Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində regional təhlükəsizlik və inkişaf məsələləri gündəmin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilib. Bu kontekstdə regional əməkdaşlıq platformalarının rolu və onların yenidənqurma prosesləri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə (AQEM) məhz belə təşəbbüslərdən biri kimi çıxış edərək, iştirakçı dövlətlər arasında qarşılıqlı anlayışın və etimadın gücləndirilməsi, təhlükəsizlik və dayanıqlı inkişaf sahələrində əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi istiqamətində əhəmiyyətli addımlar atmaqdadır.
AQEM-in Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzi (BMTM) və Çin Xalq Respublikasının aparıcı analitik qurumlarından olan Şanxay Beynəlxalq Araşdırmalar İnstitutunun (SIIS) birgə təşkilatçılığı ilə Bakıda keçirilən Beyin Mərkəzləri Forumunun 13-cü sessiyası bu prosesin elmi-analitik təhlilinə və gələcək inkişaf vektorlarının müəyyənləşdirilməsinə xidmət edir. "İnkişaf və təhlükəsizliyin rezonansı: AQEM-in institusional transformasiyasında regional əməkdaşlıq və idarəetmə" mövzusuna həsr olunmuş sessiya regionda əməkdaşlığın gücləndirilməsi, çoxtərəfli dialoqun təşviqi və davamlı idarəetmə modellərinin formalaşdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Yeri gəlmişkən Azərbaycan bu gün qlobal miqyasda mühüm qərarların verildiyi, strateji təşəbbüslərin irəli sürüldüyü və nüfuzlu tədbirlərin keçirildiyi önəmli mərkəzə çevrilib. Ölkəmizdə regional və beynəlxalq səviyyəli mötəbər forumların təşkili artıq bir ənənə halını alıb. Bu ənənə təbii ki, Azərbaycanın artan beynəlxalq nüfuzunun və qlobal etimadın göstəricisidir. Təkcə bu ilin iyul ayında Xankəndidə keçirilən İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatına (İƏT) üzv ölkələrin dövlət başçılarının Zirvə görüşü belə tədbirlərin miqyasını və siyasi çəkisini bir daha nümayiş etdirdi. Qarşıda Azərbaycan yeni bir beynəlxalq tədbirə - Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) oktyabr ayında keçiriləcək Zirvə görüşünə evsahibliyi etməyə hazırlaşır. Bu, ölkəmizin türk dünyasında oynadığı aparıcı rolu bir daha təsdiqləyir. Üstəlik 2026-cı ildə həm BMT-nin Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü sessiyasının, həm də İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə Toplantısının Azərbaycanda keçirilməsi planlaşdırılır. Bütün bunlar Azərbaycanın qlobal məsələlərin müzakirə mərkəzinə çevrildiyi, beynəlxalq əməkdaşlığın təşviq edildiyi, sabitlik və dialoq platforması kimi qəbul olunduğunun əyani sübutudur.
Bu kontekstdə Azərbaycanın 2024-2026-cı illərdə AQEM-ə sədrliyi ölkəmizin regiondakı proseslərə fəal şəkildə töhfə vermək, çoxtərəfli əməkdaşlığı təşviq etmək və təşkilatın gələcək inkişaf istiqamətlərinə yön vermək baxımından çox əhəmiyyətlidir. Qeyd edək ki, AQEM çərçivəsində fəaliyyət göstərən Beyin Mərkəzlərinin Forumunun koordinatoru Şanxayda yerləşən Beynəlxalq Əlaqələr İnstitutudur. Ona görə də adətən forumun sammitləri Şanxayda keçirilir. Amma ötən il Azərbaycanın təşəbbüsü ilə qərar qəbul olundu ki, forum Şanxaydan kənarda - Bakıda keçirilsin. Bu, AQEM-in tarixində bir ilkdir.
Xatırladaq ki, AQEM Asiya qitəsində təhlükəsizlik, etimad və əməkdaşlığın təşviqi məqsədilə yaradılmış çoxtərəfli platformadır. 1992-ci ildə Qazaxıstanın təşəbbüsü ilə əsası qoyulan qurum bu gün 28 üzv dövləti, 9 müşahidəçi ölkəni və bir neçə beynəlxalq təşkilatı bir araya gətirir. AQEM-in əsas funksiyası üzv ölkələr arasında qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi, hərbi şəffaflığın artırılması, inkişaf və humanitar əməkdaşlığın genişləndirilməsi, eləcə də təhlükəsizlik sahəsində çoxtərəfli dialoqun qurulmasıdır. Təşkilat qarşılıqlı anlaşma və əməkdaşlıq prinsipləri üzərində təsis olunmuşdur. Onun çərçivəsində fəaliyyət göstərən Beyin Mərkəzləri Forumu isə analitik qurumlar arasında fikir mübadiləsi, siyasət təkliflərinin hazırlanması və regional çağırışların birgə dəyərləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. AQEM Asiyada müxtəlif ölkələr və regionlar arasında körpü rolunu oynamaqla, qitədə sülh və sabitliyin qorunmasına da töhfə verir.
Prezident İlham Əliyevin forum iştirakçılarına ünvanladığı təbrik məktubu Azərbaycanın AQEM çərçivəsində əməkdaşlığa verdiyi yüksək dəyəri və bu platformanın gələcək inkişafına göstərdiyi strateji yanaşmanı əks etdirir: "Biz sədrliyimiz dövründə AQEM-in təşkilati baxımdan gücləndirilməsi, onun beynəlxalq təşkilat kimi təsisatlanması, yeni sahələrdə əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi və təsisatın beynəlxalq münasibətlər sistemində öz yerini möhkəmləndirməsini prioritet olaraq müəyyənləşdirmişik. Eyni zamanda AQEM çərçivəsində Maliyyə Sammitinin keçirilməsini, Qadınlar Şurasının, Dayanıqlı Bağlantılar Şurasının, AQEM İqlim Şurasının yaradılmasını hədəf götürmüşük. Əminəm ki, nüfuzlu beyin mərkəzlərinin iştirakı ilə keçirilən hazırkı tədbir Azərbaycan sədrliyinin prioritetləri də daxil olmaqla AQEM-in gündəliyində duran qlobal əhəmiyyətli məsələlərin müzakirəsinə dəyərli töhfə verəcəkdir".
İlham Əliyevin Beyin Mərkəzləri Forumunun 13-cü iclasının iştirakçılarına müraciəti həqiqətən də ilhamvericidir və forumun əhəmiyyətini artırır. Bu mənada indiki toplantı xüsusi önəm daşıyır. Prezidentin təbrik məktubundakı fikirlər ölkəmizin AQEM çərçivəsində sədrliyinə sadəcə formal deyil, məzmunca yön verən, təşəbbüskar və uzaqgörən yanaşma sərgilədiyini göstərir. Dövlət başçısının AQEM-in təşkilati baxımdan gücləndirilməsi və beynəlxalq qurum kimi təsisatlanması istiqamətində irəli sürdüyü hədəflər, əslində platformanın gələcəkdə daha sistemli şəkildə fəaliyyət göstərməsinə yönəlmiş strateji çağırışdır.
Təbrikdə diqqətçəkən məqamlardan biri də Azərbaycanın yeni əməkdaşlıq sahələri üzrə təşəbbüslərlə çıxış etməsinə yönəlik fikirlərdir. Bir sözlə, Prezidentin nüfuzlu beyin mərkəzlərinin forumda iştirakına xüsusi önəm verməsi Azərbaycanın dünyada gedən proseslərə fəal şəkildə töhfə vermək niyyətinin bariz nümunəsidir.
Züleyxa ƏLİYEVA,
"Azərbaycan"
