19 Noyabr 2026 19:47
150
DÜNYA
A- A+
Mütəxəssislər mamontların və qılıncdişli pələnglərin “dirildilməsi” imkanlarını qiymətləndiriblər  

Mütəxəssislər mamontların və qılıncdişli pələnglərin “dirildilməsi” imkanlarını qiymətləndiriblər  


Qədim DNT-nin zamanla parçalanması və bütöv bir populyasiyanın genetik müxtəlifliyini yenidən yaratmağın mümkünsüzlüyü yunlu mamontlar və qılıncdişli pələnglər kimi qədim heyvan növlərinin “dirildilməsinə” mane olur. Bu barədə Rusiya Elmlər Akademiyasının Sibir bölməsinin iştirakı ilə nəşr olunan “Elm ilk əldən” jurnalında dərc edilmiş məqalədə məlumat verilir.

“Gen mühəndisliyi növlərin nəslinin kəsilməsi prosesini əsl mənada geri qaytarmaq iqtidarında deyil. Çünki bioloji növün yox olması bütöv bir təkamül qolunun kəsilməsi deməkdir. Hər bir növ minilliklər ərzində mutasiyaların, ətraf mühitlə qarşılıqlı təsirin və təbii seçmənin təsiri altında formalaşan fasiləsiz populyasiya tarixinin daşıyıcısıdır. Hətta ən dəqiq şəkildə bərpa edilmiş genom belə (qədim DNT zaman keçdikcə ciddi şəkildə parçalanır) cəmi bir, ən yaxşı halda isə bir neçə fərdin genetik xüsusiyyətlərini əks etdirən “anlıq görüntü”dür. Bu isə bütöv bir populyasiyanın genetik müxtəlifliyini və demoqrafik tarixini yenidən yaratmaq üçün kifayət deyil”, – deyə nəşrdə bildirilir.

Qeyd olunur ki, nəsli kəsilmiş növlərin “dirildilməsi” qarşısında duran digər maneə onların əvvəlki yaşayış mühitinin – mövcud olduqları qədim ekosistemin artıq yox olmasıdır. Nəşr vurğulayır ki, hətta alimlər nəsli kəsilmiş heyvanın dəqiq surətini yaratmağa nail olsalar belə, həmin heyvan müasir dünyada yaşayacaq. Halbuki burada iqlim şəraiti, qida mənbələri, rəqib növlər və xəstəlik törədiciləri Pleystosen dövrünün sonlarında Şimali Amerikada mövcud olan şəraitdən ciddi şəkildə fərqlənə bilər.

“Belə şəraitdə heyvan yeni ekosistemdə yalnız müəyyən funksiyaları yerinə yetirən canlı əvəzediciyə çevrilə bilər”, – deyə məqalədə qeyd olunur.

Bildirilir ki, “nəsli kəsilmiş növlərin geri qaytarılması” anlayışı müxtəlif üsulları əhatə edir. Onlardan biri selektiv geriyə çarpazlaşdırmadır. Bu üsul vasitəsilə seçmə yolu ilə müasir növlərin nəsillərində əcdadlara xas olan bəzi əlamətləri yenidən üzə çıxarmaq mümkündür. Lakin bu yolla əldə edilən heyvanlar mənşə etibarilə yenə də müasir populyasiyanın bir hissəsi olaraq qalır.

Alimlər, həmçinin dəhşətli canavarların yaradılması nümunəsində olduğu kimi, genomun redaktəsi üsulundan da istifadə edirlər. Bu texnologiya müasir növlərə nəsli kəsilmiş heyvanların ayrı-ayrı xüsusiyyətlərini qazandırır, lakin onların həqiqi mənşəyini və təkamül tarixini dəyişdirmir.

“Yalnız sağ qalmış hüceyrələrdən klonlaşdırma və ya yaxın keçmişdə nəsli kəsilmiş heyvanların dondurulmuş embrionlarından istifadə yox olmuş populyasiya ilə birbaşa bioloji və nəsil əlaqəsini həqiqətən qoruyub saxlaya bilər”, – deyə jurnalda vurğulanır.


Ülkər XASPOLADOVA,

“Azərbaycan”


Digər Xəbərlər

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

Ali Radanın sədri: Ukraynanı və Azərbaycanı qarşılıqlı hörmət birləşdirir

19:58
19 Noyabr

Mütəxəssislər mamontların və qılıncdişli pələnglərin “dirildilməsi” imkanlarını qiymətləndiriblər  

19:47
19 Noyabr

ABŞ-nin büdcə kəsiri 2 trilyon dollara çata bilər - dövlət borcu artır  

19:28
19 Noyabr

ABŞ-də ilk dəfə Ay torpağının tam analoqunda kartof yetişdirilib  

19:13
19 Noyabr

İspaniyada 2 min il yaşı olan qablarda süd və şərab izləri aşkarlanıb  

18:58
19 Noyabr

Dövlət satınalmalarında rəqabət güclənir

18:50
19 Noyabr

YAP Mərkəzi Aparatında görüş keçirilib  

18:49
19 Noyabr

Gülüş terapiyası ağciyər xəstəliklərinin müalicəsində təsirli ola bilər  

18:47
19 Noyabr

NATO yeni nəsil hərbi rabitə strategiyasını açıqlayıb  

18:46
19 Noyabr

Türkmənistanda Azərbaycan-Rusiya parlamentlərarası əlaqələrinin inkişaf perspektivləri müzakirə edilib  

18:45
19 Noyabr

BMT-nin Azərbaycandakı yeni rezident-əlaqələndiricisinə Vəkillər Kollegiyasının fəaliyyəti barədə məlumat verilib  

18:36
19 Noyabr

Azərbaycanda ilk dəfə Dövlət-Biznes Əməkdaşlığı Forumu keçirilib YENİLƏNİB 

18:18
19 Noyabr

Azərbaycanla ABŞ arasında aqrar investisiya və texnologiya sahələrində əməkdaşlıq müzakirə olunub  

18:14
19 Noyabr

Böyük futbol yenidən Xankəndiyə qayıtdı

18:06
19 Noyabr

Dövlət Komissiyası: Cari ilin 10 ayında müsadirə edilən narkotiklərin həcmi 1,7 tondan çox artıb  

18:01
19 Noyabr

Nazir: Milli komandamız da ev oyunlarını Xankəndi şəhər stadionunda keçirə bilər  

17:47
19 Noyabr

Çinin hərbi təhsil üzrə nümayəndə heyəti Milli Müdafiə Universitetini ziyarət edib  

17:39
19 Noyabr

Rusiya Ukraynadakı vəziyyəti müzakirə etmək üçün Avropa İttifaqı nümayəndələrini Moskvaya dəvət edib  

17:30
19 Noyabr

Rusiya Prezidenti Krım körpüsünə hücumlardan sonra qismən atəşkəs ideyasından imtina edib  

17:19
19 Noyabr

Prezident İlham Əliyev Vyetnama rəsmi səfərə gəlib

17:16
19 Noyabr

Azərbaycanın turizm potensialı Ankarada beynəlxalq sərgidə tanıdılır  

17:12
19 Noyabr

ÇOX OXUNANLAR

OXUCU MƏKTUBLARI

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!