Müasir beynəlxalq münasibətlər sisteminin həm siyasi, həm də iqtisadi baxımdan son dərəcə mürəkkəb, ziddiyyətli və sürətlə dəyişən bir mərhələdən keçdiyi göz qabağındadır. Qlobal miqyasda münaqişə ocaqlarının alovlandığı, geosiyasi gərginliklərin artdığı, təchizat zəncirlərinin pozulduğu və ən əsası, dövlətlər arasında qarşılıqlı etimad böhranının dərinləşdiyi bir dövrdə sülhün, təhlükəsizliyin və sabitliyin təmin edilməsi bəşəriyyət qarşısında duran ən başlıca çağırışdır. Belə bir həssas tarixi məqamda Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin (AQEM) Bakı şəhərində keçirilən VII Zirvə Toplantısı sadəcə növbəti beynəlxalq tədbir deyil, qlobal miqyasda gələcək əməkdaşlıq memarlığının formalaşdırıldığı müstəsna əhəmiyyətli geosiyasi hadisədir.
Azərbaycan Respublikasının 2024–2026-cı illərdə bu nüfuzlu təşkilata uğurla sədrliyi, ölkəmizin qlobal miqyasda sülhsevər, etibarlı və qətiyyətli tərəfdaş kimi qəbul olunduğunu bir daha bütün dünyaya nümayiş etdirdi. Bakının bu qlobal miqyaslı sammitə ev sahibliyi etməsi ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunun təntənəsi olmaqla yanaşı, Azərbaycanın Avrasiya məkanında həlledici “mərkəzi güc” statusuna yüksəldiyinin rəsmi təsdiqidir.
AQEM kimi geniş coğrafiyanı əhatə edən və nəhəng iqtisadi, eləcə də siyasi potensiala malik olan bir təşkilatın inkişafında Azərbaycanın sədrliyi dövrü xüsusi bir mərhələ kimi tarixə düşür. Ölkəmiz bu missiyanı öz üzərinə götürdüyü ilk gündən etibarən Asiya qitəsində təhlükəsizliyin bölünməzliyi prinsipi, dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə qarşılıqlı hörmət, həmçinin iqtisadi inteqrasiyanın dərinləşdirilməsi istiqamətində ardıcıl səylər göstərmişdir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən uzaqgörən xarici siyasət kursu bu gün bütün Asiya qitəsində dialoq mədəniyyətinin təşviqinə mühüm töhfələr verir. Bakı Zirvə Toplantısı məhz bu strateji xəttin mantiki davamı olaraq, üzv dövlətlər arasındakı münasibətləri yeni keyfiyyət mərhələsinə daşıyır.
Müasir dünyada iqtisadi təhlükəsizlik məsələləri enerji resursları və nəqliyyat dəhlizləri ilə yanaşı, həm də kritik əhəmiyyətli minerallar və nadir torpaq elementləri ilə sıx bağlıdır. Bu baxımdan, Mərkəzi Asiya regionunun malik olduğu zəngin təbii ehtiyatlar qlobal iqtisadiyyatın gələcək inkişafında həlledici rol oynayır. Azərbaycan özünün unikal coğrafi mövqeyi, malik olduğu müasir nəqliyyat-logistika infrastrukturu, o cümlədən Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizləri vasitəsilə bu sərvətlərin dünya bazarlarına, xüsusilə də Aralıq dənizi, Atlantik okeanı və Şimal dənizi istiqamətində təhlükəsiz və səmərəli daşınmasını təmin edən əvəzolunmaz tranzit və tərəfdaş mərkəzinə çevrilmişdir. Bakı sammiti bu strateji xəttin inkişaf etdirilməsi, iqtisadi əməkdaşlığın şaxələndirilməsi və yeni ticarət əlaqələrinin qurulması üçün geniş imkanlar açır.
Tədbirin əhəmiyyətini şərtləndirən digər mühüm amil onun etimad quruculuğu funksiyasıdır. Asiya qitəsi dünyanın ən sürətlə inkişaf edən regionlarından biri olmaqla yanaşı, həm də müxtəlif geosiyasi maraqların kəsişdiyi mürəkkəb məkandır. Belə bir coğrafiyada fəaliyyət göstərən AQEM üzv dövlətlər arasında açıq və konstruktiv dialoqun qurulması üçün yeganə və ən optimal platformalardan biridir. Bakıda qəbul olunan qərarlar, imzalanan sənəd layihələri və aparılan müzakirələr Asiyada təhlükəsizlik və sabitlik mühitinin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir. Azərbaycan hər zaman nümayiş etdirdiyi milli maraqlara əsaslanan, lakin qlobal əməkdaşlığı üstün tutan balanslı siyasəti ilə sübut edir ki, hər hansı bir dövlətin gücü onun başqaları ilə qurduğu qarşılıqlı faydalı və səmimi münasibətlərdən asılıdır.
Nəticə etibarilə, Bakıda keçirilən AQEM-in VII Zirvə Toplantısı Azərbaycanın diplomatiya tarixində növbəti parlaq səhifə, ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunun növbəti təntənəsidir. Bu tarixi sammit bir daha göstərdi ki, Azərbaycan regionda və qlobal miqyasda sülhün, tərəqqinin, təhlükəsizliyin və qarşılıqlı etimadın əsas təminatçılarından biridir. Bakı şəhəri bu mötəbər tədbirə ev sahibliyi etməklə təkcə özünün institusional yetkinliyini deyil, həm də bütün Avrasiya məkanında sülhsevər gələcəyin memarlarından biri olduğunu bütün dünyaya bir daha bəyan etdi. Zirvə görüşünün nəticələri gələcəkdə regionun inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirəcək və xalqlarımız üçün daha təhlükəsiz, firavan bir dünyanın qurulmasına mühüm töhfə verəcəkdir.
Asif ƏSGƏROV,
Milli Məclisin deputatı
jpg_1792068093.jpg)
