Bilmək istəyirəm

- Hüquqi şəxsin yenidən təşkili bölünmə formasında hansı qaydada həyata keçirilir və bu zaman hüquqi varislik statusu kimə verilir? Prosedurlar barədə ətraflı məlumat verməyinizi xahiş edirəm. 

Vidadi ƏHMƏDOV,

Quba rayonu

- Sualınıza cavab olaraq bildiririk ki, hüquqi şəxsin yenidən təşkili Mülki Məcəllənin 55-ci, hüquqi şəxslər yenidən təşkil edilərkən hüquq varisliyi isə 56-cı maddəsində nəzərdə tutulmuşdur. 

İlk olaraq hüquqi şəxsin yenidən təşkilinə gəlincə, Mülki Məcəllənin 55.1-ci maddəsinə əsasən, hüquqi şəxsin yenidən təşkili (birləşmə, qoşulma, bölünmə, ayrılma, çevrilmə) onun təsisçilərinin (iştirakçılarının) və ya hüquqi şəxsin nizamnamə ilə vəkil edilmiş orqanının qərarı ilə həyata keçirilə bilər. Həmçinin Məcəllənin 55.2-ci maddəsinə görə, qanunla müəyyənləşdirilmiş hallarda hüquqi şəxsin bölünməsi və ya tərkibindən bir və ya bir neçə hüquqi şəxsin ayrılması şəklində yenidən təşkili məhkəmənin qərarı ilə həyata keçirilir. 

İstinad olunan normaların məzmunundan aydın olur ki, hüquqi şəxsin yenidən təşkili bölünmə formasında hüquqi şəxsin nizamnamə ilə vəkil edilmiş orqanının qərarı ilə həyata keçirilir. Lakin qanunla müəyyənləşdirilmiş hallarda hüquqi şəxsin bölünməsi şəklində yenidən təşkili məhkəmənin qərarı əsasında baş tutur. 

Məhkəmə qərarı əsasında həyata keçirilən bölünmə zamanı, öncə məhkəmə hüquqi şəxsin kənar idarəçisini təyin edir və ona hüquqi şəxsi yenidən təşkil etməyi tapşırır. Kənar idarəçinin təyin edildiyi andan hüquqi şəxsin işlərini idarə etmək səlahiyyətləri ona keçir. Kənar idarəçi məhkəmədə hüquqi şəxsin adından çıxış edir, bölünmə balansını tərtib edib baxılmaq üçün onu yenidən təşkil nəticəsində yaranan hüquqi şəxslərin nizamnamələri ilə birlikdə məhkəməyə verir. Məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qərarı, qanunvericiliyin tələblərinə riayət edilməklə yeni yaranan hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatına alınması üçün əsasdır.

Hüquqi şəxslər yenidən təşkil edilərkən hüquq varisliyi ilə bağlı sualınıza gəlincə, Mülki Məcəllənin 56.3-ci maddəsinə əsasən, hüquqi şəxs bölündükdə onun hüquq və vəzifələri bölünmə balansına uyğun olaraq yeni yaranmış hüquqi şəxslərə keçir.

- Bizi 20 Yanvar Günü işə çağırdılar və 7 saat işlədik. Bu, qanunazidd deyilmi? Bilmək istəyirəm, həmin günə görə bizə əməkhaqqı verilməlidirmi?

Qurban ƏMİROV, 

Bakı şəhəri

- Sualınıza cavab vermədən öncə, vurğulamaq istərdik ki, 20 Yanvar - Ümumxalq Hüzn Günü xalqımız üçün həm kədərli, həm də qəhrəmanlıqla dolu yaxın tarixin ən mühüm hadisəsidir.

Əmək Məcəlləsinin 106-cı maddəsinə görə, hər il yanvarın 20-si Azərbaycanın müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda həlak olmuş şəhidlərin anım günü - Ümumxalq Hüzn Günüdür. Həmin gün iş günü hesab edilmir.

İşçilərin Ümumxalq Hüzn Günündə işə cəlb olunması aşağıdakı müstəsna hallarda mümkündür:

- dövlətin müdafiəsinin təmin olunması üçün, habelə təbii fəlakətin, istehsal qəzasının qarşısını almaq və ya onların nəticələrini aradan qaldırmaq üçün yerinə yetirilməsi zəruri olan ən vacib işlərin görülməsi zamanı;

- su, qaz və elektrik təchizatı, isitmə, kanalizasiya, rabitə və digər kommunal xidmət sahələrində işlərin, xidmətlərin pozulmasına səbəb olan gözlənilməz hadisələrin nəticələrini aradan qaldırmaq üçün zəruri işlərin görülməsini təmin etmək üçün;

- fasiləsiz istehsalatlar, ticarət, ictimai iaşə, rabitə, nəqliyyat və digər xidmət sahələrinin fəaliyyəti ilə əlaqədar olaraq.

Göstərilən hallardan başqa Ümumxalq Hüzn Günündə işçilərin işə cəlb olunması yolverilməzdir. 

Əmək Məcəlləsinin 108-ci maddəsinin 1-ci hissəsinə görə Məcəllənin 91, 92 və 93-cü maddələrində nəzərdə tutulmuş hallar istisna olunmaqla, qalan iş yerlərində səsvermə, bu Məcəllənin 105-ci maddəsində göstərilən iş günü hesab edilməyən bayram günləri və Ümumxalq Hüzn Günündən bilavasitə əvvəl gələn iş gününün müddəti həftəlik iş günlərinin sayından asılı olmayaraq bir saat qısaldılır. 

Ümumxalq Hüzn Günü işə cəlb edilən işçilərin əməyi Əmək Məcəlləsinin 164-cü maddəsində nəzərdə tutulan qaydada ödənilir. Əmək Məcəlləsinin 164-cü maddəsinin 1-ci hissəsinə əsasən, istirahət, səsvermə, iş günü hesab edilməyən bayram günləri və ümumxalq hüzn günü görülən işə görə əməkhaqqı aşağıdakı kimi hesablanır:

- əməyin vaxtamuzd ödənilmə sistemində gündəlik (saatlıq) tarif maaşının iki mislindən aşağı olmamaqla;  

- əməyin işəmuzd ödənilmə sistemində ikiqat işəmuzd qiymətlərindən aşağı olmamaqla;

- aylıq maaş alan işçilərə iş aylıq iş vaxtı norması çərçivəsində görülmüşsə, maaşdan əlavə gündəlik (saatlıq) vəzifə maaşı məbləğindən aşağı olmamaqla, əgər iş aylıq iş vaxtı normasından artıq vaxtda görülmüşsə, maaşdan əlavə gündəlik (saatlıq) vəzifə maaşının ikiqat məbləğindən aşağı olmamaqla.

Həmçinin normanın 2-ci hissəsinə görə, istirahət, səsvermə, iş günü hesab edilməyən bayram günləri və ümumxalq hüzn günü işləmiş işçinin arzusu ilə ona əməkhaqqı əvəzinə başqa istirahət günü verilə bilər.

Beləliklə, Siz ümumxalq hüzn günü işə cəlb olunmusunuzsa, o zaman Sizə müvafiq əməkhaqqı ödənilməlidir.

Sualları cavablandırdı:

Paşa SƏFƏROV,

Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü