19 Noyabr 2026 19:13
98
DÜNYA
A- A+
ABŞ-də ilk dəfə Ay torpağının tam analoqunda kartof yetişdirilib  

ABŞ-də ilk dəfə Ay torpağının tam analoqunda kartof yetişdirilib  


Amerikalı bioloqlar ilk dəfə Ay torpağının tam analoqunda kartof yetişdirməyə nail olublar. Bunun üçün torpaq nümunələrinə külli miqdarda üzvi gübrə əlavə edilib. Tədqiqatçılar, həmçinin “Ay kartofu” adlandırılan bu üsulla yetişdirilmiş məhsulun təhlükəsizliyini təsdiqləyiblər. Bu barədə Oreqon Ştat Universitetinin (OSU) mətbuat xidməti məlumat yayıb.

“Biz müəyyən etdik ki, Ay torpağının analoquna üzvi maddələrin əlavə edilməsi kartofun həmin torpaqda həyat dövrünü tam başa vurmasına imkan verir. Bu, Ayda uzunmüddətli məskunlaşma və tədqiqat işlərinin aparılması üçün zəruri olan həyat təminatı və ərzaq istehsalı sistemlərinin yaradılması istiqamətində mühüm addımdır”, – deyə OSU-nun dosenti Emerik Qoye universitetin mətbuat xidmətinə açıqlamasında bildirib.

Qoyenin və digər alimlərin qeyd etdiyinə görə, reqolit adlanan Ay torpağı asteroid və kometlərin, eləcə də bu göy cisimlərinin toqquşması nəticəsində parçalanmış Ay qabığının xırda hissəciklərindən ibarətdir. Tərkibinə və onu təşkil edən hissəciklərin quruluşuna görə Yer torpağından əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənən reqolitin Yer bitki və heyvanları üçün nə dərəcədə təhlükəsiz olduğunu birmənalı şəkildə müəyyənləşdirmək mümkün deyil.

Bu barədə daha ətraflı məlumat əldə etmək üçün OSU mütəxəssisləri NASA-nın dəstəyi ilə Ay torpağının tam analoqundan istifadə etməklə bir sıra təcrübələr aparıblar. Tədqiqatçılar nümunələrin bir qisminə bitkilər üçün vacib qida maddələri ilə zəngin xüsusi növ kompost əlavə ediblər. Gübrələnmiş Ay torpağının bir neçə variantını hazırladıqdan sonra bioloqlar həmin nümunələrdə kartof əkərək bitkilərin kök salıb inkişaf edə biləcəyini araşdırıblar.

Məlum olub ki, kompostun payı 33 faiz olan Ay torpağı nümunələrində kartof intensiv şəkildə yumrular əmələ gətirib. Kompostun miqdarının 5-15 faizə endirilməsi isə köklərin formalaşmasını xeyli ləngidib və bitkilərin biokütləsinin artımını kəskin şəkildə zəiflədib. Bununla yanaşı, alimlər Ay torpağının kartof yumrularında zəhərli birləşmələrin toplanmasına səbəb olduğuna və ya onların qidalılığını azaltdığına dair heç bir əlamət aşkar etməyiblər.

Tədqiqatçıların ehtimalına görə, kompost yalnız inkişaf edən kartofu zəruri qida maddələri ilə təmin etmir, həm də reqolitdə mövcud olan ağır metalların və digər zəhərli elementlərin bitki köklərində toplanmasının qarşısını alır. Alimlər hesab edirlər ki, Ay torpağının bu cür birləşmələrdən təmizlənməsi üçün yeni üsulların hazırlanması “Ay kartofu”nun məhsuldarlığını daha da artıra bilər. Bu isə gələcəkdə Ayda yaradılacaq bazaların və yaşayış məntəqələrinin öz ərzaq ehtiyatlarını müstəqil şəkildə istehsal etmək imkanlarını genişləndirəcək.


Ülkər XASPOLADOVA,

“Azərbaycan”


Digər Xəbərlər

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

ABŞ-nin büdcə kəsiri 2 trilyon dollara çata bilər - dövlət borcu artır  

19:28
19 Noyabr

ABŞ-də ilk dəfə Ay torpağının tam analoqunda kartof yetişdirilib  

19:13
19 Noyabr

İspaniyada 2 min il yaşı olan qablarda süd və şərab izləri aşkarlanıb  

18:58
19 Noyabr

Dövlət satınalmalarında rəqabət güclənir

18:50
19 Noyabr

YAP Mərkəzi Aparatında görüş keçirilib  

18:49
19 Noyabr

Gülüş terapiyası ağciyər xəstəliklərinin müalicəsində təsirli ola bilər  

18:47
19 Noyabr

NATO yeni nəsil hərbi rabitə strategiyasını açıqlayıb  

18:46
19 Noyabr

Türkmənistanda Azərbaycan-Rusiya parlamentlərarası əlaqələrinin inkişaf perspektivləri müzakirə edilib  

18:45
19 Noyabr

BMT-nin Azərbaycandakı yeni rezident-əlaqələndiricisinə Vəkillər Kollegiyasının fəaliyyəti barədə məlumat verilib  

18:36
19 Noyabr

Azərbaycanda ilk dəfə Dövlət-Biznes Əməkdaşlığı Forumu keçirilib YENİLƏNİB 

18:18
19 Noyabr

Azərbaycanla ABŞ arasında aqrar investisiya və texnologiya sahələrində əməkdaşlıq müzakirə olunub  

18:14
19 Noyabr

Böyük futbol yenidən Xankəndiyə qayıtdı

18:06
19 Noyabr

Dövlət Komissiyası: Cari ilin 10 ayında müsadirə edilən narkotiklərin həcmi 1,7 tondan çox artıb  

18:01
19 Noyabr

Nazir: Milli komandamız da ev oyunlarını Xankəndi şəhər stadionunda keçirə bilər  

17:47
19 Noyabr

Çinin hərbi təhsil üzrə nümayəndə heyəti Milli Müdafiə Universitetini ziyarət edib  

17:39
19 Noyabr

Rusiya Ukraynadakı vəziyyəti müzakirə etmək üçün Avropa İttifaqı nümayəndələrini Moskvaya dəvət edib  

17:30
19 Noyabr

Rusiya Prezidenti Krım körpüsünə hücumlardan sonra qismən atəşkəs ideyasından imtina edib  

17:19
19 Noyabr

Prezident İlham Əliyev Vyetnama rəsmi səfərə gəlib

17:16
19 Noyabr

Azərbaycanın turizm potensialı Ankarada beynəlxalq sərgidə tanıdılır  

17:12
19 Noyabr

Taxıl ehtiyatları artır, ərzaq bazarında balans dəyişir

17:10
19 Noyabr

Azərbaycanda “Eternity-2026” təlimi uğurla davam edir  

17:02
19 Noyabr

ÇOX OXUNANLAR

OXUCU MƏKTUBLARI

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!