Bilmək istəyirəm

- Atam 3 ay əvvəl rəhmətə gedib. Ondan miras kimi bir ev qalıb. Mən atamın yeganə övladıyam. Atamın 2 qardaşı və 2 bacısı var. Bilmək istəyirəm ki, həmin evdən atamın qardaş və bacılarına pay düşürmü?

Samir SÜLEYMANLI,

Masazır qəsəbəsi

- Sualınıza cavab olaraq bildiririk ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1159-cu maddəsinə görə 5 növbə vərəsə müəyyən edilmişdir. 

Birinci növbəyə - ölənin uşaqları, miras qoyanın ölümündən sonra doğulmuş uşaq, arvad (ər), valideynlər (övladlığa götürənlər) daxil edilmişdir. Nəzərə alınmalıdır ki, övladlığa götürülən və onun övladları övladlığa götürənin vərəsələri və ya qohumları kimi övladlığa götürənin uşaqlarına və onların övladlarına bərabər tutulurlar. Həmçinin, bu sonuncuların nəvələri, nəticələri və uşaqları o halda qanun üzrə vərəsə sayılırlar ki, mirasın açıldığı vaxt miras qoyanın vərəsələri olacaq valideynləri sağ olmasın. Onlar qanun üzrə vərəsəlik zamanı onların ölmüş valideyninə çatası paydan bərabər miras alırlar. Sonuncuların nəvələri, nəticələri və uşaqları, əgər onların valideynləri mirasın qəbulundan imtina etmişlərsə, vərəsə ola bilməzlər. Övladlığa götürən və onun qohumları övladlığa götürülənin və onun övladlarının vərəsələri kimi övladlığa götürülənin valideynlərinə və digər qan qohumlarına bərabər tutulurlar. Övladlığa götürülən və ya onun övladları öldükdən sonra övladlığa götürülənin valideynlərinə, onun yüksələn xətt üzrə digər qan qohumlarına, bacı və qardaşlarına qanun üzrə vərəsəlik hüququ daha mənsub olmur.

İkinci növbəyə - ölənin bacıları və qardaşları aiddirlər. Miras qoyanın bacısı uşaqları və qardaşı uşaqları və onların uşaqları o halda qanun üzrə vərəsə sayılırlar ki, mirasın açıldığı vaxt miras qoyanın vərəsəsi olacaq valideynləri sağ olmasın. Onlar qanun üzrə vərəsəlik zamanı onların ölmüş valideyninə çatası miras payını bərabər olaraq miras alırlar.

Üçüncü növbəyə - həm ana tərəfdən, həm də ata tərəfdən nənə və baba, nənənin anası və atası, babanın anası və atası daxildir. Nənənin anası və atası, babanın anası və atası o halda qanun üzrə vərəsə sayılırlar ki, mirasın açıldığı vaxt nənə və baba sağ olmasın.

Dördüncü növbəyə - xalalar və bibilər, dayılar və əmilər şamil olunurlar.

Beşinci növbəyə - xala uşaqları və bibi uşaqları, dayı uşaqları və əmi uşaqları, onlar sağ olmadıqda isə onların uşaqları daxildirlər.

Göründüyü kimi, Siz atanızın birinci növbə vərəsəsisiniz, atanızın qardaş və bacıları isə ikinci növbə vərəsələr sayılırlar.

Mülki Məcəllənin 1160-cı maddəsinin tələbinə görə, əvvəlki növbənin vərəsələrindən, heç olmasa, birinin mövcudluğu sonrakı növbənin vərəsəliyini istisna edir.

Belə olan halda Sizin birinci növbə kimi mövcudluğunuz ikinci növbə vərəsə olan atanızın qardaş və bacılarını vərəsə kimi mirasdan pay almaq hüququnu məhdudlaşdırmış olur.

- Əmək Məcəlləsinə edilən son dəyişikliklərə əsasən distant (məsafədən) iş anlayışı qanunvericilikdə necə tənzimlənir? Distant iş hansı hallarda, hansı vəzifələr üzrə və hansı qaydada tətbiq olunur, bu formada çalışan işçilərin iş vaxtı, əməkhaqqı, məzuniyyət və sosial təminat hüquqları necə müəyyən edilir? Əmək müqaviləsində hansı şərtlərin göstərilməsi tələb olunur?

Jalə RAMAZANLI, 

Bakı şəhəri

- Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 9-2-ci maddəsinə əsasən, məsafədən (distant) iş – əmək funksiyasının məsafədən icrasına imkan verən vasitələrlə (elektron, proqram-texniki, telekommunikasiya vasitələri və s.) müəssisədən və ya fiziki şəxs olan işəgötürənin yaratdığı iş yerlərindən kənarda (işlərin görülməsi (xidmətlərin göstərilməsi) üçün münasib olan digər yerdə) yerinə yetirilməsidir.

Nəzərə alınmalıdır ki, Əmək Məcəlləsi əmək funksiyasını məsafədən (distant) iş formasında yerinə yetirən işçilərə də şamil edilir (Əmək Məcəlləsi, maddə 4, hissə 2).

Həmçinin Əmək Məcəlləsinin 55-ci maddəsinin 2-ci hissəsinin tələbinə görə, əmək funksiyalarının məsafədən (distant) iş formasında yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar əmək şəraitinin əlavə şərtləri tərəflərin qarşılıqlı razılığına əsasən əmək müqaviləsi ilə müəyyən edilir.

Beləliklə, əmək funksiyasını məsafədən (distant) iş formasında yerinə yetirmək niyyətində olan işçi bu barədə işəgötürənlə razılığa gəlməli, daha sonra Əmək Məcəlləsinin müəyyən etdiyi qaydalara uyğun olaraq qarşılıqlı razılıq əsasında şərtlər müəyyənləşməli və həmin şərtlər əsasında əmək müqaviləsi bağlanmalıdır.

- Satınalma müqaviləsi üzrə tələblərin icrası zamanı qarşı tərəf öhdəliklərini yerinə yetirmirsə, hansı hüquqi tədbirlər görülə bilər?

Kənan MUSTAFAZADƏ,

Şirvan şəhəri

- Sualınıza cavab olaraq bildirmək istəyirik ki, satınalma müqaviləsi üzrə münasibətlər Mülki Məcəlləyə, dövlət satınalmaları müqaviləsinə dair münasibətlər isə Azərbaycan Respublikasının dövlət satınalmaları haqqında qanunvericiliyinə uyğun tənzimlənir.

Satınalma müqaviləsi üzrə tələblərin icrası zamanı qarşı tərəf öhdəliklərini yerinə yetirmirsə, məhkəməyə müraciət oluna bilər, lakin məhkəməyə müraciət etməzdən əvvəl qarşı tərəfə rəsmi qaydada yazılı xəbərdarlıq göndərilməlidir. Xəbərdarlıqda müqavilənin müvafiq bəndinə istinad edərək öhdəliyin ağlabatan müddətdə icra olunması tələb edilməlidir. Əgər müqavilədə gecikdirilən hər gün üçün cərimə nəzərdə tutulubsa, həmin məbləğin hesablanması və ödənilməsi tələbi irəli sürülə bilər. 

Yazılı xəbərdarlıq müsbət nəticə verməzsə, o zaman müqavilənin icra olunmaması nəticəsində sizə dəyən real zərərin və əldən çıxmış mənfəətin ödənilməsini məhkəmə qaydasında tələb edə bilərsiniz.

Əgər öhdəliklər əhəmiyyətli dərəcədə pozularsa və müqavilədə nəzərdə tutularsa, müqaviləni birtərəfli qaydada ləğv etmək mümkündür. Bunun üçün qarşı tərəfə müqaviləyə xitam verilməsi barədə bildiriş göndərilir. Müqavilə ləğv edildikdən sonra qarşı tərəfdən ödənilmiş avansın qaytarılması və dəymiş ziyanın ödənilməsi tələb oluna bilər.

Sualları cavablandırdı:

Paşa SƏFƏROV,

Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü