CASPIA Analitik Mərkəzində CASPIA və Özbəkistanın Proqressiv İslahatlar Mərkəzinin (CPR) birgə təşəbbüsü olan "Azərbaycan-Özbəkistan biznes-barometri"nin təqdimatı keçirilib. Tədbirdə CPR-in rəhbəri Mirşohid Aslanov, həmçinin ekspert və işgüzar dairələrin nümayəndələri iştirak ediblər.
Yeni platforma Azərbaycan və Özbəkistan biznesinin real ehtiyaclarını müntəzəm olaraq izləmək, mövcud maneələri aşkar etmək və iki ölkə arasında ticarət-iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün yeni imkanları müəyyən etmək məqsədi daşıyır.
Təqdimat zamanı Mirşohid Aslanov Azərbaycan və Özbəkistan arasında iqtisadi əlaqələrin əhəmiyyətli dərəcədə artdığını qeyd edib. Onun sözlərinə görə, təxminən on il əvvəl qarşılıqlı ticarət dövriyyəsi təxminən 10-15 milyon dollar təşkil edirdisə, bu gün bu göstərici 800 milyon dollara çatıb. Bunun 300 milyon dollara yaxını əsas ticarətin, 508 milyon dolları isə qiymətli metallar ticarətinin payına düşür. Bununla belə, onun qiymətləndirməsinə görə, mövcud ticarət həcmi hələlik iki bazarın bütün potensialını əks etdirmir. CASPIA və CPR-in birgə təhlili göstərir ki, Özbəkistan Azərbaycana ixracı təxminən 500 milyon dollar artıra bilər, Azərbaycanın Özbəkistan istiqamətində əlavə ixrac imkanları isə 650 milyon dolları ötür. "Ümumilikdə ticarət dövriyyəsinin səviyyəsi asanlıqla bir milyard dolları keçə bilər", - deyə M.Aslanov bildirib. Onun sözlərinə görə, bu potensialın reallaşdırılması üçün, sadəcə, statistika kifayət deyil. Biznesə potensial tərəfdaşlar, mallar, sertifikatlaşdırma tələbləri, gömrük prosedurları, tariflər, logistika və bazara çıxışın digər şərtləri barədə ətraflı məlumatlara çıxış lazımdır. Bu baxımdan, biznes-barometrin əsas vəzifələrindən biri idxalçı və ixracatçılara lazımi məlumatları daha tez tapmağa və praktiki qərarlar qəbul etməyə imkan verəcək informasiya ekosisteminin formalaşdırılması olacaq. Xüsusi diqqət yeni bazara çıxışı çox vaxt potensial tələb və mövcud prosedurlar haqqında məlumat çatışmazlığı səbəbindən çətinləşən kiçik və orta biznesə yönəldiləcək. CPR rəhbərinin qeyd etdiyi kimi, ölçüsündən və fəaliyyət göstərdiyi regiondan asılı olmayaraq şirkətlər üçün bu cür məlumatları maksimum dərəcədə əlçatan və anlaşıqlı etmək lazımdır.
Ayrı bir istiqamət biznes və dövlət strukturları arasında qarşılıqlı fəaliyyətin rəqəmsallaşdırılması, o cümlədən sənədlərin qarşılıqlı tanınması, sertifikatlaşdırma və lazımi məlumatların ilkin mübadiləsi olacaq. M.Aslanovun fikrincə, bu, malların keçid müddətini qısaltmağa və biznesin xərclərini azaltmağa imkan verəcək.
Təşəbbüs çərçivəsində Orta dəhlizə, nəqliyyat infra-strukturuna və Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında ticarət-iqtisadi əlaqələrin daha da genişlənməsinə töhfə verə biləcək logistika imkanlarına böyük diqqət yetiriləcək. Eyni zamanda layihə yalnız hazır məhsulların təhlilindən kənara çıxmağı nəzərdə tutur. M.Aslanovun sözlərinə görə, əməkdaşlığın növbəti mərhələsi Azərbaycan, Özbəkistan və regionun digər ölkələrinin iştirakı ilə birgə istehsal zəncirlərinin formalaşdırılması ola bilər. "Azərbaycan və Özbəkistan qarşılıqlı ticarətin genişləndirilməsindən üçüncü ölkələrin bazarlarına yönəlmiş birgə istehsal zəncirlərinin yaradılmasına keçə bilər", - deyə o qeyd edib. Onun sözlərinə görə, Özbəkistanın sənaye potensialı ilə Azərbaycanın tranzit imkanlarının birləşməsi birgə istehsal və sonradan daha böyük beynəlxalq bazarlara çıxış üçün əsas yaradır. Perspektivli istiqamətlərdən biri müxtəlif ölkələrin müəssisələrinin ayrı-ayrı komponentlərin istehsalı üzrə ixtisaslaşması və sonradan onların ümumi dəyər yaratma zənciri çərçivəsində birləşdirilməsi ola bilər. Bu yanaşma Mərkəzi Asiya və Türk Dövlətləri Təşkilatı ölkələrinə də şamil edilə bilər ki, bu da daha rəqabətqabiliyyətli regional istehsal zəncirlərinin formalaşmasına imkan verəcək. M.Aslanov həmçinin ölkələrin istehsal imkanlarının, sadəcə, hazır məhsullar səviyyəsində deyil, həm də komponentlər, xammal, materiallar və ayrı-ayrı texnoloji proseslər səviyyəsində daha dərindən təhlil edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, sənaye kooperasiyasının perspektivli istiqamətlərini müəyyən etmək üçün məhz belə detallı məlumat lazımdır.
CASPIA Analitik Mərkəzinin direktoru Orxan Yolçuyev isə öz növbəsində qeyd edib ki, Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin gələcək inkişafını, sadəcə, ticarət dövriyyəsinin həcmi ilə deyil, həm də iqtisadi əlaqələrin keyfiyyəti ilə qiymətləndirmək lazımdır. Onun sözlərinə görə, bu mərhələdə iki ölkənin biznesi üçün tərəfdaş tapmağın, birgə layihələrə başlamağın və dövlətlərarası səviyyədə əldə olunan razılaşmaları real investisiya və kommersiya təşəbbüslərinə çevirməyin nə dərəcədə asan olduğunu anlamaq vacibdir. "Bu, təkcə ticarətin həcminin öyrənilməsi məsələsi deyil, həm də iqtisadi əlaqələrin keyfiyyətinin öyrənilməsi məsələsidir", - deyə Orxan Yolçuyev vurğulayıb.
"Azərbaycan-Özbəkistan biznes-barometri" şirkətlərlə müsahibələr, işgüzar dairələrin nümayəndələri arasında sorğular və iqtisadi məlumatların təhlili əsasında aylıq olaraq yenilənəcək. Platforma çərçivəsində ixrac-idxal prosedurları, gömrük rəsmiləşdirilməsi, tarif güzəştləri, sənədləşmə və sertifikatlaşdırma tələbləri, texniki və sanitariya standartları, logistika və nəqliyyat dəhlizləri öyrəniləcək. Təşəbbüs Azərbaycan və Özbəkistanın işgüzar icmaları arasında informasiya mübadiləsi üçün daimi mexanizm yaratmaq və yeni tərəfdaşlıqların, investisiya layihələrinin, birgə istehsalatların və ticarət-logistika imkanlarının inkişafına töhfə vermək məqsədi daşıyır. Daha uzunmüddətli perspektivdə biznes-barometr qarşılıqlı ticarətin artımından iki ölkə arasında daha dərin və dayanıqlı iqtisadi əlaqələrin formalaşmasına keçid üçün praktiki alətə çevrilməlidir.
Təhminə VERDİYEVA,
"Azərbaycan"
jpg_1789480516.jpg)
