Dövlət Suverenliyi Günü: tarixi ədalətin bərpası və milli iradənin təntənəsi

  Azərbaycanın çoxəsrlik dövlətçilik tarixində ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpa olunması xalqımızın azadlıq mübarizəsinin,  sarsılmaz iradəsinin və güclü dövlətçilik təfəkkürünün ən uca zirvəsini təşkil edir. Prezident İlham Əliyevin 2024-cü il sentyabrın 19-da imzaladığı "Azərbaycan Respublikasında Dövlət Suverenliyi Gününün təsis edilməsi haqqında" Sərəncamı bu böyük tarixi zəfərin, milli qürurun və ədalətin təntənəsinin rəsmi təsbitidir.

     20 sentyabr tarixinin Dövlət Suverenliyi Günü kimi qeyd olunması onilliklər boyu davam edən mürəkkəb, ziddiyyətli və gərgin bir mübarizə yolunun şərəfli yekunudur. Tarixi zəfərə aparan yolun dərin təhlili göstərir ki, Azərbaycan xalqı son otuz ildə böyük sınaqlardan keçib. 1990-cı illərin əvvəllərində Ermənistanın Azərbaycana qarşı başladığı hərbi təcavüz və işğalçılıq siyasəti nəticəsində ölkəmizin beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazilərinin 20 faizi zəbt edildi. Otuz ilə yaxın davam edən işğal dövründə Ermənistan öz havadarlarının dəstəyi ilə təkcə torpaqlarımızı zəbt etməklə kifayətlənmədi, həm də azərbaycanlılara qarşı sistemli etnik təmizləmə siyasəti yürütdü.

    Doğma ocaqlarından didərgin düşmüş bir milyondan artıq soydaşımızın hüquqları tapdalandı, işğal olunmuş ərazilərdə insanlıq əleyhinə ağır cinayətlər və hərbi cinayətlər törədildi. Şəhər və kəndlərimiz yerlə-yeksan edildi, mədəni-tarixi irsimizi silməyə çalışdılar. Xocalıda əsrə damğasını vuran dəhşətli soyqırımı aktı törədildi.

    Təəssüf ki, otuz il boyunca beynəlxalq aləm bu ədalətsizliyə göz yumdu. Başda Birləşmiş Millətlər Təşkilatı olmaqla, aparıcı beynəlxalq qurumlar və beynəlxalq birlik işğalçı Ermənistana qarşı heç bir məcbiretmə tədbiri həyata keçirmədi, BMT Təhlükəsizlik Şurasının məlum dörd qətnaməsi kağız üzərində qaldı. ATƏT-in Minsk Qrupu başda olmaqla bir çox vasitəçilik missiyaları münaqişənin ədalətli həllinə deyil, mövcud status-kvonu dondurmağa və faktiki olaraq işğalı qanuniləşdirməyə xidmət edən yarıtmaz bir fəaliyyət nümayiş etdirdi. Beynəlxalq hüququn ikili standartlar üzərində qurulduğu bu mürəkkəb geosiyasi şəraitdə Azərbaycan dövləti öz gücünə güvənməli, milli maraqlarını müdafiə etmək üçün güclü hərbi, iqtisadi və diplomatiya strategiyası hazırlamalı idi.

     Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə illər boyu ardıcıllıqla yürüdülən hərtərəfli dövlət siyasəti məhz bu məqsədə yönəlmişdi. Dövlət başçısının qətiyyətli siyasi iradəsi, bütün beynəlxalq kürsülərdə, görüşlərdə, müsahibələrdə və çıxışlarda irəli sürdüyü birmənalı tezislər göstərirdi ki, Azərbaycan öz torpaqlarında ikinci erməni dövlətinin yaradılmasına heç vaxt icazə verməyəcək. Bu prinsipial mövqe və həyata keçirilən ordu quruculuğu siyasəti 2020-ci ilin sentyabrında tarixi dönüş nöqtəsinə çevrildi.

     44 günlük Vətən müharibəsi nəticəsində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri düşmənin otuz il boyunca qurduğu möhkəmləndirilmiş müdafiə xətlərini yararaq doğma torpaqlarımızı işğaldan azad etdi. Noyabrın 10-da Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya liderləri arasında imzalanan üçtərəfli Bəyanat Ermənistanın tam kapitulyasiyasının rəsmiləşdirilməsi və işğalçı qoşunların Azərbaycan ərazisindən çıxarılması öhdəliyinin götürülməsi ilə nəticələndi. Lakin Vətən müharibəsindəki böyük zəfərdən sonra da Ermənistan üzərinə götürdüyü öhdəliklərə sadiq qalmadı. 2020-ci ildən sonra istehsal edilmiş silah-sursatı, xüsusilə də minaları qanunsuz yollarla və Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti nəzarətində olan marşrutlarla Qarabağ bölgəsinə daşımağa davam etdi.

     Erməni silahlı birləşmələri 480 kilometrədək təmas xətti boyunca yeni minalanmış ərazilər, 500-dən artıq döyüş mövqeyi, uzunmüddətli fortified (möhkəmləndirilmiş) atəş nöqtələri, 350-dən artıq artilleriya mövqeyi və müasir kəşfiyyat-müşahidə sistemləri quraşdıraraq hərbi revanşizmə hazırlaşırdılar. Bu təxribat-diversiya fəaliyyəti davamlı xarakter alaraq həm mülki şəxslərin, həm də hərbçilərin həyatına ciddi təhlükə yaradırdı.

Bu təxribatların kulminasiya nöqtəsi 2023-cü ilin sentyabrında baş verdi. Sentyabrın 18-də Azərbaycanın hava sahəsindən uçuşlar yerinə yetirən sərnişin təyyarələrinin GPS naviqasiya sistemlərinə qarşı qeyri-qanuni erməni silahlı dəstələri tərəfindən radiomaneələrin tətbiq edilməsi mülki aviasiya üçün açıq təhlükə yaratdı. Növbəti gün, sentyabrın 19-da isə Xocavənd rayonu ərazisində Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinə və polis əməkdaşlarına məxsus avtomobillərin erməni diversiya qrupları tərəfindən döşənmiş minalara düşməsi nəticəsində mülki şəxslərin və daxili işlər orqanları əməkdaşlarının həlak olması səbr kasasını doldurdu.

    Yaranmış hərbi-siyasi zərurət fonunda 2023-cü il sentyabrın 19-da Azərbaycan Ordusu Qarabağ iqtisadi rayonunda lokal xarakterli unikal antiterror əməliyyatına başladı. Cəmi 24 saatdan da az bir müddətdə yüksək peşəkarlıqla və mülki əhaliyə zərər vurulmadan həyata keçirilən bu əməliyyat nəticəsində Ermənistan silahlı qüvvələrinin qalıqları və qeyri-qanuni erməni hərbi birləşmələri tam tərk-silah edilərək təslim olmağa məcbur edildi. Bununla da Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində konstitusiya quruluşu bərpa olundu və ölkəmizin dövlət suverenliyi tam və qəti şəkildə təmin edildi.

     Antiterror əməliyyatından sonra Qarabağda yerləşən erməni silahlı tör-töküntülərinin çıxarılması və tərk-silah edilməsi prosesi sürətlə tamamlandı. Qazanılan bu tarixi zəfərin məntiqi nəticəsi kimi, sonrakı mərhələdə Rusiya sülhməramlı kontingenti də Azərbaycan ərazisini vaxtından əvvəl tərk etdi. Beləliklə, ölkəmizin həm ərazi bütövlüyü, həm də suverenliyi tam bərpa olundu. Azərbaycan öz sərhədlərinə, öz torpaqlarına tam sahib çıxdı.

    Dövlət suverenliyinə aparan bu şərəfli yol Prezident İlham Əliyevin iradəsinin, uzaqgörən xarici siyasətinin, dəqiq hesablanmış hərbi strategiyasının və milli maraqlara söykənən prinsipiallığının təntənəsidir. Hərbi, diplomatik və siyasi müstəvidə atılan hər bir addım, beynəlxalq təzyiqlərə qarşı göstərilən mətin müqavimət və xalq-iqtidar birliyi bu tarixi nailiyyəti mümkün etdi.

    Sentyabrın 20-nin Dövlət Suverenliyi Günü kimi təsis edilməsi Azərbaycan xalqının otuzillik həsrətinə son qoyaraq öz ərazi bütövlüyünü və konstitusiya quruluşunu Müzəffər Ali Baş Komandanın rəhbərliyi ilə tam bərpa etməsinin, tarixi ədalətin və sarsılmaz dövlət iradəsinin əbədiləşmiş təntənəsidir.

İsmayıl QOCAYEV,

"Azərbaycan"