2025-ci ildə cəmi 13 ölkə və ərazi Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) tərəfindən müəyyən edilmiş təhlükəsiz hava keyfiyyəti standartlarına cavab verib.
AZƏRTAC xəbər verir ki, bu məlumat İsveçrənin “IQAir” hava çirkliliyi monitorinqi şirkəti tərəfindən hazırlanmış “Qlobal hava keyfiyyəti hesabatı - 2025"də yer alıb. Tədqiqat 143 ölkə, region və ərazidə 9446 şəhəri əhatə edir.
ÜST-nin tövsiyələrinə görə, ən təhlükəli hava çirkləndiricilərindən biri olan incə hissəciklər olan PM2.5-in icazə verilən konsentrasiyası səviyyəsi bir kubmetr üçün 5 mikroqramdan (μg/m³) çox olmamalıdır. Bu hissəciklər ağciyərlərə dərin nüfuz edə və qan dövranına daxil ola bilər ki, bu da tənəffüs və ürək-damar xəstəlikləri, eləcə də xərçəng riskini artırır.
Siyahıda yer alan cəmi üç Avropa ölkəsi - Andorra, Estoniya və İslandiya hava keyfiyyəti göstəricilərinin müəyyən edilmiş standartlara cavab verdiyi ölkələr və ərazilər arasında yer alıb. Təhlükəsiz çirklənmə səviyyələri Avstraliya, Barbados, Bermuda, Fransız Polineziyası, Qrenada, Yeni Kaledoniya, Panama, Puerto- Riko, Reyunyon və ABŞ-nin Virgin adalarında da qeydə alınıb.
Lakin, tədqiq edilən 143 ölkədən 130-da hava çirklənməsi səviyyəsi tövsiyə olunan hədləri aşıb.
Ən yüksək çirklənmə səviyyəsi Pakistanda (67,3 μq/m³), Banqladeşdə (66,1 μq/m³), Tacikistanda (57,3 μq/m³), Çadda (53,6 μq/m³) və Konqo Demokratik Respublikasında (50,2 μq/m³) qeydə alınıb.
Qlobal miqyasda hava keyfiyyətinin pisləşdiyi, bunun daha çox insanların yaratdığı iqlim dəyişikliyi səbəbindən müşahidə olunduğu bildirilib. 2025-ci ildə baş verən meşə yanğınlarından çıxan tüstü, eləcə də toz fırtınaları və qazıntı yanacağının yanması ilə daha da şiddətlənən digər ekstremal hava hadisələri xüsusilə təsirli olub.
Dünyanın ən çirkli 25 şəhərinin hamısı Hindistan, Pakistan və Çindədir. Hindistan planetin ən çirkli havasına malik şəhəri də daxil olmaqla, ilk dörd şəhərdən üçünə malikdir.
Uttar Pradeş ştatının şimalındakı Loni şəhərində orta illik PM2.5 konsentrasiyası 112.5 µg/m³ təşkil edib ki, bu da 2024-cü il hədəfindən təxminən 23 faiz və ÜST meyarından 22 dəfədən çox yüksəkdir. 2024-cü ildə aparılan bir araşdırma çirklənmənin əsas mənbələrinin nəqliyyat, sənaye tullantıları, yol tozu və qanunsuz tullantılar olduğunu müəyyən edib.
Cənubi Afrikadakı Nyuvudvill orta illik PM2.5 konsentrasiyası 1.0 µg/m³ olmaqla reytinqdə ən təmiz şəhər olub. Karu səhrasının Namakvalend bölgəsinin geniş və sərt mənzərələrində yerləşən bu ərazi illik çiçəklənmə sayəsində vəhşi təbiət həvəskarları arasında populyardır.
jpg_1774956815.jpg)
jpeg_1774947615.jpeg)
