Tərtər kəndlisi bolluq yaratmaq əzmindən geri çəkilmir
Azərbaycanın bütün bölgələri bizim üçün doğmadır, əzizdir. Ancaq Tərtərin iqlimində, torpağında bir qeyri-adilik, insanları bura cəlb edən xüsusi gözəllik var. Bəlkə də bu, rayonun dağətəyi olmasından irəli gəlir. Tərtər Kiçik Qafqazın şimal-şərq ətəklərində, Qarabağ düzündə, Tərtər çayının sahilində yerləşdiyinə görə iqlimi də mülayimdir.
Rayonun ümumi ərazisi 42258 hektardır. Bunun 25352 hektarı suvarılandır. Onun da 20332,7 hektarı əkinəyararlı, 1969,9 hektarı həyətyanı, 2623,4 hektarı meyvə, giləmeyvə və üzüm bağları, 426 hektarı isə meşə sahələridir. Bunlardan əlavə, rayonun 3669,52 hektar örüş sahəsi var.
Tərtər çayı üzərində su tutumu 560 milyon kubmetr olan Sərsəng Su Anbarı və 5,84 milyon kubmetr su tutan Suqovuşan Su Anbarı tikilmişdir. Sərsəng Su Anbarındakı su ilə rayonun əkin sahələrinin 70 faizini suvarmaq mümkündür. Bu yerdə qeyd edək ki, rayonda məşğul əhalinin 57,9 faizi, yəni 21,93 min nəfəri kənd təsərrüfatı işləri ilə məşğuldur.
Tərtərin iqtisadiyyatında kənd təsərrüfatının sanballı payı var. Ötən il rayon üzrə ümumi daxili məhsul istehsalının dəyəri 270,7 milyon manat olmuşdur ki, onun da 128,4 milyon manatı (47,4 faizi) kənd təsərrüfatı məhsullarının payıdır. Bunun 55,8 faizi bitkiçilik, 44,2 faizi heyvandarlıq məhsullarının dəyəri olmuşdur.
Hazırda kənd təsərrüfatı işlərinin qızğın çağıdır. Hava şəraitinin həddən artıq yağmurlu keçməsi əkinçiləri ciddi sınağa çəkir. İllərdir su qıtlığından gileylənən kəndli hazırda suyun bolluğundan, intensiv yağan yağışlardan əziyyət çəkir. "Su həyatdır", "su dirilikdir" deməyə adət etmiş əkinçi indi dahi Nizaminin su haqqında dediyi hikmətli sözlərin doğruluğuna bir daha əmin olur.
Uzun illər pambıqçılıqla məşğul olan Qapanlı kənd sakini Teyyub Cəfərovla iş üstündə görüşdük. Çox qayğılıydı. Bildirdi ki, uşaqlıqdan valideynləri ilə birlikdə bir zamanlar "ağ qızıl" deyilən bu qiymətli bitkinin əkilib-becərilməsi ilə məğul olub. Zəngin təcrübə qazanıb, eyni zamanda ailəsinin dolanışığını pambıqdan götürdüyü qazancla təmin edib. Elə ötən mövsümdə 8 hektar pambıq sahəsinin hər hektarından 34 sentner məhsul toplamışdı. Subsidiya ilə birlikdə qazancı yaxşı oldu. Bu mövsüm isə çox çətindir. Öyrəndik ki, təkcə Qapanlıda deyil, elə ətraf kəndlərdə də intensiv yağışlar yağması səbəbindən çiyid səpini xeyli gecikib. İndi bitiş alınsa da, bitkilərin normal inkişafı üçün bir sıra əlavə tədbirlər həyata keçirilməlidir. Odur ki, müqavilə bağladıqları "Prime Cotton" MMC şirkətinin mütəxəssisləri mütəmadi olaraq sahələri gəzir, fermerləri lazım olan dərman preparatları ilə təmin edir, məsləhətlər verirlər. Bütün aqrotexniki tədbirlərin düzgün və ardıcıl qaydada aparılması nəzarətə götürülüb.
Tərtər Dövlət Aqrar İnkişaf Mərkəzinin bitkiçilik sektorunun müdiri Arif Behbudov bildirdi ki, son illər ərzində bu qədər yağmurlu yaz müşahidə edilməmişdir. Belə vəziyyət təsərrüfatın bütün sahələrində, xüsusən də pambıqçılıqda, taxılçılıqda çətinliklər yaradıb. Buna baxmayaraq, rayonda ciyid səpini uğurla başa çatıb və hazırda becərmə işləri aparılır. Hər iki sahədə ötən il qazanılan yüksək nəticələr heç kəsi arxayınlaşdırmır, fermerlər əzmlə çalışır, məhsul bolluğuna etibarlı bünövrə qoyurlar.
