Bilmək istəyirəm

- Mənim haqqımda bir neçə saytda və onların sosial platformalarında yanlış məlumat yayılıb. Həmin məlumatın silinməsini və ya təkzib olunmasını tələb edə bilərəmmi? İmtina etdikləri təqdirdə hansı hüququm var? 

Əli QULAMOĞLU,

Mərdəkan qəsəbəsi

- Bəli, tələb edə bilərsiniz və bu, sizin təməl hüquqlarınızdan biridir. Unutmaq olmaz ki, insan həyatında şərəf, ləyaqət və işgüzar nüfuz hər zaman ən qiymətli mənəvi dəyərlərdəndir. Dövrümüzdə rəqəmsal platformaların sürəti bu dəyərlərə kölgə salmağı asanlaşdırsa da, qanunvericilik həm vətəndaşın, həm də peşəkar fəaliyyətlə məşğul olan şəxslərin hüquqlarını qorumaq üçün kifayət qədər sərt və təsirli mexanizmlərə malikdir.

Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi şəxsin şərəf, ləyaqət və işgüzar nüfuzunun müdafiəsini birbaşa təmin edir. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 23.1-ci maddəsinə əsasən, fiziki şəxs onun şərəfini, ləyaqətini və ya işgüzar nüfuzunu ləkələyən, şəxsi və ailə həyatının sirrini və ya şəxsi və ailə toxunulmazlığını pozan məlumatların məhkəmə qaydasında təkzib olunmasını tələb edə bilər, bu şərtlə ki, həmin məlumatları yaymış şəxs onların həqiqətə uyğun olduğunu sübuta yetirməsin. Faktiki məlumatlar natamam dərc edildikdə də, əgər bununla şəxsin şərəfinə, ləyaqətinə və ya işgüzar nüfuzuna toxunulursa, eyni qayda tətbiq edilir. Marağı olan şəxslərin tələbi ilə fiziki şəxsin şərəf və ləyaqətinin müdafiəsinə onun ölümündən sonra da yol verilir.

Həmçinin məcəllənin 23.2-ci maddəsinin tələbinə görə, əgər fiziki şəxsin şərəfini, ləyaqətini, işgüzar nüfuzunu ləkələyən və ya şəxsi və ailə həyatının sirrinə qəsd edən məlumatlar mediada yayılmışdırsa, həmin mediada da təkzib edilməlidir. Əgər göstərilən məlumatlar rəsmi sənədə daxil edilmişdirsə, həmin sənəd dəyişdirilməli və bu barədə marağı olan şəxslərə məlumat verilməlidir. Digər hallarda təkzib qaydasını məhkəmə müəyyənləşdirir.

Eyni zamanda məcəllənin 23.3-cü maddəsinə əsasən, mediada hüquqlarına və ya qanunla qorunan mənafelərinə toxunan məlumatlar dərc edilmiş (yayımlanmış) fiziki şəxsin həmin mediada öz cavabının dərc edilməsi (yayımlanması) hüququ vardır. 

Göstərilənlərlə yanaşı, "İnformasiya, informasiyalaşdırma və informasiyanın mühafizəsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununun 13-2.3.9-cu maddəsinə görə, internet informasiya ehtiyatının və onun domen adının sahibi və ya informasiya-telekommunikasiya şəbəkəsinin istifadəçisi həmin informasiya ehtiyatında (informasiya-telekommunikasiya şəbəkəsində) təhqir və ya böhtan xarakteri daşıyan, habelə şəxsi həyatın toxunulmazlığını pozan məlumatlar yerləşdirilməsinə yol verməməlidir.

Yaranmış mübahisəni ilk növbədə danışıqlar yolu ilə həll etməyə çalışın. Əgər şifahi xəbərdarlıq, ikitərəfli danışıq nəticə verməzsə, yaxud müraciətinizə baxılmazsa, məlumat silinməzsə və ya təkzib olunmazsa, o zaman mübahisənin həlli prosesini rəsmi müstəviyə keçirmək lazımdır. Bunun üçün ilk növbədə əlinizdə məlumatın yayımlanması ilə bağlı müvafiq sübutlar olmalıdır. Sübut toplandıqdan sonra məhkəməyə müraciət etməyiniz tövsiyə olunur. Beləliklə, iddiaçı olaraq cavabdehə qarşı "şərəfin, ləyaqətin və işgüzar nüfuzun müdafiəsi" tələbinə dair məhkəməyə iddia ərizəsi ilə müraciət edə bilərsiniz. Əsas tələblə yanaşı, əgər sizə maddi ziyan dəyibsə - maddi ziyanın ödənilməsini, həmçinin psixoloji gərginlik və rahatlığın pozulmasına görə - mənəvi ziyanın kompensasiyasını da tələb etmək hüququnuz vardır.

Əgər yayılan məlumatlar sadəcə nüfuza kölgə salmaqla kifayətlənməyib, həm də şəxsi həyatın sirrini, böhtan və ya təhqir xarakterli cinayət tərkibli əməlləri ehtiva edirsə, bu barədə dərhal hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət etmək hüququnuzdan istifadə edin.

Sualı cavablandırdı:

Paşa SƏFƏROV,

Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü