Keniya parlamenti ölkədə təlim keçən Britaniya qoşunlarını cinsi zorakılıq, qətl, insan haqlarının pozulması və ətraf mühitin çirkləndirilməsində ittiham edir. Parlament hesabatında hərbi təlim bazalarının yaxınlığında yerləşən Laikipia və Samburu rayonlarının sakinlərinin ifadələri gətirilir.
Keniyadakı Britaniya Ordusunun Təlim Bölməsinin (BATUK) şəxsi heyəti on illərdir ölkənin mərkəzi rayonlarında təlim keçir. İki ölkə arasında hərbi əməkdaşlığın bir hissəsi olaraq, hər il 1000-dən çox keniyalı əsgər Britaniya tərəfindən təlim keçir və minlərlə Britaniya hərbçisi Keniyaya göndərilir.
Keniya parlamentinin Müdafiə, Kəşfiyyat və Beynəlxalq Əlaqələr Komitəsinin ikiillik araşdırmadan sonra dərc etdiyi 94 səhifəlik hesabata görə, Britaniya ordusu dəfələrlə etik normaları və insan haqları standartlarını pozub və ətraf mühit qaydalarına məhəl qoymayıb.
Komissiya bu cür hərəkətlərdən zərər çəkmiş mülki şəxslərin, qurbanların, icma liderlərinin, vətəndaş cəmiyyəti təşkilatlarının və dövlət qurumlarının şifahi və yazılı ifadələrinə əsaslanır.
Yerli sakinlər BATUK əsgərlərinin iştirak etdiyi davalar və ölümcül yol qəzaları da daxil olmaqla, qətllər, hücumlar və xəsarətlərdən şikayətləniblər.
Hesabatda iddia edilir ki, BATUK getdikcə inkişaf tərəfdaşı deyil, işğalçı qüvvə kimi qəbul edilir və zərər çəkən sakinlər müstəmləkə dövrünün ədalətsizlikləri ilə paralellər aparırlar.
Sənəddə vurğulanır ki, paytaxt Nayrobidən təxminən 150 kilometr şimalda yerləşən Nanyuki şəhərində hərbi qulluqçular həmçinin yerli sakinlərin işgəncəyə məruz qalması, qanunsuz saxlanılması, təqib edilməsi və qovulmasında iştirak ediblər.
Hesabatda 1990-cı illərə aid hadisələr sənədləşdirilir. Ən çox diqqət çəkən hadisələrdən biri 2012-ci ildə Aqnes Vanjirunun qətli olub. Onun cəsədi, Britaniya əsgərlərinin yanında olduğu bildirildikdən təxminən üç ay sonra Nanyuki qarnizon şəhərindəki otelin septik çənində tapılıb.
Vanjirunun qətlində ittiham olunan keçmiş Britaniya əsgəri ötən ay Böyük Britaniyada verilən order əsasında həbs edilib və hazırda Keniyaya ekstradisiya ilə üzləşir. O, ittihamı rədd edir və vəkilləri onun ekstradisiyaya etiraz etmək niyyətində olduğunu bildiriblər.
İyun ayında Keniyada Britaniya ordusunun təlim düşərgəsinin yaxınlığında bir qadına təcavüz etməkdə ittiham olunan ingilis əsgər həbs edilib.
Hesabatda bildirilir ki, Britaniya Ordusu diplomatik toxunulmazlığa istinad edərək və Keniya Xarici İşlər Nazirliyi vasitəsilə yalnız imzasız sənəd göndərərək komitə qarşısına çıxmaqdan israrla imtina edib. Bu davranış "parlamentin səlahiyyətlərinə və geniş şəkildə Keniya xalqının suverenliyinə institusional etinasızlıq" kimi xarakterizə edilib.
Böyük Britaniya Müdafiə Nazirliyi bundan "dərin təəssüfləndiyini" və sorğunun qaldırdığı suallara cavab verən və "qeyd olunan narahatlıqları aradan qaldırmaq üçün görülən tədbirləri" açıqlayan bir bəyanat yaydığını bildirib.
Nazirlik əlavə edib ki, "komitənin hesabatında yeni iddialar ortaya çıxdıqda, dəlillər mövcud olan kimi yurisdiksiyamız daxilində olanlarla bağlı tam araşdırma aparmağa hazırıq".
Rizvan CƏFƏROV,
"Azərbaycan"
