Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələri tərəfindən 19–20 sentyabr 2023-cü il tarixlərində Qarabağ iqtisadi rayonunda keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirləri zamanı şəhid olan hərbi qulluqçu Tağıyev Əli Azad oğlunun anım günü ilə əlaqədar məzarı ziyarət olunub.

Sentyabrın 21-də Şirvan Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı İlqar Abbasov, Şirvan Şəhər Məhkəməsinin sədri Etibar Hümbətov, Şirvan Bələdiyyəsinin sədri İlham Səfərov, SHXÇDX-nin Şirvan şəhər şöbəsinin rəisi vəzifəsini icra edən Ənvər Zərbəliyev, şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının müavinləri, şəhid ailələrinin üzvləri, müharibə iştirakçıları, daxili işlər orqanlarının əməkdaşları, din xadimləri və şəhər ictimaiyyətinin nümayəndələri Şəhidlər Xiyabanında şəhid Əli Tağıyevin məzarını ziyarət ediblər.

Ziyarət zamanı şəhidin əziz xatirəsi ehtiramla yad edilib, məzarı önünə gül dəstələri düzülüb, ruhuna dualar oxunub.

Şirvan Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı İlqar Abbasov şəhid Əli Tağıyevin ailə üzvlərinə dərin hüznlə başsağlığı verib, onun əziz xatirəsinin daim qəlblərdə yaşayacağını vurğulayıb. Şəhid Əli Tağıyevin ölkəmizin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası uğrunda göstərdiyi şücaətdən söz açan İlqar Abbasov bildirib ki, Azərbaycan xalqı Vətən uğrunda canından keçən şəhidlərimizin əziz xatirəsini daim ehtiramla yad edir, onların qəhrəmanlığı gələcək nəsillərə örnək kimi çatdırılır.

İlqar Abbasov qeyd edib ki, möhtərəm Prezidentimiz, Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusunun qazandığı tarixi zəfərlər nəticəsində ölkəmizin ərazi bütövlüyü və suverenliyi tam bərpa olunub. 2023-cü ilin sentyabrında keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirləri Azərbaycanın dövlət suverenliyinin tam bərpası ilə nəticələnib. Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı çıxışında bu tarixi nailiyyətin əhəmiyyətindən söz açaraq, 27 Sentyabr – Dövlət Suverenliyi Günü münasibətilə şəhid ailələrini, müharibə iştirakçılarını və şəhər sakinlərini təbrik edib, xalqımıza sülh, əmin-amanlıq və firavanlıq arzulayıb.

Sonra çıxış edənlər şəhid Əli Tağıyevin qəhrəmanlığından söz açaraq, onun əziz xatirəsinin daim ehtiramla yad ediləcəyini bildiriblər.

Şəhidin doğmaları göstərilən diqqət və qayğıya görə Prezident İlham Əliyevə və Birinci vitse-prezident hörmətli Mehriban xanım Əliyevaya minnətdarlıqlarını ifadə ediblər.

Qeyd edək ki, şəhid Əli Tağıyev Şirvan şəhər 16 nömrəli tam orta məktəbin məzunu olub. Vətən müharibəsi zamanı Suqovuşan istiqamətində gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edib. Komando hərbi birləşmələrində xidmət edib. 19-20 sentyabr 2023-cü il tarixlərində keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirləri zamanı şəhidlik zirvəsinə ucalan Əli Tağıyev 21 sentyabr 2023-cü ildə Şirvan şəhər Şəhidlər xiyabanında dəfn edilib. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İham Əliyevin müvafiq sərəncamları ilə "Vətən müharibəsi iştirakçısı", "Cəsur döyüşçü", "Suqovuşanın azad olunmasına görə", “Vətən uğrunda” medalları və 3-cü dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif olunub.

Seyran CAVADOV,

 “Azərbaycan”

Xocalı və Xocavənd rayonlarında kənd yollarının yenidən qurulması davam edir.

Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyindən bildirilib ki, Böyük Qayıdış çərçivəsində işğaldan azad edilmiş ərazilərdə yalnız iri yol-nəqliyyat infrastrukturu layihələrinin icrası deyil, eyni zamanda, kənd və digər yaşayış məntəqələrinə aparan avtomobil yollarının əsaslı şəkildə yenidən qurulması da əsas prioritet istiqamətlərdən biridir. Bu istiqamətdə genişmiqyaslı işlərə start verilib. Hazırda Xocavənd rayonunun Ağkənd və Qarakənd, Xocalı rayonunun isə Təzəkənd və Badara kəndlərinə gedən avtomobil yollarında əsaslı yenidənqurma işləri həyata keçirilir.

Layihələr çərçivəsində yollar müasir tələblərə uyğun şəkildə yenilənir, yol infrastrukturu yaxşılaşdırılır, yaşayış məntəqələrinin rahat və təhlükəsiz nəqliyyat əlaqəsinin təmin olunması istiqamətində kompleks tədbirlər görülür.

Görülən işlər bərpa olunan yaşayış məntəqələrinin müasir və dayanıqlı yol infrastrukturu ilə təmin edilməsinə, nəqliyyat əlçatanlığının artırılmasına və Böyük Qayıdış prosesinin sürətləndirilməsinə xidmət edir.

Ədliyyə Nazirliyinin Penitensiar xidməti Prezident İlham Əliyevin bu gün imzaladığı "Məhkum edilmiş bir sıra şəxslərin əfv olunması haqqında" Sərəncamın icrasını başa çatdırıb.

Sərəncamın icrası Ədliyyə Nazirliyinin, Ombudsman Aparatının, habelə media nümayəndələrinin iştirakı ilə Ədliyyə Nazirliyinin Penitensiar xidmətinin tabeliyindəki cəzaçəkmə müəssisələrində həyata keçirilib.

Sərəncama əsasən, azadlıqdan məhrumetmə cəzasına məhkum edilmiş 19 şəxs və azadlığın məhdudlaşdırılması cəzasına məhkum olunmuş 1 nəfər cəzasının çəkilməmiş hissəsindən azad edilib.

Vətən müharibəsindən sonrakı dövrdə, yəni 2020-ci il noyabrın 10-dan 2026-cı il sentyabrın 23-dək ölkə ərazisində ümumilikdə 275 mina hadisəsi qeydə alınıb.

Bu barədə Azərbaycan Minatəmizləmə Agentliyinin (ANAMA) AZƏRTAC-ın sorğusuna cavab olaraq verdiyi məlumatda bildirilib.

Qeyd olunan müddət ərzində 440 nəfər mina qurbanı olub. Onlardan 73 nəfəri həlak olub, 367 nəfəri müxtəlif dərəcəli xəsarət alıb.

"Mina təhlükəsi yalnız fərdlərə deyil, bütövlükdə icmalara və gələcək nəsillərə təsir göstərir", - deyə məlumatda vurğulanır.

Prezident İlham Əliyevin sentyabrın 23-də imzaladığı “Məhkum edilmiş bir sıra şəxslərin əfv olunması haqqında” Sərəncamın icrası Ədliyyə Nazirliyinin Penitensiar xidmətinin 4 saylı cəzaçəkmə müəssisəsində 1 nəfərə şamil olunub.

AZƏRTAC xəbər verir ki, Pakistan İslam Respublikasının vətəndaşı Sonia Sabir müvafiq sərəncamla əfv edilən yeganə qadındır.

Əlahəzrət,

Qardaşınız – görkəmli dövlət xadimi Şeyx Əhməd bin Rəşid Al Məktumun vəfatı xəbəri məni olduqca kədərləndirdi.

Bu əvəzsiz itki ilə əlaqədar dərdinizi bölüşür, Sizə, ailənizin bütün üzvlərinə öz adımdan və Azərbaycan xalqı adından dərin hüznlə başsağlığı verirəm.

Allah rəhmət eləsin!

İlham Əliyev

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti

Bakı şəhəri, 23 sentyabr 2026-cı il

Ölkəmiz bu günlər mühüm bir beynəlxalq tədbirə - IV Bakı Təhlükəsizlik Forumuna evsahibliyi edir. Azərbaycan Respublikası Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin (DTX) təşkilatçılığı ilə beynəlxalq təşkilatların, eləcə də 100-dən artıq ölkənin xüsusi xidmət orqanlarının rəhbərləri və yüksək səviyyəli nümayəndələrinin iştirakı ilə “Qlobal təhlükəsizlik arxitekturasında yeni çağırışlar və terrorçuluğa qarşı effektiv əməkdaşlıq mexanizmlərinin formalaşdırılması” mövzusunda IV Bakı Təhlükəsizlik Forumu keçirilir.

Təəssüflər olsun ki, hazırda hamımızın ümumi evi olan dünyamız müxtəlif çağırışlarla, təhlükəsizlik problemləri, o cümlədən müharibələr, münaqişələr, terror hücumları, separatizm və başqa təhdidlər içində çalxalanmaqdadır. Təbiidir ki, dünyamızı insanlara ölüm və səfalət gətirən bu qlobal xarakterli təhlükəli hadislərdən xilas etmək üçün aparılan mübarizə əlaqələndirilmiş şəkildə olmalıdır. Bu və ya digər məsələlərin müzakirə olunacağı, müvafiq qərarların qəbul olunacağı IV Bakı Təhlükəsizlik Forumu dünyamız üçün olduqca mühüm əhəmiyyətə malikdir. 

Müsbət yanaşma odur ki, ölkəmizdə keçirilən bu tədbiri dünya ictimaiyyəti  də maraqla izləyir. Bu da ondan irəli gəlir ki, Bakı Təhlükəsizlik Forumu dünya ölkələrinin xüsusi xidmət orqanlarının nümayəndə heyətlərinin təmsil olunduğu, beynəlxalq münaqişələri qarşılıqlı anlayış əsasında müzakirə etmələrinə əlverişli şərait yaradan yüksək dəyərli bir platformadır. Həmçinin forum dünyamızın təhlükəsizlik məsələlərinin ətraflı müzakirə olunduğu qlobal təhlükəsizlik mühitinin üzləşdiyi müasir çağırış və təhdidlərlə effektiv mübarizənin aparılması, onun mənfi təzahürlərdən qorunması sahəsində vahid yanaşmaların formalaşması, səylərin birləşdirilməsi və artırlıması üçün beynəlxalq əhəmiyyətli tədbirdir. 

Forumun açılışında Prezident İlham Əliyevin IV Bakı Təhlükəsizlik Forumunun iştirakçılarına müraciəti çatdırılıb. Dövlətimizin başçısı iştirakçıları salamlayaraq Forumun beynəlxalq təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığın inkişafı, fikir və təcrübə mübadiləsinin aparılması baxımından böyük əhəmiyyəti olduğunu vurğulayıb. Prezident İlham Əliyev bildirib ki, “Qlobal təhlükəsizlik arxitekturasında yeni çağırışlar və terrorçuluğa qarşı effektiv əməkdaşlıq mexanizmlərinin formalaşdırılması” mövzusuna həsr olunan IV Bakı Təhlükəsizlik Forumu aktual məsələlərin müzakirəsi baxımından mühüm platformadır.

Məlum həqiqətdir ki, dünyanın ayrı-ayrı bölgələrində baş verən hadisələr, beynəlxalq təhlükəsizlik sistemində müəyyən çətinlik və gərginliklər yaradır. Terrorçuluq, transmilli cinayətkarlıq, qeyri-qanuni miqrasiya halları, narkotik maddələrin dövriyyəsi və başqa cinayət halları durmadan artır. Təbiidir ki, belə qlobal xarakterli cinayətkarlıqla təkbaşına mübarizə aparmaq o qədər də asan iş deyil. Deməli, bu neqativ halların qarşısının qətiyyətlə alınmasında etibarlı tərəfdaşlıq olduqca vacib amildir.

Prezident İlham Əliyev müraciətində dünyamız və cəmiyyətimiz üçün bu mühüm məqama xüsusi diqqət çəkərək qeyd edib ki, dünyada sülhün, sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin olunması bütün dövlətlərin ortaq məsuliyyətidir. Müasir çağırışların miqyası və təhdidedici xarakteri qarşılıqlı əməkdaşlığın gücləndirilməsini, çevik və əlaqələndirilmiş yanaşmaların tətbiqini zəruri edir. Çünki təhlükəsizlik anlayışı artıq ayrı-ayrı dövlətlərin sərhədləri ilə məhdudlaşmır. Hər hansı bir regionda meydana gələn böhran və ya gərginlik ocağı qısa müddət ərzində digər regionlara təsir göstərə, siyasi və iqtisadi sabitliyə, enerji və ərzaq təhlükəsizliyinə xələl gətirə, nəqliyyat və kommunikasiya əlaqələrində ciddi fəsadlara yol aça bilir. Terrorçuluq və ekstremizm, transmilli mütəşəkkil cinayətkarlıq, qanunsuz silah və narkotik dövriyyəsi, kibercinayətkarlıq və digər transsərhəd təhdidlər də məhz bu qarşılıqlı bağlılıqdan istifadə edərək daha mürəkkəb xarakter alır.

IV Bakı Təhlükəsizlik Forumunda dünyamız üçün həlli vacib olan qlobal məsələlər müzakirə olunub. Müzakirələr zamanı vurğulanıb ki, Bakıda keçirilən beynəlxalq Forum xüsusi xidmət və təhlükəsizlik orqanları üçün olduqca vacib dialoq və qarşılıqlı əməkdaşlıq üçün yaradılmış geniş imkandır. Forumda 600-ə yaxın yüksək səviyyəli nümayəndənin iştirak etməsi qlobal təhlükələrə qarşı 2023-cü ildən başlanan davamlı dialoqun coğrafi miqyasının genişləndiyini aydın şəkildə göstərir. 

Təhlükəsilzik qurumlarının rəhbərlərinin Forumda iştirakı Bakı platformasına olan etimadın, inamın daha da artdığını nümayiş etdirir və qarşılıqlı səmərəli müzakirələrin praktiki əməkdaşlığa gətirib çıxarmasını yüksək səviyyədə təmin edir. Forum həm də mövcud təhdidlərə qarşı indiyə qədər əldə olunan milli təcrübələrin birgə müqayisə olunması, peşəkar əlaqələrin inkişafı və birgə həllərin axtarışı üçün geniş imkanlar yaradır. Qarşlıqlı əlaqələrin daha da artırılmasına, əməkdaşlığın sistemləşdirilməsinə, nizamlanmasına güclü təkan verir. Forum siyasi yanaşmalardakı fərqlərinə baxmayaraq əməkdaşlığı təşviq etməsi, ortaq təhlükələrə qarşı ünsiyyət kanallarının etibarlı şəkildə qorunması baxımından da əhəmiyyətlidir.

Forumdakı çıxışlar zamanı o da vurğulanıb ki, təhlükəsizlik yalnız sərhədlərin qorunması deyil, enerji, nəqliyyat, bank, su ehtiyatları, rabitə və informasiya məkanı dövlət xidmətlərinin dayanıqlığının mühüm tərkib hissələridir. Zaman keçdikcə süni intellekt və kosmik sistemlər uğrunda qlobal rəqabət güclənir. Gözlənilmədən baş verən münaqişələr, qarşıdurmalar, dünyada gedən regional proseslərə, enerji və ərzaq təhlükəsizliyinə ciddi təsir göstərir. Bütün bu hallar da terrorçuluq üçün əlverişli zəmin yaradır. Buna görə də dünyanın istənilən regionunda baş verən böhranların qlobal təhlükəyə çevrilə biləcəyinin qarşısının alınması üçün təhlükəsizlik orqanlarının qarşlıqlı əməkdaşlıq etməsi zərurətə çevilməlidir.

Məhz IV Bakı Təhlükəsizlik Forumunun keçirilməsində də məqsəd ölkələrin gözlənilmədən risklər və təhdidlərlə qarşılaşdıqları zaman onunla mübarizə aparmaq üçün sistemli və etibarlı dialoqun inkişaf etdirilməsini təşkil və təmin etməkdir. Müxtəlif ölkələrin xüsusi xidmət və təhlükəsizlik orqanları arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi, müasir təhdidlərə qarşı birgə yanaşmaların müəyyənləşdirilməsi və etibarlı əlaqələrin yaradılmasıdır.

Artıq dördüncü dəfədir ki, Bakıda keçirilən Forum müxtəlif ölkələrin xüsusi xidmət və təhlükəsizlik orqanlarının rəhbər və nümayəndələrini bir araya gətirir. Beynəlxalq təhlükəsizlik sahəsində ciddi fikir mübadiləsi aparılır, mövcud imkanlar götür-qoy edilir və qarşılıqlı əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi üçün mühüm qərarlar qəbul olunur. İnanırıq ki, qəbul olunan bu qərarlar daha da təhlükəsiz, əmin-amanlıq hökm sürən bir dünyada yaşamağımıza və fəaliyyət göstərməyimizə böyük töhfələr verərəcək. Bakı Təhlükəsizlik Forumu müxtəlif siyasi sistemlərə malik ölkələrin bir araya gəlməsində, dünyamızı narahat edən təhdidlərə qarşı birgə mübarizə aparılmasında mühüm rol oynayacaq. Ölkəmizin paytaxtından dünyaya sülh mesajları veriləcək. 

Vahid MƏHƏRRƏMOV,

“Azərbaycan”

Ədalət bərpa olunub. Azərbaycan öz problemlərini özü həll edib. 2020-ci ilin payızında 44 günlük İkinci Qarabağ müharibəsində müzəffər Azərbaycan Ordusu Ermənistan silahlı qüvvələrini ağır döyüş meydanında məğlub edərək Zəfər qazanıb. Böyük Zəfər Ermənistanın otuz ilə yaxın işğal altında saxladığı Qarabağ və Şərqi Zəngəzur ərazilərimizi bizə qaytarıb. Bizi qalib xalq kimi qürurlandırıb. 

İşğalçı xislətindən əl çəkməyən ermənilərə son zərbə 2023-cü ildə həyata keçirilən lokal xarakterli antiterror əməliyyatı ilə vurulub. Qəhrəman Azərbaycan Ordusu Qarabağ bölgəsində təxribatlar törətməkdə davam edən Ermənistan silahlı qüvvələrinin qalıqlarını və separatçıları məğlubiyyətə uğradaraq ağ bayraq qaldırmağa məcbur etdi. Müqəddəs üçrəngli, ay-ulduzlu bayrağımız Azərbaycanın bütün ərazilərində dalğalanaraq dövlətimizin suverenliyini bütün dünyaya bəyan etdi.

Ancaq tarix unudulmur. Ermənistanın ötən əsrin 80-ci illərinin sonlarından etibarən Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları adı ilə törətdiyi cinayətlər də heç zaman yaddan çıxmayacaq.

1990-cı illərin əvvəllərində Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzur torpaqlarını işğal edən erməni quldurları bir milyondan çox azərbaycanlını doğma yurdlarından didərgin saldılar. Otuz ilə yaxın əsarət altında saxladıqları o ərazilərdə daşı daş üstündə qoymadılar. Azərbaycanlıların ata-baba yurdlarında zəhmət çəkərək, böyük arzularla tikdikləri evləri qarət edərək yandırdılar. Azərbaycan xalqının dünya və ölkə əhəmiyyətli qədim abidələrinə qarşı da eyni amansızlıq göstərdilər. Həmin abidələri uçurub dağıtdılar, saxtalaşdırdılar.

Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun əsrarəngiz təbiəti, zəngin təbii sərvətləri də erməni vandalizminə məruz qaldı. Vandallar nadir ağac növləri ilə zəngin olan meşələrimizi məhv etdilər. Qiymətli ağacları kəsib apardılar. Çinar meşələrini, Topxana meşəsini yox etdilər. Təbii su mənbələrini, bulaqları qurutdular. 

Vətən müharibəsində işğaldan azad edilən Qarabağa, Şərqi Zəngəzura qədəm qoyan hər kəsi dəhşət bürüyürdü. Xarabalığa çevrilmiş kəndlər, qəsəbələr, şəhərlər, məhv edilmiş təbiət Ermənistanın qəddar işğalçılıq siyasətinin ağrılı mənzərəsinə çevrilmişdi.

Müharibədən qısa müddət sonra Azərbaycan dövləti həmin ərazilərdə geniş, sürətli tikinti-quruculuq işlərinə başladı. “Böyük Qayıdış” Proqramının nəticələri göz önündədir. İşğaldan qurtulmuş torpaqlarımızda həyat yenidən canlanır. Azərbaycan Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda yalnız yaşayış məntəqələri, infrastruktur qurmur, eyni zamanda həmin ərazilərin işğalçıların yaraladığı təbiətini də sağaldır.

Sentyabrın 22-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən “Azərbaycan Respublikasında 2027-2030-cu illərdə dağ-mədən (metal filizləri) və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramı”na həsr olunmuş müşavirədə də sənayenin genişləndirilməsi ilə yanaşı, təbiətin qorunması və ekoloji standartların təmin edilməsi məsələləri xüsusi diqqət mərkəzində olub.

Müşavirədə çıxış edən dövlətimizin başçısı təəssüflə qeyd edib ki, Azərbaycanda dağ-mədən sənayesi həm obyektiv, həm subyektiv səbəblərə görə lazımi səviyyədə inkişaf etməyib. Obyektiv səbəblərdən danışarkən Prezident İlham Əliyev bildirib ki, sovet vaxtında aşkar edilmiş bizim bir çox yataqlarımız işğal altında olan bölgələrdə yerləşirdi və Ermənistan dövləti öz işğalçılıq siyasətini, o cümlədən Azərbaycan xalqının və dövlətinin təbii resurslarını talamaqda da davam etdirirdi: “Təkcə onu demək kifayətdir ki, işğal dövründə Kəlbəcər, Laçın və Zəngilan rayonlarında 60 min hektar meşə fondu Ermənistan dövləti tərəfindən məhv edilib, talan edilib, kəsilib, satılıb və artıq İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra yandırılıb, o müddətdə ki, erməni silahlı qüvvələri Kəlbəcər və Laçın rayonlarından çıxmalı idi, orada onlara 2-3 həftə vaxt verilmişdi”. 

Azərbaycan torpaqlarını tərk etməli olan ermənilərin gedərkən santexnika cihazlarını da aparmalarını isə bu gün də ironiyasız, gülüşsüz xatırlamamaq mümkünsüzdür.

Ermənistan otuz ilə yaxın davam etdirdiyi işğal müddətində zəngin təbii sərvətlərimizi də daşıyıb aparırdı. Dövlətimizin başçısının müşavirədə vurğuladığı kimi, təbii resurslarımız - qızıl, mis, molibden yataqlarımız talan edilirdi: “Təbii ki, işğal dövründə Ermənistan dövləti ancaq talançılıqla məşğul idi. Sovet vaxtında isə müəyyən dərəcədə kəşfiyyat işləri aparılmışdır. Amma o vaxt sovet hökuməti üçün bu bölgə, xüsusilə Azərbaycan bu sahə üzrə prioritet sayılmırdı. Prioritet neft sənayesi sayılırdı. Ona görə bizim bir çox yataqlarımız, yəni perspektivli yataqlarımız bu gün hələ də öz geoloji kəşfiyyat dövrünü gözləyir. Bunun, əlbəttə ki, bu tərəfi müsbətdir. Çünki bu ehtiyatlar bu gün yerin altındadır. Biz bu məsələlərin həlli üçün Dövlət Proqramında çox konkret mexanizmlər tətbiq edəcəyik”. 

“Azərbaycan Respublikasında 2027-2030-cu illərdə dağ-mədən (metal filizləri) və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramı”na həsr olunmuş müşavirə bir daha göstərdi ki, işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası və inkişafı ilə yanaşı, həmin torpaqların zəngin təbii sərvətlərinin səmərəli istifadəsi və ətraf mühitin qorunması qarşıda duran mühüm vəzifələrdəndir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işləri bu ərazilərin iqtisadi potensialının üzə çıxarılmasına, təbii sərvətlərdən məsuliyyətli şəkildə istifadə edilməsinə və ekoloji tarazlığın qorunmasına xidmət edir.

Zöhrə FƏRƏCOVA,

“Azərbaycan”

Dünyanın müxtəlif yerlərində müharibələrin getdiyi, geosiyasi gərginliyin artdığı, etimad böhranının kəskinləşdiyi bir dövrdə Azərbaycan sabitliyi, təhlükəsizliyi ilə seçilən nadir məkanlardandır. Bu gün Bakı təkcə regional deyil, qlobal təhlükəsizlik məsələlərinin müzakirə olunduğu əsas dialoq platformalarından biri kimi qəbul edilir. 

Ölkəmizin formalaşdırdığı bu etibarlı mühit beynəlxalq birliyin diqqətini mütəmadi olaraq paytaxtımıza cəlb edir. Müasir təhdidlərə qarşı birgə həll yollarının axtarılması Bakını qlobal təhlükəsizlik ictimaiyyətinin mərkəzi ünvanına çevirib və burada ardıcıl keçirilən mötəbər tədbirlər mövcud sabitliyin və qazanılan diplomatik etimadın bariz göstəricisidir.

Bakı platformasının beynəlxalq səviyyədə artan nüfuzu

Bu günlərdə Azərbaycan Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin (DTX) təşkilatçılığı ilə beynəlxalq təşkilatların, eləcə də 100-dən artıq ölkənin xüsusi xidmət orqanlarının rəhbərləri və yüksəksəviyyəli nümayəndələrinin iştirakı ilə “Qlobal təhlükəsizlik arxitekturasında yeni çağırışlar və terrorçuluğa qarşı effektiv əməkdaşlıq mexanizmlərinin formalaşdırılması” mövzusunda IV Bakı Təhlükəsizlik Forumu öz işinə başlayıb.

İlkin müzakirələr zamanı vurğulanıb ki, Bakıda keçirilən beynəlxalq forum xüsusi xidmət və təhlükəsizlik orqanları üçün vacib dialoq platformasıdır. 600-ə yaxın yüksəksəviyyəli nümayəndənin iştirakı qlobal təhlükələrə qarşı Forum çərçivəsində 2023-cü ildən başlanan davamlı dialoqun coğrafi miqyasının genişləndiyini göstərir, milli təcrübələrin müqayisəsi, peşəkar əlaqələrin inkişafı və birgə həllərin axtarışı üçün geniş imkanlar yaradır. Tərəfdaş qurumların rəhbərlərinin geniş iştirakı Bakı platformasına olan etimadı göstərir və müzakirələrin praktiki əməkdaşlığa çevrilməsi imkanlarını artırır.

Diqqətə çatdırılıb ki, kiberimkanlar, süni intellekt və kosmik sistemlər uğrunda qlobal rəqabət güclənir. Silahlanma xərcləri və münaqişələr regional proseslərə, enerji və ərzaq təhlükəsizliyinə ciddi təsir edərək, terrorçuluq üçün əlverişli zəmin yaradır. Dünyanın istənilən regionundakı böhranlar qısa müddətdə qlobal təhlükəyə çevrilə bilər. Bakı Təhlükəsizlik Forumunda risklərin və təhdidlərin qarşılıqlı əlaqədə qiymətləndirilməsi isə ölkələrin daha hazırlıqlı olmasına xidmət edir.

100-dən artıq ölkənin xüsusi xidmət orqanlarının rəhbərlərini və yüksəksəviyyəli nümayəndəni bir araya gətirən bu tədbir öz miqyasına görə unikal bir formata sahibdir. Bu göstərici Bakı platformasının beynəlxalq təhlükəsizlik qurumları üçün nə qədər etibarlı dialoq məkanı olduğunu aydın sübut edir.

Prezident İlham Əliyevin Forum iştirakçılarına ünvanladığı müraciətdə də deyilir ki, artıq dördüncü dəfə Bakıda keçirilən bu Forum müxtəlif ölkələrin xüsusi xidmət və təhlükəsizlik orqanlarının rəhbər və nümayəndələrini bir araya gətirməklə beynəlxalq təhlükəsizlik sahəsində fikir mübadiləsi və qarşılıqlı əməkdaşlığın inkişafı üçün mühüm imkan yaradır: “Forumun iştirakçı coğrafiyasının ildən-ilə genişlənməsi və müzakirə olunan məsələlərin aktuallığı Bakı platformasının beynəlxalq səviyyədə artan nüfuzunun göstəricisidir”.

Ölkəmizin rəhbəri bildirib ki, etimad böhranının kəskinləşməsi və qarşılıqlı anlaşmanın çətinləşməsi milli təhlükəsizlik arxitekturasının möhkəmləndirilməsini və beynəlxalq sabitliyin qorunmasını bütün ölkələrin qarşısında duran fundamental və təxirəsalınmaz prioritetə çevirir.

Dövlət başçısı xüsusilə vurğulayıb ki, bu şəraitdə terrorçuluğa qarşı mübarizə yalnız ayrı-ayrı ölkələrin səyləri ilə məhdudlaşmamalı, beynəlxalq əməkdaşlığın və birgə fəaliyyətin mühüm istiqamətlərindən biri olaraq qalmalıdır.

Dünya güclərinin diqqəti Azərbaycana yönəlib

IV Bakı Təhlükəsizlik Forumu Azərbaycanın qlobal sülh və sabitliyə töhfə verən əsas mərkəzlərdən biri olduğunu təsdiqlədi.

Bakının belə bir mötəbər toplantıya ev sahibliyi etməsi təsadüfi deyil. Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığı Zəfər və 2023-cü ildə suverenliyini tam təmin etməsi Cənubi Qafqazın təhlükəsizlik xəritəsini kökündən dəyişdi. İllərlə davam edən münaqişəyə son qoyan rəsmi Bakı regionda uzunmüddətli sülhün bünövrəsini qoydu. Ötən il Vaşinqtonda Birgə Bəyannamənin imzalanması, sülh müqaviləsi mətninin paraflanması bölgənin inkişafı və daha geniş coğrafiyalarla əməkdaşlıq üçün geniş imkanlar yaratdı. Azərbaycanın öz gücü və qətiyyətli siyasəti ilə yaratdığı bu yeni reallıq hazırda beynəlxalq aləm tərəfindən də açıq şəkildə etiraf olunur.

Ölkədəki sabitlik və etibarlı tərəfdaş imici dünya güclərinin diqqətini Azərbaycana yönəldir. Təsadüfi deyil ki, Çin, Avropa İttifaqı rəsmi Bakı ilə əlaqələrə xüsusi önəm verir. Məlumdur ki, Azərbaycan Avropanın enerji təchizatında kritik rol oynayır. Bu mənada etibarlı tərəfdaş olan Azərbaycanla əməkdaşlıq Aİ üçün böyük əhəmiyyətkəsb edir. Eyni zamanda Asiya ilə Avropanı birləşdirən və strateji nəqliyyat marşrutu olan Orta dəhlizin təhlükəsiz fəaliyyəti məhz Azərbaycanın coğrafi və siyasi mövqeyindən birbaşa asılıdır.

Bütün bunlar dünya güclərinin, eləcə də çoxsaylı ölkələrin nədən Azərbaycanla əməkdaşlığa xüsusi diqqət yetirmələrinin izahıdır. 

Son günlər paytaxtda təşkil olunan digər beynəlxalq görüşlər də Azərbaycanın həm siyasi, həm də təhlükəsizlik sahəsindəki nüfuzunun göstəricisidir.

 Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) Müsəlman Dini Rəhbərləri Şurasının 7-ci iclası, Seyid Yəhya Bakuviyə həsr olunmuş beynəlxalq elmi-praktiki konfrans, TDT-yə üzv ölkələrin Təhlükəsizlik Şuraları katiblərinin 5-ci toplantısı kimi beynəlxalq tədbirlərin ard-arda Bakıda həyata keçirilməsi ölkəmizin regional liderliyinin məntiqi nəticəsidir.

Bu mötəbər görüşlər, xüsusən də IV Bakı Təhlükəsizlik Forumu göstərir ki, Azərbaycan milli maraqlarını qətiyyətlə qorumaqla yanaşı, qlobal miqyasda dialoqu, qarşılıqlı etimadı və sülhü təşviq edən strateji mərkəzdir. 

Yasəmən MUSAYEVA,

“Azərbaycan”

   Humanizm prinsiplərinə sadiqlik 

Dünəndən kütləvi informasia vasitələrində və sosial şəbəkələrdə yer alan bu xoş xəbər ölkəmizin şəhər və kəndlərini dolaşmaqdadır. İnsanlar bu böyüklüyü alqışlayırlar. Axı, bağışlamaq çox yüksək insani keyfiyyətdir. Onlar bu xeyirxahlığı göstərərək neçə ailəyə sevinc bəxş edən dövlətimizin başçısına minnətdarlıqlarını bildirirlər. 

Məlum olduğu kimi, Prezident İlham Əliyev məhkum olunmuş bir sıra şəxslərin, onların ailə üzvlərinin, Azərbaycan Respublikasının İnsan hüquqları üzrə müvəkkilinin Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə ünvanlanmış əfv haqqında müraciətlərinə baxaraq, məhkumların şəxsiyyətini, səhhətini, ailə vəziyyətini, törətdikləri cinayətlərin xarakterini və ictimai təhlükəlilik dərəcəsini, cəza çəkdikləri müddəti və həmin müddətdə davranışlarını nəzərə alaraq, məhkum edilmiş bir sıra şəxslərin əfv olunması haqqında 23 sentyabr tarixli sərəncam imzalayıb. 

Humanizm prinsiplərinə əsaslanan sərəncama əsasən, azadlıqdan məhrumetmə cəzasına məhkum edilmiş 19 şəxs, azadlığın məhdudlaşdırılması cəzasına məhkum olunmuş bir nəfər isə cəzasının çəkilməmiş hissəsindən azad edilib.

Azərbaycan Prezidentinin  bu sərəncamı istər-istəməz insanlarda xoş əhval-ruhiyyə yaradıb. İlk olaraq redaksiyamıza telefon açıb, ürək sözlərini bildirən akademik Nizami Cəfərovun dediklərindən: “İlk əvvəl cənab Prezidentə qəbul etdiyi belə bir humanist qərara görə təşəkkürümü bildirir, əfv olunanları və onların ailə üzvlərini təbrik edirəm. Ölkə rəhbərimiz onlara rəhm eləməklə, gözü yolda qalanları sevindirdi, çırağı sönmüş ailələrin evinin işığı yenidən yandı... Mən bunu çox yüksək qiymətləndirirəm. Biz artıq bir neçə ildir ki, cənab Prezident tərəfindən əhalinin bu cür sevindirməsinin şahidi oluruq. Günahı olanın günahı bağışlanır. Bunu mən ölkə başçısının böyüklüyü hesab edirəm”.

Paytaxt Bakıdan, eləcə də respublikamızın ayrı-ayrı bölgələrindən, xüsusən də ziyalılar, ağsaqqal və ağbirçəklər tərəfindən redaksiyamıza daxil olan telefon zənglərində, internet vasitəsilə müraciətlərində onlar əfv sərəncamı ilə əlaqədar cənab Prezidentə öz təşəkkürlərini bildirməklə yanaşı, ölkəmizdə, o cümlədən Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan nəhəng işlərə görə dövlət başçısına uğurlar arzulayırlar. 

Rəhman SALMANLI, 

“Azərbaycan”

Azərbaycanda dövlət müəssisələrinin maliyyə fəaliyyətinə nəzarət genişləndirilir. 2026-cı ilin II rübündə 22 dövlət müəssisəsində monitorinq başa çatdırılıb. Azərbaycan Maliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, monitorinq zamanı müəssisələrin maliyyə nəticələri və fəaliyyət göstəriciləri təhlil olunub, mümkün fiskal risklər müəyyənləşdirilərək qurumlar müvafiq risk reytinqləri üzrə təsnifləndirilib.

Diqqətçəkən məqam isə monitorinqin əhatə dairəsinin qısa müddətdə genişlənməsidir. Belə ki, I rübdə 10 dövlət müəssisəsi monitorinqə cəlb edildiyi halda, II rübdə bu rəqəm 22-yə çatıb.

Nazirlik bildirir ki, növbəti rüblərdə monitorinqə cəlb olunan dövlət müəssisələrinin sayının artırılması nəzərdə tutulur. Yeni mexanizmin əsas məqsədi isə fiskal riskləri erkən mərhələdə müəyyənləşdirmək və dövlət aktivlərinin idarə edilməsində səmərəliliyi artırmaqdır.

Züleyxa ƏLİYEVA, 

“Azərbaycan”

Kanada və Böyük Britaniya hökumətləri “artan beynəlxalq təhdidlərə qarşı” müttəfiqlərə silahlanmada kömək etmək məqsədilə öz müdafiə proqramlarını birləşdirmək imkanlarını nəzərdən keçirir. Kanadanın “CBC” telekanalının məlumatına görə, belə bir əməkdaşlıq daha əvvəl Böyük Britaniyanın sabiq baş naziri Kir Starmerin hökuməti tərəfindən rədd edilmişdi, lakin onun xələfi Endi Bernhem tərəfindən yenidən gündəmə gətirilərək inkişaf etdirilib. Hazırlanan təşəbbüslərin bir hissəsi 2027-ci ildə qüvvəyə minə bilər.

Böyük Britaniya Kanadanın Müdafiə, Təhlükəsizlik və Davamlılıq Bankının (DSRB) təsisçilərindən biri olacaq. Bu, DSRB-yə Böyük Britaniyanın Çoxtərəfli Müdafiə Mexanizmi ilə birləşmək imkanı verəcək. Birgə resurslar müdafiə şirkətlərinə istehsal həcmlərini artırmaq üçün güzəştli kreditlərin verilməsinə və müttəfiqlərə “daha təhlükəli və parçalanmış dünyanın çağırışlarına birgə müqavimət göstərmək imkanının” yaradılmasına yönəldilib.

Telekanalın məlumatına görə, Kanadanın baş naziri Mark Karni və onun britaniyalı həmkarı Endi Bernhem bu əməkdaşlığı keçən həftə Liverpulda keçirdikləri ilk təkbətək görüşdə müzakirə ediblər. Hər iki ölkə müttəfiqlərin ehtiyaclarına ən yaxşı şəkildə cavab verəcək “vahid bir qurum yaratmaq üçün” birləşmək variantını nəzərdən keçirir.

Yasəmən MUSAYEVA, 

“Azərbaycan”

I və II Qarabağ müharibələrində olduğu kimi, 2023-cü il 19-20 sentyabr lokal antiterror əməliyyatı zamanı da Masallı rayonundan xeyli döyüşçü iştirak edib və araşdırmalarıma görə, son döyüşdə onlardan 8 nəfəri şəhidlik zirvəsinə ucalıb. Onlar aşağıda adlarını qeyd etdiyimiz cəsur Vətən oğullarıdır: 1. Abbasov Mehdi Əmrah oğlu –sıravi əsgər; 2. Babayev Sahil Sarıbaba oğlu – MAHHXHQ hərbi xidmət qulluqçusu; 3. Əhədov Eltac Əjdər oğlu – sıravi əsgər; 4. Həmidli Mikayıl Vüqar oğlu – leytenant; 5. İsayev İsmayıl Çərkəz oğlu – leytenant; 6. Məmmədov Ramil Habil oğlu – sıravi əsgər; 7. Mirzəyev Sənan Vüqar oğlu – sıravi əsgər; 8. Yusifli Şəmistan Şikar oğlu – leytenant. 

Onların hər birinin öz hekayəsi var. Bəzilərinin valideynləri ilə bərabər övladları bizə yadigar qalıb, bəziləri heç ailə qurmağa macal tapmayıblar. Amma onları birləşdirən tərəfləri də az deyil. Bu cəhətlər təkcə Masallı torpağının yetişdirməsi olmaqları deyil, cəsurluqları, Vətən yolunda canlarını sipər etmələri, bu yolda şəhadətə yüksəlmələridir. Ömrün baharında torpağı atadan-anadan, sevgilidən, gül qoxulu övladlarından da uca tutaraq şəhadəti seçdilər və indi də öz boyları boyda bir məzarda uyuyurlar. Məkanları cənnət olsun, qəbirləri nurla dolsu. Bu igidlərdən ikisi – Mikayıl Həmidli və İsmayıl İsayev Bakıda, II Fəxri Xiyabanda dəfn olunublar. 

Leytenant Mikayıl Vüqar oğlu Həmidli 1998-ci ilin 28 dekabrında Masallı rayonunun Ərkivan kəndində dünyaya göz açsa da, təhsilini əsasən Bakıda alıb. Yaxşı idmançı idi, 2017-ci ildə Muay-Tay üzrə Bakı birincisi olmuşdu. II Qarabağ müharibəsində Suqovuşan, Talış kəndi, Ağdərə və Füzuli istiqamətində gedən döyüşlərdə igidlik göstərmiş, “Suqovuşanın azad olunmasına görə” medalı ilə təltif edilmişdi. 

2023-cü il 19 sentyabrda başlayan lokal antiterror əməliyyatı zamanı Ağdərənin Paprəvənd kəndi istiqamətindəki döyüşdə böyük şücaət göstərib, lakin düşmən gülləsinə tuş gələrək qəhrəmançcasına şəhid olub. “Vətən uğrunda” medalı və 3-cü dərəcəli “Vətənə xidmətə” görə ordeninə layiq görülüb (ölümündən sonra). Yeganə övladı Davud atasının ölümündən sonra dünyaya gəlib. 

Leytenant İsmayıl Çərkəz oğlu İsayev 24 aprel 2000-ci ildə Masallıda        dünyaya göz açıb. Bakı İslam Universitetində təhsil alıb, 2021-ci ildə universiteti,  eyni zamanda xüsusi atıcılıq kursunu uğurla bitirib. İdmanla xüsusi məşğul olurdu. Budo Döyüş Sənəti üzrə ikiqat dünya çempionu idi. İsmayıl İsayev çox istedadlı və çox cəsur bir gənc idi. “Vətəni sevmək imandandır” deyərmiş. Bu duyğular onu ordu sıralarına çəkmişdi. 2021-ci ilin 6 iyulunda ordu sıralarına yollanan İsmayıl 9 ay “N” saylı hərbi hissədə xüsusi xidmət keçərək post komandiri (çavuş rütbəsilə) təyin olunub. Sonra ona leytenant rütbəsi verdilər. Daha sonra XTQ-nin Komando mənsubu olaraq kəşfiyyat komandiri kimi xidmət edib. O da 2023-cü il sentyabrın 19-da Ağdərənin Paprəvənd kəndi uğrunda gedən qızğın döyüşdə qəhrəmanlıq göstərib, düşmənin xeyli canlı qüvvəsini məhv edib, lakin döyüşdən sağ çıxa bilməyib, cəmi 23 yaşında şəhidlik zirvəsinə qovuşub. Ailə qurmağa macal tapmayıb.  

Masallıda Vətən müharibəsi iştirakçıları, qazilər, şəhidlər həmişə uca tutulur. Rayon icra hakimiyyətinin başçısı Araz Əhmədov müharibə iştirakçılarının, qazilərin və şəhid ailələrinin problemləri ilə həmişə maraqlanır, bu qəbildən olan vətəndaşların problərini həll edir, onların yanında dayanır. Şəhid məzarlarını tez-tez ziyarət etməyi isə özünə mənəvi borc sayır. 20 sentyabr tarixində icra başçısı Araz Əhmədov və Aparatın Ərazi-təşkilat və ictimai-siyasi məsələlər şöbəsi müdirinin müavini, Müharibə iştirakçıları və şəhid ailələri ilə işin təşkili sektorunun müdiri Qəşəm Hadıyev Bakı şəhəri II Fəxri xiyabanda dəfn olunmuş şəhidlərin məzarlarını ziyarət ediblər.

Ziyarət zamanı Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası uğrunda canlarından keçən şəhidlərin əziz xatirəsi dərin ehtiramla yad olunub, məzarları üzərinə gül dəstələri düzülüb və ruhlarına dualar oxunub.

Qeyd olunub ki, Azərbaycan xalqının yaddaşında əbədi yaşayacaq şəhidlərimizin keçdiyi şərəfli döyüş yolu və göstərdikləri qəhrəmanlıq Vətənə sədaqətin və milli iradənin parlaq nümunəsidir. 2023-cü ilin sentyabr ayında həyata keçirilmiş lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində ölkəmizin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası təmin olunub. Bu tarixi nailiyyət Azərbaycan Ordusunun şəxsi heyətinin, o cümlədən Masallıdan olan hərbçilərin göstərdiyi şücaət və fədakarlıqla sıx bağlıdır.

Ziyarət çərçivəsində şəhidlərin ailə üzvləri ilə görüş keçirilib. Görüş zamanı şəhid ailələrinin müraciətləri və onları narahat edən məsələlər dinlənilib, ailələrin qayğıları ilə maraqlanılıb.

Masallı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Araz Əhmədov şəhid ailələri ilə söhbət zamanı onların problemlərinin diqqətdə saxlanıldığını, müraciətlərinin həlli istiqamətində müvafiq tədbirlərin görüldüyünü bildirib.

Görüşdə şəhidlərin əziz xatirəsinin daim uca tutulmasının, onların ailə üzvlərinin qayğı və problemlərinə həssaslıqla yanaşılmasının vacibliyi vurğulanıb. Bildirilib ki, şəhid ailələri, müharibə iştirakçıları və qazilər dövlətin diqqət və qayğısı ilə əhatə olunub, bu istiqamətdə həyata keçirilən tədbirlər bundan sonra da davam etdiriləcək.

Masallı Rayon İcra Hakimiyyəti tərəfindən şəhid ailələri və müharibə iştirakçıları ilə mütəmadi görüşlərin keçirilməsi, onların müraciətlərinin dinlənilməsi və qarşılaşdıqları məsələlərin həlli istiqamətində işlərin aparılması diqqətdə saxlanılır. Ziyarə t bir daha göstərib ki, Vətən uğrunda canından keçən şəhidlərimizin əziz xatirəsi daim ehtiramla yad olunur, onların ailələrinə göstərilən diqqət və qayğı davamlı xarakter daşıyır.

Şəhid ailələri göstərilən diqqət və qayğıya görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Cənab Prezident İlham Əliyevə, Birinci vitse-prezident Mehriban xanım Əliyevaya və rayon rəhbərliyinə minnətdarlıqlarını ifadə ediblər. 

Seyran CAVADOV, 

“Azərbaycan”

Bu günədək Sumqayıt Sənaye Parkına 5,5 milyard manatdan çox investisiya yatırılıb, müəssisələrdə 6500 daimi iş yeri yaradılıb.

İqtisadi Zonaların İnkişafı Agentliyindən AZƏRTAC-a bildirilib ki, Sumqayıt Sənaye Parkında həyata keçirilən istehsal layihələri ölkə iqtisadiyyatının inkişafına töhfə verməklə yanaşı, Qarabağda aparılan genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinin də sənaye təminatında mühüm rol oynayır. Parkın müəssisələrində istehsal olunan şüşə, alüminium və metal konstruksiyalar, kabel və elektrik avadanlıqları, tikinti materialları, polimer və digər sənaye məhsulları Qarabağda reallaşdırılan müxtəlif layihələrdə istifadə olunur.

Beləliklə, Sumqayıtda formalaşan sənaye potensialı Qarabağın yenidən qurulmasına, müasir infrastrukturun yaradılmasına və regionun iqtisadi inkişafına real töhfəyə çevrilir.

Cənubi Qafqazın ən böyük sənaye parkı olan Sumqayıt Sənaye Parkında hazırda 44 rezident fəaliyyət göstərir.

Sumqayıt istehsal edir, Qarabağ yenidən qurulur. Bu prosesdə sənaye gücü ölkənin hər iki istiqamətini birləşdirən mühüm dayaqlardan biridir.

“Hazırda dünyada metala və strateji minerallara tələbat sürətlə artmaqdadır. Bunun əsas səbəbləri isə enerji keçidi, elektromobillik, enerji saxlama sistemləri, yarımkeçiricilər və süni intellekt infrastrukturu ilə bağlı artan tələbatdır. Ona görə də, ölkələr yalnız filiz hasilatına deyil, emala, təkrar emala və yüksək əlavə dəyərli məhsulların istehsalına üstünlük verirlər. Ölkəmiz də bu yeniliklərdən istifadə etmək üçün böyük imkanlara malikdir”. 

Bu fikirləri Milli Məclisin deputatı Samir Vəliyev deyib.Deputat bildirib ki, sentyabrın 22-də Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə “Azərbaycan Respublikasında 2027-2030-cu illərdə dağ-mədən (metal filizləri) və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramı”na həsr olunmuş müşavirədə bu məsələlər geniş təhlil edilib. Əlbəttə, yeni proqramın icrası nəticəsində bir sıra emal müəssisələrinin yaradılması nəzərdə tutulur. Bu isə yeni iş yerlərinin yaradılması deməkdir. Nəzərə alaq ki, dağ-mədən və metallurgiya potensialı işğaldan azad olunmuş ərazilərdə daha çoxdur. Hazırda Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində onminlərlə insan doğma yurdlarına qayıdır. Təbii ki, bu baxımdan yeni dövlət proqramının icrası işğaldan azad edilmiş ərazilərdə əhalinin məşğulluğunun artırılmasında mühüm rol oynayacaq.

Millət vəkilinin sözlərinə görə, əhalinin sosial rifahı hər zaman dövlətin diqqət mərkəzindədir. Belə ki, müşavirədə dövlət başçısının dediyi kimi, ölkəmizdə qazlaşma 96 faizdir. Bundan əlavə, bütün regionlar fasiləsiz elektrik enerjisi ilə təmin olunur. İşsizliyin və yoxsulluğun səviyyəsi isə  5 faiz civarındadır.

“Bütün bunlar Azərbaycanın sosialyönümlü dövlət olduğunu təsdiqləyir. Təsadüfi deyil ki, ötən dövr ərzində çoxsaylı sosial infrastruktur yaradılıb. Məktəb, xəstəxanalar, avtomobil yolları, dəmir yolları, hava limanları və s. buna sübutdur. Cənab Prezidentin dediyi kimi, maliyyə sistemində aparılan islahatlar, o cümlədən vergi və gömrük sistemində aparılan islahatlar, inzibatçılıqla bağlı bürokratik əngəllərin aradan qaldırılması ilə bağlı atılan addımlar belə bir müsbət mənzərə yaradıb. Yeni dövlət proqramlarının qəbulu və icrası bundan sonra da ölkəmizin iqtisadi inkişafına yönəlməklə yanaşı, əhalinin rifahının yüksəlməsinə də xidmət edəcək”, - deyə Samir Vəliyev deyib.

“Azərbaycan”

“Mərkəzi Nəbatat Bağı” və “Dendrologiya Bağı” publik hüquqi şəxsləri Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının tabeliyində “Mərkəzi Nəbatat və Dendrologiya Bağı” Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə çevrilmə yolu ilə yenidən təşkil edilir.

Baş nazir Əli Əsədov bununla bağlı qərar imzalayıb.

Bakıda Formula 1 Azərbaycan Qran-Prisi öncəsi ənənəvi pit-leyn gəzintisi təşkil olunub.

AZƏRTAC xəbər verir ki, yarışın 10-cu dəfə keçirildiyi Bakı Şəhər Halqasında baş tutan gəzintidə 3 günlük bilet sahibləri iştirak edirlər.

Saat 16:00-da başlayan və təxminən 2 saat davam edəcək tədbir zamanı minlərlə azarkeş Formula 1 komandalarının qarajlarını yaxından görmək, bolidlərin hazırlıq prosesini izləmək və yarış ab-havasını yerində hiss etmək imkanı qazanacaq.

Müxtəlif ölkələrdən gələn fanatlar, həmçinin sevimli pilotları ilə şəkil çəkdirərək xatirə fotoları əldə edəcəklər.

Pit-leyn gəzintisi azarkeşlərə yarış həftəsonu başlamazdan əvvəl Formula 1 dünyasının atmosferini yaxından hiss etmək imkanı yaradır.

Qeyd edək ki, Azərbaycan Qran-Prisi sentyabrın 24-26-da təşkil olunacaq.

Sentyabrın 23-də Milli Məclisin İctimai birliklər və dini qurumlar komitəsinin 2026-cı ilin payız sessiyasında ilk iclası keçirilib.

İclasda komitə sədri Fazil Mustafa əvvəlcə 2026-cı ilin yaz və növbədənkənar sessiyaları dövründə İctimai birliklər və dini qurumlar komitəsində görülən işlər barədə hesabatı təqdim edib.

Sonra komitə sədri Milli Məclisin İctimai birliklər və dini qurumlar komitəsinin 2026-cı ilin payız sessiyası üçün iş planının layihəsini təqdim edib. Bildirilib ki, növbəti sessiya dövründə komitənin fəaliyyət sahəsinə aid olan qanun layihələri müzakirə ediləcək, tarixi və dini abidələr, ictimai birliklər və dini qurumlarla bağlı məsələlər üzrə ictimai müzakirələr təşkil olunacaq.

İclasın sonunda ötən sessiyada komitədə görülmüş işlər qənaətbəxş hesab olunub, payız sessiyası üçün iş planının layihəsi təsdiq edilib.

“Uilliams” komandasının pilotu Aleks Albon “Formula-1” üzrə Azərbaycan Qran-prisi öncəsi keçirilən mətbuat konfransında Bakı trasının xüsusiyyətlərindən və komandasının yarışdakı gözləntilərindən danışıb.  Taylandlı pilot Bakı şəhər halqasının “Uilliams” bolidinin xarakterinə uyğun olduğunu bildirib. Albon orta və aşağı sürətli döngələrdə komandasının güclü tərəflərinin ön plana çıxdığını qeyd edib.

“Bakı trası bizim bolidə uyğundur. Orta və aşağı sürətli döngələrdə yaxşı nəticə göstərə bilirik. Əvəzində uzun döngələri çox sevmirik. Amma bu trasda belə döngələr demək olar ki, yoxdur”, – deyə Albon vurğulayıb. Pilot Bakıdakı əvvəlki çıxışlarını da müsbət qiymətləndirib və bu dəfə də sabit nəticə göstərməyə ümid etdiyini söyləyib. Onun sözlərinə görə, “Uilliams” mövsümün ortasından etibarən bolidin inkişafı istiqamətində ciddi iş aparıb. “Dürüst olmalıyıq. Kağız üzərində nə etməli olduğumuzu bilirik. Komanda mövsümün ortasında müsbət dəyişikliklər üçün böyük iş gördü”, – Albon deyib.

Qeyd edək ki, “Formula-1” üzrə Azərbaycan Qran-prisi sentyabrın 24-26-da Bakı Şəhər Halqasında keçiriləcək.

Züleyxa ƏLİYEVA, 

“Azərbaycan”

Azərbaycanın süni intellekt əsaslı “DeepTech AI” startapı “InnMedia” qarşıdakı 6-8 ay ərzində Türkiyə və Özbəkistan bazarlarında fəaliyyətə başlamağı planlaşdırır. Startapın baş icraçı direktoru Teymur Kusebanın sözlərinə görə, bu, şirkətin “Google” və “Astana Hub”ın tərəfdaşlığı ilə keçirilən “Silkway Accelerator” proqramında iştirakından sonra inkişafının növbəti mərhələsidir.

“InnMedia” proqram çərçivəsində Qazaxıstanda ilk satışlarını həyata keçirib, Qazaxıstan və Qırğızıstanda pilot layihələrə başlayıb, həmçinin “ByteDance” ilə birbaşa müqavilə imzalayıb. Şirkət kontent istehsalı və idarə olunması üçün süni intellekt əsaslı həllər hazırlayır. “InnMedia” daha əvvəl “Microsoft”, “Google” və “Cloudflare”dən ümumilikdə 275 min dollar qrant əldə edib.

Startapın növbəti mərhələdə Mərkəzi Asiya, Qafqaz və Türkiyə ilə yanaşı, ABŞ bazarına da çıxışı genişləndirməyi planlaşdırdığı bildirilir.

Züleyxa ƏLİYEVA, 

“Azərbaycan”

Prezident İlham Əliyevin 2027–2030-cu illərdə dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramına həsr olunmuş müşavirədə səsləndirdiyi fikirlər göstərir ki, bu sahəyə yanaşma yalnız yeni yataqların istismarı ilə məhdudlaşmır. Əsas məqsəd Azərbaycanın təbii resurslarını iqtisadi dəyərə çevirən, hasilatdan emala və son məhsula qədər uzanan tam sənaye zəncirinin formalaşdırılmasıdır. Prezident çıxışında bu istiqamətin qeyri-neft sektorunun inkişafı üçün perspektivli olduğunu və yeni, müasir sənaye istiqaməti yaradacağını vurğuladı. 

Bu siyasətin mühüm tərəfi ondan ibarətdir ki, dağ-mədən sənayesinin inkişafı ölkənin iqtisadi şaxələndirilməsi ilə birbaşa əlaqələndirilir. Neft hasilatının azalması fonunda qeyri-neft sektorunun inkişafının xüsusi əhəmiyyət daşıdığı qeyd edilir. Cari ilin ilk səkkiz ayında qeyri-neft sektorunda 5,4 faiz artım qeydə alınıb və yeni dövlət proqramlarının bu artımın uzunmüddətli xarakter almasına xidmət etməsi nəzərdə tutulur. 

Burada əsas strateji istiqamətlərdən biri işğaldan azad edilmiş ərazilərin iqtisadi potensialının dövriyyəyə cəlb edilməsidir. Kəlbəcər, Ağdərə və Zəngilanda yerləşən qızıl, mis və molibden yataqlarının istismara qaytarılması nəzərdə tutulur. Eyni zamanda mövcud yataqların müasir geoloji üsullarla yenidən qiymətləndirilməsi planlaşdırılır. Bu, sovet dövründən qalan məlumatların yenilənməsi və yeni texnologiyalar vasitəsilə ehtiyatların daha dəqiq müəyyənləşdirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. 

Digər mühüm istiqamət geoloji kəşfiyyat coğrafiyasının genişləndirilməsidir. Xüsusilə Naxçıvan Muxtar Respublikasında gələn ildən geoloji kəşfiyyat işlərinin başlanmasının nəzərdə tutulması ölkənin mineral-xammal bazasının daha sistemli şəkildə öyrənilməsi baxımından diqqət çəkir. 

Prezidentin çıxışında dövlət və özəl sektorun əməkdaşlığına da xüsusi yer verilir. Dövlət xətti ilə “AzerGold”un fəaliyyəti ilə yanaşı, özəl və xarici investorların da prosesə cəlb edilməsi mümkün hesab olunur. Bununla belə, əsas prioritet resursların xammal kimi ixracı deyil, onların ölkə daxilində zənginləşdirilməsi və emal edilməsidir. Başqa sözlə, məqsəd filizi satmaqdan daha çox, filizdən əlavə dəyəri yüksək olan sənaye məhsulu istehsal etməkdir. 

Bu yanaşmanın konkret nümunələrindən biri Balakəndəki “Filizçay” polimetal yatağı ilə bağlıdır. Yatağın istismara hazırlanması, texniki-iqtisadi əsaslandırmanın tamamlanması və investisiya qərarının qəbul edilməsi nəzərdə tutulur. Eyni zamanda “AzerGold”un layihədə aparıcı rolunun saxlanılması və gələcəkdə xarici investorların müəyyən payla cəlb olunması imkanları qeyd edilir. 

Qərb Sənaye Parkının yaradılması isə dağ-mədən sənayesinin regional inkişaf siyasəti ilə əlaqələndirilməsinin göstəricisidir. “Daşkəsən” filiz yatağının istismarı və ətraf ərazilərdə həyata keçiriləcək layihələrin bu sənaye parkının yaradılmasını şərtləndirdiyi bildirilir. Burada filiz hasilatı ilə yanaşı zənginləşdirmə, pelet və briketlənmiş dəmir istehsalı kimi mərhələlərin yaradılması planlaşdırılır. Beləliklə, regionda sadəcə mədənçilik deyil, bir-biri ilə əlaqəli sənaye istehsalı formalaşdırılması hədəflənir. 

Digər tərəfdən, dövlət başçısının çıxışında iqtisadi səmərəliliklə ekoloji təhlükəsizlik arasında balansın qorunmasına xüsusi diqqət yetirilir. Ekoloji ekspertizanın maksimum səviyyədə aparılması, ekoloji normaların ən yüksək standartlara uyğunlaşdırılması və həm dövlət, həm də xarici tərəfdaşlar tərəfindən bu tələblərə əməl olunmasının təmin edilməsi vurğulanır. Bu, mineral resursların iqtisadi dövriyyəyə cəlb edilməsinin təbiətin qorunması hesabına aparılması prinsipini ortaya qoyur.

Metallurgiya istiqamətində isə əsas hədəflərdən biri alüminium istehsalının 2030-cu ilin sonuna qədər 100 min tona çatdırılması və bunun üçün yeni zavodların yaradılmasıdır. Bu yanaşma da xammalın ilkin formada ixracından daha çox, ölkə daxilində emal və istehsal imkanlarının genişləndirilməsinə yönəlib. 

Ümumilikdə, Dövlət Proqramının iqtisadi mahiyyəti üç əsas nəticədə ifadə olunur: yeni sənaye sahəsinin formalaşdırılması, regionlarda məşğulluğun və iqtisadi aktivliyin artırılması, həmçinin ixrac və büdcə gəlirlərinin genişləndirilməsi. Prezidentin çıxışında 5 mindən çox yeni daimi iş yerinin yaradılması, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsi, ixrac potensialının gücləndirilməsi və uzunmüddətli perspektivdə milyardlarla manat həcmində iqtisadi təsirin mümkünlüyü qeyd edilir. 

Beləliklə, dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair yeni yanaşma Azərbaycanın təbii sərvətlərinin sadəcə hasil edilməsini deyil, onların ölkə daxilində emal edilərək əlavə dəyər yaratmasını qarşıya məqsəd qoyur. Bu siyasət qeyri-neft iqtisadiyyatının genişləndirilməsi, işğaldan azad edilmiş ərazilərin iqtisadi reinteqrasiyası, regionlarda sənayeləşmənin sürətləndirilməsi və Azərbaycanın sənaye potensialının daha da gücləndirilməsi baxımından mühüm istiqamət kimi təqdim olunur.

Vasif Qafarov, 

Milli Məclisin deputatı

Prezident İlham ƏLİYEV: “Yeni qızıl, mis, molibden yataqları aşkarlanarsa zənginləşdirmə və emal zənciri yaradılmalıdır”

Azərbaycanın dağ-mədən və metallurgiya sənayesində yeni mərhələ başlayır. 2030-cu ilədək bu sahənin illik ixrac potensialının 2025-ci ilin orta dünya qiymətləri ilə hesablandıqda təxminən 2 milyard dollara çatdırılması planlaşdırılır. “Azərbaycan Respublikasında dağ-mədən (metal filizləri) və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair 2027–2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı” bu hədəfə gedən yolu yeni istehsal və emal gücləri ilə cızır.

Bu sahənin inkişafında əsas diqqət mineral resursların daha yüksək keyfiyyətli məhsullara çevrilməsi, emal imkanlarının genişləndirilməsi və xammaldan son məhsula qədər dəyər zəncirinin formalaşdırılmasına yönəldilir. Məsələyə bu cür yanaşma metallurgiya məhsullarının istehsalının və ixrac imkanlarının artırılması baxımından da əhəmiyyət daşıyır. Çünki dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafı regionların iqtisadi fəallığına təsir göstərən  faktordur. 

Məhz bu baxımdan dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafı üzrə Dövlət Proqramının hazırlanması sektorun gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsində mühüm mərhələdir. Əslində proqramın hazırlanması ilə bağlı qərar 2026-cı il aprelin 1-də qəbul edilib.  İki gün öncə isə Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə bu məsələlərə həsr olunmuş müşavirə keçirilib. 

Müşavirədə aparılan müzakirələr  dövlətin dağ-mədən və metallurgiya sahəsinə yanaşmasının yalnız mövcud potensialın qorunması ilə məhdudlaşmadığını göstərir. Əsas diqqət resurslardan daha səmərəli istifadə, istehsal imkanlarının genişləndirilməsi və sahənin iqtisadi inkişafdakı rolunun artırılmasına yönəlib. Ona görə də yeni Dövlət Proqramı qarşıdakı mərhələdə görüləcək işlərin sistemli şəkildə həyata keçirilməsi üçün əsas sənədlərdən biri kimi çıxış edir.

Prezident İlham Əliyev müşavirədə proqramın maliyyə təminatının dövlət tərəfindən artıq müəyyənləşdirildiyini vurğulayaraq, sahəyə yerli və xarici investorların cəlb olunması üçün  ortaya açıq mövqe qoyub: “ Bu proqramın maliyyə təminatı bəllidir, bütün müvafiq qurumlarla razılaşdırılıb və biz bu proqramı istənilən halda icra edəcəyik. Amma, eyni zamanda, əgər yerli və xarici investorlar maraq göstərsələr, müəyyən faiz səviyyəsində onların iştirakı da mümkündür. Olsa yaxşıdır, olmasa da yaxşıdır. Onsuz da biz bunu edəcəyik. Amma mən hesab edirəm ki, sahə, düzdür, maliyyətutumludur, ancaq gəlirlidir. Xüsusilə bu gün qiymətli metalların dünya bazarlarındakı qiyməti kifayət qədər yüksəkdir və yəqin ki, aşağı-yuxarı bu səviyyədə belə də qalacaq. Ona görə yerli və xarici investorlara da mesajımız budur ki, qapılar açıqdır”. Dövlət başçısının bu fikirlərində əsas mesaj proqramın icrasını investorların marağından asılı vəziyyətə gətirməməkdir. Onun “qapılar açıqdır” ifadəsi isə xüsusilə yerli və xarici investorların bu sahəyə cəlb olunmasına verilən önəmi göstərir. Digər tərəfdən, qiymətli metalların dünya bazarındakı yüksək qiymətləri fonunda sektorun investisiya baxımından cəlbediciliyinə diqqət çəkilir.

Metallurgiya  və dağ-mədən sənayesi bir çox şirkətin inkişafında mühüm rol oynayan sahədir. Dəmir və polad, alüminium, dəyərli metallar, minerallar və xam metal mədən sənayesini təşkil edir. Sektor dağ-mədən layihələrinin intensiv inkişafı, risklərin idarə edilməsi və yataqların kəşfi kimi müxtəlif məqsədlər üçün fond bazarlarında kapital tələb edir. Bu deyilənlərin  nümunəsi kimi “AzerGold” QSC-nin fəaliyyətini göstərmək olar. Şirkət geoloji kəşfiyyatdan filiz hasilatına, emaldan qiymətli metalların satışına qədər dəyər zəncirinin müxtəlif mərhələlərini özündə birləşdirir. Son illər fəaliyyətini qızıl və gümüşlə məhdudlaşdırmayan “AzerGold” qara metal filizləri istiqamətində də layihələr həyata keçirir və “Daşkəsən Dəmir Filiz” layihəsi ilə metallurgiya sənayesinin inkişafında yerini genişləndirir. 

Təsadüfi deyil ki, Prezident İlham Əliyevin müşavirədə şirkətlə bağlı  səsləndirdiyi fikirlər də “AzerGold”un qarşıdakı mərhələdə üzərinə düşən rolun miqyasını  göstərir.  Söhbət mövcud yataqların istismarından, yeni qızıl, mis və molibden ehtiyatlarının müəyyənləşdirilməsindən və onların hasilatla məhdudlaşmayıb zənginləşdirmə və emal mərhələlərindən keçirilməsindən gedir: “Mən hesab edirəm ki, “AzerGold” bu yatağın 100 faiz səhmdarı olmalıdır. İstismar getdikcə təbii ki, bu yatağın qiyməti də, dəyəri də qalxacaq. Onda biz baxa bilərik. Ola bilər, müəyyən faiz səviyyəsində, - əgər maraq olarsa, mən əminəm ki, olacaq, - xarici investorlar da bu yatağa cəlb oluna bilər”.

Azərbaycanda dağ-mədən  və metallurgiya sənayesinin inkişafı iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, sənayeləşmənin dərinləşdirilməsi, ixracın strukturunun genişləndirilməsi və regionların sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsi baxımından strateji əhəmiyyət kəsb edir. Bu prosesdə nəqliyyat xərclərinin optimallaşdırılması ilə yanaşı, ekoloji tələblərin və müasir standartların qorunması da əsas şərtlərdən biri kimi müəyyənləşdirilir. “Çünki əsas sərvətimiz hətta yerin altında olan sərvətlər deyil, bizim təbiətimizdir. Ona görə həm təbiətin qorunmasını, həm ekoloji normaların ən yüksək standartlara cavab verməsini, əlbəttə ki, biz xarici tərəfdaşlardan tələb edirik və tələb edəcəyik. Əgər ona əməl etməsələr, onlar cəzalandırılacaq. Təbii ki, dövlət şirkəti olan “AzerGold” bütün ekoloji standartlara cavab verməlidir”, - deyə dövlət başçısı müşavirədə vurğulayıb. 

Beləliklə, qarşıdakı  üç il yeni yataqların istismara cəlb edilməsi, mineral resursların emalından son məhsulun istehsalına qədər geniş və dayanıqlı dəyər zəncirinin qurulması olacaq. Dövlət proqramının icrası bu baxımdan dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin yeni mərhələyə çıxarılması ilə yanaşı, regionların inkişafına, məşğulluğun artmasına və ölkənin sənaye-ixrac potensialının gücləndirilməsinə xidmət edə bilər.

Züleyxa ƏLİYEVA. 

“Azərbaycan”

Rusiya Elmlər Akademiyasının Tomsk Milli Tədqiqat Tibb Mərkəzi nəzdindəki Xərçəng Tədqiqat İnstitutunun alimləri kiçik hüceyrəli olmayan ağciyər xərçənginin fərdiləşdirilmiş müalicəsi üçün prototip mRNA peyvəndi hazırlayıblar. Bu barədə Şiş Proqressiyası Biologiyası Laboratoriyasının baş elmi işçisi Marina Patışeva Novosibirsk elm şəhəri Koltsovoda keçirilən elmi forumda məlumat verib. 

mRNA xərçəng peyvəndi immun sisteminə şişləri tanımağı "öyrədən" fərdiləşdirilmiş bir preparatdır. Preparatın iş prinsipi belədir: əvvəlcə xəstənin şişindəki unikal mutasiyalar (neoantigenlər) müəyyən edilir, daha sonra isə immun hüceyrələrinin onları çoxaltması üçün təlimatları daşıyan mRNA sintez olunur. Hüceyrələrə daxil olan mRNA həmin antigenlərin istehsalını stimullaşdırır və bununla da immun sistemini xərçəng hüceyrələrinə hədəfli şəkildə hücum etməyə hazırlayır. 

"Biz bunu terapevtik mRNA peyvəndi adlandıra bilərik. Onun əsas üstünlüyü məhz şiş hüceyrələrinə qarşı yönəlmiş spesifik immun reaksiyası yaratmasıdır," – deyə Patışeva qeyd edib. 

Klinik sınaqlardan əvvəl alimlər peyvəndin effektivliyini xəstə hüceyrə kulturaları və heyvanlar üzərində yoxlayırlar. Peyvəndin hədəfə çatdırılma sistemləri kimi lipid nanohissəcikləri və ya "Vektor" Dövlət Virologiya və Biotexnologiya Elmi Mərkəzinin mütəxəssisləri tərəfindən təklif edilən reaktiv inyeksiya metodu nəzərdən keçirilir. 

Qeyd edək ki, kiçik hüceyrəli olmayan xərçəng ağciyər onkologiyasının ən çox yayılmış formasıdır və ümumi halların təxminən 85 faizini təşkil edir. Şişin çox vaxt gecikmiş mərhələdə aşkarlanması radikal müalicə variantlarını məhdudlaşdırır və prosesi çətinləşdirir. Bundan əlavə, mutasiyaların müxtəlifliyi və xəstəliyin heterojenliyi səbəbindən terapiyanın effektivliyi birbaşa şişin molekulyar profilindən asılıdır. Bu isə optimal müalicə metodunun seçilməsində fərdiləşdirilmiş yanaşmanı zəruri edir.

Ülkər XASPOLADOVA,

“Azərbaycan”

2023-cü il sentyabrın 19-20-də bir sutkadan da az çəkən və respublikamızı öz suverenliyinə qovuşduran antiterror əməliyyatından bir il keçir. Təəssüf ki, heç bir zəfər qansız ötüşmür. Bu tarixi zəfərimiz də öz canını Vətən uğrunda qurban verməyə hazır olan bir çox oğullarımızın qəhrəmanlığı sayəsində həyata keçmiş, qansız-qadasız başa gəlməmişdir. Antiterror əməliyyatında şəhidlik zirvəsinə ucalan igidlərimizdən biri də polkovnik-leytenant Rəşad Rəhim oğlu Hüseynov olmuşdur. 

İgid Rəşad 1980-ci il mart ayının 10-da Şirvan şəhərində dünyaya göz açmış, buradakı 21 saylı tam orta məktəbi bitirdikdən sonra Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbinə daxil olmuş, təhsilini bitirdikdən sonra respublikamızın Silahlı Qüvvələrində hərbi xidmətə başlamış, polkovnik-leytenant rütbəsinə qədər yüksəlmişdir. 

Xidmət illərində pillə-pillə yüksələn R.Hüseynov nümunəvi xidmətlərinə görə “Qüsursuz xidmətə görə” medalının hər 3 dərəcəsi ilə təltif olunub, “Usta dərəcəli”, “Hərbinin 90 və 95 illik yubiley medal”larına, “Hərbi Xidmətdə Fərqlənməyə görə 3-cü dərəcə” medalına layiq görülüb. 

Bir il əvvəl keçirilən antiterror əməliyyatında Kəlbəcər-Laçın istiqamətində gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına şəhid olub. Ölümündən sonra “Vətənə xidmətə görə” və “Vətən uğrunda” medalları ilə təltif edilib. 

R.Hüseynov 22 sentyabr 2023-cü il tarixdə Şirvan şəhər Şəhidlər xiyabanında torpağa tapşırılıb. Cəmi 43 il şərəfli ömür sürən R.Hüseynov əsgərlərinə elə ilk gündən tələbkarlıqla yanaşı, həm də böyük sevgi və qayğı ilə yanaşardı, gənclərə bir böyük qardaş, ata qayğısı göstərərdi. Ona görə də sinəsini qabağa verərək döyüşün ən çətin mövqelərində dayanmağı həmişə öz öhdəsinə götürərdi. 

Özündən sonra iki qız övladını bizlərə əmanət qoyub. Onun əziz xatirəsi həmişə qədirbilən xalqımızın xatirəsində yaşayacaqdır. Qəhrəmanın şəhidlik zirvəsinə ucaldığı gündən bir il ötdü və bu münasibətlə Şirvan ŞİH-in başçısı İlqar Abbasov, rayon ictimaiyyətinin nümayəndələrini, şəhidin ailə üzvləri, yaxınları Şirvan şəhər Şəhidlər xiyabanında R.Hüseynovun məzarını ziyarət etmiş, ailə üzvlərinə başsağlığı vermişdir. 

O, canından da artıq sevdiyi Vətənin yolunda canını qurban verdi. Qısa ömrü ilə nəsillərə nümunə olan Rəşad Hüseynov kimi igidlər heç vaxt unudulmur, ölümləri ilə ölümsüzlüyə qovuşurlar. Bu yerdə yadıma illər öncə yazdığım aşağıdakı misralar düşdü:

Siz ey Vətən yolunda şirin canından keçib,

İgidliyi, mərdliyi özünə amal seçib, 

Ömrün bahar çağında həyatdan erkən köçüb, 

Ölümüylə bu yurdu, torpağı yaşadanlar! 

Yaşayan hər ömürdə qanınız, canınız var!

...Bir ata övladından el oğluna döndünüz, 

Kim deyir ki, öldünüz, kim deyir ki, söndünüz?!

Gələcək nəsillərə yetəcəkdir ününüz. 

Siz bu gün də, sabah da – əsrlərlə varsınız! 

Bu yurdun sinəsində vüqarsınız, dağsınız! 

Siz yazdınız millətin tarixini qan ilə, 

Sinənizdə yurd saldı yurda atılan güllə. 

Məzarınız tutulub min çiçəyə, min gülə. 

Tərsiniz çiçək kimi, həmişə baharsınız! 

Azərbaycan köksündə əbədi yaşarsınız!

Seyran CAVADOV, 

 “Azərbaycan”   

Azərbaycanın dağ-mədən və metallurgiya sənayesində yeni mərhələ başlayır: 2030-cu ilədək bu sahənin illik ixrac potensialının 2025-ci ilin orta dünya qiymətləri ilə hesablandıqda təxminən 2 milyard dollara çatdırılması planlaşdırılır.

“Azərbaycan Respublikasında dağ-mədən (metal filizləri) və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair 2027–2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı” bu hədəfə gedən yolu yeni istehsal və emal gücləri ilə cızır. Daşkəsəndə dəmir filizinin zənginləşdirilməsi, pellet və İBD istehsalı, Bakıda yeni yayma zavodu, Gəncədə elektroliz müəssisəsi, eləcə də Söyüdlü (Zod) yatağında flotasiya zavodunun yaradılması nəzərdə tutulur. 

Hədəf  daha çox hasilat və əlavə dəyərin iki dəfədən çox artırılması, xarici investisiyaların cəlbi, istehsal tullantılarının azaldılması və təkrar emal imkanlarının genişləndirilməsidir. Beləliklə, filizdən metaladək uzanan zəncirin daha böyük hissəsinin ölkə daxilində formalaşdırılması, müasir və ekoloji təhlükəsiz texnologiyaların tətbiqi, yeni kadr və innovasiya imkanlarının yaradılması planlaşdırılır.

Qısası, hədəf yerin altındakı sərvəti sadəcə çıxarmaq deyil, onu daha çox dəyərə, daha çox istehsala və daha böyük ixrac gəlirinə çevirməkdir.

Züleyxa ƏLİYEVA, 

“Azərbaycan”

“Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı, balıqçılıq və akvakultura məhsullarının istehsalı və emalı sahələrinin inkişafına dair 2026 -2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı”na uyğun olaraq Lənkəranda da rayonun aqrar inkişafını tənzimləyən prioritetlər bu sənəd üzərindən təhlil olunur və həyata keçirilir. Sözügedən sənəddən əsas məqsəd əhalinin günbəgün artan tələbatını ölkəmizin öz məhsulları hesabına ödəmək, qida təhlükəsizliyini təmin etmək, ölkənin idxaldan asılılığını minimuma endirmək, əhalinin məşğulluğunu təmin etməklə rifah halını yüksəltmək, yeni iş yerlərinin açılmasına şərait yaratmaq, sahibkarlığa dəstək olmaq, rəqabət qabiliyyətli və ixracıyönümlü məhsulların istehsalına nail olmaq, kənd təsərrüfatı məhsullarının, o cümlədən qida məmulatlarının ekoloji cəhətdən təhlükəsizliyini təmin etməkdir. 

Yalnız planlı, proqramlı, elmə, müasir, innovativ texnika və texnologiyalara əsaslanmaqla kənd təsərrüfatını arzuedilən səviyyəyə gətirmək mümkündür və əməksevər xalqımız, femerlərimiz, torpaq mülkiyyətçilərimiz bu planları, proqramları yerinə yetirməyə qadirdir. Fermerlərimiz, torpaq mülkiyyətçilərimiz Prezident İlham Əliyevin çağırışlarına, tapşırıq və tövsiyələrinə ürəkdən səs verirlər. Dünyanın iqlim dəyişmələrindən əziyyət çəkdiyi, içməli suyun, eləcə də suvarma suyunun çatışmadığı, əhalinin ekoloji təmiz məhsullara tələbatının artdığı bir dönəmdə bu məsələləri həll etmək həm hamının, həm də təklikdə hər bir fermerin vəzifəsidir. 

Dövlət başçısının müvafiq fərman və sərəncamları ilə təsdiq edilmiş dövlət proqramlarının icrası istiqamətində Lənkəran rayonunda kənd təsərrüfatının ənənəvi, strateji və yüksək gəlirli sahələri olan çayçılıq, çəltikçilik və sitrusçuluğun inkişaf etdirilməsi diqqət mərkəzində saxlanılır. Cari təsərrüfat ilində rayon ərazisində məhsuldarlığın artırılması, əkin sahələrinin genişləndirilməsi və aqrar sektorda müasir innovativ üsulların tərbiqi məqsədilə genişmiqyaslı tədbirlər həyata keçirilmiş və mühüm nəticələr əldə edilmişdir. 

Çayçılıq sahəsi rayonun aqrar iqtisadiyyatında mühüm paya sahibidir. Sahənin inkişafı həmişə dövlətin diqqət mərkəzində olmuş, bir sıra dövlət proqramlarında, ölkə başçısının fərman və sərəncamlarında konkret vəzifələr irəli sürülmüşdür. O cümlədən “Azərbaycan Respublikasında çayçılığın inkişafına dair 2018-2027-ci illər üçün Dövlət Proqramı”ında plantasiyaların ümumi sahəsinin 3 min hektara, yaşıl çay yığımının isə 8,5 min tona çatdırılması nəzərdə tutulmuşdur. Bu proqramda, sözsüz ki, Lənkəran rayonunun da öz payı var. 

Çayçılığın bərpası və inkişafı istiqamətində cari ildə həm mövcud plantasiyaların qorunması, həm də məhsuldarlığın yüksəldilməsi istiqamətində kompleks işlər görülmüşdür. Belə ki, rayon ərazisində mövcud olan 545,7 hektar çay plantasiyasında aqrotexniki qulluq işləri köklü şəkildə gücləndirilmiş, yemləmə gübrələrinin verilməsi və xəstəliklərə qarşı preventiv tədbirlər vaxtında icra olunmuşdur. 

Cari ilin yaşıl çay yarpağı yığımı mövsümündə yüksək fəallıq nümayiş etdirilmiş və 395,8 hektar məhsuldar plantasiyadan bu günə qədər ümumilikdə 406,4 ton keyfiyyətli yaşıl çay yarpağı toplanmışdır. Yığılan məhsul operativ şəkildə rayonda fəaliyyət göstərən yerli emal müəssisələrinə təhvil verilmişdir. Aparılan düzgün aqrotexniki qulluq və intensiv becərmə metodlarının tətbiqi nəticəsində hər hektardan orta məhsuldarlıq 7,9 sentner olub. Yığım davam edir. 

Çəltikçilik əhalinin ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm sahələrdəndir. Yerli istehsalın stimullaşdırılmasında xüsusi çəkisi olan çəltikçilik sahəsində cari ildə həm texnoloji, həm də struktur baxımından əhəmiyyətli addımlar atılmışdır. Belə ki, yaz mövsümündə rayon üzrə 765,07 hektar sahədə çəltik əkini uğurla başa çatdırılıb. İnnovativ yanaşmaların tətbiqi çərçivəsində əkilmiş ümumi sahənin 369,82 hektarı birbaşa toxum səpmə üsulu ilə, 395,25 hektarı isə daha mütərəqqi hesab olunan şitillə əkin üsulu ilə reallaşdırılıb. Gələn ildən ikinci üsuldan daha da çox istifadə edilməsi nəzərdə tutulub. Bazarda rəqabətqabiliyyətliliyin və alıcı potensialının artırılması məqsədilə əkinlərdə yerli iqlimə uyğunluğu ilə seçilən, keyfiyyətli və yüksək məhsuldar “Apollo”, “Haşimi”, “Besta” və digər qabaqcıl düyü sortlarına üstünlük verilib.

Çəltik bitkisinin vegetasiya dövründə su itkisinin qarşısının alınması və sahələrin vaxtında su ilə təmin edilməsi məqsədilə rayondakı magistral və daxili suvarma kanalları lildən təmizlənib, su ehtiyatlarından səmərəli istifadə üçün ciddi növbəlilik prinsipi tətbiq edilib. Eyni zamanda alaq otlarına və spesifik zərərvericilərə qarşı kimyəvi mübarizə tədbirləri aparılıb. 

Hazırda rayonda çəltik biçini və emalı prosesi planlı və mütəşəkkil şəkildə davam etdirilir. Bu günə kimi ümumilikdə 150 hektar sahədə biçin tam yekunlaşdırılıb. Biçilmiş sahələrdə orta məhsuldarlıq 42,3 sentner təşkil edib və ümumilikdə 634,5 ton çəltik istehsal edilərək anbarlara və emal sexlərinə yönəldilib. Rayonun digər çəltik sahələrində də biçin işləri yüksək templə davam edir. 

Sitrusçuluq Lənkəranın vizit kartı hesab olunur. Sitrusçuluq sahəsində intensivləşmə xətti cari ildə də prioritet təşkil etmişdir. Həyata keçirilən məqsədyönlü tədbirlər nəticəsində rayon üzrə ümumi sitrus (limon, naringi, portağal, feyxoa, kinkan) bağlarının sahəsi genişləndirilərək 931 hektara çatdırılıb. Sahələrin genişləndirilməsi zamanı müasir aqrar trendlər əsas götürülüb və bağların 417 hektarı tam mütərəqqi damcı suvarma sistemləri ilə təchiz olunmuş intensiv bağlar kateqoriyasında salınıb. Sitrus bağlarında ilboyu aparılan qulluq işləri cari payız mövsümündə bol məhsul əldə ediləcəyinə zəmin yaradır. Bu il rayonun sitrus bağlarından ümumilikdə 12 min 900 tondan artıq yüksək keyfiyyətli məhsulun yığılması proqnozlaşdırılır.

          Lənkəran rayonunda çayçılıq, çəltikçilik və sitrusçuluq sahələrində tətbiq edilən bu yeniliklər və əldə olunan müsbət dinamika rayonda məşğulluğun artırılmasına, fermerlərin rifahının yüksəldilməsinə və ölkəmizin ixrac potensialının gücləndirilməsinə xidmət edir. Dövlət proqramlarının icrası çərçivəsində işlər növbəti mərhələlərdə də uğurla davam etdiriləcək. 

Seyran CAVADOV, 

“Azərbaycan”

Prezident İlham Əliyev “Məhkum edilmiş bir sıra şəxslərin əfv olunması haqqında” Sərəncam imzalayıb. Sərəncam, ümumilikdə, 20 nəfərə şamil olunub.

AZƏRTAC-ın bölgə müxbiri xəbər verir ki, əfv olunan şəxslər arasında Naxçıvan Muxtar Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Penitensiar Xidmətinin Qarışıq rejimli cəzaçəkmə müəssisəsində cəza çəkən iki nəfər – Türkiyə Respublikasının vətəndaşları Demir Mehmet və Özdemir Salih də yer alıb.

Sərəncamın icrası dərhal təmin edilərək, adıçəkilən şəxslər bu gündən etibarən azadlığa buraxılıblar.

Prezident İlham Əliyevin sentyabrın 23-də imzaladığı “Məhkum edilmiş bir sıra şəxslərin əfv olunması haqqında” Sərəncamın icrası Ədliyyə Nazirliyinin Penitensiar xidmətinin 2 və 17 saylı cəzaçəkmə müəssisələrinin hər birində 2 nəfər olmaqla, ümumilikdə 4 nəfərə şamil edilib.

Dövlətimizin başçısının bu gün imzaladığı müvafiq Sərəncam ümumilikdə 20 nəfəri əhatə edib.

Prezident İlham Əliyev tərəfindən qəbul edilmiş hər bir Dövlət Proqramı, imzalanan fərman və sərəncamlar dövlətimizin və xalqımızın milli maraqlarına əsaslanır, iqtisadiyyatımızın inkişafına, təhlükəsizliyimizin təmin edilməsinə, ölkə vətəndaşlarının rifahının yüksəldilməsinə xidmət edir. Son aylarda qəbul edilmiş “Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı, balıqçılıq və akvakultura məhsullarınn istehsalı və emalı sahələrinin inkişafına dair 2026-2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı”, “Azərbaycan Respublikasında 2027-2030-cu illərdə dağ-mədən (metal filizləri) və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramı” və “Azərbaycan Respublikasında qida təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə dair 2027-2032-ci illər üçün Dövlət Proqramı”  bunu deməyə əsas verir.

 Milli Məclisin Aqrar siyasət komitəsinin sədri Tahir RZAYEV qəzetimizə açıqlamasında deyib ki, bu proqramları iqtisadi inkişafımızın yol xəritəsi adlandırmaq olar. Proqramlar konkretdir, bildirildiyi kimi icra və nəzarət mexanizmləri də  hazırdır. “Dövlətimizin rəhbəri dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramına həsr olunmuş müşavirədəki  çıxışında bildirdi ki, bu sahə ölkə iqtisadiyyatı üçün, xüsusilə ölkəmizin qeyri-neft sektorunun inkişafı üçün böyük əhəmiyyət daşıyır, çox perspektivli sahədir.

Qeyd edildi ki, qəbul olunmuş proqramlar həm ölkə iqtisadiyyatını gücləndirəcək, həm də vətəndaşların sosial vəziyyətini və müasir infrastrukturla təmin olunmasını təmin edəcək. Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilən müşavirə dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin qarşıdakı illərdə inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlət Proqramının hazırlanması bu sahəyə dövlət səviyyəsində göstərilən diqqətin və uzunmüddətli inkişaf strategiyasının növbəti göstəricisidir”,- deyə deputat bildirib 

Komitə sədri qeyd edib ki, Prezidentin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən iqtisadi siyasətdə qeyri-neft sektorunun inkişafı, sənaye istehsalının genişləndirilməsi, regionların iqtisadi potensialından səmərəli istifadə və yeni iş yerlərinin yaradılması əsas istiqamətlərdəndir. Dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair yeni Dövlət Proqramı da bu məqsədlərlə uzlaşır.

Burada söhbət yalnız yeni mədənlərin istismarından və xammal hasilatının artırılmasından getmir. Əsas məsələ Azərbaycanın mineral-xammal ehtiyatlarının daha səmərəli istifadəsi, hasil olunan xammalın ölkə daxilində emalının genişləndirilməsi və yüksək əlavə dəyər yaradan məhsulların istehsalının artırılmasıdır. Bu baxımdan xammaldan hazır məhsula qədər vahid istehsal zəncirinin yaradılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

T.Rzayev diqqətə çatdırıb ki, Prezident İlham Əliyevin 1 aprel 2026-cı il tarixli Sərəncamı ilə 2027-2030-cu illərdə dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramının hazırlanması ilə bağlı konkret tapşırıqlar verilib. Sənəddə mineral-xammal bazasından səmərəli istifadə, hasilat və emal mərhələləri arasında əlaqələrin gücləndirilməsi, metal emalının genişləndirilməsi və metallurgiya məhsullarının ixrac potensialının artırılması kimi mühüm istiqamətlər müəyyənləşdirilib: “Dövlət Proqramında alüminium sənayesinin inkişafı da xüsusi yer tutur. “Xammal-emal-son məhsul” prinsipinin tətbiqi ilə istehsal imkanlarının genişləndirilməsi, elektroliz və alüminium yayma məhsullarının istehsal gücünün artırılması ölkənin sənaye potensialının gücləndirilməsinə xidmət edən mühüm addımlardır. Prezident İlham Əliyevin regionların sənaye potensialının artırılması ilə bağlı həyata keçirdiyi siyasət də bu prosesin mühüm hissəsidir. Gəncə və Şəmkir ərazilərində Qərb Sənaye Parkının yaradılması, yeni istehsal müəssisələrinin fəaliyyətə başlaması və sənaye infrastrukturunun genişləndirilməsi regionların iqtisadi fəallığının artırılmasına hesablanıb. Dağ-mədən sənayesinin inkişafında işğaldan azad edilmiş ərazilərin potensialından istifadə də mühüm istiqamətdir. Ağdərə rayonunun Canyataq kəndində “Dəmirli” Filiz Emalı Kompleksinin fəaliyyətə başlaması bunun konkret nümunələrindən biridir. Burada filizin emalı və mis konsentratının istehsalı həyata keçirilir. Belə layihələr həm ərazilərin iqtisadi potensialının reallaşdırılması, həm də ölkənin sənaye imkanlarının genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir”.

Komitə sədri bildirib ki, Dövlət Proqramının qarşıya qoyduğu hədəflər kifayət qədər genişdir. 2030-cu ilədək dağ-mədən və metallurgiya sektorunun ümumi daxili məhsula töhfəsinin 700 milyon manatdan 1,8 milyard manata, illik ixrac potensialının isə 1,3 milyard manatdan 3,4 milyard manata çatdırılması nəzərdə tutulur. 2027-2030-cu illərdə sektora 5,3 milyard manat investisiyanın yatırılması və 5 mindən çox daimi iş yerinin yaradılması planlaşdırılır.

İnvestisiyaların həm dövlət, həm dövlət müəssisələri, həm də özəl sektor hesabına həyata keçirilməsi bu sahənin inkişafında müxtəlif maliyyə mənbələrinin səfərbər edilməsinə imkan verəcək. Özəl sektorun bu prosesə cəlb edilməsi, xüsusilə əhəmiyyətlidir, çünki iri investisiya layihələrinin həyata keçirilməsi, yeni texnologiyaların tətbiqi və istehsal imkanlarının genişləndirilməsi üçün dövlət dəstəyi ilə yanaşı, özəl kapitalın imkanlarından da istifadə olunması vacibdir.

Dövlət Proqramının aqrar sahə baxımından da müəyyən əhəmiyyət daşıdığını deyən  deputat əlavə edib ki, regionlarda sənaye və kənd təsərrüfatının paralel inkişafı yerli iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə, məşğulluğun artırılmasına və əhalinin gəlir imkanlarının genişlənməsinə şərait yarada bilər: “Dağ-mədən və metallurgiya layihələrinin həyata keçirildiyi rayonlarda yaradılan yeni infrastruktur və iqtisadi imkanlar digər sahələrin, o cümlədən kənd təsərrüfatının inkişafına da təsir göstərəcək.

Metallurgiya sənayesinin inkişafı aqrar sektor üçün də müəyyən imkanlar yaradır. Yerli sənaye istehsalının genişlənməsi kənd təsərrüfatında istifadə olunan müxtəlif texnika, avadanlıq və metal konstruksiyaların istehsalının inkişafına təkandır. Bu baxımdan sənaye ilə aqrar sektor arasında qarşılıqlı əlaqələrin gücləndirilməsi regionların kompleks inkişafına xidmət edən amillərdən biri ola bilər.Dövlət Proqramında dəmir filizi, alüminium, mis və qızıl kimi istiqamətlər xüsusi yer tutur. Bununla yanaşı, yeni yataqların müəyyənləşdirilməsi, geoloji-kəşfiyyat işlərinin genişləndirilməsi və iqtisadi baxımdan səmərəli ehtiyatların sənaye dövriyyəsinə cəlb edilməsi nəzərdə tutulur. Azərbaycanın təbii resurs potensialından səmərəli istifadə etməklə yanaşı, əsas məqsəd həmin resursların ölkə daxilində daha yüksək əlavə dəyər yaradan məhsullara çevrilməsidir. Bu, həm sənayenin inkişafı, həm ixrac imkanlarının genişləndirilməsi, həm də yeni iş yerlərinin yaradılması baxımından mühüm nəticələr verə bilər. Dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair Dövlət Proqramı ölkənin daha geniş sosial-iqtisadi inkişaf strategiyasının tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilməlidir. Proqramın qarşıdakı illərdə icrası sənaye istehsalının genişləndirilməsi, regionların iqtisadi potensialının artırılması, qeyri-neft ixracının şaxələndirilməsi və mineral resursların iqtisadi dövriyyəyə daha geniş cəlb edilməsi baxımından yeni imkanlar yaradacaq”.

T.Rzayev vurğulayıb ki, Prezident İlham Əliyevin bu sahə ilə bağlı verdiyi tapşırıqlar və qəbul etdiyi qərarlar dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin inkişafına kompleks yanaşıldığını göstərir. Qarşıdakı dövrdə əsas məqsəd hasilatdan emala, emaldan isə son məhsul istehsalına keçidi təmin etmək, ölkənin sənaye potensialını daha da gücləndirməkdir. Dövlət Proqramında qarşıya qoyulan vəzifələr aydın və perspektivlidir. Müşavirədə qeyd olunduğu kimi, yeni güclü sənaye istiqaməti yaradılacaq, minlərlə iş yerləri açılacaq. İşğaldan azad olunmuş Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun inkişafı, orada məşğulluğun artırılması daha sürətlə keçəcək. Ölkə büdcəsinə vergilər şəklində böyük vəsait daxil olacaq, güclü ixrac potensialı yaradılacaq. Yeni Dövlət Proqramı ölkənin qeyri-neft sənayesinin inkişafı baxımından çox əhəmiyyətlidir və iqtisadiyyatımızın gücləndirilməsinə böyük imkanlar yaradacaq.

Əsmər QARDAŞXANOVA,

“Azərbaycan”

Azərbaycanın dağ-mədən sənayesi yeni mərhələyə  başlayır. 2027–2030-cu illər üçün dağ-mədən (filiz) və metallurgiya sənayesinin inkişafı üzrə Dövlət Proqramında məhz belə bir yanaşma qoyulub.  Prezident İlham Əliyev proqramın hazırlanması və həyata keçirilməsi haqqında Sərəncamı aprelin 1-də imzalayıb  və sentyabrın 22-də onun sədrliyi ilə qarşıda duran işlərin əsas istiqamətlərinin müəyyən edildiyi müşavirə keçirildi. Məqsəd sadəcə hasilatı artırmaq deyil, ölkənin mineral-xammal bazasından maksimum dərəcədə istifadə etmək və ölkə daxilində mümkün qədər uzun istehsal zənciri yaratmaqdır. Azərbaycan üçün bu, xüsusilə iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi kontekstində vacibdir. Neft-qaz sektoru uzun müddət ölkənin ixrac gəlirlərinin əsası olaraq qalsa da, ağır  sənayenin digər istiqamətlərinin inkişafı yeni artım mənbələri yaratmaqla istehsal və ixrac strukturunu genişləndirməyə imkan verir.

Mövcud vəziyyətin tamamilə konkret tarixi səbəbi vardır. Azərbaycanın perspektivli mineral-xammal bazasının əhəmiyyətli hissəsi uzun illər erməni işğalı altında olan ərazilərdə yerləşirdi. Orada təbii sərvətlər qanunsuz istismar obyektinə çevrilmişdi: yataqlar vəhşicəsinə işlənilir, çıxarılan xammal isə Azərbaycanın hüdudlarından kənara daşınırdı. Müşavirədə çıxışı zamanı Prezident İlham Əliyev bu məsələyə diqqət edərək bildirdi ki: "Təəssüf ki, Azərbaycanda dağ-mədən sənayesinin inkişafı həm obyektiv, həm də subyektiv səbəblərdən lazımi səviyyəyə çatmamışdı. Obyektiv səbəb ondan ibarətdir ki, sovet dövründə aşkar edilmiş bir çox yataqlarımız işğal olunmuş bölgələrdə yerləşirdi və Ermənistan dövləti öz işğalçı siyasətini, o cümlədən Azərbaycan xalqının və dövlətinin təbii sərvətlərinin talan edilməsini davam etdirirdi. Təsəvvür etmək kifayətdir ki, işğal dövründə Kəlbəcər, Laçın və Zəngilan rayonlarında Ermənistan dövləti tərəfindən 60 min hektar meşə fondu məhv edilmiş, talan edilmiş, kəsilib satılmışdır və İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra da məhz erməni silahlı qüvvələri Kəlbəcər və Laçın rayonlarını tərk etməli olduğu dövrdə – onlara iki-üç həftə vaxt verilmişdi – həmin dövrdə meşələr yandırılmışdı". "O cümlədən bizim təbii sərvətlərimiz də – qızıl, mis, molibden yataqları da talan edilmişdir", – deyə dövlət başçısı vurğulamışdı.

Bugünkü vəziyyət isə prinsipcə tamamilə başqadır. Ərazilərin azad edilməsi təkcə infrastrukturun bərpasına və Qarabağ və Şərqi Zəngəzur rayonlarının ölkənin iqtisadi məkanına qaytarılmasına deyil, həm də təbii sərvətləri yeni istehsalatların əsasına çevirmək məqsədilə onların resurs potensialının tammiqyaslı qiymətləndirilməsinə imkan yaratmışdır. Məhz azad edilmiş ərazilər qarşıdakı işin əsas istiqamətlərindən biridir. Eyni zamanda, söhbət təkcə artıq məlum olan ehtiyatların mənimsənilməsindən getmir. Azərbaycan lideri onların müasir geoloji kəşfiyyat üsullarından istifadə etməklə yenidən qiymətləndirilməsini az əhəmiyyət kəsb etməyən vəzifə hesab edir.

Köhnə məlumatlar artıq resurs potensialının yekun qiymətləndirilməsi kimi nəzərdən keçirilə bilməz. Ölkə başısının da qeyd etdiyi kimi:  "Sovet dövründə müəyyən kəşfiyyat işləri aparılmışdı. Lakin o dövrdə bu bölgə, və xüsusilə Azərbaycan sovet rəhbərliyi tərəfindən bu sahədə prioritet istiqamət hesab olunmurdu. Prioritet neft sənayesi hesab olunurdu. Ona görə də bir çox yataqlarımız, yəni perspektivli yataqlar bu gün də geoloji kəşfiyyat işlərinin aparılmasını gözləyir. Bunun, əlbəttə ki, müsbət tərəfi də odur ki, bu ehtiyatlar bu gün yeraltındadır". Üstəlik, söhbət sadəcə köhnə sovet məlumatlarını götürüb yataqların işlənilməsinə başlamaqdan getmir. Ötən onilliklər ərzində kəşfiyyat texnologiyaları, ehtiyatların qiymətləndirilməsi üsulları və hasilatın səmərəliliyinə dair tələblər dəyişmişdir. Ölkə başçısının da dediyi kimi: "Eyni zamanda, biz mövcud yataqları tam təhlil etməliyik və müasir geoloji üsullarla orada olan ehtiyatları tam dəqiqləşdirməliyik. Sovet dövründə müəyyən rəqəmlər mövcud idi. Lakin o vaxtdan bəri təqribən 40 il keçib. Məlumatlar köhnəlib, üstəlik, bu gün elə yeni texnologiyalar mövcuddur ki, sovet dövründə heç kəs bunu ağlına belə gətirə bilməzdi".