Taxılçılıqla məşğul olan fermerlərdən Suliddin Ələkbərovun, Loğman Müseyibovun sözlərinə görə, zəmilərdə məhsul boldur, ancaq təbiətin şıltaqlığı, yağışların dayanmaması onları rahatsız edir. İndi torpağın da, bitkinin də, elə insanların özlərinin də günəşin istisinə ehtiyacı var. Məqsəd ötən il olduğu kimi, bu il də məhsuldarlığı nəinki 40 sentnerə çatdırmaq, bundan da yüksək məhsul götürməkdir.
Ölkədə qeyri-neft sektorunun, xüsusən kənd təsərrüfatının dayanıqlı və sürətli inkişafının dövlət siyasətinin mühüm prioritetlərindən biri olduğunu yaxşı bilən tərtərlilər son illər baramaçılığın inkişafında da uğurlu nəticələr əldə edirlər. Cari mövsümdə rayonda əhaliyə 300 qutu ipəkqurdu paylanılıb. Baramaçılıq qısamüddətli və gəlirli sahə hesab edilsə də, əslində, bu işlərin görülməsini yalnız qurdların bəslənməsi dövrü ilə əlaqələndirmək düz deyil. Təcrübəli kümçü Atamoğlan İsmayılov deyir ki, əsl kümçünün işi qısa müddət deyil, il boyu davam edir: "Çünki əgər yaxşı məhsul götürüb qazanc əldə etmək istəyirsənsə, əvvəlcə işıqlı, təmiz və səliqəli kümxanaların olmalıdır, baramaçılığın yem bazası yaradılmalıdır. Bunların hamısını nəzərə alaraq, cari mövsümdə xeyli ipəkqurdu bəsləməyi öhdəmə götürmüşəm. Əminəm ki, həm ailə büdcəmizi möhkəmləndirəcəyəm, həm də bu sahənin inkişafına öz töhfəmi verəcəyəm".
Kənd təsərrüfatının inkişafına dair prezidentin sədrliyi ilə keçirilən son müşavirədə göstərilib ki, Azərbaycan dünyada genişmiqyaslı, çoxçeşidli subsidiya mexanizmlərini və fermerlərə gübrə, yanacaq güzəştlərini bir arada tətbiq edən nadir ölkələrdəndir. Eyni zamanda istehsalçılara davamlı metodik tövsiyələr verilir, güzəştli kreditlər ayrılır. Bu dövlət dəstəyi nəticəsində vaxtilə hektardan məhsuldarlığı maksimum 1 tona (10 sentnerə) düşən və ümumi istehsalı cəmi 20 min ton təşkil edən pambıqçılıq sahəsi yenidən bərpa olunaraq son göstəricilərə görə 360 min tondan yuxarı qaldırılmışdır ki, bu da pambıqçılıq rayonlarında, o cümlədən Tərtər bölgəsində kənd əhalisinin rifahına müsbət təsir göstərmişdir. Tamamilə məhv olmaq təhlükəsi yaşayan baramaçılıq və deməli, ipəkçilik də dövlətin birbaşa müdaxiləsi ilə yenidən dirçəldilmişdir.
Rayon icra hakimiyyətinin başçısı Müstəqim Məmmədov ölkədə kənd təsərrüfatının inkişafına həsr edilən müşavirədə Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi fikirlərin, tapşırıq və tövsiyələrin Tərtər kəndlisi tərəfindən konkret fəaliyyət proqramı kimi qəbul edildiyini bildirdi. Qeyd etdi ki, tərtərlilər hələ Zəfərdən əvvəlki illərdə də nankor qonşularımızın yaratdığı suni su qıtlığı probleminə baxmayaraq, əsl fədakarlıq göstərir, bol pambıq, taxıl, bostan-tərəvəz məhsulları istehsal edir, ölkə iqtisadiyyatının güclənməsinə öz sanballı töhfələrini verirdilər: "Bu gün dövlətin, Prezident İlham Əliyevin güclü və qüdrətli əli, böyük qayğı və diqqəti, isti və doğma nəfəsi kəndlinin üstündədir. Təbiət sınağa çəksə də, ana torpağa, halal zəhmətə bağlı tərtərlilər kənd təsərrüfatının bütün sahələrində yüksək məhsuldarlığa nail olacaq, ölkə iqtisadiyyatının daha da güclənməsinə sanballı töhfələr verəcək, daha çox qazanacaq, özlərinin həyat şəraitini daha da yaxşılaşdıracaqlar".
Hazırda Tərtərdə əhalinin böyük bir hissəsi kənd təsərrüfatı sahəsində çalışır və qürurverici haldır ki, onların çoxu gənclərdir. Kəndlərimizdə həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması, elektrik enerjisi, qaz və su problemlərinin həll edilməsi, yolların abadlaşdırılması kəndlərimizi cavanlar üçün cəlbedici edib. 6 ildir 30 ilin ağırlığını çiyinlərindən atan tərtərlilər sabaha ümidlə baxır, güzəranlarını daha da yaxşılaşdırmaq, məhsul bolluğu yaratmaq üçün əzmlə çalışırlar.
Lazım QULİYEV,
"Azərbaycan"
