Martın 4-də işə gələndə mənə bildirildi ki, həmin tarixdən işdən azad olunmuşam. Səbəb kimi isə birillik əmək müqaviləmin müddətinin bitdiyini dedilər. Bu barədə mənə əvvəlcədən heç bir məlumat verilməmişdi. Bu hal qanunauyğundurmu? Əgər qanunsuzdursa, mən hüquqlarımı qorumaq üçün nə edə bilərəm?
Davud HƏSƏNLİ,
Sahil qəsəbəsi
Sualınıza cavab olaraq bildiririk ki, Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin müvafiq müddəalarına əsasən, təsvir etdiyiniz vəziyyətdə ciddi prosedur pozuntuları görünür. Belə ki, müddətli əmək müqaviləsinə xitam verilməsi ilə bağlı qanunvericilik müəyyən hallar nəzərdə tutmuşdur və bunlar işəgötürən tərəfindən mütləq olaraq yerinə yetirilməlidir.
Əmək qanunvericiliyinə əsasən, işəgötürənlə işçi arasında fərdi qaydada Əmək Məcəlləsi ilə müəyyən edilmiş formada bağlanan, əmək münasibətlərinin əsas şərtlərini, tərəflərin hüquq və vəzifələrini əks etdirən yazılı müqavilə əmək müqaviləsi adlanır.
Əmək müqaviləsi müddətli və müddətsiz olmaqla iki növdə olur. Müddətli əmək müqaviləsi tərəflərin (işəgötürən və işçi) hüquq bərabərliyi prinsipinə əməl edilməklə onların qarşılıqlı razılığı ilə müəyyən müddətə bağlanır və qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş hallarda tətbiq edilir. Nəzərə alınmalıdır ki, müddətli əmək müqaviləsi fasiləsiz olaraq 5 ildən artıq müddətə davam edərsə, müddətsiz əmək müqaviləsi hesab edilir.
Müddətli əmək müqaviləsinə xitam verilməsi ilə bağlı nəzərə alınmalı olan hallara gəlincə, Əmək Məcəlləsinin 73-cü maddəsinə görə, müddətli əmək müqaviləsinə müddəti bitdikdə xitam verilə bilər. Amma əmək müqaviləsinin müddətinin bitməsinə azı 1 həftə qalmış tərəflərdən biri digər tərəfi müqaviləyə xitam verilməsi barədə yazılı formada (kağız daşıyıcıda və ya elektron informasiya sistemi vasitəsilə) xəbərdar etməlidir.
Əgər belə bir xəbərdarlıq edilməzsə, həmin əmək müqaviləsi əmək müqaviləsində göstərilən müddətə uzadılmış sayılır və ya yuxarıda qeyd edildiyi kimi, müddətli əmək müqaviləsi fasiləsiz olaraq 5 ildən artıq müddətə davam etməsi vəziyyətində müddətsiz hesab olunur.
Həmçinin işçinin müəyyən üzürlü səbəbdən (xəstələnməsi, ezamiyyətdə, məzuniyyətdə olması, habelə Əmək Məcəlləsinin 179-cu maddəsində nəzərdə tutulan iş yeri və orta əməkhaqqı saxlandığı hallarda) iş yerində olmadığı dövrdə müddətli əmək müqaviləsinin müddəti qurtardığı hallarda həmin müqaviləyə yuxarıda nəzərdə tutulmuş qaydada işçi xəbərdar edilmişdirsə, işə çıxdığı gün işəgötürən tərəfindən xitam verilə bilər.
Sualınızdan görünən odur ki, işəgötürən tərəfindən əmək müqavilənizin müddətinin bitməsi barədə Sizə əvvəlcədən yazılı xəbərdarlıq (kağız daşıyıcıda və ya elektron informasiya sistemi vasitəsilə) edilməyib.
Bu halda işəgötürən tərəfindən müddətli əmək müqaviləsinə həmin əsasla xitam verilə bilməz və bu, əmək qanunvericiliyinin tələblərinə ziddir.
Əmək hüquqlarının müdafiəsinə gəlincə, Siz bununla bağlı müvafiq inzibati orqana və ya məhkəməyə müraciət edə bilərsiniz. Tələb mövcud mübahisəyə uyğun olaraq əmək müqaviləsinin müddətinin uzadılması ilə yanaşı, əsas (əmrin ləğvi və s.) tələbdən və bu tələbdən irəli gələn digər tələb (məsələn, əməkhaqqı, maddi və mənəvi ziyan və s.) də ola bilər. Unutmaq olmaz ki, "Mediasiya haqqında" qanunun 3.2-ci maddəsinə görə, ailə və əmək münasibətlərindən irəli gələn mübahisələr üzrə "Mediasiya haqqında" qanunun 28-ci və 29-cu maddələrinə uyğun olaraq, məhkəməyə müraciət etməmişdən əvvəl ilkin mediasiya sessiyasında iştirak tələb olunur. Odur ki, məhkəməyə müvafiq iddia ərizəsi ilə müraciət etməmişdən öncə mediasiya sessiyasında iştirak üçün ərizə ilə müvafiq mediasiya təşkilatına müraciət etməlisiniz.
Sualları cavablandırdı:
Fərhad NƏCƏFOV,
Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü
