ABŞ-nin Vayominq ştatında Bill Qeytsin “TerraPower” şirkəti tərəfindən inşa edilən ilk kommersiya məqsədli yeni nəsil (4-cü nəsil) natrium nüvə reaktorunun tikintisinə başlanılır. Dörd milyard dollarlıq qurğunun 2030-cu ilə qədər istifadəyə verilməsi planlaşdırılır.
AZƏRTAC Dünya Nüvə Assosiasiyasının məlumatına istinadla xəbər verir ki, bu, artan təhlükəsizlik və səmərəliliyə malik sürətli neytronlara keçid üçün əsas layihədir və qabaqcıl nüvə enerjisinə yenilənmiş marağın əlamətidir. Əridilmiş natrium duzu reaktorunu da əhatə edəcək bu qurğu ABŞ-də və dünyada yeni nəsil nüvə reaktorlarının tətbiqi istiqamətində əhəmiyyətli bir addım kimi qiymətləndirilir.
“Microsoft” şirkətinin təsisçisi Bill Qeyts 2006-cı ildən bəri “TerraPower”in direktorlar şurasına sədrlik edir. Layihə ABŞ Nüvə Tənzimləmə Komissiyası (NRC) tərəfindən on ildən çox müddətdə təsdiqlənmiş ilk kommersiya nüvə obyekti olub.
Obyektin nüvə hissəsinin tikintisi bu ilin mart ayında NRC-dən bütün zəruri icazələri aldıqdan sonra aprelin 23-də başlayıb. Natrium layihəsi tənzimləyicidən sürətləndirilmiş təsdiq alıb: gözlənilən 27 ay əvəzinə, lisenziyalaşdırma müraciət tarixindən etibarən 18 ay çəkib. Bu sürətləndirilmiş proses Tramp administrasiyasının nüvə enerjisini dəstəkləmək öhdəliyi ilə əlaqələndirilir. Təxminən bir il əvvəl yeni nüvə reaktoru dizaynlarının nəzərdən keçirilməsini sürətləndirmək üçün bir sərəncam da imzalanıb.
Layihənin mümkünlüyünə inam “TerraPower” şirkətinə obyektin qeyri-nüvə hissəsinin - infrastruktur və tullantı istiliyinin bərpası kompleksinin inşasına 2024-cü ilin iyun ayında, NRC-yə ərizə təqdim edildikdən dərhal sonra başlamağa imkan verib.
Natrium reaktoru radioaktiv yanacaq əlavə edilməklə əridilmiş natrium duzlarından istifadə edən yeni nəsil modul sistemdir. Bu əridilmiş natrium eyni vaxtda bir neçə funksiyanı yerinə yetirir: istilik toplayır, yükləmə və boşaltma zamanı yanacaq daşıyıcısı kimi xidmət edir və reaktor nüvəsinin həddindən artıq istiləşməsinin qarşısını alaraq soyutma qurğusu kimi fəaliyyət göstərir.
Tək bir reaktorun gücü 345 meqavatdır və ümumi buxar turbin kompleksinə qoşulmuş bir neçə oxşar modul kimi işləyə bilər. Bundan əlavə, qapalı ərimə hovuzu şəklində xüsusi bir bufer təmin edilir ki, bu da tək bir reaktorun gücünün qısa müddətə 500 meqavata qədər artırılmasına imkan verir.
Bu texnologiya elektrik şəbəkəsində daha çevik yük idarəetməsini təmin etmək, habelə Günəş və külək elektrik stansiyaları kimi qeyri-sabit bərpaolunan enerji mənbələri ilə effektiv şəkildə inteqrasiya üçün hazırlanıb.
ABŞ-də atom enerjisinə artan maraq fonunda natrium layihəsinin başlanması nüvə enerjisini energetika sektorunun inkişafının ön sıralarına qaytarmaqda mühüm addım kimi qəbul edilir.
