Azərbaycan teatr və kino sənətində elə simalar var ki, onlar yalnız yaratdıqları obrazlarla deyil, öz xarakterləri, həyat tərzləri və daxili aləmləri ilə də yadda qalırlar. Belə sənət adamlarından biri də Əməkdar incəsənət xadimi, görkəmli teatr rəssamı və aktyor Elçin Məmmədov idi. O, sənətdə rənglərin dilinə vaqif olan, bacarıqlı rəssam, ekranda isə sadəliyi və səmimiyyəti ilə tamaşaçını heyran edən aktyor idi.
Elçin Məmmədov 1946-cı il mayın 29-da sənətkar ailəsində dünyaya gəlib. Atası Azərbaycanın görkəmli teatr xadimi, SSRİ Xalq artisti Mehdi Məmmədov, anası məşhur aktrisa, Xalq artisti Barat Şəkinskaya idi. İllər sonra tale onu da ata-anası kimi çəkiliş meydanlarına aparıb, kinoaktyor kimi tanınıb, tamaşaçıların rəğbətini qazanıb. Ancaq valideynlərinin yolunu tam şəkildə təkrarlamayıb, teatr rəssamı kimi çalışıb. Çünki uşaqlıq çağlarında valideynlərinin şöhrəti ona sevincdən çox qayğı gətirmişdi. Sənətə bağlı olan ata-anası evdə az olurdu. Elçinin qayğısını daha çox özündən 14 yaş böyük bacısı Solmaz çəkirdi. Elçin həddindən artıq dəcəl uşaq olub. Nadincliyinə görə, müəllimləri ondan həmişə şikayətləniblər. Barat xanımı buna görə tez-tez məktəbə çağırıblar.
Elçin Məmmədov uşaqlıqdan rəssamlığa meyil göstərib. Orta məktəbi bitirəndə rəssam olmaq arzusu ilə sənədlərini Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti) Rəssamlıq fakültəsinə təqdim edib. İmtahanlardan uğurla keçərək tələbə adını qazanıb. Hələ tələbə ikən yaradıcılıq qabiliyyəti ilə diqqəti cəlb edib. Peşəkar səhnədə ilk işi uşaqlıq dostu Azər Paşa Nemətovun Gənc Tamaşaçılar Teatrında səhnəyə qoyduğu "Mənim qardaşım klarnetdə çalır" tamaşasına verdiyi tərtibat olub. Bu iş gənc rəssamın sənət yolunda həm də ilk uğuru kimi yadda qalıb.
Sonralar Elçin Məmmədov Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrının baş rəssamı olub. Ümumiyyətlə, o, Azərbaycanın demək olar ki, bütün teatrlarında çalışıb. Akademik Milli Dram Teatrı, Musiqili Teatr, Rus Dram Teatrı, Gənc Tamaşaçılar Teatrı, eləcə də Naxçıvan, Gəncə, Lənkəran, Sumqayıt və Mingəçevir teatrlarında onun səhnə tərtibatı verdiyi tamaşalar böyük maraq doğurub. Elçin Məmmədov yalnız Bakıda deyil, Moskva, Arxangelsk və digər şəhərlərdə də 100-dən çox tamaşanın rəssamı olub. O, hazırladığı səhnə tərtibatları ilə tamaşanın ruhunu rənglərlə ifadə edə, məkan həllinə çevirə bilib. Akademik Milli Dram Teatrında "Xırs quldurbasan", "Dəli yığıncağı", "İblis", "Meşşanlar", "İnsan", "Hamlet", Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında "Danabaş kəndinin məktəbi", "Şamdan bəy", "Keçən ilin son gecəsi", "Salam, Hotsi", Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında "Həyatın dibində", "Mənim məhəbbətim Elektra", "Qar kraliçası", "Şeyx Sənan", "Amansız oyunlar" və başqa tamaşaların uğur qazanmasında onun da böyük xidməti olmuşdu.
Amma geniş tamaşaçı kütləsi Elçin Məmmədovu daha çox kinoaktyor kimi tanıyıb. O, körpəlikdən teatr və kino sənətinə xidmət edən sənətkarların arasında olsa da, aktyorluğa gəlişi təsadüf nəticəsində baş verib. Görkəmli kinorejissor, Xalq artisti Tofiq Tağızadə "Yeddi oğul istərəm" filmində Mirpaşa roluna çəkmək üçün əvvəlcə Xalq artisti Eldəniz Zeynalovu dəvət edib. Lakin aktyor at çapmaq istəməyib. Kinorejissor seçimini dəyişməli, bu rola Elçin Məmmədovu çəkməli olub.
Film tamaşaçılar tərəfindən böyük maraqla qarşılanıb. "Yeddi oğul istərəm"də ən yaddaqalan obrazlarından biri də Mirpaşa idi. Elçin Məmmədov kobud, sərt görünüşlü Mirpaşanın daxili dünyasını, sadəliyini, saflığını ustalıqla canlandırıb. Kinoda bu ilk rolu onu məşhurlaşdırıb. Küçədə onu "Mirpaşa" deyə çağırıblar.
"Yeddi oğul istərəm"dən sonra kino sənətində aktyor kimi fəaliyyətini davam etdirib. "Dədə Qorqud", "Dantenin yubileyi", "Yarımçıq qalmış mahnı", "Xəzinə", "Toya dəvətnamə", "Qəribə adam", "Bağlı qapı" kimi maraqlı filmlərdə yaddaqalan obrazlar ifa edib.
Elçin Məmmədov "İblis" tamaşasına verdiyi tərtibata görə 1984-cü ildə Azərbaycan Dövlət mükafatı alıb. O, 1991-ci ildə Əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına, iki dəfə - 1999 və 2001-ci illərdə Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının "Qızıl Dərviş" mükafatına layiq görülüb.
Son quruluş verdiyi tamaşa yenə də uşaqlıq dostu Azər Paşa Nemətovun hazırladığı "Hamlet" olub. Amma tale ona bu tamaşanın premyerasını görməyi nəsib etmədi.
Kənardan cüssəli, zarafatcıl, sağlam insan təsiri bağışlasa da, əslində, hələ 33 ağır infarkt keçirmişdi. Bundan sonra ürəyindən gileylənməmişdi. 2001-ci ilin fevralında isə həmişəki kimi emalatxanasına gedib. Halı pisləşib. Yaxınlıqdakı adamlardan xahiş edib ki, emalatxanadakı rəssamlardan birini çağırsınlar. Otaq yoldaşı gələndə Elçin Məmmədov artıq həyata gözlərini əbədi yummuşdu. Rəssam, aktyor Elçin Məmmədovun 2001-ci il fevralın 18-də - ömrünün 55-ci ilində dünya ilə vidalaşması xəbəri sənət aləmi üçün ağır itki oldu.
Ömrü uzun olmasa da, o, sənətdə silinməz izlər qoyub. Elçin Məmmədov yaddaşlarda sadə, səmimi, gülərüz, şöhrətin dəyişdirə bilmədiyi nadir insanlardan biri kimi qalıb.
Zöhrə FƏRƏCOVA,
"Azərbaycan"
