2021-ci il iyunun 15-də Azərbaycanın mədəniyyət
paytaxtı Şuşada imzalanan “Azərbaycan və Türkiyə Respublikası arasında müttəfiqlik
münasibətləri haqqında Şuşa Bəyannaməsi” bütövlükdə regionun geosiyasi mənzərəsində
yeni bir mərhələnin başlanğıcı oldu. Prezident İlham Əliyev və Türkiyə
Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən imzalanan bu sənəd Azərbaycan-Türkiyə
qardaşlığının hüquqi-siyasi əsaslarını daha da möhkəmləndirdi və müttəfiqlik
münasibətlərini ən yüksək səviyyəyə yüksəltdi.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin qeyd
etdiyi kimi, Şuşa Bəyannaməsi tarixi köklərə söykənir. Mustafa Kamal Atatürkün
“Azərbaycanın sevinci sevincimiz, kədəri kədərimizdir”, Ümummilli Lider Heydər
Əliyevin isə “Bir millət, iki dövlət” kəlamları bu sənədin ideoloji əsasını təşkil
edir. Azad Şuşada imzalanan Bəyannamə Azərbaycan və Türkiyə xalqlarının ortaq
tarixinə, ortaq dəyərlərinə və ortaq gələcəyinə sadiqliyinin ifadəsidir.
Şuşa Bəyannaməsinin verdiyi ən mühüm mesaj Azərbaycan-Türkiyə
qardaşlığının sarsılmaz və əbədi xarakter daşımasıdır. Sənəd bütün dünyaya
nümayiş etdirdi ki, iki dövlət arasında münasibətlər artıq strateji tərəfdaşlıq
mərhələsindən müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlib. Bu, regionda sülhün, sabitliyin
və təhlükəsizliyin qorunmasına xidmət edən mühüm siyasi hadisədir.
Bəyannamə siyasi, iqtisadi, enerji, nəqliyyat,
müdafiə, mədəniyyət, təhsil və digər strateji sahələri əhatə edən geniş əməkdaşlıq
proqramıdır. Xüsusilə müdafiə sahəsində əməkdaşlıq və qarşılıqlı hərbi yardım məsələlərinin
sənəddə öz əksini tapması tarixi əhəmiyyət daşıyır. Bu müddəalar iki qardaş ölkənin
təhlükəsizlik məsələlərində bir-birinin yanında olacağını təsdiqləyir və
regionda yeni təhlükəsizlik arxitekturasının formalaşmasına töhfə verir.
Şuşa Bəyannaməsi iqtisadi sahədə də yeni
imkanlar açır. Qarşılıqlı investisiyaların artırılması, ticarət əlaqələrinin
genişləndirilməsi, enerji və nəqliyyat layihələrinin inkişaf etdirilməsi ölkələrin
iqtisadi qüdrətini daha da möhkəmləndirir. İşğaldan azad olunmuş ərazilərin bərpasında
Türkiyə şirkətlərinin fəal iştirakı iki ölkə arasında iqtisadi əməkdaşlığın
real nəticələrindən biridir.
Bəyannamədə xüsusi yer tutan məsələlərdən biri
də Zəngəzur dəhlizi və Orta Dəhlizin inkişafıdır. Azərbaycanın Vətən müharibəsində
qazandığı tarixi Zəfər nəticəsində yaranmış yeni reallıqlar regionun nəqliyyat
xəritəsini dəyişdirir. Zəngəzur dəhlizinin açılması Türkiyə ilə Azərbaycan
arasında birbaşa əlaqəni təmin etməklə yanaşı, Avropa ilə Asiya arasında yeni
ticarət imkanları yaradacaq. Qars-İğdır-Naxçıvan dəmir yolu layihəsi də bu
strateji baxışın mühüm tərkib hissəsidir.
Şuşa Bəyannaməsinin mühüm istiqamətlərindən
biri də xarici siyasət sahəsində koordinasiyanın gücləndirilməsidir. Tərəflər
beynəlxalq təşkilatlarda qarşılıqlı dəstəyin davam etdirilməsi, regional və qlobal
təhlükəsizlik məsələlərində birgə fəaliyyət göstərilməsi barədə razılığa gəliblər.
Bu əməkdaşlıq Azərbaycan və Türkiyənin beynəlxalq nüfuzunu daha da artırır,
onların qlobal miqyasda söz sahibi kimi mövqelərini gücləndirir.
Sənəddə diaspor və media əməkdaşlığı məsələlərinə
də xüsusi diqqət ayrılıb. Xaricdə yaşayan azərbaycanlı və türk icmalarının fəaliyyətinin
əlaqələndirilməsi, vahid media platformalarının yaradılması və informasiya
mübadiləsinin genişləndirilməsi beynəlxalq informasiya məkanında ortaq mövqenin
formalaşdırılmasına xidmət edir.
Prezident İlham Əliyevin bəyan etdiyi kimi,
Şuşa Bəyannaməsində tarixi Qars müqaviləsinə istinad olunması xüsusi rəmzi məna
daşıyır. Yüz il əvvəl imzalanmış Qars müqaviləsi regionda sabitliyin əsaslarından
biri olmuşdusa, Şuşa Bəyannaməsi XXI əsrdə Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərinin
gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirən yol xəritəsinə çevrilib.
Artıq ənənə halını alan Şuşa konfransları da Bəyannamənin
ideyalarının yaşadılmasına xidmət edir. Son illərdə Şuşada keçirilən beynəlxalq
konfranslarda Türk dünyasının inteqrasiyası, yeni dünya nizamı, geosiyasi
proseslər və regional əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunur ki, bu da Şuşa Bəyannaməsinin
strateji əhəmiyyətinin hər il daha da artdığını göstərir. Bu sənəd iki ölkənin
ortaq təhlükəsizlik anlayışını, strateji hədəflərini və regional baxışını əks
etdirməklə yanaşı, Cənubi Qafqazda sülh, sabitlik və inkişaf üçün möhkəm zəmin
yaradır.
Nigar MƏMMƏDOVA,
Milli Məclisin deputatı
