməlidir. Xüsusilə beynəlxalq mediada mövcudluğun artırılması, xarici ekspert icması ilə əlaqələrin genişləndirilməsi və effektiv lobbiçilik mexanizmlərinin yaradılması mühüm əhəmiyyət kəsb edir”.
Politoloqun sözlərinə görə, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən həyata keçirilən siyasət nəticəsində ölkənin beynəlxalq mövqeləri əhəmiyyətli dərəcədə güclənib və xarici ekspert icması ilə əlaqələr uğurla qurulub. Lakin bu fəaliyyətin beynəlxalq media və ictimai rəy müstəvisində daha da genişləndirilməsinə ehtiyac var. Bu istiqamətdə müxtəlif ölkələrdə, o cümlədən Rusiyada Azərbaycanla dostluq münasibətlərini təşviq edən platformaların yaradılması məqsədəuyğun olardı. Belə təşəbbüslər, məsələn, “Azərbaycanın dostları” kimi platformaların formalaşdırılması beynəlxalq ictimaiyyətlə əlaqələrin gücləndirilməsinə töhfə verə bilər.
“Sosial şəbəkələrdə aparılan monitorinqlər də regionda mövcud ictimai rəy barədə müəyyən təsəvvür formalaşdırır. Ermənistan cəmiyyətində müxtəlif yanaşmalar mövcuddur: bir tərəf Azərbaycanla qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın vacibliyini anlayır, digər tərəf isə hələ də destruktiv mövqedən çıxış edir və dialoqa hazır deyil. Regionda davamlı sülhün təmin olunması üçün qarşılıqlı anlaşma və konstruktiv yanaşma vacibdir. Əks halda, bu proseslərin uzanması və nəticəsiz qalması riski mövcuddur. Tarixi faciələrin unudulmaması və gələcək nəsillərə düzgün şəkildə çatdırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu məqsədlə maarifləndirmə işləri genişləndirilməli, tarixi həqiqətlər sistemli şəkildə təqdim olunmalıdır”, – deyə T.Poloskova bildirib.
Onun fikrincə, beynəlxalq aləmdə Azərbaycanın mövqeyini anlayan və dəstəkləyən kifayət qədər sağlam düşüncəli insanlar mövcuddur və qarşılıqlı siyasi iradə olduğu təqdirdə 1918-ci il hadisələrinin soyqırımı kimi tanınması istiqamətində mühüm nəticələr əldə etmək mümkündür.
