- İş yoldaşıma bankda zamin durmuşam. Hazırda özüm kredit götürmək istəyirəm, lakin banka müraciət etdikdə dedilər ki, zamin olduğum üçün mənə kredit verilə bilməz. Bilmək istəyirəm, bu, qanunidirmi?
Mədinə OSMANLI,
Bakı şəhəri
- Bəli, bu qanunidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinə (470-477-ci maddələr) əsasən, zaminlik - öhdəliklərin yerinə yetirilməsinə təminat üsuludur. Əgər siz başqa bir şəxsin kredit borcu üzrə bank qarşısında zamin durmusunuzsa, əsas borcalan öhdəliklərini yerinə yetirmədikdə siz həmin borcun ödənilməsinə görə məsuliyyət daşıyırsınız.
Qanunvericilik birbaşa olaraq zamin olan şəxslərə kredit verilməsini qadağan etmir, lakin banklar potensial müştərinin kredit qabiliyyətini qiymətləndirmək hüququna malikdirlər. Bu mənada zaminlik də iş yoldaşınızın kredit götürdüyü bank qarşısında sizin eyni həcmdə maliyyə öhdəliyinizi yaradır və siz özünüz kredit götürmək istədikdə bank sizin ümumi borc yükünüzü nəzərə alaraq qərar vermək hüququna sahibdir. Zaminlik maliyyə risklərinizi artırdığı üçün bank hesab edə bilər ki, sizə əlavə kredit vermək məqsədəuyğun deyil. Bu isə bankın daxili kredit siyasətinə əsaslanır və qanunun pozulması hesab olunmur.
Beləliklə, bankın sizə zamin olduğunuz üçün kredit verməməsi Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə zidd deyil və bu, bankın riskləri qiymətləndirmə hüququ çərçivəsində qəbul etdiyi qərar olaraq qiymətləndirilməlidir.
- Telefonla aldadılıb pul göndərmişəm. Bu halda hüquqlarımı qorumaq üçün hara müraciət edə bilərəm və hansı hüquqi prosedurlar mövcuddur?
Sevinc ƏLİYEVA,
Buzovna qəsəbəsi
- Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinə görə, əgər siz telefonla aldanaraq pul göndərmisinizsə, bu hal dələduzluq əlamətləri daşıyır və həmin məcəllənin 178-ci maddəsinə əsasən, cinayət məsuliyyəti yaradır. Bu halda hüquqlarınızı qorumaq üçün aşağıdakı addımları atmalısınız: dərhal Daxili İşlər Nazirliyinə (DİN) və ya yaşadığınız ərazinin polis şöbəsinə müraciət edin. Müraciət yazılı formada olmalı və faktları, göndərilən məbləği, tarixləri, göndərilən şəxs və ya hesab haqqında məlumatları əks etdirməlidir. O cümlədən elektron qaydada da müraciət edə bilərsiniz - DİN-in rəsmi internet səhifəsində (www.mia.gov.az) və ya "102" qaynar xəttinə zəng edərək məlumat verə bilərsiniz. Əgər ödəniş bank vasitəsilə həyata keçirilibsə, bankınıza da dərhal məlumat verin və ödənişin ləğv olunması və ya izinin sürülməsi üçün müraciət edin. Polis orqanı faktı araşdıraraq cinayət işinin başlanmasına dair qərar qəbul edə bilər. Bu halda sizi zərərçəkmiş şəxs kimi tanınacaqsınız. Dələduzluq əməli törətmiş şəxs müəyyən edilərsə, sizə vurulmuş maddi ziyanın ödənilməsi məsələsi məhkəmə qaydasında qaldırılacaq. Bu halda siz mülki iddiaçı qismində çıxış edə bilərsiniz. Dələduzluq hallarının araşdırılması cinayət prosessual qanunvericiliyə uyğun aparılır və hüquq-mühafizə orqanları bu işlə məşğul olmalıdır. Eyni zamanda keyfiyyətli hüquqi yardım almaq üçün vəkilə müraciət etməyiniz tövsiyə olunur.
Sualları cavablandırdı:
Fərhad NƏCƏFOV,
Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü
