04 Noyabr 2026 17:41
494
DÜNYA
A- A+
Dinozavr sümüyündə fosilləşmiş qırmızı qan hüceyrələri aşkarlanıb

Dinozavr sümüyündə fosilləşmiş qırmızı qan hüceyrələri aşkarlanıb


“Aratasaurus” sümüyü üzərində aparılan kimyəvi analizlər nəticəsində qandakı hemoqlobinə oksigeni bədən boyunca daşımağa imkan verən üzvi birləşmənin mövcudluğu müəyyənləşib. Qədim dinozavr sümüklərini tədqiq edən alimlər, ehtimal ki, daşlaşmış qırmızı qan hüceyrələrini və həmin canlının qanına özünəməxsus al-qırmızı rəngi verən molekulun izlərini aşkar ediblər. Tədqiqatçılar iddia edirlər ki, 115 milyon il əvvəl indiki Braziliyanın şimal-şərq hissəsində yaşamış və orada da məhv olmuş "Aratasaurus" adlı kiçik, ətyeyən dinozavrın arxa ətraf sümüklərini təhlil etdikdən sonra məhz bunu əldə ediblər.Bu cür iddialar mübahisəlidir, çünki bioloji toxumalar və molekullar tez parçalana bilir və qədim qalıqlarda çox az iz qoyur, yaxud heç iz qoymur. Lakin bu iddialar təsdiqlənərsə, elm adamları üçün tamamilə yeni imkanlar açılacaq. Onlar dinozavrların qanını, maddələr mübadiləsini və hətta fəallıq səviyyələrini tədqiq edə biləcəklər.

Tədqiqat qrupuna rəhbərlik edən Qərbi Avstraliyadakı “Curtin” Universitetindən professor Kliti Qrays bildirib ki, dinozavrın ilkin biologiyasının mineral və molekulyar əks-sədasını müşahidə edirlər. Hemoqlobinin tərkib hissəsi ilə əlaqəli xüsusi kimyəvi quruluşa malik fosilləşmiş qırmızı qan hüceyrələri indiyədək heç bir qalıqda  aşkar edilməyib. Bu, dünyada ilk haldır.

“Aratasaurus”un daşlaşmış qalıqları 2008-ci ildə bir mədəndə aşkar edilib və o vaxtdan bəri Braziliya Milli Muzeyində saxlanılır. Tədqiqatçılar burada onları öyrənməyə davam edirlər. Dinozavrın arxa ətraf sümüklərini təhlil edərkən Qrays  qırmızı qan hüceyrələrinə bənzəyən strukturlar aşkar edib. Alimlərin müşahidə etdikləri obyektlərin qırmızı qan hüceyrələri olması barədə şübhələri kimyəvi analizlər nəticəsində hemoqlobinin tərkib hissəsi və onun parçalanma məhsullarının aşkar edilməsi ilə daha da güclənib. Analizlər, həmçinin birləşdirici və digər toxumalarda əsas zülal olan kollagenin tərkib hissəsi sayılan amin turşularının izlərini də üzə çıxarıb.

Əgər tədqiqatçıların iddia etdiyi kimi, bu strukturlar həqiqətən də fosilləşmiş qırmızı qan hüceyrələridirsə, o zaman onların necə qorunub saxlanması sualı ortaya çıxır. Qraysın fikrincə, qan hüceyrələrinin daxilində və ətrafında əmələ gələn hausmannit adlı manqan birləşməsi fosilləşmədən əvvəl hüceyrələri stabilləşdirməklə onların qorunub saxlanmasına kömək etmiş ola bilər. O əlavə edib ki, eyni proses amin turşularının da qorunub saxlanmasına yardım edə bilər.  


Əsmər QARDAŞXANOVA,

“Azərbaycan”

Digər Xəbərlər

QƏZETİN ÇAP VERSİYASI

XƏBƏR LENTİ Bütün xəbərlər

ABŞ-dən Zelenskiyə sual: Ukrayna NATO-ya üzv olarsa, Donbasdan çıxmağa razılaşacaqsınızmı?

16:44
14 Noyabr

Baş prokuror Kamran Əliyev Argentinadan olan həmkarları ilə görüşlər keçirib

15:39
14 Noyabr

Azərbaycan-Böyük Britaniya iqtisadi əlaqələri enerji layihələri ilə məhdudlaşmır

15:12
14 Noyabr

Yaponiyalı tələbələrə Azərbaycanın xarici siyasəti haqqında mühazirə oxunub

14:53
14 Noyabr

QMİ sədri Maskat Fəaliyyət Planı Forumunda iştirak edəcək

14:41
14 Noyabr

Azərbaycan–Böyük Britaniya münasibətləri strateji tərəfdaşlıq müstəvisində

14:39
14 Noyabr

COP31-dəki Azərbaycan pavilyonunda gənclərin təmiz enerji keçidindəki rolu müzakirə olunub

14:36
14 Noyabr

Sabah Bakıda və rayonlarda yağış, dağlıq ərazilərdə qar yağacaq

14:31
14 Noyabr

Fövqəladə Hallar Nazirliyi gözlənilən qeyri-sabit hava şəraiti ilə əlaqədar əhaliyə müraciət edib

13:26
14 Noyabr

Bir gündə 10 təşəbbüs, 10 görüş...

13:26
14 Noyabr

Bahar Muradova: Azərbaycanda qlobal iqlim gündəliyinə verilən təkan Türkiyədə yeni qərarların alınmasına gətirib çıxarmalıdır

12:47
14 Noyabr

COP31-də altıncı günün əsas mövzusu uşaqlar və gənclərdir

12:29
14 Noyabr

Müdafiə Nazirliyi: Hərbi hissələrdə əsgərlərlə görüşə müvəqqəti məhdudiyyət qoyulub

12:25
14 Noyabr

Britaniyalı ekspert: Azərbaycan və Böyük Britaniya arasında strateji tərəfdaşlıq münasibətlərin inkişafında mühüm mərhələdir

12:01
14 Noyabr

İrəvandakı Göy məscidin mərasim zalına erməni şairin adının verilməsi narahatlıq doğurur - BƏYANAT

11:48
14 Noyabr

Azərbaycan nefti 102 dollara satılır

11:27
14 Noyabr

Azərbaycan Avropanın enerji keçidində iştirak edəcək vacib tərəfdaşdır

11:24
14 Noyabr

Tramp Çin və Rusiya liderləri ilə ilk dəfə üçtərəfli görüş keçirəcək

11:20
14 Noyabr

Leyla Əliyeva COP31-də Heydər Əliyev Fondu ilə Türkiyənin Sıfır Tullantı Fondunun birgə pavilyonunda olub, bir sıra ekspertlərlə görüşüb

10:06
14 Noyabr

Bilmək istəyirəm

09:05
14 Noyabr

Fransa etirazları susdurmaq üçün antiterror tədbirlərinə əl atır

09:00
14 Noyabr

ÇOX OXUNANLAR

OXUCU MƏKTUBLARI

NƏŞRLƏRİMİZ

TƏQVİM / ARXİV

BAŞ REDAKTORDAN

Hamımızın Azərbaycan adlı bir Vətəni var! Qoynunda dünyaya göz açdığımız, minbir nemətindən dadıb isti qucağında boya-başa çatdığımız bu əvəzolunmaz diyar azərbaycanlı adını qürur və iftixarla daşıyan hər kəs üçün müqəddəs və ülvidir.
Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində zəfər çalaraq erməni işğalçılarını kapitulyasiyaya məcbur etdi, düşməni qovaraq ərazi bütövlüyünə nail oldu.
Bununla da Azərbaycan yeni inkişaf dövrünə qədəm qoydu.
Bu dövrdə dünyada mürəkkəb və ziddiyyətli proseslər davam etməkdədir!
Hələ də dünyada ədalətsizliklər mövcuddur!
Hələ də dünyada ikili standartlar var!
Hələ də dünyada güclülər zəiflərin haqqını tapdalamaq istəyir!
Odur ki, biz daima güclü olmalıyıq.
Güclü olmağın əsas şərti isə bizim birliyimizdir!
Dünyanın harasında yaşamağımızdan, hansı sahədə çalışmağımızdan asılı olmayaraq, əlbir və əlaqəli fəaliyyət göstərməyi bacarmalıyıq.
Azərbaycan naminə, onun dünyada yeri, yüksək nüfuzu uğrunda daim birlikdə mübarizə aparmalıyıq.
Yalnız bu halda anamız Azərbaycanı qoruya, yüksəldə və hamımız üçün qürur mənbəyinə çevirə bilərik.
Ulu yurdumuzun adını daşıyan "Azərbaycan" qəzeti də bu amala xidmət edir.
Əziz azərbaycanlılar! Sizi Azərbaycan naminə, övladlarımızın firavan və xoşbəxt gələcəyi uğrunda əlbir və əlaqəli fəaliyyətə çağırıram!