Azərbaycanda 2026-cı ilin “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan edilməsinin əsas məqsədi işğaldan azad olunmuş Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan genişmiqyaslı yenidənqurma işlərini ölkə səviyyəsində diqqət mərkəzində saxlamaqdır. Həmçinin bu il may ayında Azərbaycanın BMT-nin Məskunlaşma Proqramı (UN-Habitat) tərəfindən keçirilən Dünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasına (WUF13) ev sahibliyi etməsi ölkəmizin müharibədənsonrakı bərpa və quruculuq təcrübəsinin beynəlxalq miqyasda tanıdılması baxımından müstəsna əhəmiyyət kəsb edir.
Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Ankara Hacı Bayram Vəli Universitetinin Beynəlxalq əlaqələr fakültəsinin dosenti, siyasi ekspert Bahar Özsoy bildirib.
Ekspertin sözlərinə görə, məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına təhlükəsiz və dayanıqlı qayıdışı üçün sistemli tədbirlər həyata keçirilir. Bu çərçivədə Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarının yaradılması postmünaqişə dövründə bərpa prosesinin mərkəzləşdirilmiş qaydada idarə olunmasına geniş imkanlar yaradıb. Yenidənqurma prosesi yalnız yaşayış sahələrinin tikintisi ilə məhdudlaşmır – bura, həmçinin genişmiqyaslı yol-nəqliyyat infrastrukturunun (avtomobil, dəmir yolları və hava limanları) qurulması, sosial xidmətlərin bərpası, ərazilərin minalardan təmizlənməsi və yaşıl enerji zonası konseptinin tətbiqi daxildir.
“Azərbaycan işğaldan azad edilmiş ərazilərdə müasir urbanizasiya modelinin tətbiqinə xüsusi önəm verir. Xüsusilə “Ağıllı şəhər” və “Ağıllı kənd” layihələri çərçivəsində rəqəmsal infrastruktur, ekoloji yanaşma və davamlı memarlıq prinsipləri əsas strateji xətt kimi müəyyən edilib. Bu modelin uğurla tətbiq olunduğu ilk məkan Zəngilan rayonunun Ağalı kəndidir. Burada bərpaolunan enerji sistemləri, intellektual idarəetmə infrastrukturu və müasir kənd təsərrüfatı mexanizmləri qurulub”, - deyə Bahar Özsoy əlavə edib.
Onun sözlərinə görə, mədəniyyət paytaxtı Şuşada aparılan restavrasiya işləri şəhərin tarixi simasının qorunması ilə müasir şəhərsalma prinsiplərinin vəhdətini təşkil edir. Şuşanın zəngin musiqi, ədəbiyyat və memarlıq irsi nəzərə alınmaqla, şəhərin özünəməxsus ruhunun bərpası prioritet vəzifə olaraq qalır.
Bölgənin iqtisadi inteqrasiyasını sürətləndirmək məqsədilə Füzuli, Zəngilan və Laçın Beynəlxalq Hava limanları inşa edilərək istifadəyə verilib. Bu nəhəng infrastruktur layihələri Qarabağın regional və beynəlxalq əlaqələrini gücləndirən əsas investisiya addımları kimi dəyərləndirilir.
"Yekun olaraq, 2026-cı ilin “Şəhərsalma və Memarlıq İli” elan edilməsi, Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirdiyi yenidənqurma siyasətinin həm daxili, həm də beynəlxalq müstəvidə yüksək səviyyədə təqdim olunmasına xidmət edən strateji qərardır", - deyə ekspert vurğulayıb.
