Bu, 2027-ci ilin dövlət büdcəsində sosialyönümlü xərclərdə əks olunub
Dünyanın hər yerində belədir: qəbul olunmuş yanaşmaya görə, dövlət büdcəsinin sosialyönümlü hesab edilməsi üçün onun xərclərində sosial sahələrə ayrılan vəsaitlərin əhəmiyyətli paya malik olması əsas meyarlardandır. Məhz bu səbəbdən dövlət büdcəsinin sosialyönümlülüyünü qiymətləndirərkən buraya yönəldilən xərclərin ümumi büdcə xərclərindəki payı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 2027-ci ilin dövlət büdcəsinin də sosialyönümlü xarakter daşıyacağı gözlənilir.
Sentyabrın 24-də Nazirlər Kabinetində "Azərbaycan Respublikasının 2027-ci il üzrə dövlət büdcəsinin və icmal büdcənin layihələri və sonrakı üç il üçün icmal büdcənin göstəriciləri", eləcə də "Azərbaycan Respublikasının 2027-ci il və növbəti üç il üzrə iqtisadi və sosial inkişaf konsepsiyası və proqnoz göstəriciləri" ilə bağlı keçirilən geniş iclasda Baş nazir Əli Əsədov bu barədə məlumat verib. Baş nazirin dövlət büdcəsinin qarşıdakı dövr üçün əsas prioritetlərinin müəyyənləşdirilməsi, əhalinin sosial rifahının yüksəldilməsi, sosial müdafiə tədbirlərinin davam etdirilməsi və iqtisadi inkişafın dayanıqlılığının təmin olunması məsələləri xüsisi qeyd olunub.
"Sosialyönümlü büdcə" dedikdə dövlət vəsaitinin əhəmiyyətli hissəsinin əhalinin sosial rifahına və gündəlik həyatına birbaşa təsir edən sahələrə ayrılması nəzərdə tutulur. Buraya sosial müdafiə və təminat, təhsil, səhiyyə, məşğulluq və digər sosial sahələr üzrə xərclər daxildir. Əsas məqsəd əhalinin sosial müdafiəsini təmin etmək, aztəminatlı və həssas qruplara dövlət dəstəyini gücləndirmək, insanların təhsil və səhiyyə xidmətlərinə çıxışını yaxşılaşdırmaqdır. Eyni zamanda pensiya, müavinət, sosial ödənişlər, təhsil və səhiyyə xərcləri də sosialyönümlü büdcənin əsas istiqamətləri sırasında yer alır. Ona görə də sosial xərclərin ümumi büdcə xərclərindəki payı dövlətin sosial siyasətinin vacib göstəricilərindən biri hesab olunur.
Qeyd edək ki, Azərbaycan dövlətinin sosial siyasətində insan amili hər zaman əsas istiqamətlərdən olub. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən sosial-iqtisadi siyasətdə əhalinin rifahının yüksəldilməsi, sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, şəhid ailələrinə, qazilərə və aztəminatlı ailələrə dövlət dəstəyinin artırılması xüsusi önəm daşıyır. Son illər bu istiqamətdə həyata keçirilən ardıcıl tədbirlər və ayrılan maliyyə vəsaitləri dediklərimizin sübutudur. Fakt: 2026-cı ilin dövlət büdcəsi də sosialyönümlü olaraq təsdiq edilib. Bu il sosialyönümlü xərclərə 17,1 milyard manat vəsait ayrılıb. Bu məbləğ ümumi dövlət büdcəsi xərclərinin 41 faizini təşkil edir. Cari xərclərdə isə sosialyönümlü xərclərin payı daha yüksək, yəni 68 faiz səviyyəsindədir. Ayrılan vəsaitin əsas istiqamətləri də sosial siyasətin prioritetlərini göstərir. 2026-cı ildə sosial müdafiə və təminat xərclərinə 4 milyard 872 milyon 958 min manat ayrılıb. Təhsil xərcləri 5 milyard 16 milyon 397 min manat, səhiyyə xərcləri isə 2 milyard 24 milyon 314 min manat təşkil edib. Yəni dövlət büdcəsinin əhəmiyyətli hissəsi insanların sosial təminatına, təhsilinə və sağlamlığına yönəldilib.
Bu mənada 2027-ci ilin dövlət büdcəsinin göstəriciləri də həmin siyasətin davam etdiriləcəyindən xəbər verir. Növbəti il dövlət büdcəsinin gəlirlərinin 39 milyard 234 milyon manat, xərclərinin isə 42 milyard 400 milyon manat olacağı proqnozlaşdırılır. Dövlət büdcəsi xərclərinin 44 faizinin sosialyönümlü olması nəzərdə tutulur. Beləliklə, 2026-cı ildə büdcə xərclərinin 41 faizini təşkil edən sosialyönümlü xərclərin 2027-ci ildə 44 faizə çatdırılması nəzərdə tutulur. Rəqəmlər sosial sahənin dövlət maliyyə siyasətində mühüm yer tutduğunu əks etdirir. Onların arxasında milyonlarla insanın gündəlik həyatına təsir edən konkret istiqamətlər dayanır.
Əslində, əhalinin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi dövlət siyasətinin yeni istiqaməti deyil, bu sahə həmişə diqqət mərkəzində saxlanılıb. Əhalinin gəlirlərinin artırılması, sosial ödənişlərin və pensiyaların yüksəldilməsi, həssas əhali qruplarına dövlət dəstəyinin genişləndirilməsi istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirilib. Belə siyasətin əsas məqsədi iqtisadi inkişafın nəticələrinin insanların rifahında öz əksini tapmasını təmin etməkdir. Xüsusilə şəhid və aztəminatlı ailələr, qazilər və sosial müdafiəyə ehtiyacı olan digər vətəndaşlar üçün müxtəlif dəstək mexanizmləri formalaşdırılıb. Dövlət büdcəsində sosial xərclərin yüksək paya malik olması həyata keçirilən sosial siyasətin maliyyə təminatını göstərən əsas amillərdən biridir.
Burada əsas məqam yalnız sosial xərclərin həcmi deyil. Önəmli məsələ dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitin insanların həyatına necə təsir etməsidir. Pensiyanın artması, sosial ödənişlərin yüksəldilməsi, aztəminatlı ailələrin dəstəklənməsi və sosial xidmətlərin genişləndirilməsi onların rifahına birbaşa təsir edən amillərdir. Ona görə də gələn il sosialyönümlü xərclərin büdcədə daha böyük paya malik olması sosial müdafiə tədbirlərinin davam etdirilməsi və əhalinin rifahının daha da yaxşılaşdırılması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Hər zaman olduğu kimi, qarşıdakı dövrdə də əsas hədəflərdən biri dövlətin sosial dəstəyinə ehtiyacı olan vətəndaşların müdafiəsinin gücləndirilməsi və sosial xidmətlərin əlçatanlığının artırılmasıdır.
Züleyxa ƏLİYEVA,
"Azərbaycan"
