19 Noyabr 2026 11:47
108
CƏMİYYƏT
A- A+
Bəzi ölkələr tərəfindən iqlim dəyişiklikləri ilə bağlı hesabat gecikdirilir

Bəzi ölkələr tərəfindən iqlim dəyişiklikləri ilə bağlı hesabat gecikdirilir


Potsdam İqlim Təsirləri Tədqiqatları İnstitutunun direktoru Yohan Rokström bildirib ki, dünyanın aparıcı iqlim alimləri orqanı olan İqlim Dəyişikliyi üzrə Hökumətlərarası Panel iqlim sistemləri haqqında qlobal biliklərin növbəti hərtərəfli qiymətləndirilməsi üzərində mümkün qədər tez işləməyə icazə verilməlidir. Bəzi ölkələr qurumun rolu və inkişaf etməkdə olan ölkələrin təmsil olunması ilə bağlı yaranan mübahisə səbəbindən üç hissəli hesabat üzərindəki işləri ləngidirlər. Qruplardan biri iddia edir ki, qurumun bəzi tövsiyələrinin əsasında irqçi mülahizələr dayanır.

Lakin Rokström hesabatların ədalətli olduğunu bildirib. O deyib: “IPCC (İqlim Dəyişikliyi üzrə Hökumətlərarası Panel) obyektiv, sübutlara əsaslanan elmi yanaşmanı təmsil edir və siyasət quruculuğumuz üçün etibar edə biləcəyimiz yeganə əsasdır. IPCC, dünyanın hər yerindən – həm Qlobal Cənubdan, həm də Qlobal Şimaldan olan alimlərin könüllü şəkildə gördükləri işlərin bir xülasəsidir”.

IPCC-nin fəaliyyəti BMT-nin İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyası çərçivəsində keçirilən illik iqlim konfranslarını məlumatlandırmaq üçün istifadə olunur. 1988-ci ildən bəri davam edən silsilənin yeddinci mərhələsi olan və “AR7” adlandırılan növbəti qiymətləndirmə hazırlanmaqdadır. Onun 2028-ci ildə tamamlanması nəzərdə tutulur. Həmin ilin payızında ölkələr “COP33” üçün bir araya gələcəklər və bu tədbirdə Paris Sazişi çərçivəsində ikinci “qlobal inventarlaşdırma” müzakirə olunacaq.

Bu, Paris müqaviləsinin əsas məqsədi olan temperatur artımını sənayeləşmədən əvvəlki səviyyələrdən 1,5C-yə qədər məhdudlaşdırmaq istiqamətində irəliləyişin qiymətləndiriləcəyi mexanizmdir. Qiymətləndirmə istixana qazı tullantılarının azaldılması ilə bağlı mövcud öhdəliklərin qeyri-kafi olduğunu və təkmilləşdirilməli olduğunu demək olar ki, müəyyən edir.

BMT artıq dünyanın 2,8C temperatur artımı yolunda olduğunu müəyyən edib. Bu səviyyənin əvvəlki IPCC hesabatlarında buz örtüklərinin və buzlaqların əriməsi, dəniz səviyyəsinin qalxması, mərcanların ağarması və ekstremal hava şəraiti kimi ciddi və bəzi hallarda dönməz nəticələrə səbəb olacağı aşkar edilib. Lakin bəzi ölkələr – Rusiya və  Səudiyyə Ərəbistanı və Hindistan da daxil olmaqla ərəb ölkələri qrupu qlobal qiymətləndirmə başa çatdıqdan sonra “AR7”nin dərcini 2029-cu ilə təxirə salmaq istəyirlər. Onlar bəzi iqlim fəallarına da istinad edərək iddia edirlər ki, inkişaf etməkdə olan ölkələr IPCC-yə elmi materiallar təqdim etməyə çalışarkən əlverişsiz vəziyyətdə qalırlar. Nəticədə, qurumun işi "inkişaf etmiş ölkələrin imtiyazını əbədi olaraq təmin edən" irqçi fərziyyələrlə doludur.

Kiçik adalar və ən az inkişaf etmiş ölkələr də daxil olmaqla, bir çox digər inkişaf etməkdə olan ölkələr də IPCC hesabatının gecikmədən tamamlanmasını tələb ediblər. IPCC-nin əsas komitələri inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan ölkələrdən olan iki alim tərəfindən idarə olunur. Çin, Hindistan və Səudiyyə Ərəbistanı təşkilata aparıcı alimlər təqdim edir, lakin daxildə olanlar prosesin bəzi hissələrinə avropalı tədqiqatçıların üstünlük təşkil etdiyini etiraf edirlər.

IPCC bildirib ki, üç işçi qrupunun hesabatlarının layihələri üzərində işləyən 664 təyin olunmuş müəllifdən 51%-i inkişaf etməkdə olan ölkələrdən və keçid iqtisadiyyatlı ölkələrdəndir ki, bu da 2021-ci ildəki son hesabatı ilə müqayisədə təxminən yarıya qədər artım deməkdir. Üç işçi qrupunun hesabatındakı hər fəsildə ən azı bir inkişaf etməkdə olan ölkə üzrə fəsil alimi var.

Rokström “The Guardian” qəzetinə bildirib ki, “AR7” geciksə belə AR6-dakı elmi materialar, Braziliyada keçirilən COP30 konfransından əvvəl keçən il verilən hazırkı vədlərin çox yaxşılaşdırılmalı olduğunu göstərmək üçün kifayət edəcək. “Bizə lazım olan bütün dəlillər var. Yeniləmələrinizi yalnız AR6-ya əsaslandırsanız belə yenə də böyük irəliləyiş əldə edəcəyik”, - deyə o bildirib.

 Əsmər QARDAŞXANOVA,

“Azərbaycan”

Digər Xəbərlər

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

Nazir müavini: Azərbaycan BMT-nin Kibercinayətkarlığa qarşı Konvensiyasını imzalayan və ratifikasiya edən ilk ölkələrdəndir  

12:31
19 Noyabr

COP31-də Azərbaycanın dayanıqlı turizm təşəbbüsləri təqdim olunub

12:24
19 Noyabr

Ombudsman: Humanitar minatəmizləmə fəaliyyətlərinə beynəlxalq dəstəyin artırılması zəruridir  

12:16
19 Noyabr

Azərbaycan minifutbol millisi Avropa reytinqində ikincidir

12:08
19 Noyabr

Ziyafət Əsgərov: İri texnologiya şirkətlərinin geosiyasi təsirinin artması dövlətləri həssas balans tapmağa vadar edir

12:03
19 Noyabr

Əmək Məcəlləsindəki yeniliklər işəgötürənlərə hansı üstünlükləri verəcək? – nazirdən açıqlama 

11:58
19 Noyabr

Bəzi ölkələr tərəfindən iqlim dəyişiklikləri ilə bağlı hesabat gecikdirilir

11:47
19 Noyabr

Ötən gün 37 cinayətin açılması təmin olunub

11:43
19 Noyabr

Anar Əliyev: İşəgötürənlər Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin əsas tərəfdaşlarından biridir 

11:26
19 Noyabr

Bakıda Dövlət-Biznes Əməkdaşlığı Forumu öz işinə başlayıb  

11:07
19 Noyabr

Nazirlər SABAH.city innovasiya şəhərciyində  

11:01
19 Noyabr

Müdafiə Nazirliyinin nümayəndə heyəti Sofiyada işçi görüş keçirib  

10:52
19 Noyabr

Gürcüstanın Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin rəisi Bakıya səfər edib  

10:49
19 Noyabr

Alimlər sonuncu homo növünü araşdırırlar – Çində mağarada “Homo erectus”a aid qalıqlar tapılıb  

10:42
19 Noyabr

Ağdam qüdrətli Azərbaycanın rəmzi kimi yenidən dirçəlir

10:35
19 Noyabr

Qızılın qiymətində sabitləşmə müşahidə olunur

10:21
19 Noyabr

M.M.Abbaszadənin Bakı Dövlət Universitetinin rektoru təyin edilməsi haqqında  

10:15
19 Noyabr

M.M.Abbaszadənin Azərbaycan Respublikası Dövlət İmtahan Mərkəzinin İdarə Heyətinin sədri vəzifəsindən azad edilməsi haqqında  

10:14
19 Noyabr

E.S.Babayevin Bakı Dövlət Universitetinin rektoru vəzifəsindən azad edilməsi haqqında  

10:13
19 Noyabr

Azərbaycan nefti 97 dollara satılır 

10:09
19 Noyabr

Qızıl ucuzlaşıb, gümüş bahalaşıb

09:39
19 Noyabr

ÇOX OXUNANLAR

OXUCU MƏKTUBLARI

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!