Gözdən üçüncü qrup əliləm. Bilmək istəyirəm: bələdiyyəyə (həyətyanı torpaq) əmlak vergisindən kimlər azaddır? Ümumiyyətlə, əlilliyi olan şəxslər üçün hansı vergi güzəştləri tətbiq olunur?
Fənarə QULİYEVA,
Ağsu rayonu
Sualınıza cavab olaraq bildiririk ki, Azərbaycan Respublikasının Vergi Məcəlləsinin 196-cı maddəsinə əsasən, fiziki şəxslərin mülkiyyətində olan yaşayış və qeyri-yaşayış sahələri əmlak vergisinin vergitutma obyektini təşkil edir və həmin şəxslər bu verginin ödəyiciləri hesab olunurlar.
Torpaq vergisinə münasibətdə isə Vergi Məcəlləsinin 203.1-ci maddəsinə əsasən, torpaq vergisi torpaq sahəsinə görə hər il sabit tədiyə şəklində hesablanır və torpaqdan əldə olunan gəlirdən asılı olmayaraq ödənilir. Eyni zamanda məcəllənin 205-ci maddəsinə uyğun olaraq, fiziki şəxslərin mülkiyyətində və ya istifadəsində olan torpaq sahələri torpaq vergisinin vergitutma obyektidir.
Vergi Məcəlləsinin 207.1-ci maddəsinə əsasən, yalnız müəyyən kateqoriyalara aid torpaqlar (o cümlədən yaşayış məntəqələrinin ümumi istifadədə olan torpaqları, dövlət hakimiyyəti və yerli özünüidarəetmə orqanlarının istifadəsində olan torpaqlar, meşə və su fondu torpaqları və s.) torpaq vergisinə cəlb edilmir.
Qüvvədə olan vergi qanunvericiliyinə əsasən, fiziki şəxslər, o cümlədən üçüncü qrup əlilliyi olan şəxslər üçün bələdiyyə mülkiyyətində olan həyətyanı torpaq sahələrinə görə torpaq vergisindən ümumi azadolma nəzərdə tutulmamışdır. Eyni qaydada əmlak vergisi üzrə də üçüncü qrup əlilliyi olan şəxslər üçün ümumi azadolma müəyyən edilməmişdir.
Bununla yanaşı, Vergi Məcəlləsinin 207.2-ci maddəsinə əsasən, bu məcəllənin 102.2-ci maddəsində göstərilən şəxslərin mülkiyyətində olan torpaqlara görə torpaq vergisinin məbləği 10 manat azaldılır.
Qeyd edək ki, bu güzəşt hüququ yalnız torpağın mülkiyyətçisinə şamil edilir. Torpaqdan istifadə edən şəxslərə və ya icarəyə götürülmüş sahələrə görə güzəşt tətbiq olunmur.
Vergi Məcəlləsinin 102.2.1-102.2.8-ci maddələrinə görə, güzəşt aşağıda adları sadalanan şəxslərə aiddir:
- Şəhid statusu almış şəxslərin valideynlərinə, dul arvadlarına (ərlərinə) və övladlarına;
- Azərbaycan Respublikasının Vətən Müharibəsi qəhrəmanlarına;
- Azərbaycan Respublikasının Milli qəhrəmanlarına;
- Sovet İttifaqı və Sosialist Əməyi qəhrəmanlarına;
- Müharibə ilə əlaqədar əlilliyi olan şəxslərə;
- Həlak olmuş, yaxud sonralar vəfat etmiş döyüşçülərin dul arvadlarına (ərlərinə) və övladlarına;
- 1941-1945-ci illərdə arxa cəbhədə fədakar əməyinə görə orden və medallar ilə təltif edilmiş şəxslərə;
- Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş qaydada müharibə veteranı adı almış şəxslərə;
- Çernobıl AES-də qəza, mülki və ya hərbi təyinatlı atom obyektlərində radiasiya qəzaları nəticəsində, habelə nüvə qurğularının hər hansı növləri, o cümlədən nüvə silahı və kosmik texnika ilə bağlı olan sınaqlar, təlimlər və başqa işlər nəticəsində şüa xəstəliyinə və şüa yükü ilə əlaqədar xəstəliyə tutulmuş və ya bu xəstəlikləri keçirmiş şəxslərə.
Əlavə edək ki, güzəşt hüququ olan şəxsin bir neçə bələdiyyədə torpaq sahəsi varsa, güzəşt 10 manat olaraq sahələrin ölçüsünə uyğun bölünür.
Əgər hesablanan vergi 10 manatdan az olarsa, güzəşt hüququ olan şəxs torpaq vergisi ödəmir.
Sualınızın ikinci hissəsinə gəldikdə bildiririk ki, Vergi Məcəlləsində əlilliyi olan şəxslər üçün əsasən gəlir vergisi üzrə müəyyən güzəştlər nəzərdə tutulmuşdur. Belə ki, məcəllənin 102.3-cü maddəsinə əsasən, orqanizmin funksiyalarının pozulmasına görə əlilliyi müəyyən edilmiş şəxslərin muzdlu işdən əldə etdiyi aylıq gəlirin 200 manat məbləğində hissəsi gəlir vergisindən azad edilir. Həmçinin məcəllənin 102.2.4-cü maddəsinə əsasən, müharibə ilə əlaqədar əlilliyi olan şəxslər üçün bu məbləğ 400 manat təşkil edir.
Eyni zamanda Vergi Məcəlləsinin 102.1.3.4-cü maddəsinə əsasən, müəyyən kateqoriyadan olan əlilliyi olan şəxslərin əldə etdiyi bəzi gəlirlər, o cümlədən maddi yardımların müəyyən hissəsi və borcların silinməsindən yaranan gəlirlər gəlir vergisindən azad edilir.
Sualları cavablandırdı:
Paşa SƏFƏROV,
Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü
