Müstəqil xarici siyasət, iqtisadi imkanlar və səmimi əməkdaşlıq dövlətimizin Avropa ölkələri ilə münasibətlərini strateji müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldib
Regional güc mərkəzinə çevrilən və beynəlxalq mövqeyini ardıcıl olaraq möhkəmləndirən Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində və nəqliyyat sistemində söz sahibi olan dövlətlərdən birinə çevrilib. Bu gün Avropa İttifaqı və onun aparıcı paytaxtları Azərbaycanla münasibətləri bərabərhüquqlu və uzunmüddətli strateji tərəfdaşlıq prizmasından dəyərləndirirlər. Bunun təməlində isə qarşılıqlı etimad, suverenliyə hörmət və ortaq maraqlara söykənən səmimi dialoq mühiti dayanır.
Azərbaycanın Avropa İttifaqı ilə əlaqələrinin müsbət məcraya yönəlməsində 2025-ci ilin mayında Tiranada, oktyabrında isə Kopenhagendə keçirilmiş "Avropa Siyasi Birliyi"nin (ASB) Zirvə görüşləri xüsusi önəm kəsb edir. Dövlətimizin başçısı İlham Əliyevin həmin toplantılarda fəal iştirakı, ali səviyyəli təmasları və konseptual baxışı əməkdaşlığa güclü təkan verdi. Məhz rəsmi Bakı ilə Brüssel arasında dərinləşən yaxınlaşmanın əyani təzahürü kimi ASB-nin 12-ci Zirvə görüşünə 2028-ci ildə Azərbaycanın evsahibliyi etməsi barədə yekdil qərar qəbul olundu. Avropanın ən mötəbər siyasi platformasının Bakıya həvalə edilməsi ölkəmizin artan beynəlxalq nüfuzunun əyani təsdiqidir.
Diplomatik təməllər üzərində inkişaf edən Azərbaycan-Aİ münasibətləri 2026-cı ildə özünün intensiv dövrünü yaşayır. Prezident İlham Əliyevin iyulun 20-21 tarixlərində Almaniyaya rəsmi səfəri də Bakının Avropanın aparıcı mərkəzləri ilə birbaşa dialoqunun növbəti nümayişi idi. Dövlətimizin başçısının Almaniya Prezidenti və Federal Kansler ilə keçirdiyi ali səviyyəli görüşləri, imzalanan mühüm tarixi sənədlər tərəflərin əməkdaşlıqda nə qədər maraqlı olduqlarını, bərpaolunan enerji, sənaye investisiyaları və Cənubi Qafqazda dayanıqlı sülhün bərqərar olunmasına vahid prizmadan baxdıqlarını aydın şəkildə üzə çıxardı.
Münasibətlərdəki yüksək dinamika, Avropanın aparıcı dövlətləri ilə qurulan ali səviyyəli dialoqun miqyası yalnız Berlinlə yekunlaşmır. 2026-cı ilin martında Avropa İttifaqı Şurasının prezidenti Antonio Koştanın, may ayında Aİ-nin Xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallasın və iyulda Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Lyayenin Azərbaycana səfərləri rəsmi Bakının Brüsselin xarici siyasət gündəmində nə dərəcədə önəmli aktor olmasından xəbər verir. Avropanın ali rəhbərliyinin dövlətimizin başçısı ilə birbaşa və konstruktiv dialoqu Aİ-nin Cənubi Qafqazda sabitlik və inkişafın mərkəzi kimi məhz Azərbaycanı qəbul etdiyini göstərir. Qonaqların Azərbaycan haqqında yüksək fikirlər səsləndirməsi də Brüsselin Azərbaycanla münasibətləri yeni mərhələyə çıxarmaq niyyətində olduğundan xəbər verir.
Avropa indi Azərbaycanı regional təhlükəsizlik, nəqliyyat-kommunikasiya və iqtisadi inteqrasiya baxımından əsas tərəfdaş hesab edir. Təsadüfi deyil ki, Ursula fon der Lyayen Azərbaycanı Avropa İttifaqının strateji tərəfdaşı adlandırmış, dünyada az sayda ölkənin Azərbaycan qədər regional əməkdaşlığın və sabitliyin inkişafına töhfə vermək imkanına malik olduğunu vurğulamışdı. Bu qiymətləndirmə Azərbaycanın regionun lider dövləti kimi qəbul olunduğunun nümayişidir.
Avropa İttifaqının rəhbər şəxslərinin qısa müddət ərzində ölkəmizə ardıcıl səfərləri və bu təmasların mahiyyəti dövlətimizin başçısı tərəfindən də gündəmə gətirilib. İyulun 13-də keçirilən IV Şuşa Qlobal Media Forumundakı çıxışı zamanı Prezident İlham Əliyev bu intensivliyi və onun arxasında duran siyasi iradəni xüsusi vurğulayaraq bildirib: "Bu ilin bir neçə ayı ərzində Brüsseldən bir sıra mühüm səfər oldu. Martda Avropa İttifaqı Şurasının prezidenti cənab Koşta, mayda Avropa diplomatiyasının rəhbəri xanım Kallas və iyulda Avropa Komissiyasının prezidenti xanım Ursula fon der Lyayen Azərbaycana gəldilər. Onların və mənim ictimaiyyətə açıqlamalarımızda hər kəs iki tərəfin əməkdaşlıq səviyyəsindən razı qaldıqlarını görə bilər". Prezident İlham Əliyevin bu bəyanatı da rəsmi Bakı ilə Aİ arasında qarşılıqlı etimada əsaslanan dialoqun yüksək səviyyəsini təsdiqləyir.
Paralel olaraq, son aylarda Litvanın Baş naziri İnqa Ruqiniene, Latviya Prezidenti Edqars Rinkeviçs, Çexiyanın Baş naziri Andrey Babiş və İtaliyanın Baş naziri Ciorcia Meloninin ölkəmizə ardıcıl səfərləri də Azərbaycanın artan nüfuzundan və Avropa ölkələrinin Bakı ilə tərəfdaşlığa önəm verməsindən xəbər verir.
Bu ölkələrlə yüksəksəviyyəli dialoqun formalaşmasında iqtisadi amillər, xüsusilə enerji faktoru həlledici rol oynayır. Aİ-yə üzv olan 27 dövlətdən 10-u ilə strateji tərəfdaşlıq haqqında rəsmi sənədlərin imzalanması Brüsselin Bakı ilə münasibətlərə verdiyi dəyərin göstəricisidir. "Cənub qaz dəhlizi" vasitəsilə Xəzər resurslarının Avropa bazarlarına çatdırılması qitənin enerji xəritəsini köklü şəkildə dəyişdirib. Bu gün artıq 10-u Aİ üzvü olmaqla, ümumilikdə 16 ölkə Azərbaycanın mavi yanacağını idxal edir. 2027-ci ilə qədər Avropaya qaz tədarükünün 20 milyard kubmetrə çatdırılması hədəflənir.
Azərbaycan qlobal iqlim probleminin həllində və "yaşıl keçid" prosesində də öncül tərəfdaş kimi çıxış edir. Avropa İttifaqı Xəzər regionundan Qara dənizin dibi ilə Rumıniya və Macarıstana qədər uzanacaq "yaşıl enerji" kabeli layihəsinə böyük maraq göstərir. Bu təşəbbüs Bakını Avropanın elektrik enerjisi şəbəkəsinə birbaşa bağlayır. Eyni zamanda Xəzərin dibi ilə çəkilməsi nəzərdə tutulan optik kabel xətti layihəsi göstərir ki, Azərbaycan Avropa ilə Asiya arasında təkcə fiziki yükləri və enerjini ötürməklə kifayətlənmir, həm də rəqəmsal məlumat axınını birləşdirən əsas mərkəzə çevrilir. Hədəf rəqəmsal transformasiya, süni intellekt və yeni texnologiyalar sahəsində birgə addımlara nail olmaqdır.
Nəhayət, digər regionlardakı qeyri-sabitlik fonunda Azərbaycanın aparıcı rola sahib olduğu Orta dəhliz Aİ-nin Mərkəzi Asiya və Çinə çıxışını təmin edən ən təhlükəsiz, dayanıqlı və səmərəli tranzit marşrutudur. Bakı Dəniz Limanı, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu və müasir gömrük infrastrukturu Şərqlə Qərb arasında alternativi olmayan bağlantı qovşağı yaradıb.
Bütün bu faktlar bir həqiqəti ortaya qoyur: bu gün rəsmi Bakının iştirakı və razılığı olmadan Avrasiya məkanında irimiqyaslı nəqliyyat, enerji və təhlükəsizlik layihələrinin effektiv fəaliyyət göstərməsi mümkün deyil. Azərbaycan Avropa ilə münasibətlərdə öz şərtlərini və milli maraqlarını qəbul etdirən, qlobal arenada söz sahibi olan bərabərhüquqlu strateji tərəfdaşdır.
İsmayıl QOCAYEV,
"Azərbaycan"