Bu o deməkdir ki, proqramın ilk vəzifələrindən biri faktiki olaraq ölkənin resurs xəritəsinə yenidən baxmaqdır. Bu, başqa bir perspektiv də açır. Əgər müasir tədqiqatlar yeni əhəmiyyətli ehtiyatların aşkar edilməsinə imkan verərsə, onda söhbət resurs bazasının genişləndirilməsindən, bununla birlikdə isə yeni layihələrdən, investisiyalardan və istehsal güclərindən gedəcək. Mahiyyət etibarilə, elə bir məqsəd qoyulur ki, yeni sənaye zənciri qurulsun və orada çıxarılan filiz son məhsul olaraq qalmasın. Onun vəzifəsi ölkə daxilində mümkün qədər çox emal mərhələsindən keçərək əlavə dəyər, iş yerləri, ixrac məhsulu və vergi daxilolmaları yaratmaqdır.

Onilliklər ərzində əsasən neft-qaz sektoruna istinad edən iqtisadiyyat üçün bu, xüsusilə vacibdir. Metallurgiya və dağ-mədən sənayesinin inkişafı bu halda ayrı bir sənaye layihəsi kimi deyil, daha geniş şaxələndirmənin elementlərindən biri kimi nəzərdən keçirilir.

Birinci istiqamət kimi işğaldan azad edilmiş ərazilərdə- Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda- artıq aşkar edilmiş yataqların işlənilməsi kimi göstərilmişdir:"İlk növbədə, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə yerləşən yataqların tezliklə istismara verilməsindən söhbət gedir. Bunlar, ilk növbədə, Kəlbəcər, Ağdərə və Zəngilan rayonlarındakı qızıl, mis, molibdən yataqlarıdır. Ağdərə rayonunda artıq işlər başlanmışdır. Ümid edirəm ki, yaxın gələcəkdə Kəlbəcərdə və Zəngilanda da işlər başlanacaq və beləliklə, artıq aşkar edilmiş yataqların mənimsənilməsi başlayacaqdır".

Bununla belə, proqram təkcə məlum ehtiyatların mənimsənilməsini nəzərdə tutmur. Dövlət başçısı paralel olaraq başqa bir vəzifə də qarşıya qoyur: "İkinci istiqamət. Nəzərə alaraq ki, bu bölgədə böyük təbii sərvətlər mövcuddur, ehtimal ki, bu rayonların digər hissələrində, həmçinin qonşu rayonlarda da eyni sərvətlər vardır. Bu məqsədlə kəşfiyyat, geoloji kəşfiyyat işləri aparılacaqdır. Artıq buna start verilmişdir. Bir daha deyirəm: ən müasir texnologiyalar mövcuddur". Belə bir yanaşma azad edilmiş bölgələrin inkişaf dairəsini dəyişir. Onların iqtisadi inteqrasiyası yolların, yaşayış evlərinin, energetika və sosial infrastrukturun tikintisi ilə məhdudlaşmır. Gələcəkdə məşğulluğun və ixrac gəlirlərinin daha bir mənbəyinə çevrilməyə qadir olan sənaye tərkib hissəsi də formalaşır.

Məhz burada proqramın ən mühüm elementlөрindən biri – yataqla emal arasındakı əlaqə ortaya çıxır. Prezident bu məqsədi birbaşa ifadə etmişdir: "Əgər xarici tərəfdaşlar tərəfindən aparılan geoloji kəşfiyyat işləri nəticə verərsə, təbii ki, xarici investorlar da iştirak edəcəklər. Biz bunu alqışlayırıq, çünki təkrar edirəm, bu, çox kapital tutumlu sahədir və əgər burada əhəmiyyətli ehtiyatlara malik yeni qızıl, mis, molibdən yataqları aşkar olunarsa, bütün dövr – zənginləşdirmə və emal zənciri qurulmalıdır. Çünki bu sərvətləri sadəcə olaraq xammal şəklində dünya bazarlarına ixrac etmək, əgər onların ehtiyatları əhəmiyyətli həcmdə aşkar olunarsa, düzgün olmazdı".

Beləliklə, faktiki olaraq bu sahədə yeni sənaye siyasətinin əsas prinsiplərindən biri formalaşdırılmışdır – xammaldan deyil, daha yüksək emal dərəcəsinə malik məhsuldan daha çox ixrac etmək. İqtisadiyyat üçün bu, prinsipial fərqdir. Filiz hasilatı birinci mərhələdə dəyər yaradır. Zənginləşdirmə növbəti səviyyəni əlavə edir. Emal isə daha bir səviyyə əlavə edir. Son metalın və ya onun əsasında sənaye məhsulunun istehsalı daha uzun zəncir formalaşdırmağa imkan verir. Məhz buna görə də bu halda məsələ təkcə ölkənin neçə ton filiz çıxara biləcəyindən ibarət deyil, həm də istehsal prosesinin neçə mərhələsinin Azərbaycan daxilində həyata keçiriləcəyi məsələsi az əhəmiyyət kəsb etmir. Bununla belə, yeni proqram təkcə azad edilmiş ərazilərlə məhdudlaşmır. "Digər perspektivli bölgə Naxçıvan Muxtar Respublikasıdır. Azad edilmiş ərazilər əsas istiqamətlərdən birinə çevrilir, eyni zamanda dövlət digər bölgələrdə də yeni resurs imkanları axtarmaq niyyətindədir. "Növbəti istiqamət – Avropa qitəsində ən perspektivli yataqlardan biri hesab olunan Balakən rayonundakı "Filizçay" polimetal yatağıdır", – dövlət başçısı qeyd edir ki, bu yataq böyük potensiala malikdir və "AzerGold" şirkəti bir neçə ildir ki, onun istismara hazırlanması üzrə işlər görür. Ölkə başçımızın qeyd etdiyi kimi:" tezliklə texniki-iqtisadi əsaslandırma hazır olmalıdır və yekun investisiya qərarı da qəbul edilməlidir. Mən hesab edirəm ki, “AzerGold” bu yatağın 100 faiz səhmdarı olmalıdır. İstismar getdikcə təbii ki, bu yatağın qiyməti də, dəyəri də qalxacaq. Onda biz baxa bilərik. Ola bilər, müəyyən faiz səviyyəsində, - əgər maraq olarsa, mən əminəm ki, olacaq, - xarici investorlar da bu yatağa cəlb oluna bilər”.  Burada sahəyə tətbiq edilməsi nəzərdə tutulan ümumi prinsip nəzərə çarpır – dövlət strateji layihələrə nəzarət etmək imkanını saxlayır, eyni zamanda xarici kapital da daxil olmaqla özəl kapitalın iştirakı üçün yer saxlayır.Kapital tutumlu sahə üçün bu, xüsusilə əhəmiyyətlidir. Yeni şaxta və ya mədən təkcə texnika və iş yerləri deyil. Hasilata başlamazdan əvvəl kəşfiyyatı, infrastrukturun tikintisini, yolları, enerji təchizatını, emal güclərini və ekoloji tədbirləri maliyyələşdirmək lazımdır. Buna görə də investisiya bazasının genişləndirilməsi irimiqyaslı layihələri işə salmaq qabiliyyətinə birbaşa təsir göstərir.

Əgər yataq başlanğıc nöqtəsidirsə, növbəti halqa sənaye emalı olmalıdır. Məhz buna görə yaradılması nəzərdə tutulmuş Qərbi Sənaye Parkı xüsusi yer tutur. Cənab İlham Əliyev  bununla bağlı  vurğulayır ki: "Qərbi Sənaye Parkının yaradılmasında əsas məqsəd məhz dağ-mədən sənayesinin inkişaf etdirilməsidir. Çünki "Daşkəsən" filiz yatağının istismarı və digər layihələrin qonşu rayonlarda icrası, əlbəttə ki, Qərbi Sənaye Parkının yaradılmasını şərtləndirmişdir. İlk növbədə, burada qısa müddət ərzində infrastruktur yaradılmalıdır, bunun üçün büdcədə lazımi vəsait nəzərdə tutulmalıdır. Dağ-mədən sənayesinin tam zənciri yaradılmalıdır – son məhsulun alınmasına qədər. Burada, təbii ki, filiz hasilatı və bir neçə zavodun yaradılması nəzərdə tutulur. Zənginləşdirmə, pelet və briketlənmiş dəmir istehsalı zavodları yaradılmalıdır".

Digər kritik məsələ isə ekologiyadır. Dağ-mədən sənayesi öz təbiətinə görə ətraf mühitə təsirlə bağlıdır. Buna görə də hasilatın artırılması eyni zamanda ekoloji nəticələrə daha sərt nəzarət tələb edir. Prezident İlham Əliyev buna xüsusi diqqət yetirir: "Maksimum ekoloji ekspertiza aparılmalı və bütün ekostandartlara əməl olunmalıdır, çünki bizim əsas sərvətimiz yeraltı sərvətlər deyil, bizim təbiətimizdir. Ona görə də biz xarici tərəfdaşlardan həm təbiətin qorunmasını, həm də ekoloji normaların ən yüksək standartlara uyğun olmasını tələb edirik və tələb edəcəyik. Əgər əməl olunmazsa, onlar cəzalandırılacaqlar. Təbii ki, dövlət şirkəti olan "AzerGold" da bütün ekoloji standartlara əməl etməlidir". Beləliklə, dövlət başçısının baxışına görə, sahənin inkişafı eyni vaxtda iki istiqamət üzrə getməlidir – təbii sərvətlərdən iqtisadi səmərəni artırmaq və sənaye mənimsənilməsinin ətraf mühitə qəbuledilməz ziyan vurmasına yol verməmək.

Diqqətçəkən məsələlərdən biri də odur ki, proqramda dağ-mədən sənayesi metallurgiyadan təcrid olunmuş şəkildə nəzərdən keçirilmir. Əksinə, onların arasında vahid istehsal sistemi formalaşdırılmalıdır. Konkret istiqamətlərdən biri alüminium istehsalının artırılmasıdır: "Hesab edirəm ki, biz bu vacib sənaye istiqamətini özümüz inkişaf etdirməliyik və qəbul edilən proqrama uyğun olaraq alüminium istehsalının həcmi 100 min tona çatdırılmalıdır. Burada müddət, necə ki dedim, 2030-cu ilin sonuna qədərdir.  Burada da bir neçə zavod yaradılacaqdır". Dövlət başçısı qeyd etmişdir ki,  "hərçənd xarici tərəfdaşlardan müəyyən təkliflər var idi, onlar reallaşmadı, çünki biz milli iqtisadiyyata fayda gətirməyə qadir mexanizmlərin tətbiqinə maksimum çalışırıq". Bu, proqramın ümumi məntiqinə uyğundur – sadəcə istehsal həcmini artırmaq deyil, ölkə daxilində daha dərin sənaye zənciri formalaşdırmaq. Bu mənada dağ-mədən sənayesi və metallurgiya bir-birini tamamlaya bilər. Yeni yataqlar xammal bazası, emal müəssisələri sənaye yükü, metallurgiya istehsalatları isə emal olunmamış xammalla müqayisədə xeyli yüksək dəyərə malik məhsul buraxmağa imkan verir. 

Sahənin inkişafını məhz indi aktual edən daha vacib amil mövcuddur. Dünya iqtisadiyyatı miqyaslı texnoloji transformasiya dövründən keçir. Nəqliyyatın elektrifikasiyası, energetika infrastrukturunun inkişafı, akkumulyatorların istehsalı, şəbəkələrin qurulması və yüksək texnologiyalı sahələrin inkişafı bir sıra metalların əhəmiyyətini artırır. Azərbaycan üçün bu, əlavə imkanlar pəncərəsi yaradır. Ölkə mineral-xammal bazasına, inkişaf etmiş energetika sisteminə və beynəlxalq ticarətin müxtəlif istiqamətlərini birləşdirən nəqliyyat mövqeyinə malikdir. Lakin resursların mövcudluğu özlüyündə hələ sənaye sahəsi yaratmır. Bunun üçün kəşfiyyat, investisiyalar, infrastruktur, emal gücləri, ixtisaslı kadrlar və dövlətin və biznesin iştirakının başa düşülən modeli zəruridir. Yeni dövlət proqramı da məhz bu elementlərin birləşdirilməsinə yönəlmişdir. Bununla yanaşı, digər bir aspekt də vacibdir: proqram təkcə cari iqtisadi effekt üçün nəzərdə tutulmayıb. Onun üfüqü 2030-cu ilə qədərdir, lakin onun çərçivəsində yaradılmış infrastruktur və istehsal bazası xeyli uzun müddət işləməlidir.

Azərbaycan Prezidenti proqramın iqtisadi nəticəsini təkcə hasilat həcmi ilə əlaqələndirmir – güclü yeni sənaye istiqamətinin yaradılması yeni iş yerlərinə gətirib çıxaracaqdır. İlham Əliyev konkret rəqəm səsləndirir: "5 mindən çox, bəlkə də daha çox yeni iş yeri yaradılacaqdır". Digər gözlənilən nəticə isə vergi daxilolmalarının artması və güclü ixrac potensialının formalaşdırılmasıdır. Müşavirədə maliyyə effektinin ilkin qiymətləndirilməsi də səsləndirilmişdir: "Ola bilər, indi bu barədə danışmaq hələ tezdir. Lakin gözlənilən illik müsbət maliyyə effekti bir milyard manatdan çox olmalıdır. Mən yekun rəqəmi demək istəmirəm. Ancaq bunlar milyardlarla manatla ölçülə bilən layihələrdir". Eyni zamanda, söhbətin məhz gözlənilən effektdən getməsi vacibdir – onun faktiki miqyası geoloji kəşfiyyatın nəticələrindən, təsdiq edilmiş ehtiyatların həcmindən, müəssisələrin tikinti müddətlərindən, metalların dünya qiymətlərindən, investisiya qərarlarından və istehsalatların özlərinin səmərəliliyindən asılı olacaqdır.

Bu gün Azərbaycan onilliklər ərzində əlçatmaz qalan yataqları sadəcə iqtisadi dövriyyəyə qaytarmır. Eyni zamanda ölkə öz mineral-xammal bazasını yenidən qiymətləndirmək, yeni sahələrin kəşfiyyatını aparmaq, emal infrastrukturu yaratmaq, metallurgiyanı inkişaf etdirmək və hasilatı istehsalla əlaqələndirmək niyyətindədir. Bu, artıq bir yatağın və ya bir zavodun tarixi deyil. Bu, bütöv bir sənaye sistemi formalaşdırmaq cəhdidir. Və burada ardıcıllıq xüsusilə vacibdir: əvvəlcə geologiya və kəşfiyyat, sonra hasilat, ondan sonra isə zənginləşdirmə, emal, metallurgiya və hazır məhsul buraxılışı. Bu zəncir ölkə daxilində nə qədər uzun qalarsa, o, bir o qədər çox iqtisadi fəaliyyət yarada bilər.

Bu yeni sənaye siyasətinin arxasında Prezident İlham Əliyevin uzaqgörən strategiyası dayanır. Dövlət başçısı bu siyasəti vahid bir sistem kimi formalaşdırır ki, burada resurs potensialı, energetika, infrastruktur, sənaye və ixrac bir məqsədə – Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyinin gücləndirilməsinə xidmət edir. Məhz bu kursun ardıcıllığı dövlət başçısının qərarlarını konkret yataqlara, müəssisələrə, investisiyalara və yeni iş yerlərinə çevirməyə imkan verir. Ölkəmizin inkişafının növbəti mərhələsini Prezident İlham Əliyev artıq müəyyən etmişdir: ölkənin təbii sərvətləri istehsalın, yüksək əlavə dəyərin və uzunmüddətli iqtisadi artımın mənbəyinə çevrilməlidir.

Hicran HÜSEYNOVA,

Milli Məclisin komitə sədri

2023-cü ilin sentyabr ayında Azərbaycan Ordusunun Qarabağda keçirdiyi lokal xarakterli antiterror tədbirləri zamanı qanları ilə şanlı tarix yazan qəhrəman, igid oğullarımızın sayəsində Xankəndi və Xocalı şəhəri separatçılardan təmizləndi, Azərbaycan dövləti suverenliyini tam bərpa etdi. İndi doğma Qarabağda, Şuşada, Xankəndidə, Xocalıda, işğaldan azad olunmuş digər torpaqlarımızda üçrəngli Azərbaycan Bayrağı dalğalanır. Bu gün qalib Azərbaycan xalqı işğaldan azad olunmuş şəhərlərin azad olunduğu tarixləri xüsusi gün olaraq qürurla qeyd edir. Prezident, Silahlı Qüvvələrin Müzəffər Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin rəhbərliyi altında rəşadətli ordumuzun bəxş etdiyi bu möhtəşəm Qələbənin sevincini hər bir azərbaycanlı  böyük qürur hissi ilə yaşayır. Qazandığımız bütün bu tarixi nailiyyətlərə görə Ali Baş Komandana, onun rəhbərliyi altında bizləri Qələbə ilə sevindirən Azərbaycan Ordusunun əsgər və zabitlərinə, hərbçilərimizə, Vətən uğrunda canından keçən qeyrətli, cəsur oğullarımıza, şəhidlərimizə, qazilərimizə minnətdardırlar.

2023-cü ilin 19-20 sentyabr tarixlərində Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələri tərəfindən Qarabağ iqtisadi rayonunda keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirləri zamanı Qazax rayonunun 5 nəfər igid oğlu da şəhidlik zirvəsinə yüksəlmişdir. Yuxarı Salahlı kəndinin igid oğlu gizir Şəmşiyev İlham Şakir oğlu, Qarapapaq kəndinin igid oğlu Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının giziri Əhmədov Elvin Qələndər oğlu, Qazax şəhərindən (MAHHXHQ) baş çavuş Hüseynov Ramin Rövşən oğlu, (MAHHXHQ) əsgər Nəbiyev Fərid Kamran oğlu, Canalı kəndinin igid oğlu əsgər Nəsibov Akşin Vasif oğlu antiterror tədbirləri  zamanı qəhrəmanlıq göstərərək adlarını xalqımızın, doğma qazaxlıların qəlbinə əbədi həkk etdilər.

Sentyabrın 20-də Qazax Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Rəcəb Babaşov icra aparatının məsul şəxsləri, Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Şurasının Qazax rayon şöbəsinin əməkdaşları, şəhidlərimizin ailə üzvləri  Qarabağ iqtisadi rayonunda keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirləri zamanı şəhid olmuş qəhrəman oğullarımızın məzarlarını ziyarət etdilər. 

Anım mərasimlərində çıxış edənlər Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında qanları ilə şanlı tarix yazan oğullarımızla, şəhidlərimizlə, qazilərimizlə hər kəsin fəxr etdiklərini bildirdilər. Müstəqil Azərbaycan dövləti və xalqımız var olduqca şəhidlərimizin də qəlblərdə daim əbədi yaşayacağını qeyd etdilər. 

Sabir ƏLİYEV,

“Azərbaycan”

Lokal antiterror əməliyyatlarının üçüncü ildönümü ilə əlaqədar Masallı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Araz Əhmədov tərəfindən şəhid məzarları ziyarət olunub.

Ziyarət zamanı Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası uğrunda canından keçən şəhidlərin əziz xatirəsi dərin ehtiramla yad edilib, məzarları üzərinə gül dəstələri qoyulub, ruhlarına dualar oxunub.

Anım tədbirlərində Masallı Rayon İcra Hakimiyyəti başçısı aparatının Ərazi-təşkilat və ictimai-siyasi məsələlər şöbəsi müdirinin müavini, Müharibə iştirakçıları və şəhid ailələri ilə işin təşkili sektorunun müdiri Qəşəm Hadıyev, Lənkəran-Astara Regional Təhsil İdarəsinin müdiri Bəhruz Mehdiyev, müdir müavini Rəhim Rəhimov, ərazi nümayəndəliklərinin və bələdiyyələrin nümayəndələri, şəhid ailələri, ziyalılar, din xadimləri, ağsaqqallar, məktəblilər və ictimaiyyət nümayəndələri iştirak ediblər.

Çıxışlarda 2023-cü ilin sentyabr ayında keçirilmiş lokal antiterror əməliyyatlarının Azərbaycanın dövlət suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün tam bərpasında mühüm tarixi əhəmiyyət daşıdığı qeyd olunub. Bildirilib ki, həmin əməliyyatlar nəticəsində Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya quruluşu bütün ərazidə bərpa edilib.

Şəhidlərin keçdiyi şərəfli döyüş yolunun və göstərdikləri qəhrəmanlığın gələcək nəsillərə çatdırılmasının vacibliyi vurğulanıb. Şəhid ailələrinin və müharibə iştirakçılarının daim diqqətdə saxlanılmasının dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri olduğu qeyd edilib.

Anım mərasimləri şəhidlərin əziz xatirəsinə ehtiram və onların müqəddəs irsinə sədaqət ifadəsi olaraq davam etdirilib. 

Seyran CAVADOV,

 “Azərbaycan”

Sentyabrın 24-ü axşam Quba-Qusar bölgəsində, 25-i günün birinci yarısında isə bəzi dağlıq və dağətəyi rayonlarda arabir yağış yağacağı gözlənilir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə Milli Hidrometeorologiya Xidmətinin yaydığı xəbərdarlıqda bildirilib.

Qeyd edilib ki, ayrı-ayrı yerlərdə yağışın qısamüddətli leysan xarakterli intensiv olacağı, şimşək çaxacağı, dolu düşəcəyi ehtimalı var.

Gözlənilən yağıntılı hava şəraiti ilə əlaqədar çaylarda sululuğun artacağı, Böyük və Kiçik Qafqazın bəzi çaylarından qısamüddətli daşqın və sel keçəcəyi ehtimal edilir.

Azərbaycan Respublikasının Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyinin (MİDA) layihələri olan 1-ci və 2-ci Yasamal Yaşayış Komplekslərində, habelə 2-ci Hövsan Yaşayış Kompleksində yerləşən, MİDA MMC-nin xüsusi mülkiyyətində olan ümumilikdə 13 qeyri-yaşayış obyekti və onlara aid zirzəmi sahələri MİDA MMC tərəfindən qanunvericiliyə uyğun olaraq hərrac vasitəsilə satışa çıxarılacaq.

MİDA-dan AZƏRTAC-a bildirilib ki, sözügedən hərrac İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin tabeliyində fəaliyyət göstərən Hərracların Təşkili Mərkəzi tərəfindən keçiriləcək.

Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin təşkilatçılığı və 100-dən çox ölkənin xüsusi xidmət orqanının iştirakı ilə sentyabrın 22-də Azərbaycan paytaxtında IV Bakı Təhlükəsizlik Forumu işə başlayıb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, beynəlxalq tədbir “Qlobal təhlükəsizlik arxitekturasında yeni çağırışlar və terrorçuluğa qarşı effektiv əməkdaşlıq mexanizmlərinin formalaşdırılması” mövzusuna həsr olunub.

Forumda Prezident İlham Əliyevin tədbir iştirakçılarına müraciəti oxunub.

Dövlətimizin başçısının müraciəti müasir qlobal təhlükəsizlik çağırışları, böhran nöqtələri, habelə təhlükəsizlik və diplomatiya orqanlarının qarşısında duran vəzifələri əhatə edən konseptual yanaşmadır.

Qlobal nizamın transformasiyaya məruz qaldığı zamanda ənənəvi diplomatik korpuslarla yanaşı, kəşfiyyat diplomatiyası kommunikasiya məsələlərində mühüm rol oynayır. Təhlükəsizlik və kəşfiyyat üzrə subyektlərin diplomatiya sahəsində artan iştirakı üç əsas məqsədi özündə birləşdirir:

- Beynəlxalq aləmdə dəqiq datalar əsasında dərin dəyişiklikləri proqnozlaşdırmaq və bu kontekstdə preventiv təhlükəsizlik priorietlərinə xidmət etmək;

- Regional eskalasiyaların qarşını almaq və rəqib dövlətlər arasındakı əlaqələri yaxşılaşdırmağa çalışmaq;

- Tərəfdaş və müttəfiq dövlətlər arasındakı koordinasiya mexanizmlərini gücləndirərək önləyici tədbirlər həyata keçirmək.

Bu məqamlar nəzərə alınmaqla Prezident İlham Əliyevin müraciəti qarşılıqlı faydaya əsaslanan yeni əməkdaşlıq modelinin qurulmasını strukturlaşdırır.

Burada terrorla mübarizənin koordinasiyası qarşıda dayanan vəzifələrdən biridir. Məhz buna görə Prezident İlham Əliyev həmin mövzudakı çağırışları diqqətə çatdırır.

Dövlətimizin başçısının müraciəti müasir transsərhəd təhdidlərinin təhlili fonunda strateji qiymətləndirmədir. Prezident İlham Əliyevin irəli sürdüyü strateji mövqe və əsas prioritetlər aşağıdakı müddəalarla xarakterizə oluna bilər.

Birincisi, dünyada sülhün, sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin olunması artıq fərdi məsələ deyil, bütün dövlətlərin ortaq və əlaqələndirilmiş məsuliyyətidir.

İkincisi, təhlükəsizlik anlayışı dövlətlərin sərhədlərini aşdığı üçün hər hansı regiondakı lokal böhran qısa müddətdə qlobal siyasi, iqtisadi, enerji və ərzaq təhlükəsizliyi ilə bağlı ciddi fəsadlar törədə bilər.

Üçüncüsü, rəqəmsal imkanların, xüsusilə süni intellektin bədniyyətli istifadəsi radikal ideyaların yayılmasına və terror şəbəkələrinin maliyyələşməsinə imkan yaradaraq müasir mübarizəyə böyük əngəllər törədir.

Dördüncüsü terrorçuluq, kibercinayətkarlıq və digər transsərhəd təhdidlərə qarşı mübarizə yalnız ayrı-ayrı ölkələrin səyləri ilə məhdudlaşmamalı, mütləq şəkildə beynəlxalq birgə fəaliyyətə əsaslanmalıdır.

Beşincisi, süni intellekt və kosmik sahədə güclənən qlobal rəqabət, artan silahlanma xərcləri və regional münaqişələr qlobal təhlükəsizliyə xələl gətirməklə terrorçuluğa zəmin yaradır və lokal böhranların sürətlə bəşəri təhdidə çevrilməsi riskini artırır.

Beləliklə, Prezident İlham Əliyev geosiyasi və təhlükəsizlik risklərinin şiddətləndiyi zamanda böhrandan çıxış yolunu göstərir və sabitlik üçün çoxtərəfli əməkdaşlıq təklif edir. Bu, müasir dövrün mürəkkəb təhlükəsizlik tənliyinin həlli üçün yaxşı düstur ortaya qoyur: Qlobal təhdidlər əlaqələndirilmiş, qabaqlayıcı, qarşılıqlı etimada əsaslanan birgə səylərlə neytrallaşdırıla bilər.

Ədliyyə Nazirliyinin Penitensiar xidməti Prezident İlham Əliyevin bu gün imzaladığı "Məhkum edilmiş bir sıra şəxslərin əfv olunması haqqında" Sərəncamının icrasına başlayıb.

AZƏRTAC xəbər verir ki, Sərəncamın icrası Ədliyyə Nazirliyinin, Ombudsman Aparatının, habelə media nümayəndələrinin iştirakı ilə Ədliyyə Nazirliyinin Penitensiar xidmətinin tabeliyindəki cəzaçəkmə müəssisələrində həyata keçirilir.

Sərəncama əsasən, azadlıqdan məhrumetmə cəzasına məhkum edilmiş 19 şəxsin və azadlığın məhdudlaşdırılması cəzasına məhkum olunmuş 1 nəfərin cəzasının çəkilməmiş hissəsindən azad edilməsi nəzərdə tutulub.

Kreml Vladimir Putin, Volodimir Zelenski və Donald Tramp arasında mümkün görüşlərin perspektivlərini şərh edib, habelə BMT Təhlükəsizlik Şurasında islahatlar barədə mövqeyini ifadə edib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, Rusiya liderinin mətbuat katibi Dmitri Peskovun sözlərinə görə, Moskvanın Putin və Zelenski arasında mümkün görüşlə bağlı mövqeyi dəyişməz olaraq qalır.

Kremlin sözçüsü Zelenskinin Rusiya Prezidenti ilə mümkün görüş barədə açıqlamalarını şərh edərkən bildirib: “Əgər o, həqiqətən də Rusiya Prezidenti ilə görüşmək istəyirsə, Putin onun artıq Moskvaya gələ biləcəyini bildirib”. O, əlavə edib ki, Moskva Ukrayna Prezidentinə təhlükəsizlik zəmanətləri verəcək.

Kreml vurğulayır ki, sammit ilkin danışıqların kulminasiyası olmalıdır. Peskov əvvəllər qeyd etmişdi ki, sammit, ilk növbədə, əldə edilmiş razılaşmaların yekunlaşdırılması üçün vacibdir və bunun hazırlanması mürəkkəb danışıqlar prosesini tələb edir.

Rusiya və ABŞ liderləri arasında yeni bir əlaqə perspektivi diqqət mərkəzindədir. Bir gün əvvəl Donald Tramp Nyu-Yorkda Zelenski ilə görüşməzdən əvvəl Vladimir Putinlə başqa bir görüşü də istisna etməyib.

“Alyaskada görüşümüz olub. Düşünürəm ki, daha bir görüş olacaq”, - deyə ABŞ Prezidenti bildirib.

Kreml Rusiya ilə ABŞ arasında yüksəksəviyyəli təmaslardan danışarkən dəfələrlə hərtərəfli hazırlığın vacibliyini vurğulayıb. “Yüksəksəviyyəli görüşlərlə bağlı heç bir konkret məlumat yoxdur. Rusiya-Amerika görüşünə gəldikdə isə, Prezident buna hazırdır”, - deyə Peskov bildirib.

RF Prezidenti mətbuat katibinin sözlərinə görə, Rusiya və ABŞ liderləri dəfələrlə yeni şəxsi təmasların mümkünlüyünü müzakirə ediblər.

Peskov xatırladıb: “Prezidentlər Putin və Tramp telefon danışıqlarında həmişə lazım gələrsə, vaxtında başqa bir görüş keçirməyə hazır olduqlarını vurğulayıblar”.

Kremlin şərhlərinin digər mövzusu BMT Təhlükəsizlik Şurasında mümkün islahat olub. Moskva Şuranın daimi üzvlüyünün genişləndirilməsinin zəruri olduğunu düşünür, lakin daimi üzvlük institutunun və veto səlahiyyətinin qorunmasını müdafiə edir.

“Biz inanırıq ki, BMT Təhlükəsizlik Şurasında mütləq islahat olmalıdır. Daimi üzvlük mütləq genişləndirilməlidir”, - deyə Peskov bildirib.

Eyni zamanda, Kremlin nümayəndəsi Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvlük institutunun və veto səlahiyyətinin “Birləşmiş Millətlər Təşkilatının bütün strukturu üçün çox vacib element” olduğunu vurğulayıb.

Kreml Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın BMT Təhlükəsizlik Şurasında islahatlar aparmaq və rotasiya prinsipi lehinə veto səlahiyyətindən imtina etmək təklifini məhz belə şərh edib.

Heydər Əliyev Fondu və Mədəniyyət Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə keçirilən Üzeyir Hacıbəyli XVIII Beynəlxalq Musiqi Festivalı çərçivəsində Mədəniyyət Nazirliyinin Mədəniyyət üzrə Elmi-Metodiki və İxtisasartırma Mərkəzi (MEMİM) tərəfindən ADA Universitetində “Sənət inciləri” adlı mühazirə-konsertlər təşkil olunub.

Nazirlikdən AZƏRTAC-a bildirilib ki, Ü.Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyası, Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti, ADA Universiteti və Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin dəstəyi ilə reallaşan tədbirdə ADA Universitetinin rektoru professor Hafiz Paşayev, təhsil ocağının müəllim və tələbələri, eləcə də qonaqları iştirak ediblər.

Tədbirdə çıxış edən ADA Universitetinin prorektoru Günay Ziyadova universitetin Beynəlxalq Musiqi Festivalı çərçivəsində həyata keçirdiyi tədbirlər barədə məlumat verib. O, dahi bəstəkarla bağlı layihənin bu təhsil ocağında reallaşmasından məmnunluğunu bildirib.

Mədəniyyət nazirinin müşaviri Cahangir Səlimxanov bu il 18-ci dəfə təşkil olunan Üzeyir Hacıbəyli Beynəlxalq Musiqi Festivalının müasir mədəniyyət salnaməmizin əhəmiyyətli hadisələrindən olduğunu, Üzeyir bəy fenomeninin təbliği və tanıdılmasına xidmət etdiyini bildirib. Cahangir Səlimxanov Üzeyir bəyin istedadı, bacarıq və fədakarlığı ilə hər zaman gənclər üçün əsl nümunə olduğunu diqqətə çatdırıb.

MEMİM-in direktoru, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Vüqar Hümbətov qeyd edib ki, layihə dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəylinin musiqi mədəniyyətimizin inkişafında müstəsna xidmətlərinin, onun sənət incilərinin daha geniş auditoriyaya, xüsusilə gənc nəslə çatdırılmasına töhfə vermək məqsədi daşıyır.

Tədbir MEMİM-in əməkdaşı sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, Əməkdar mədəniyyət işçisi Səadət Təhmirazqızının moderatorluğu ilə davam edib. Sənətşünaslıq üzrə elmlər doktoru, dosent Leyla Zöhrabovanın Üzeyir Hacıbəylinin Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin inkişafında müstəsna xidmətlərinə həsr olunan mühazirəsi dinlənilib.

Bədii hissədə Beynəlxalq Muğam Mərkəzinin C.Cahangirov adına Xor kollektivi (bədii rəhbər: Prezident mükafatçısı Təranə Yusifova), ADA Universitetinin tələbələri, Ü.Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasının “Detaşe – SABAH” violinoçular ansamblı, Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin müəllim və tələbələrinin ifasında Üzeyir Hacıbəyli yaradıcılığından musiqi və rəqs nümunələri təqdim olunub. Proqramda görkəmli bəstəkar Müslüm Maqomayevin “Nərgiz” operasından ariya və Emil Əfrasiyabın Ü.Hacıbəylinin əsasında yazdığı “Parafraz” kompozisiyası da səsləndirilib.

Qeyd edək ki, “Sənət inciləri” layihəsi üzrə növbəti mühazirə-konsert sentyabrın 28-də Xəzər Universitetində təşkil olunacaq.

Energetika naziri Pərviz Şahbazov Beynəlxalq Elektrotexniki Komissiyanın (IEC) baş katibi və baş icraçı direktoru Filip Metzqer ilə görüşüb.

Nazirlikdən AZƏRTAC-a bildirilib ki, görüşdə Azərbaycanın IEC-yə assosiativ üzvlüyü çərçivəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi, enerji keçidi, elektrikləşmə, bərpaolunan enerji, enerji səmərəliliyi və yeni texnologiyalar üzrə beynəlxalq standartların tətbiqi məsələləri müzakirə olunub.

IEC-nin baş katibi Azərbaycanın qlobal enerji və iqlim gündəliyində artan rolunu, xüsusilə COP29-a sədrliyi dövründə iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə sahəsində irəli sürdüyü təşəbbüsləri yüksək qiymətləndirib. Azərbaycanın cari ildən təşkilatın assosiativ üzvü olmasının əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar yaratdığı bildirilib. Qeyd olunub ki, IEC elektrotexnika, elektronika, təmiz enerji və enerji səmərəliliyi sahələrində standartlaşdırma və uyğunluğun qiymətləndirilməsi üzrə Azərbaycana dəstək göstərməyə hazırdır.

Energetika naziri Azərbaycanda enerji keçidi istiqamətində həyata keçirilən islahatlar, bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafı və enerji səmərəliliyi sahəsində qanunvericilik bazasının təkmilləşdirilməsi barədə məlumat verib. Enerji sektorunda normativ-hüquqi bazanın beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması istiqamətində görülən işlərdən, eləcə də COP29 çərçivəsində irəli sürülmüş enerji təşəbbüslərinin davam etdirilməsindən bəhs olunub. Enerji sektorunda həyata keçirilən layihələrdə müasir texnologiyaların tətbiqi baxımından IEC-nin texniki təcrübəsindən və standartlaşdırma mexanizmlərindən istifadənin əhəmiyyəti qeyd edilib.

Görüşdə elektrikləşmənin qlobal enerji sisteminin və iqtisadiyyatın gələcək inkişafında əsas tendensiyalardan birinə çevrildiyi qeyd olunub. Bu baxımdan yalnız yeni enerji istehsal güclərinin yaradılmasının deyil, elektrik enerjisinin ötürülməsi, mübadiləsi və istehlakçılara çatdırılmasını təmin edən müasir infrastrukturun inkişafının da vacibliyi diqqətə çatdırılıb. Bu kontekstdə “Xəzər-Qara dəniz-Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi” layihəsi üzrə fikir mübadiləsi aparılıb.

IEC ilə Milli Elektrotexniki Komitə və müvafiq texniki işçi qrupları çərçivəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi və yerli mütəxəssislərinin standartların hazırlanması prosesində daha fəal iştirakının vacibliyi qeyd olunub.

Azərbaycan İnvestisiya Holdinqi tərəfindən hazırlanan texniki-iqtisadi əsaslandırmaya uyğun olaraq, maliyyələşmə mənbələrinin müəyyən olunması və aidiyyəti dövlət orqanları (qurumları) ilə birgə kalsinasiya və anodbişirmə zavodunun tikintisi həyata keçiriləcək.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə “Azərbaycan Respublikasında dağ-mədən (metal filizləri) və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair 2027−2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı”nda qeyd olunub.

Dövlət Proqramına əsasən, Gəncə şəhərində “Azəralüminum” MMC-nin elektroliz zavodu layihəsinin tamamlanması və istehsal gücünün artırılması planlaşdırılır.

Eyni zamanda, alüminium yayma məhsullarının istehsalı üzrə yeni layihə çərçivəsində istehsal güclərinin artırılması, alüminiumun dərin emalı üzrə prioritet məhsulların müəyyən edilməsi, onların digər sənaye sahələrində xammal və yarımfabrikat kimi istifadəsi imkanlarının araşdırılması, habelə bu sahədə özəl sektor tərəfindən təqdim edilən layihələrin təşviqi nəzərdə tutulub.

Bundan başqa, Zəylik-Alunit yataqlarında alunitin sənaye istifadəsi, ondan alüminium oksidi və alüminium istehsalı imkanlarının qiymətləndirilməsi planlaşdırılır. Özəl sektor tərəfindən illik istehsal gücü təqribən 200 min ton olan yeni ilkin alüminium istehsalı müəssisəsinin qurulması imkanları qiymətləndiriləcək.

Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti (BŞİH) və “Regional İnkişaf” İctimai Birliyinin birgə təşkilatçılığı ilə 27 Sentyabr – Anım Gününə həsr edilən ağacəkmə aksiyası təşkil edilib.

BŞİH-in mətbuat xidmətindən AZƏRTAC-a bildiriblər ki, paytaxtın Qaradağ rayonunda, Salyan şosesi boyunca keçirilən aksiyada Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin rəhbərliyi, əməkdaşları və struktur bölmələrinin işçiləri, RİİB-in könüllüləri iştirak ediblər.

İştirakçılar tərəfindən aksiyanın keçirildiyi ərazi yararsız tullantılardan təmizlənərək burada Abşeron yarımadasının torpaq-iqlim şəraitinə uyğun 500 yeni ağac əkilib.

Ağacəkmə aksiyası Bakı şəhərində quraqlığa davamlı bitkilərin, yerli iqlimə uyğun ağac və kolların əkilməsi, həmçinin paytaxtda ekoloji tarazlığın bərpası və ərazinin gözəlləşməsi istiqamətində görülən işlərin davamıdır.

Qeyd edək ki, əkilən ağaclara gələcəkdə qulluq göstərilməsi üçün suvarma məsələləri həll edilib, cavabdehlər müəyyənləşdirilib.

Mövsüm ərzində Bakı şəhərinin yaşıllaşdırılması, yaşıllıqlara qulluq və abadlıqla bağlı işlərin davam etdirilməsi nəzərdə tutulub.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Agentliyində Beynəlxalq Elektrotexniki Komissiyanın (IEC) baş katibi və baş icraçı direktoru Filip Metzqerin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti ilə görüş keçirilib.

Dövlət Agentliyindən AZƏRTAC-a bildirilib ki, görüş zamanı qurumun sədri Elnur Bağırov milli standartlaşdırma sisteminin inkişafı istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər və qarşıda duran hədəflər barədə məlumat verib. Eyni zamanda ölkəmizin IEC-ə assosiativ üzvlüyü çərçivəsində elektrotexniki standartlaşdırma fəaliyyətinin genişləndirilməsi, elektrik, elektron və əlaqəli texnologiyalar üzrə beynəlxalq standartlara inteqrasiyanın sürətləndirilməsinin əhəmiyyəti vurğulanıb.

IEC-in baş katibi və baş icraçı direktoru Filip Metzqer öz növbəsində Azərbaycanla elektrotexnika, enerji, rəqəmsal texnologiyalar, süni intellekt və digər innovativ sahələrdə əməkdaşlığın gücləndirilməsi və yeni tərəfdaşlıqlara dair fikirlərini bölüşüb.

Görüş keyfiyyət infrastrukturunun inkişafı, IEC standartlarının tətbiqi, qabaqcıl təcrübənin öyrənilməsi, standartlaşdırma üzrə müvafiq texniki komitələrdə iştirak imkanının, eləcə də beynəlxalq standartlaşdırma fəaliyyətində ölkəmizin rolunun artırılmasını nəzərdə tutan müzakirələrlə davam etdirilib.

Qeyd edək ki, IEC 170-ə yaxın ölkəni əhatə edən geniş şəbəkə vasitəsilə 30 mindən çox beynəlxalq eksperti bir araya gətirərək elektrotexnologiya sahəsi üzrə elektrik və elektron məhsullar, o cümlədən xidmətlərə dair uyğunluğun qiymətləndirilməsi sistemlərini idarə edən aparıcı qlobal təşkilatdır. 2025-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Agentliyinin tabeliyində olan Azərbaycan Standartlaşdırma İnstitutunun nəzdində Milli Elektrotexniki Komitə təsis edilib. 2026-cı il 1 yanvar tarixindən isə Azərbaycan Respublikasının IEC-də assosiativ üzvlüyü təsdiq olunub.

Dövlət müəssisələrində şəffaflığın və maliyyə intizamının artırılması, fiskal risklərin daha səmərəli idarə olunması istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər çərçivəsində 2026-cı ilin ikinci rübü üzrə Maliyyə Nazirliyi yanında Dövlət Müəssisələrinin Monitorinqi Agentliyi tərəfindən 22 dövlət müəssisəsinin monitorinqi başa çatdırılıb.

Nazirlikdən AZƏRTAC-a bildirilib ki, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2025-ci il 29 dekabr tarixli 570 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş Monitorinq Qaydalarına uyğun olaraq həyata keçirilən monitorinqin nəticələri üzrə hesabat hazırlanaraq təqdim edilib.

Monitorinq zamanı dövlət müəssisələrinin maliyyə nəticələri və fəaliyyət göstəriciləri təhlil olunub, onların fəaliyyəti nəticəsində yarana biləcək fiskal risklər müəyyən edilib və müəssisələr müvafiq fiskal risk reytinqlərinə uyğun olaraq təsnifləşdirilib.

Yeni monitorinq mexanizminin tətbiqi dövlət müəssisələrinin maliyyə vəziyyəti və fəaliyyət göstəriciləri barədə sistemli məlumat bazasının formalaşdırılmasına, fiskal risklərin erkən mərhələdə müəyyənləşdirilməsinə və idarəetmə qərarlarının daha dolğun maliyyə məlumatları əsasında qəbul edilməsinə imkan yaradır.

Monitorinqin əhatə dairəsi mərhələli şəkildə genişləndirilir. Belə ki, 2026-cı ilin birinci rübündə 10 dövlət müəssisəsi monitorinqə cəlb edildiyi halda, II rübdə bu göstərici 22 dövlət müəssisəsinə çatdırılıb. Növbəti rüblərdə monitorinqə cəlb olunan dövlət müəssisələrinin sayının daha da artırılması nəzərdə tutulur.

Monitorinq mexanizminin mərhələli şəkildə genişləndirilməsi dövlət müəssisələrinin maliyyə fəaliyyətinin daha sistemli qiymətləndirilməsinə, fiskal risklərin vaxtında müəyyənləşdirilməsinə və dövlət aktivlərinin idarə edilməsinin səmərəliliyinin artırılmasına xidmət edir.

Ölkə ərazisində sentyabrın 24-nə gözlənilən hava şəraiti açıqlanıb.

Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən AZƏRTAC-a verilən məlumata görə, Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Gecə və səhər bəzi yerlərdə zəif duman olacaq. Cənub-şərq küləyi axşam mülayim şimal-qərb küləyi ilə əvəzlənəcək.

Havanın temperaturu gecə 20-23° isti, gündüz 27-32° isti olacaq. Atmosfer təzyiqi 759 mm civə sütunu, nisbi rütubət gecə 70-80 faiz, gündüz 60-65 faiz təşkil edəcək.

Azərbaycanın rayonlarında havanın əsasən yağmursuz keçəcəyi, lakin axşam Quba-Qusar bölgəsinin bəzi yerlərində arabir yağış yağacağı gözlənilir. Ayrı-ayrı yerlərdə leysan xarakterli olacağı, şimşək çaxacağı, dolu düşəcəyi ehtimalı var. Gecə və səhər dağlıq ərazilərdə duman olacaq. Mülayim şərq küləyi əsəcək. Havanın temperaturu gecə 18-22° isti, gündüz 30-35° isti, dağlarda gecə 12-17° isti, gündüz 21-26° isti olacaq.

Naxçıvan şəhəri, Culfa, Ordubad, Sədərək, Şahbuz və Şərurda hava əsasən yağmursuz keçəcək. Gecə və səhər dağlarda duman olacaq. Şərq küləyi əsəcək. Havanın temperaturu gecə 16-21° isti, gündüz 30-35° isti olacaq.

Xankəndi, Şuşa, Xocalı, Xocavənd, Füzuli, Ağdam, həmçinin Daşkəsən-Gədəbəy, Göygöldə hava əsasən yağmursuz keçəcək. Gecə və səhər dağlarda duman olacaq. Şərq küləyi əsəcək. Havanın temperaturu gecə 12-17° isti, gündüz 21-26°, bəzi yerlərdə 29-33° isti təşkil edəcək.

Şərqi Zəngəzur: Cəbrayıl, Kəlbəcər, Qubadlı, Laçın, Zəngilanda hava əsasən yağmursuz keçəcək. Gecə və səhər dağlarda duman olacaq. Şərq küləyi əsəcək. Havanın temperaturunun gecə 12-17° isti, gündüz 21-26°, bəzi yerlərdə 28-33° isti olacağı proqnozlaşdırılır.

Qazax, Gəncə, Samux, Goranboy, Tərtər, Şəmkir, Tovuz, Naftalanda hava əsasən yağmursuz keçəcək. Gecə və səhər dağlarda duman olacaq. Şərq küləyi əsəcək. Havanın temperaturunun gecə 16-20° isti, gündüz 29-34° isti olacağı gözlənilir.

Balakən, Zaqatala, Qax, Şəki, Oğuz, Qəbələ, İsmayıllı, Ağsu, Şamaxı, Siyəzən, Şabran, Xızı, Quba, Xaçmaz, Qusarda hava əsasən yağmursuz keçəcək. Lakin axşama doğru Quba-Qusar bölgəsinin bəzi yerlərində arabir yağış yağacağı, şimşək çaxacağı gözlənilir. Ayrı-ayrı yerlərdə qısamüddətli leysan xarakterli olacağı, dolu düşəcəyi ehtimalı var. Gecə və səhər dağlarda duman. Şərq küləyi əsəcək. Havanın temperaturunun gecə 15-20° isti, gündüz 28-33° isti, dağlarda gecə 13-18° isti, gündüz 23-28° isti olacağı ehtimal edilir.

Yevlax, Ağdaş, Kürdəmir, İmişli, Ağcabədi, Bərdə, Beyləqan, Sabirabad, Mingəçevir, Biləsuvar, Saatlı, Göyçay, Ucar, Şirvan, Hacıqabul, Zərdab, Salyan və Neftçalada hava əsasən yağmursuz keçəcək. Gecə və səhər bəzi yerlərdə duman olacaq. Şərq küləyi əsəcək. Havanın temperaturunun gecə 18-22° isti, gündüz 30-35° isti olacağı proqnozlaşdırılır.

Masallı, Yardımlı, Lerik, Lənkəran, Astara, Biləsuvar və Cəlilabadda hava əsasən yağmursuz keçəcək. Gecə və səhər dağlarda duman olacaq. Şərq küləyi əsəcək. Havanın temperaturu gecə 18-21° isti, gündüz 28-33° isti, dağlarda gecə 14-18° isti, gündüz 25-29° isti təşkil edəcək.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev sentyabrın 23-də İsveç Krallığının ölkəmizdə yeni təyin olunmuş fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Luis Morsinqi qəbul edib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, səfir etimadnaməsini dövlətimizin başçısına təqdim etdi.

Prezident İlham Əliyev səfirlə söhbət etdi.

Növbəti illərdə də ikitərəfli münasibətlərimizin uğurlu inkişafının davam edəcəyinə və yeni əməkdaşlıq sahələrinin müəyyənləşdiriləcəyinə ümidvar olduğunu deyən dövlətimizin başçısı bu xüsusda müxtəlif səviyyələrdə qarşılıqlı səfər və görüşlərin önəminə toxundu, investisiya, ticarət, biznes sahələrində tərəfdaşlıq üçün yaxşı imkanların olduğunu dedi.

Prezident İlham Əliyev səfirə diplomatik fəaliyyətində uğurlar arzuladı.

Qəbula görə dövlətimizin başçısına minnətdarlığını bildirən səfir ikitərəfli münasibətlərimizin daha da genişləndirilməsi üçün səylə çalışacağını vurğuladı.

Səfir Prezident İlham Əliyevə Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh gündəliyi ilə əlaqədar əldə olunmuş nailiyyətlər münasibətilə təbriklərini çatdırdı. Həmçinin iki ölkə arasında etimadın qurulması istiqamətində atılan addımları alqışladığını bildirdi.

İsveçdə çoxlu sayda azərbaycanlı tələbənin təhsil aldığını və onların təhsil səviyyəsinin yüksək qiymətləndirildiyini deyən səfir tələbələrin gələcəkdə fəaliyyətləri dövründə Azərbaycan-İsveç əlaqələrinin inkişafına töhfə verəcəklərinə ümidvarlığını ifadə etdi.

Luis Morsinq Azərbaycanla Avropa İttifaqı arasında münasibətlərdəki müsbət dinamikaya da toxundu və bu xüsusda ikitərəfli saziş üzrə danışıqların bərpa olunduğunu vurğuladı.

Səfir Azərbaycanın Ukraynaya göstərdiyi humanitar yardımları yüksək dəyərləndirdi.

Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh prosesinə toxunan Prezident İlham Əliyev sülh gündəliyinin təşəbbüskarının və müəllifinin məhz Azərbaycan olduğunu dedi, iki ölkə arasında əldə edilən sülhü dünyada presedenti olmayan bir hal kimi qiymətləndirdi.

Azərbaycan-Avropa İttifaqı münasibətlərinin hazırda çox yaxşı olduğunu bildirən dövlətimizin başçısı bu il Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti Antonio Koştanın, Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayen və Avropa İttifaqının xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi, Avropa Komissiyasının vitse-prezidenti Kaya Kallasın ölkəmizə səfərlərini, həmçinin onlarla beynəlxalq tədbirlər çərçivəsində keçirdiyi görüşləri xatırladı.

Görüşdə Azərbaycanla İsveç arasında münasibətlərin hazırkı vəziyyəti və inkişaf perspektivləri barədə fikir mübadiləsi aparıldı, qarşılıqlı maraq doğuran məsələlər müzakirə olundu.

Daşkəsən dəmir filizi layihəsi çərçivəsində filiz hasilatının təşkili, Zənginləşdirmə və Pellet istehsalı zavodlarının, eləcə də İsti Briketlənmiş Dəmir (İBD) zavodunun qurulması nəzərdə tutulur.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu barədə “Azərbaycan Respublikasında dağ-mədən (metal filizləri) və metallurgiya sənayesinin inkişafına dair 2027−2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı”nda qeyd olunub.

Dövlət Proqramına əsasən, layihə çərçivəsində dəmir filizi konsentratının Zənginləşdirmə zavodundan Pellet istehsalı zavoduna nəqli üçün 45 kilometr uzunluğunda boru kəməri qurulacaq.

Bundan başqa, qara metallurgiya sahəsində əlavə stimullaşdırıcı tədbirlərin və güzəştlərin, o cümlədən dəmir yolu yükdaşıma tarifləri üzrə güzəştlərin tətbiqinə dair təkliflər hazırlanması planlaşdırılıb.

Fransa Rusiyaya qarşı hibrid hücumlar fonunda hərbi imkanlarını gücləndirir. Fransa Müdafiə Nazirliyi ordunun Rusiyanın qarşıdakı illərdə həyata keçirə biləcəyi mümkün hərbi sınağa cavab verməyə hazır olmaq üçün modernləşdirildiyini və hərbi imkanların artırıldığını bildirib.

AZƏRTAC xəbər verir ki, “Le Monde” qəzetinin məlumatına görə, Fransanın hərbi mənbəsindən Rusiyanın hibrid hücumlarına konvensional hərbi sahədə, o cümlədən bunu ictimaiyyətə açıqlamadan cavab verilib-verilmədiyi soruşulub. Mənbə buna “Bu, artıq baş verir” cavabını verib. Bununla belə, Müdafiə Nazirliyi Fransanın Rusiya ilə müharibə vəziyyətində olmadığını xüsusi vurğulayıb.

Nazirliyin açıqlamasına görə, Fransa ordusu Avropada Rusiyaya aid edilən hibrid əməliyyatları çox diqqətlə izləyir. Bu fəaliyyətlər aşkarlanır, müəyyənləşdirilir və lazım gəldikdə, hüquqi araşdırmalar da daxil olmaqla müxtəlif vasitələrlə mənşəyi müəyyən edilir. Fransa Müdafiə Nazirliyi bildirib ki, ölkənin silahlı qüvvələri artıq bir neçə ildir Avropanın şərqində, xüsusilə NATO çərçivəsində müxtəlif missiyalarda iştirak edir. Bu fəaliyyətlər arasında pilotsuz uçuş aparatlarının uçuşlarının izlənməsi kimi tədbirlər də qeyd olunur.

Fransanın 2025-ci il Milli Strateji İcmalında hibrid təhdidlərə qarşı mübarizə ayrıca prioritet kimi müəyyənləşdirilib. Sənəddə kiberməkan, informasiya manipulyasiyası, hüquqi vasitələr, iqtisadi təzyiq və hərbi əməliyyatlar hibrid qarşıdurmanın əsas istiqamətləri sırasında göstərilir. Nazirliyin məlumatına görə, Fransa ordusu, həmçinin informasiya mübarizəsi və təsir əməliyyatlarına qarşı fəaliyyət göstərəcək xüsusi imkanlar formalaşdırıb. Məqsəd ordunun fəaliyyətini gözdən salmağa yönələn manevrlərə qarşı mübarizə aparmaqdır. Rəsmi strategiyada Fransanın 2030-cu ilədək hibrid strategiyalara qarşı cavab imkanlarını gücləndirməsi nəzərdə tutulur. Rusiya tərəfi isə bu qiymətləndirmələri qəbul etmir. Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov Rusiyanın Fransa və digər Avropa dövlətlərini təhdid etmədiyini bildirib və Prezident Vladimir Putinin bunu dəfələrlə bəyan etdiyini qeyd edib.

Rusiya ilə bağlı hibrid hücum ittihamları son aylarda Fransa-Rusiya münasibətlərində də gərginlik yaradır. Sentyabrın əvvəlində Paris Almaniyanın Leypsiq hava limanında avqustun 4-də baş vermiş insidentə görə Moskvanı məsul tutmasından sonra Rusiyanın müvəqqəti işlər vəkilini XİN-ə çağırmışdı. Fransa Xarici İşlər Nazirliyi Avropada Rusiyaya aid edilən hibrid hücumların artmasını “Rusiyanın məsuliyyətsiz eskalasiyası” kimi qiymətləndirmiş, Rusiya isə bu ittihamları rədd edərək onları misli görünməmiş eskalasiya adlandırmışdı.

Fransa Müdafiə Nazirliyinin mövqeyinə görə, görülən tədbirlər Rusiyaya qarşı müharibənin başladığını deyil, mümkün təhlükələrə qarşı ölkənin müdafiə və cavab imkanlarının gücləndirildiyini göstərir. Rəsmi Milli Strateji İcmalda isə əsas məqsədlərdən biri Fransanın yüksək intensivlikli mümkün münaqişəyə hazır vəziyyətə gətirilməsi kimi müəyyən edilir.

Prezident İlham Əliyev “Məhkum edilmiş bir sıra şəxslərin əfv olunması haqqında” Sərəncam imzalayıb.

Sərəncamda məhkum olunmuş bir sıra şəxslərin, onların ailə üzvlərinin, Azərbaycan Respublikasının İnsan hüquqları üzrə müvəkkilinin Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə ünvanlanmış əfv haqqında müraciətlərinə baxaraq, məhkumların şəxsiyyətini, səhhətini, ailə vəziyyətini, törətdikləri cinayətlərin xarakterini və ictimai təhlükəlilik dərəcəsini, cəza çəkdikləri müddəti və həmin müddətdə davranışlarını nəzərə alaraq, humanizm prinsiplərinə əsaslandığı qeyd edilib.

Sərəncama əsasən, azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş 19 şəxs, azadlığın məhdudlaşdırılması cəzasına məhkum olunmuş bir nəfər cəzasının çəkilməmiş hissəsindən azad edilib.

ABŞ-nin xüsusi elçisi Stiv Uitkoff isə “X” sosial platformasında bildirib ki, Vaşinqton Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası çərçivəsində gün ərzində iki tərəf arasında vasitəçilərin iştirakı ilə İran nümayəndə heyəti ilə uzun danışıqlar aparıb. O, öz paylaşımında əlavə edib: “Onlar konstruktiv və perspektivli olacağına ümid etdiyimiz bir sıra müzakirələri uğurla başa çatdırıblar. Vasitəçilər işlərini davam etdirəcəklər”.

Vəkillər Kollegiyası (VK) Rəyasət Heyətinin növbəti iclası keçirilib.

Kollegiyadan bildirilib ki, sədr Anar Bağırov Rəyasət Heyətinin cari fəaliyyəti, son dövrdə görülən işlər, əldə olunan nəticələr və qarşıda duran əsas prioritet istiqamətlər barədə məlumat verib.

Sonra iclasın gündəliyinə uyğun olaraq ixtisas imtahanlarının yazılı və şifahi mərhələlərini, eləcə də icbari təlimi uğurla başa vuran vəkilliyə namizədin andiçmə mərasimi keçirilib, ona vəsiqə təqdim edilərək gələcək fəaliyyətində uğurlar arzulanıb.

Həmçinin iclasda bəzi vəkillərin digər vəkil qurumlarına keçirilməsi, müəyyən müddətə vəkillik fəaliyyətinin dayandırılması, habelə müəyyən müddətə üzvlük haqqının ödənilməsindən azad olunması ilə bağlı müraciətlərə baxılıb və müvafiq qərarlar qəbul edilib.

Bundan başqa, Avropa Hüquqşünas Tələbələr Assosiasiyasının (ELSA) Azərbaycan nümayəndəliyi tərəfindən təşkil ediləcək “Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi Simulyasiyası”nın XII və Milli Məhkəmə Müsabiqəsinin XVI buraxılışlarının keçirilməsinə maddi dəstək göstərilməsi ilə bağlı müraciət müzakirə olunub. Rəyasət Heyətinin qərarı ilə ELSA Azərbaycan təşkilatına 3000 manat məbləğində maddi dəstək göstərilməsi qərara alınıb.

Eyni zamanda, “Feniks” Vəkil Bürosunun təsis edilməsi ilə bağlı müraciətə baxılıb və müsbət qərar qəbul edilib.

İclasda Vəkillərin İntizam Komissiyasının rəyləri də müzakirə olunub. Rəyasət Heyətinin müvafiq qərarları ilə yol verilən intizam pozuntularına görə 1 vəkil Kollegiyadan xaric edilib, 2 vəkilə töhmət verilib, daha 2 vəkilin isə gələcək peşə fəaliyyətində qanunvericiliyin və peşə etikası qaydalarının tələblərinə ciddi riayət etməsi diqqətə çatdırılıb.

Sonda Kollegiyanın fəaliyyəti ilə bağlı digər məsələlər müzakirə edilib, onların həlli istiqamətində müvafiq qərarlar qəbul olunub.