Bilmək istəyirəm

- İşçinin səhvi ucbatından texniki avadanlıq sıradan çıxıb, böyük zərər yaranıb. İşçi isə məsuliyyəti boynuna almır. Ziyanın məhz onun günahı olduğunu necə sübut etmək olar və dəymiş ziyanın məbləği ondan tutula bilərmi?

Mehri Əlizadə,

Xırdalan şəhəri

- Sualınızla bağlı bildiririk ki, zərərin məhz işçinin səhvi (günahı) səbəbindən yaranması faktını sübut etmək üçün ilkin mərhələdə hadisənin mövcudluğu və bu mövcudluqda işçinin təqsiri üzrə sübutlar toplamaq lazımdır. Belə ki, avadanlığın sıradan çıxması ilə bağlı texniki ekspertiza və ya qüsur aktı tərtib olunmalı, hadisənin baş verməsini özündə əks etdirən videogörüntü götürülməli (əgər mövcuddursa), hadisə ilə bağlı şahid ifadələri alınmalı (əgər şahid varsa), həmçinin işçinin hərəkətini (hərəkətsizliyini) təsdiq edən sənədlər və materiallar əldə edilməlidir. Bu sübutlardan gələcəkdə zərər tələbi ilə bağlı məhkəməyə müraciət edilərkən istifadə olunur.

Zərərin tələb edilmə hissəsinə gəlincə, Əmək Məcəlləsinin 10-cu maddəsinin ç bəndinə görə, işəgötürənə vurduğu maddi ziyana görə məsuliyyət daşımaq əmək müqaviləsi üzrə işçinin əsas vəzifələrindən biridir. Bundan başqa, əmək müqaviləsi bağlanarkən və ya sonra tərəflər arasında yazılı şəkildə tam maddi məsuliyyət müqaviləsi varsa bu halda işçidən zərərin məbləği tələb oluna bilər. Həmçinin, Mülki Məcəllənin 1099.1-ci maddəsinə əsasən, hüquqi və ya fiziki şəxs öz işçisinin törətdiyi mülki hüquq pozuntusu (delikt) üçün məsuliyyət daşıyır və əmək (qulluq, mənsəb) vəzifələrinin icrası zamanı işçisinin vurduğu zərərin əvəzini ödəməlidir.

Odur ki, Siz ziyanın mövcudluğu və onun işçinin təqsiri ucbatından baş verməsi, eləcə də ziyan məbləği ilə bağlı sübutlar toplamaqla məhkəməyə müraciət edə bilərsiniz. 

- Sizə miras hüququ ilə bağlı məsləhət almaq üçün müraciət edirəm. Məlumat üçün bildirim ki, ailəmiz uzun müddət baba mülkündə yaşayıb. Atam erkən vəfat edib, bir müddət sonra isə anam dünyasını dəyişib. Babamın vəfatından sonra sözügedən mülk nənəmin adına keçib. Nənəmin vəfatından sonra isə həmin mülkdə yalnız bibim və ailəsi yaşayıb. Bibim vəfat etdikdən sonra onun qızı digər potensial vərəsələrin razılığı və məlumatı olmadan mülkü satıb. Mülkün satışı, eləcə də əvvəlki vərəsəlik bölgüsü ilə bağlı rəsmi sənədlər barədə hazırda əlimdə hər hansı məlumat yoxdur.

Bu vəziyyətlə əlaqədar olaraq aşağıdakı məsələlərlə bağlı bilmək istəyirəm: baba mülkündən atama düşməli olan pay üzrə mənim vərəsəlik hüququm mövcuddurmu?

Əgər belə bir hüquq mövcuddursa, onun bərpa edilməsi və ya tələb olunması üçün hansı hüquqi addımların atılması mümkündür?

Mülkün artıq üçüncü şəxsə satılması vərəsəlik hüququnun həyata keçirilməsinə maneə yaradırmı?

Mövcud vəziyyət üzrə hüquqi yolları ətraflı izah etməyinizi xahiş edirəm.

Yeganə Xudiyeva,

Bakı şəhəri

- Sualınıza cavab olaraq bildiririk ki, mövcud çətinliyiniz miras hüququ baxımından kifayət qədər mürəkkəb bir vəziyyətdədir, lakin bu ümidsiz olmağınız anlamına gəlmir. Öncə baba mülkindən ataya payın düşməsi ilə bağlı qeyd edirik ki, Mülki Məcəllənin 1159-cu maddəsinə əsasən, ata mirasqoyana münasibətdə birinci dərəcə vərəsədir və onun mirasdan məcburi pay hüququ vardır. Atanızın vəfat etməsi ilə bağlı nəzərə alınmalıdır ki, ona öz atasından qalacaq miras pay  hüququ itmir və bu hüququ atanızın vərəsələrinə keçir. Mülkün babanın ölümündən sonra nənənin adına keçməsi məsələsinə gəlincə, burada nənənin mülkiyyət hüququnun yaranmasına əsas verən hadisəni dəqiqləşdimək çox önəmlidir. Əgər mülk bağışlama, yaxud alqı-satqı yolu ilə babadan nənəyə ötürülmüşsə, o zaman mülk miras əmlak kütləsindən çıxır. Yox, əgər mülk babanın ölümündən sonra nənə tərəfindən vərəsəlik yolu ilə qəbul edilmişsə, o zaman mülki miras əmlak hesab edilir. Belə olan halda sizin atanıza, eləcə də atanızdan sizə çatmalı olan pay itmiş sayılmır. Çünki miras əmlak nənənizin mülkiyyətinə keçən zaman mütləq qaydada siz vərəsəliyə çağırılmalıydınız. 

Bibiniz qızının mülkü digər vərəsələrin razılığı olmadan başqa şəxsə satması qanuni deyildir. Bibiniz qızının yalnız ona miras əmlakdan çatası payla bağlı hüququ vardır. Mülkün digər şəxsə satılması sizin vərəsəlik hüququnuzu aradan qaldırmır. Odur ki, siz babanızdan sizə çatası miras əmlak tələbi ilə bağlı, həmçinin mülkün başqa şəxsə satılmasını mübahisələndirməklə məhkəməyə müraciət edə bilərsiniz.

Sualları cavablandırdı:

Paşa SƏFƏROV,

Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü