Moskva Ermənistana əlavə qaz tədarükünü bir sıra siyasi şərtlərin yerinə yetirilməsi ilə əlaqələndirib. Rusiya ilə fikir ayrılıqları fonunda isə İrəvan alternativ yanacaq mənbələri axtardığını açıqlayıb.
Moskva İrəvanı dörd siyasi tələbi yerinə yetirməsə, Ermənistana qaz tədarükünü tamamilə dayandırmaqla hədələyib. Bu barədə sentyabrın 24-də Ermənistanın "Hraparak" qəzeti Rusiyadakı mənbələrə istinadən məlumat yayıb. Hazırda İrəvanda planlaşdırılan təmir işləri səbəbindən qaz tədarükü müvəqqəti olaraq dayandırılıb və daxili tələbat anbarlardan ödənilir. Bildirildiyinə görə, noyabrın 1-də böyük "qəza" və ya fors-major hadisəsi baş verə bilər və bundan sonra tədarük bərpa olunmayacaq.
"Hraparak"ın mənbələrinə görə, əgər İrəvan Gümrüdəki Rusiya hərbi bazasının gələcəyini müzakirə etməkdən və Rusiya kapitalı olan şirkətlərə qarşı tədbir görməkdən imtina edərsə, Moskva belə bir ssenaridən çəkilməyə hazırdır. Bunların arasında "Cənubi Qafqaz Dəmir Yolu" və "Qazprom" da var.
Moskvanın digər tələbi Ermənistanın Avrasiya İqtisadi İttifaqı (Aİİ) və Avropa İttifaqı (Aİ) arasında seçim etməsidir. Məsələn, İrəvan ya Avropaya inteqrasiya prosesinə başlayan qanunu ləğv etməli, ya da bu məsələ ilə bağlı referendum üçün tarix təyin etməlidir.
İddialara görə, Moskva Rusiyayönümlü siyasətçilərin cinayət təqibinə son qoyulmasını və Kreml üçün məqbul olan baş nazirin müavininin təyin edilməsini də tələb edir.
Bir müddət əvvəl, mayın 26-da Rusiya Ermənistanı Aİ-yə daxil olmağa doğru irəliləməyə davam edəcəyi təqdirdə bu ölkəyə təbii qaz, neft məhsulları və xam almaz tədarükü ilə bağlı müqaviləni birtərəfli şəkildə dayandıracağını bildirmişdir.
Ermənistan demək olar ki, tamamilə Rusiya qaz tədarükündən asılı ölkədir. 2025-ci ildə "Qazprom" respublikaya təxminən 2,7 milyard kubmetr yanacaq ixrac edib. Rusiya Prezidenti Vladimir Putin İrəvanın güzəştli qiymətinin min kubmetr üçün 177 dollar olduğunu bildirib. Kreml həmçinin bunu da diqqətə çatdırıb ki, Ermənistan Avrasiya İqtisadi İttifaqından (Aİİ) çıxsa, qaz qiymətləri bazar qiymətlərinə uyğunlaşdırılacaq.
Sentyabrın 16-da Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının katibi Alen Simonyan Rusiyadan tədarükünü Azərbaycan, Türkiyə və İrandan alış-verişlə əvəz edə biləcəyini bildirib. Rusiya qazının daha aşağı qiymətləri ilə bağlı suala cavab olaraq o, yanacağın "siyasi valyuta kimi istifadə edildiyini" bildirib. "Kim deyib ki, qaz qiymətləri yalnız dollarla ölçülür?" - Simonyan soruşub.
Baş nazir Nikol Paşinyan bir müddət əvvəl bildirmişdi ki, Ermənistan Moskvanın qaz qiymətləri ilə bağlı qərarlarından asılı olmayaraq, digər təchizat mənbələri axtaracaq. O, bunu "müstəqillik və dövlətçiliyin inkişaf etdirilməsi" siyasi kursu ilə əlaqələndirib.
Son altı ay ərzində Rusiya ilə Ermənistan arasında münasibətlər getdikcə gərginləşib. May ayından başlayaraq Moskva Ermənistandan spirtli içkilər, tərəvəz, meyvə, balıq, süd məhsulları və güllər də daxil olmaqla müxtəlif malların idxalına məhdudiyyətlər tətbiq edib.
Ermənistan məhsullarının idxalına və tranzitinə ilk qadağalar 7 iyun parlament seçkilərindən qısa müddət əvvəl tətbiq edilib. N.Paşinyanın partiyasının qələbəsindən və İrəvanın Aİ üzvlüyünə müraciət etmək qərarından sonra bu cür məhdudiyyətlərin sayı xeyli artıb.
Buna cavab olaraq, Ermənistan hakimiyyəti ixracı Avropa ölkələri də daxil olmaqla, digər bazarlara yönləndirməyə başlayıb.
Rizvan CƏFƏROV,
"Azərbaycan"
677jpg_1790033437.jpg)
jpg_1790259023.jpg)
